Tataiso ya rapolasi wa
Mahaeng ya mohato ka mohato
Mabapi le bolemi ba tlhahiso e nyane
Banka ya Mobu
Re lehlakoreng la hao TSOHA O IKETSETSE
O KA IPHUMANELA KADIMO YA TJHELETE HO INYOLLA JWANG Nyoloha ka LERE YA KADIMO YA TJHELETE
BANKA YA MOBU
Seo o se hlokang hore o amohelehe:
O lokela ho ba le akhaonto
Bankeng
O lokela ho ba le tokomane ya boitsebiso ya Afrika Borwa
O lokela ho ba le dilemo Obe le R50 Mosebeletsi bonyane tse 21 wa Banka ya Mobu a o hlalosetse hore kadimo e sebetsa jwang
O lokela ho ba le ateresey ya poso
Bopaki ba aterese ya poso
Kadimo ya ho inyolla e ka sebedisetswa mofuta leha e le ofe wa kgwebo e nyane
Nyoloha ka LERE YA
KADIMO YA TJHELETE LERE YA KADIMO YA HO INYOLLA E SEBETSA JWANG
Ka Kadimo ya Lere ya ho Inyolla
O qala pele ka ho adima tjhelete e
Nyane. Ha o ka lefa tjhelete eo ka nako, o ka adima e ngatanyana. Nako tsohle ha o lefa kadimo ya hao ka nako, o ka nna wa tswelapele ka mohato o latelang wa ho adima tjhelete e ngatanyana ho feta pele. Lenaneo la Lere ya Kadimo ya ho Inyolla le o fa monyetla wa ho iketsetsa rekoto e ntle ya mokitlane.
Mohato
Kadimo
Nako
Tswala & Tefo
Tefo
Tjhelete e Kwalang
R50 ya Sethatho
Kgwedi tse 6
R50 ka Kgwedi
Kgwedi tse 6
R100 ka
Kgwedi
Kgwedi tse 6
R150 ka
Kgwedi
Kgwedi tse 6
R200 ka Kgwedi
Kgwedi tse 6
R300 ka Kgwedi
Kgwedi tse 6
R400 ka Kgwedi
Kgwedi tse 6
R600 ka Kgwedi
Kgwedi tse 6
R800 ka Kgwedi
Kgwedi tse 6
R1 000 ka Kgwedi
Kgwedi tse 8
R1 000 ka Kgwedi
Kgwedi tse 12
R1 000 ka Kgwedi
Kgwedi tse 16
R1 000 ka Kgwedi
Kgwedi tse 20
R1 000 ka Kgwedi
Kgwedi tse 24
R1 000 ka Kgwedi
le di tlisetswa ke
BANKA YA MOBU le
LEKGOTLA LA DIPHUPUTSO
TEMONG Boloka direkoto tsa ditjhelete tsohle tse kenang le tse tswang akhaontong ya hao
QALA
ka ho iphumanela Kgutlela Bankeng ya Mobu le kadimo (mohlala R1 000) tokomane ya tefo, hore ya fanang ka thepa a ka lefuwa
R1 900 e setseng ke phaello ya hao ka ho toba.
Lefa R1 000 ya banka Ikopanye le LDT bahlanka ba le tswala ya yona tsa temo bakeng la keletso mabapi le tlhophisetso le poloko ya masimo le ho jala peo.
Hlokomela masimo nakong ya kgolo ya dijalo.
Kopanya e keneng Rekisa seo o Kotula mme o boloke buka le e tswileng se kotutseng ka e bontshang ditjeho tsohle tse ditjeho tse loketseng kang tsa basebetsi
TSHEBEDISO E PHETHAHETSENG YA METSI A PULA
INFOTOONS sebedisa peipi ya polasitiki Seha dipeipi ho ya ka moo le di tlisetswa ke ya bolelele ba 15 mm tlang ho hlokeha ka teng
BANKA YA MOBU le
LEKGOTLA LA DIPHUPUTSO phunya masobana beha sekotwana sa sepontjhe
TEMONG lesobaneng ka leng
Mobu, Boemo ba Lehodimo le Metsi ho: 310 2500
le di tlisetswa ke TSHIRELETSO YA MOBU Nosetsa hufi Letsatsi le
LEKGOTLA LA DIPHUPUTSO
TEMONG
Moitedi o sebetsa jwalo ka monontsha
Metsi a dula a kwallehile ka tlasa mobu
Tlosa lehola hanghang Eketsa monontsha Kopanya sesireletso sa mobu ha sethopo se tiya kapa moitedi wa dipodi sa kgale le mobu ha ho se ho kotuswe
Hela jwang naheng. Paka jwang ho etsa mekato Mekotla polasetiki le yona e ka e mmedi ho fihlela e ba sebediswa ho boloka metsi mobung disentimitara tse hlano etsa bonnete hore ba Siya dikgeo pakeng tsa Hatella dipolasetiki ka mobu ho di hore ha ho be le lehola dikutu boloka di tsitsitse.
le kenyelleditsweng
Phunya masobana polasitiking ho dumella pula kapa metsi ho kena ha ho nosetswa.
MOITEDI: MONONTSHA WA TLHAHO
BANKA YA MOBU le Sena se tla dumella moya ho kenella qubu ena
LEKGOTLA LA DIPHUPUTSO
TEMONG
Fumana sebaka se nang le moriti
MONONTSHA WA TLHAHO
Bongata ba matlakala Eketsa ka tshela metsi Tshela mobunyana bo loketse dipampiri. empa a se be kapa manyolo, ho ho ba manyolo. mangata. qala ho bodisa.
Eketsa ka manyolo.
Eketsa qubu ho fihlela e ema qholong.
Kwahela ka jwang ho boloka mongobo.
Phethola qubu ka mora dibeke tse 6 ho bulela moya.
Tshela metsi hape empa o seke wa tshela a mangata.
Monontsha wa hao o lokela ho ba o lokile nakong ya dikgwedi tse tharo.
INFOTOONS O KA NKA SAMPOLE Tshwaya le di tlisetswa ke YA MOBU JWANG dibaka tse 3
BANKA YA MOBU le tshimong ya
LEKGOTLA LA DIPHUPUTSO hao. TEMONG
Fiela matshwao ha bobebe Diketsa kgarafu Ntsha karafu e tletseng mobu
Kopanya disampole boraro ba tsona
Kopanya ka ho phethahala Tshela kgarafu e Bakeng la le nngwe mokotleng lesedi le wa polasitiki leng, ikopanye le
TSHEBEDISO YA METSI A SESEPA KGODISONG YA MEROHO LE DITHOLWANA
le di tlisetswa ke Banka ya Mobu le Lekgotla la Diphuputso Temong
Mokgwa ona wa ho nosetsa o Sebedisa mokgwa wa sebedisa metsi a sesepa mme mekato ho lokisetsa o ka kgona ho hlahisa ho fihlela mobu o katlasa diphaephe ho 500kg ya meroho le 60kg ya tse nang le masobana. Phaephe ya merara ka selemo. naelone ya mobu sebopeho sa T.
Bonyane 200 ya dilitara tsa metsi monontsha e a hlokeha ha raro ka beke hore ho mobu Setswe sa pompo sa fumantshwe lelapa meroho le ditholwana. Monontsha boholo ba 15 mm mobu monontsha
Moqomo wa dilitara tse 210 (o butsweng) 7m
Tjhesa sepekere sa botenya ba E phuthe bokgutlong mm hore o tle o phunye le ho e fasa ka terata masobana.
mm ya naelone e kenngwe Bokantle ba lebidi bo kgareng masobeng le ho faswa ka hokelwa ka bokgutlong. Dithapo di ka phaephe e nngwe le tsamaiswa ho ya pele le morao ho potapotwa ka ho bula masoba a kwalehileng. terata ho thibela diphoofolo. E ka sebedisetswa dinawa.
Phaephe ya polithelene ya 15 mm Masobana a nosetsa
Dijalo
MOSEBETSI O TSWEKERE WA DINOTSHI
Ho na le mefuta e meraro ya dinotshi lapeng la tsona:
Kaofela dinotshi tsa basebetsi di tshehadi mme ke tsona tse hahang sebaka sa ho qhotsetsa, tse fepang notshi e kgolo le tse nyane, tse bokelletsang mahe le phofo ya dipalesa. Di sirelletsa lelapa ka metsu ya tsona e hlabang.
Mosebetsi wa notshi e kgolo ke ho behela mahe. Ho na le e le nngwe lapeng ka leng, mme e phela nako e telele ho feta tse ding. Di sebedisa metsu ya tsona e hlabang ho lwanela boetapele.
Didrone ke dinotshi tse tona mme di etsa thobalano le notshi e kgolo ha di ntse di fofa. Dikgolo e bile di matla=di a shwa hanghang ha di qeta ho etsa thobalano.
Dinotshi ke tsona tse etsang hore phofo ya dijalo e tlohe sebakeng se seng ho ya ho se seng. Ha di ntse di bokelletsa lero la dijalo, di notshi di kopanya phofshwana ya dijalo ya botona le dikarolo tsa botshehadi, ho etsang hore ho hole sethopo kapa ditholwana/
Bongata ba meriana ya sefuba bo na le mahe a dinotshi, dihlahiswa tse ding tsa bophelo bo botle tse kang divithamini le tse nwellwang ho fana ka matla di na le phofshwana ya sejalo.
Dinotshi di bokelletsa lero la dijalo ho etsa mahe a dinotshi.
Mahe a dinotshi a ka sebediswa a nkela tswekere sebaka, mme a na le dimenerale le divithamini tse ngata.
Ho iphumanela sebaka sa ha o sa ho qhotsetsa mahe a dinotshi, tshwara sehlopha sa dinotshi tse fofang di labile nqa e itseng. Netefatsa hore o tshwara notshi e kgolo. Apara diaparo tse tshweu kapa tse tshehla tsa tshireletso mme o sebedise mosi ho thethefatsa dinotshi.
Ho ahwa ha lebokoso la ho qhotsisa mahe a dinotshi
Bobatsi ba lebokoso bo hlokolotsi ho ka netefatsa hore ho ba le karolo e le nngwe ya ntlwana ya dinotshi lepolankeng ka leng.
Ntlwana e ka hodimo e etsa hore mosebetsi ya sebetsang ka dinotshi a hlahlobe kapa a tlose dikarolo tsa polokelo ya dinotshi ntle le ho senya sebaka kaofela sa ntlwana ya dinotshi.
Etsa bonnete ba hore pente e omme pele o ka kena dinotshi kahare.
Ditamati di hola hantle ka ho fetisisa hlabula.
Ho nosetsa ditamati o di tshella ho tswa ka hodimo ha tsona ho etsa hore di bole mme di be le bolele. Sebedisa mokgwa wa ho nosetsa wa tshela metsi ka foro.
Tlamella dimela ha di sa le nyane thupeng ho di boloka di eme tswe.
Qala ka ho lokisetsa ho lema ka selemo.
Etsa mobu o be senyekgenyekge o tebisitse.
Ka mora kgwedi.
Dula o hlaola lehola kgafetsa.
Sebedisa senontshi sa mobu se ka tlalang letsoho skwere mitara ka seng kpa ho ka tlang matsoho a mane a manyoro.
Lwantsha dikokonyana ka ho sebedisa dikhemikhale kapa thuso ya oganiki.
Ka mora dikgwedi tse ding tse nne.
Kotula ditamati ha di qala di ba mmala o pinki kapa o di tlohele ho fihlela di butshwa.
Etsa diforo (bohole ba ntho e ka etsang foroko ya kgarafu e le nngwe). Lema dijalo tsa hao ntho e ka etsang bohle ba karole e kapele ya letsho ka ho latelang ha tsona.
Di lemele bophahamong ho fapana le diforong.
Seboko
Ditamati e ba dithatohatsi ha ho tluwa dipitseng tsa ho phehela.
Etsa diforo mme o leme dijalo tsa hao bohole ba letsoho ka karohano ya tatellano.
Etsa bonnete ba hore methapo ya dijalo tsa hao e sheba tlase ka kotloloho.
Qala ka selemo.
Etsa mobu o be senyekgenyekge.
Tshela senontsha mobu.
Nosetsa kgafetsa.
Ka mora kgwedi, kwahela mme o phethophethole ha bobebe.
Tlosa lehola kgafetsa.
Sebedisa senontshi sa mobu se ka tlalang letsoho sekwere mitara ka seng kpa ho ka tlang matsoho a mane a manyoro.
Hlokomela dikokonyana mme o di lwantshe ka ho sebedisa dikhemikhale kapa thuso ya oganiki.
Kotula ka mora kgwedi tse tharo.
Tlohela peo ya hao e le ka hara metsi bosiu kaofela.
E leme tshingwaneng mme o e nosetse kgafetsa.
Ntsha le ho lema dimela tsa hao ha di le bolelele ba monwana o motona.
Salate ya bete ke sejo se monate se batang.
kapa ka tshebediso ya phaephe e nang le masobana?
kapa o sebedise mokgwa wa ho tshela metsi ka foro.
Qala ka hwetla KAPA selemo.
Etsa mobu o be senyekgenyekge ka ho teba.
Ka mora ho jala kgwedi.
Kwahela mme o nne phethophethole ha bonojwana.
Tlosa lehola kgafetsa/
Sebedisa senontshi sa mobu se ka tlalang letsoho sekwere mitara ka seng kpa ho ka tlang matsoho a mane a manyoro.
Hlokomela dikokonyana mme o di lwantshe ka ho sebedisa dikhemikhale kapa thuso ya oganiki.
Ka mora kgwedi tse nne.
Kotula ha makaqa a se a le maholo.
Ho sebedisa mokgwa wa ho nosetsa wa tshela metsi ka foro, sebedisa le ho jala peo ya hao ka ho e jala mabopong a foro sebaka sa karolo e ka pele ya letsoho bophara ba karohano.
Jala dimela ka thoko ho moo ho tlang ho tsamaya metsi mabopong a foro.
E seng ka hodima ona.
Khabetjhe ke sejalo se loketseng thekiso.
Qala ka selemo.
Tshela senontsha mobu.
Sebedisa senontshi sa mobu se ka tlalang letsoho sekwere mitara ka seng kpa ho ka tlang matsoho a mane a manyoro.
Nosetsa kgafetsa.
Kwahela mme o nne phethophethole ha bonojwana.
Etsa mobu o be senyekgenyekge ka ho tebileng.
Tlosa lehola kgafetsa.
Hlokomela dikokonyana mme o di lwantshe ka ho sebedisa dikhemikhale kapa thuso ya oganiki.
Kotula ka mora kgwedi tse tharo.
Karolo tse ka hodima mobu tsa dihwete hangata di a kgaoha ha dihwete di kgolwa.
Qala ka ho dihatella fatshe.
O ntano di hula.
Dihwete di bokelletsa tse molemo ho tswa mobung.
Qala ho lema mahereng a lehlabula;
Reka dithupa tse sa le ntjha tsa morara.
Etsa diforo sebaka sa bohole ba mitara ka ho arohana. Lema dikotwana tsa dithupa tsa morara hodima mabopo a diforo.
Pudulwana tse pedi ho ya ho tse nne tse melang dikotwaneng di lokela ho ya tlasa mobu. Tiisa mobu ka tlasa sekotwana.
Nosetsa kgafetsa.
Tlosa lehola kgafetsa.
Hlokomela dikokonyana mme o di lwantshe ka ho sebedisa dikhemikhale kapa thuso ya oganiki.
Ho nka kgwedi tse pedi hlano ho ka kotulwa.
Kgaola dithupa tsa merara le mahlaku a tsona.
Ntsha dipotata ka hloko e kgolo.
Masimo a ditapole a lokela ho fapanyetsana le poone, eie le dinawa.
Ke semela se etsang tjhelete e ntle.
JALA
LEMA
KOTULA
Tokiso ya mobu: phethola mobu ka botebo ka fereko ya ho phethola mobu.
KAPA
Moitedi o ka tlalang matsoho a mane
Hasa senontsha mobu ho phatlalla le sebaka.
Haraka hantle mme o tlose makote le majwe.
Etsa diforo tse arohaneng sebaka sa mitara (+/- fereko e le nngwe ya ho phethola mobu).
Lema dijalo tsa hao moo ho fihlellang metsi.
di leme sebakeng sa 30-50 ya disentimitara ka karohano (+/- bolelele ba letsoho).
Nosetsa kgafetsa ? Beke ya pele ? habedi ka letsatsi
Beke ya bobedi ? hang ka letsatsi
Beke ya boraro le ho feta ? hararo ka beke
Kwala diforo ha metsi a se a le botebo ba pedi borarong ho theosa le tsona.
Kwehela bekeng ya bobedi le ya bohlano ka mora ho lema (k.h.r. LAN) mme o leke ho e kenya ha bobebe mobung.
Tlosa lehola lohle, sena se tla netefatsa hore ho ba le tjhai e ntle ? mme ha ho na phehisano le sejalo.
Thibela dikokonyane tse ka senyang dijalo.
Sebedisa dihlahiswa tse rejistaruweng kapa thuso ya oganiki ka ho fafatsa dikokonyana tse onahalang di le teng.
Kotula ka mora matsatsi a 60 - 90 .
KAPA
Ithekisetse ka bowena.
Ho lema eggplant ho fa setjhaba monyetla wa ho iphumana, mesebetsi, dijo, botsitso le lekeno.
Eggplant e fana ka bophelo, e na le matla le kotlo. Ithabise ka ho lema!
HA RE LEMENG EIE
JALA
LEMA
KOTULA
Tokiso ya mobu: phethola mobu ka botebo ka fereko ya ho phethola mobu.
KAPA
Moitedi o ka tlalang matsoho a mane
Hasa senontsha mobu ho phatlalla le sebaka.
Haraka hantle mme o tlose makote le majwe.
Lokisa sebaka sa hao sa ho jala hore o tle o kgone ho jala peo ya hao ? 1m x 10m bophahamo (+/- bolelele ba fereko ya ho phethola mobu le diatla tse pedi bophahamo)
Lema peo ya hao botebo ba 1cm (+/- botebo ba lenala) ka tatellano ya menwana e meraro.
Ka mora dikgwedi tse pedi ho lenngwe, pheta mehato ya 1-5 ho lokisetsa diforo ho jala dijalo ? mme diforo di arohane 20-30 cm (bolelele ba rulara)
Lema dijalo tsa hao moo ho fihlellang metsi.
Arola dijalo ka tatellano ya 5-8cm (+/- menwana e mene).
Nosetsa kgafetsa ? Beke ya pele ? habedi ka letsatsi
Beke ya bobedi ? hang ka letsatsi
Beke ya boraro le ho feta ? hararo ka beke
Kwala diforo ha metsi a se a le botebo ba pedi borarong ho theosa le tsona.
Kwehela bekeng ya bone le ya botshelela ka mora ho lema (k.h.r. LAN 10 g/sekwere mitara ka seng) mme o leke ho e kenya ha bobebe mobung.
Tlosa lehola lohle, sena se tla netefatsa hore ho ba le tjhai e ntle ? mme ha ho na phehisano le sejalo.
Thibela dikokonyana tse senyang dijalo.
Sebedisa dihlahiswa tse rejistaruweng kapa thuso ya oganiki ka ho fafatsa dikokonyana tse onahalang di le teng.
Kotula ha 30-50% ya mahlaku a sekama.
Rekisa sehlahiswa sa hao mmarakeng wa selehae ,
KAPA
ithekisetse ka bowena.
Ho lema eie ho fana ka matlafatso, mesebetsi, dijo, botsitso le lekeno.
Eie e fana ka bophelo, e na le matla le kotlo. Ithabise ka ho lema!
JALA
LEMA
KOTULA
Tokiso ya mobu: phethola mobu ka botebo ka fereko ya ho phethola mobu.
Moitedi o ka tlalang matsoho a mane
Hasa senontsha mobu ho phatlalla le sebaka.
Haraka hantle mme o tlose makote le majwe.
Etsa diforo ka mokgwa o latelang:
Mekopu: 2,1m ? 2,7m
Mahapu: 1,8m ? 2,0m
Nosetsa kgafetsa ? Beke ya pele ? habedi ka letsatsi
Beke ya bobedi ? hang ka letsatsi
Beke ya boraro le ho feta ? hararo ka beke
Kwala diforo ha metsi a se a le botebo ba pedi borarong ho theosa le tsona.
Kwahela dibekeng tsa 2 le 5 kamora ho lema k.h.r. LAN mme o phethophethole mobu ha bobebe.
Tlosa lehola lohle, sena se tla netefatsa dijalo tse ntle ? ha ho na ho ba le pheisano kgahlano le dijalo.
Thibela dikokonyana tse ka senyang dijalo.
Sebedisa dihlahiswa tse rejistaruweng kapa thuso ya oganiki ka ho fafatsa dikokonyana tse onahalang di le teng.
Kotula dihlahiswa.
Rekisa dihlahiswa tsa hao mmarakeng wa selehae
KAPA
Ithekisetse tsona.
Ho lema cucurbits ho fana ka matlafatso, mesebetsi, dijo, botsitso le lekeno.
Cucurbits di fana ka bophelo, di na le matla le kotlo. Ithabise ka ho lema!
LEMA
KOTULA
Tokiso ya mobu: phethola mobu ka botebo ka fereko ya ho phethola mobu.
KAPA
Moitedi o ka tlalang matsoho a mane
Hasa senontsha mobu ho phatlalla le sebaka.
Haraka hantle mme o tlose makote le majwe.
Lokisa diforo tsa moo o tlang ho lemela teng bohole ba 20 ? 30cm ka karohano (+/-rulara e lenngwe)
Nosetsa kgafetsa ? Beke ya pele ? habedi ka letsatsi
Beke ya bobedi ? hang ka letsatsi
Beke ya boraro le ho feta ? hararo ka beke
Kwala diforo ha metsi a se a le botebo ba pedi borarong ho theosa le tsona.
Kwahela bekeng ya 4 ka mora ho lema (k.h.r. LAN 20 g/m2) mme o phethophethole ha bobebe.
Tlosa lehola lohle, sena se tla netefatsa hore ho ba le tjhai e ntle ? mme ha ho na phehisano le sejalo.
Lwantsha dikokonyana tse senyang dijalo.
Sebedisa dihlahiswa tse rejistaruweng kapa thuso ya oganiki ka ho fafatsa dikokonyana tse onahalang di le teng.
Kotula nakong ya matsatsi a 60-90 ka mora ho lema kapa ha mobu o se o qala ho peperana.
KAPA
Ithekisetse ka bowena.
Ho lema turnips ho fana ka matlafatso, mesebetsi, dijo, botsitso le lekeno.
Turnips di fana ka bophelo, di na le matla le kotlo. Ithabise ka ho lema!
Lema
Kotula
Lema
Kotula
Lema (Selemo)
Kotula (Selemo)
Tlosa kapa tjhesa lehola moo ho tlang ho lengwa teng.
Tokiso ya mobu: Phethola mobu ka botebo ka fereko ya ho phethola mobu (mobu o mongobo).
Haraka hantle mme o tlose makote le majwe.
Etsa diforo tse arohaneng bohole ba 1m (+/- bolelele ba fereko e le nngwe) le +/- 15cm ka botebo.
a. Senontsha mobu: tshela senontsha mobu diforong. Letsoho le le leng/1 mitara ya roro ka bolelele.
b. Mitedi: tshela moitedi pele o qala ka ho lokisa mobu le ho kopanya ka ho phethahala le mobu nako eo o phetholang mobu. Haraka ka bosesanyane le ho lokisa mobu ho ya ka 4.
Tekanyetso: matshoho a 4-6 a tletseng/sekwere mitara
Lema ditapole tse medisang bolelelle ba 30 cm ka karohano (leoto le le leng) diforong.
Kwahela peo ya ditapole ka mobu o lekange ho ka etsa tutudu ho dima mola o lenngweng (kwahela peo ka ho phethahala ka moo o ka kgonang ka teng)
a. Nosetsa kgafetsa: ho tloha ho lemeng ho fihlela semela se hlahella ka hodima mobu ? habedi ka beke (kwala diforo ha metsi a le bohole ba pedi borarong)
b. Nosetsa ha semela se le ka hodimo ha mobu ho fihlela se qala ho bajwa ? habedi ka beke (kwala diforo ha metsi a fihla qetellong ya foro)
Arola ditapole ha dimela di kopana meleng ya tsona mme o tlose lehola.
Kotula ditapole ha dimela di bajuwe ka ho phethahala (tlosa ditapole tse kotutsweng letsatsing le tobileng ka pele ka moo ho ka kgonehang ka teng).
Boloka ditapole tse kotutsweng sebakeng se fifetseng, se ommeng le se phodileng.
Rekisa sehlahiswa sa hao mmarakeng wa selehae, KAPA ithekisetse sehlahiswa sa hao.
Ho lema ditapole ho fana ka ntlafalo setjhabeng, mesebetsi, dijo, polokeho le lekeno.
Ditapole di phetse hantle, di tletse bophelo mme di a otla. Ithabise ka ho lema!
Groundnuts di hlolela ka hara dikarolo tsa semela tseo e leng karolo ya methapo ya sona.
Bambara groundnut ke selengwa sa hlabula dinaheng tsa Afrika mme e ka lengwa dibakeng tse ommeng moo matokomane a tlwaelehileng a kekeng a mela teng.
Qala ho lema bohareng ba hlabula.
Tshela senontshamobu.
Bakeng sa sekwere mitara ka seng sa mobu, sebedisa letsho le le LENG la senontsha mobu. KAPA matsoho a mane a moitedi.\
Etsa ditutudu le diforo tse arohane bolelele ba mitara.
Lema peo bohole ba 40-50 cm ka karohano moleng ka mong.
Lema peo tse nne mokoting ka mong (botebo ba 5 cm)
Se ke wa lema ka hodimodimo ho tutudu.
Bambara e thata kgahlano le komello, empa e ka sebetsa betere ha e nosetswa kgafetsa.
Ka mora dibeke tse tharo:
Fafatswa dinontshi ha bobebe mme o kopanye le mobu.
Tlosa lehola kgafetsa.
Phaella mobu kgahlano le kutu ya semela ho kgothalletsa ho hola ha sona ka tlasa mobu.
Bambara e nka dikgwedi tse 3-4 ho hola ka ho phethahala.
Kotula ka ho ntsha dijalo le motso ka mohoma kapa fereko.
Dinate di ka tlohelwa ho oma kapa tsa bulwa hang hang.
Bambara, setereke se Timbuktu ho la Mali (Afrika Bophirima) ke yona eo froundnut ena e fumaneng lebitso la yona ho yona. Le ha ho le jwalo, e thabelwa kontinenteng kaofela. Batho ba bang ho yela Borwa ba e bitsa ?Congo-bean? kapa yona ?Njungo-bean?.
HO LENGWA HA POONE
Poone ke selengwa sa hlabula mme se lokela ho lengwa hang ka mora puola tsa pele.
Hlaola lehola.
Roba makote le ho le ho haraka hantle.
Reka peo e loketseng sebaka sa hao.
Etsa diforo tsa mitara (bolele ba fereko ya ho lema). Fafatsa senontsha mobu 3:2:1 diforong.
Diforo di lokela ho ba botebo ba seatla.
Sebedisa senontsha mobu se ka fellang ka hara kotikoti ya senomaphodi bakeng sa dimitara tse ding le tse ding tse 14 (Mehato e bulehileng).
Kwala diforo.
Manyoro kapa moitedi di ka nkela senontsha mobu sebaka ka ho phethahala.
Etsa mekoti ya 5 cm (halofo ya bolelele ba monwana wa bone) le karohano ya 50 cm diforong tse tshetsweng senontsha mobu.
Dikgobe tse pedi ho isa ho tse tharo mokoting ka mong.
Kwala dikoti.
Peo Mobu Senontsha Mobu
Ka mora kgwedi?
Ntsha dijalo tse sa leng nyane le ho di lema ka bonngwe ka bonngwe.
Hlaola lehola kgafetsa.
Kgola poone e tala ka mora kgwedi tse nne.
Ho nka dikgwedi tse tsheletseng ho kotula.
Kgola poone e ommeng.
E kgothole.
Etsa bonnete ba hore poone e omme pele o ka e boloka.
Kgaola mahlaka a setseng o a bolokela ho a fa dikgomo.
Poone e ntse e le thatohatsi Afrika.
Haraka hantle.
Reka peo e loketseng sebaka sa haro, kapa sebedisa e ntle ya tjhai e fetileng.
Etsa diforo (tsa botebo ba seatla) mme tse arohaneng boleleleba mitara (fereko ya ho lema).
Sebedisa senontsha mobu se ka fellang ka hara kotikoti ya senomaphodi bakeng sa dimitara tse ding le tse ding tse 14 (Mehato e bulehileng).
Kwala diforo.
Manyoro kapa moitedi di ka nkela senontsha mobu sebaka ka ho phethahala.
Etsa mela diforong (tsa botebo ba halofo ya monwana wa bone)
Sebedisa mabokoso a 2 a mollo a tletseng peo bakeng sa dimitara tse ding le tse ding tse 14 mehato e 14 e bulehileng mola ka mong.
Ntsha dijalo tse nyane ho be le tse pedi sebakeng ka seng.
Hlaola lehola kgafetsa.
Leleka dinonyana hang ha peo e se e qala ho hlaha.
Kgaola dihloho tse ommeng.
Kenya peo ka mokotleng.
Pola mokotla ho hlohlora peo ho tswa dihlohong.
Ho nka dikgwedi tse 5 ho fihla kotulong.
Kgola ditlhaka tse setseng o di bolokele ho di fa dikgomo.
Mabele ke dijo tse pehtseng mme a etsa jwala bo monate!
O KA SIRELETSA PEO YA HAO E POLOKELONG JWANG
Dikokonyana hangata di senya dijo tse bolokilweng.
Hlatswa le ho hlakola ditshelo tse sebedisetswang ho boloka dijo.
Bedisa mekotla ya ho boloka dijo ho bolaya dikokonyana tsohle tse ka bang teng.\
Hlatswa ka sesepa.
Mekotla ya ho boloka dijo ha e a lokela ho ba mongobo.
Hlokomela sebaka sa ho boloka dijo.
Boloka sebaka sa ho boloka dijo se hlwekile ka nako tsohle.
Tlosa makgapetla diqong tsa poone.
Kgothola poone pele o e boloka.
Sebedisa karolo ya sebolaya dikokonyana bakeng sa dikarolo tse nne tsa poone.
O ka etsa sebolaya dikokonyana jwang:
Sila molora o wa mollo o neng o pheha ka ona ho etsa phofshwana.
Kapa:
Sila molora wa lekgala le tjhisitsweng ho etsa phofshwana.
Kapa:
Kapa:
Sila khakibos e omisitsweng letsatsing ho etsa phofshwana.
Difate di ka fumanwa sebakeng sa ho hodisa dimela.
Kenya semela mokoting o moholo ho menahane habedi ho se feta.
Tlatsa mokoti ka mobu le moitedi mme o nosetse kgafetsa.
Seke wa tshela manyoro. O ka tjhesa methapo. Tlatsa mokoti ka moitedi o loketseng ka ho phethahala.
Lema difapa o di arotse ka 2m x 2m.
DIAVOKHADO DI KA LENGWA JWANG
Difate tse lenyelletswe ho tse ding di phetse.
Difate tse sa lenyellwang le tse ding ha di kgone ho emelana le dikokwanahloko tsa metso.
Difate tsa diavokhado di hloka mobu o kenellang fates ka botebo tse nang le tsamaisong e di loketseng ya dikgwerekgwere.
Diavokhado di hloka sebaka se batlang se futhumetse, empa ha di sireleditswe di ka hola dibakeng tse batang.
Difate tse nyane di lokela ho kenyeletswa ho tse ding ka ho di kgaola ka ho seha sefate se di hodisang (sefate se hlomathisitsweng ho se seng di beha dilemgo tse +/- 3 athe tse sa leng nyane dilemong tse ka bang +/- 8)
Ka mora dilemo tse 3 difate tse sa sehawa ha di behe.
Ka mora dilemo tse 3 difate tse hlomathisitsweng di beha ditholwana.
O ka reka difathe tse hlomathisitsweng sebakeng sa kgodiso ya dijalo.
Ntsha difate ka hara dipolasitiki.
Di kenye mekoting. Kutlisetsa mobu o ka hodimo e beo kgutlisetsa mobu o ka tlase.
Tshela senontsha mobu ha ho lengwa mme dilemo tse ding le tse ding tse tharo dilemo tse ding le tse ding tse tharo ka mora moo.
Sefate se lokela ho nyanyatswa bakeng sa ho bolaya dikokonyana le dikokwana.
Nosetsa ka mora ho ho lema mme dibeke tse ding le tse ding tse pedi ka mora moo.
Kgaolella karolo ya lekala le ntse le le lekaleng la tholwana.
HO LENGWA HA DIBANANA
Dibanana di lengwa:
Dijalo di lokela ho lengwa ka boholo ba karohano ya 3m x 3m.
Ditholwana di lokela tshehetswa.
Dijalo tse nkelang sejalo se seholo mobu o nonneng di a tloswa le tsona di be di lengwa.
Dibanana di hlahiswa ka mokgwa wa dithishu.
Di ka rekwa laboratoring.
Difate tse tharo di ka tlohela di kgobokane nqa e le nngwe.
Nosetsa ha qeta ho lema.
Tlosa karolo e pele ya lelomo ha sehlotshwana sa ditholwana se se se entswe.
Dibanana di itshetlehile ka motjheso sebaka se nang le motjheso.
Dibanana di itshetlehile ka metsi a mangata.
Dithemperetjhara tse pakeng tsa bonyane ba 4C le bophahamo ba 31C di a hlokeha.
Dibanana di monate ha di jewa.
DIMENGO DI KA LENGWA JWANG
Dimengo di ka lengwa ho tswa peong kapa ho ho homathiswa.
Sefate se hlomathisitsweng se betere.
Ntsha sefate polasitiking mme o se kenye mokooting o busetse mobu wa 50:50 wa kahodimo le motswako wa manyolo.
Nosetsa ho etsetsa hore sejalo se tshware senontsha mobu.
Kgola sejalo ha se se se butshwitse.
TAOLO YA KOKONYANA TSA DIMELA TSA DIBAKA TSA DIJALO TSA SUBTROPIKALENG
Sedikadikwe sa dikokwana tsa ditholwana.
Reka feela sehohedi se kentsweng tjhefu se rejistaruweng mme o bale ditaelo.
Motswako wa litara wa senyanyatsi bakeng sa sefate ka seng se hodileng.
Netefatsa hore motswako o ho fafatswa ka marothodi a maholo.
Laola dikokwana tsa ditholwana ditshimong ka dihohedi.
Litara tse 2 tsa botlolo ya lebese ka sehohedi se kentsweng tjhefu.
Kgola ditholwana tse senyehileng beke le beke.
Di tsetele ditholwana tse senyehileng botebo ba 500mm.
Bolaya tse haufi tse kang lehola.
DIPODI RUELWANG?
Barui ba dipodi ba ka fana ka dihlahiswa tse fapaneng:
Letlalo, Boya, Lebese, Nama.
Boya bo rarahaneng ba podi ya Angora o bitswa mohair mme bo entswe ka ho ikgetha bakeng sa dikobo tse futhumetseng le dijeresi.
Ntle le lebese le nama, ts Kgwebo le tse boya bo tlwaelehileng (cashmere) di ka sebedisetswa ho etsa dikobo le diaparo.
Hobane dipodi mokgwa wa tsona di nyane, ho bobebe ho pheha le ho e ja le pele bohlokwa ba hore e kenngwe ka sehatsetsing bo be teng. Le boetse le etsa tjhisi le yogate e lebejana.
Letlalo la podi le ka etswa hore le be letlalo le lokisitsweng ka boleng ba mmaraka.
Dipodi di ka ja lehola le itseng mme di ka thibela ho hola ha hlaha.
Dipodi di ka sebedisetswa ho jariswa merwalo.
Moitedi wa dipodi ke senontsha mobu sa tlhaho. Moitedi o omisitsweng letsatsing o ka sebedisetswa ho beswa.
HO PHEHWA HA LEBESE LE FORESHE LA PODI
Qala ka ho iketsetsa disebediswa tse hlokehang pele o ka qala.
Lebese le foreshe la podi, setshehetsi sa pitsa mollo, Themometha, mpshane, setofo.
O sebedisa pitsa e kgolo, futhumetsa metsi ho fihla ho ka hodimo ho 80C, sebedisa themometha ho metha motjheso.
EH. Beha setshehetsi ka hara metsi pele o qala. 80C. Tshela ka hara pitsa e nyanele ho e beha ka e kgolo. Futhumetsa ho fihla ho 68C mme o e tshware moo 68C bakeng sa motsotso. 68C. Hanghang phodisa ka hara metsi a nang le maqhwa kapa sebakeng se batang ka ho fetisisa sehatsetsing.
Tshela lebese la podi ka hara dishelo kapa ka hara tsa kgale tse hlwekisitsweng (bedisitsweng).
Dileibole di ka etsa sehlahiswa sa hao di hohele ka ho fetisisa
Tlatsa metsi ho fihla bohare ba pitsa ka lebese la podi.
KAPA, Tshela kopi le halofo ya lebese la phofo le tshetswe ka hara litara ya metsi.
Futhumetsa lebese ho ya fihla ho 85C mme o le tshware moo bakeng la metso e 20. 85C.
Fodisa lebese metsotso e 42C ka ho beha pitsa ka hara sekotlolo se nang le metsi a maqhwa. 42C.
Tshela mafoforetsane a starter culture ka tispunu e tsokoditsweng ka hara metsi a belang. Se fumaneng atereseng e ka tlase.
Kenya senatefisi sa mofuta o itseng ho etsa tatso e be tswekere.
Tshela ka botlolong le beha YOGATE YA HAO YA HO NOWA ka sehatsetsing.
TLHAHISO YA DIHLAHISWA TSA NAMA
Ha o hlajwa, leketlisa mmele karolo e ka hodimo e shebe fatshe hore madi a ka bokeletseha.
Tlosa masapo le ho beha sekaleng ho boloka rekoto le moralo ya hore
Tlotsa nama ka metswako ya mefuta ya matswai bosiu kaofela.
Beha dihwapa motjheso o lekanang le wa katlong sebakeng se nang le moya o phodileng ka ho lekaneng.
Sila le ho tshela dinatifisi karolo ya nama.
Bopa tse ding tsa dinama tse sitsweng
THUO YA DIKGOHO: DIYUNITI TSE NKEHANG HA BOBEBE TSA DIKGOHO
Mehele ya ho tshwara
Mokato wa nete ya terata
Foreimi e entswe ka mapolanka mme batla e le bobebenyana hore e ka nkuwa.
Monyako
Lebokoso la ho behela
Lesoba leboteng
Dikalana tse arohaneng ka 20cm
Yuniti e a fella ka morao veneng.
Uniti ya dikgoho ka nngwe e ka lekana dithole tse 10, KAPA tse 12 tse bohareng KAPA metjetjelekwane e 15.
Suthisetsa uniti ya dikgoho ho ya sebakeng se setjha hoseng ho hong le ho hong, pele dikgoho di ka qala ka mosebetsi wa tsona. O se kgutlele sebakeng sa mehleng bonnyane matsatsi a 30 a so fete. Mokato wa terata o netefatsa hore dikgoho di fumana dijo tse foreshe le manyoro hoo ka hlakoreng le leng ho nontshang mobu.
Dikgoho tse 10 di hloka bonyane dilitara tse 5 tsa metsi a foreshe tsatsi ka leng.
Sebakase bulehileng ka tlasa kotikoti se local ho ba sekgutshwanyane hanyane papisong le botebo ba yona.
Bonyane mabekere a 6 a tletseng (1,3kg) a dijo a lokela ho ntshuwa tsatsi le leng le le leng.
Thaere e nyane e ka sehwa bakeng sa ho etswa sejana. Ho seng jwalo , ha sebediswa dijana tse leboteng la yuniti tse tshellwang ho tswa kantle ho yona.
TSHEBEDISO E BOLOKEHILENG YA DIKHEMIKHALE
Netefatsa hore o reka sehlahiswa se loketseng bakeng sa bothata ba hao.
Latela ditaelo ka tlhoko.
Ikwahele ka sesireletso ha o ntse o tswaka.
Kwala o tiise ka matla ka mora tshebediso.
O boele o kwahele hloho ha o ntse o fafatsa.
Tsokotsa tanka ya hao ya ho fafatsa ka mora ho e sebedisa.
Tshollela pela sebaka seo ho neng ho fafatswa ho yona.
Boloka dikhemikhale di notleletswe, hole le moo bana le diphoofolo di ka di fihlellang.
Hlatswa diaparo tseo o neng o di sebedisa di le notshi di sa kopanngwa le tse ding.
Le wena o itlhatswe.
Jwalo ka ha ho tlwaelehile, hlatswa ditholwana le meroho pele o ka e sebedisa.
Mohoma o tlwaelehileng
KAMORA dipula tsa pele, mohoma o tlwaelehileng o a sebediswa ho lokisa mobu tshimo kaofela. Ona ke mosebetsi o thata mme o nkang nako e telele.
Lehare le mouldboard di a tloswa.
Ripper e ka sebediswa mobung o bobebeho ho o thapisa FEELA pele ho ho lema PELE dipula tsa pele.
Sena se ka thusa mobu ho monya metsi a mangata ha pula etla.
KAMORA dipula tsa pele, ripper-planter e sebediswa ho thapisa mobu le ho lema ka nako e le nngwe. Sena se boloka mosebetsi o mongata le ho sebedisa mobu o sa tswa kolobiswa hang hango sa tswa koloba.
Lehola le ka hlaolwa ka matsoho kapa ka ho sebedisa mohoma o hulwang ke dikgomo.
Ha o sebedisa joko , etsa hore pholo e nngwe e tsamaye pela e nngwe ka thoko ho foro e neng e entswe pele.
BOPHELO BO BOBE BO POTAPOTANG BA NAMA YA KGOMO LE MANYOWA
Kgomo e nang le tshwaetso e a hlajwa mme e be e lekodisiswe Manyowa, Nama e sa lokang e bonahala ka mahe a manyowa, manyowa a hodileng a na le mahe a arohaneng a nang le mela, mahe ana a jowa ha e le hore nama ha e a phehwa hantle, mahe a hole e be manyowa a maholo ka haralelana mme a butswa mme eka a ka behela mahe, batho ba nang le tshwaetso ba a tlatsa ka ho sebedisa lepatlelo e le matlwana., dikgomo di a tshwetswa ka ho fula makgulong a silafaditsweng ke mahe.
O tseba jwang hore o na le manyowa?
O ka ba le modikwadikwane, wa ba le dikerempe mpeng,kapa wa tshwarwa ke hloho.
O ka ikutlwa o tsekela, o ba le dikerempe mpeng, kapa o tshwarwa ke hloho.
O ka ikutlwa o hlohlonelwa ka tshunyetsong.
Mekotlana e mesweu, e sephara, e kang letlalo e fumaneha ka hara seaparo sa kahare.
Ngaka e ka thusa motho ho fedisa sena.
O ele hloko dilakga tse seng molaong.
Sebedisa dilakga tseo nama ya tsona e hlahlojwang bakeng sa boleng bo botle.
Ho phehisisa nama hantle ho thusa ho thibela manyowa a nama ya kgomo.
Motho a ka fedisa phapanyetsano e sa lokang ya manyowa a nama ya kgomo jwang?
Sebakeng sa ho sebedisa thota e le ntlwana, motho a ka iketsetsa ntlwana e se nang lephoka le lebe jwalo ka ya lemena e hahlwang ke moya.
Moya o foreshe o kena nako tsohle
Lemati
Sebaka se kupeditseng.
Lefatshe.
Phaephe ya moya
Lephoka le lebe le tswa ka phaephe ya moya.
Ha lemena le tletse, ho ka ntshuwa ditshila kapa le letjha le ka tjhekwa.
Hookworm di hlaha ka hara malana a dintja.
Mahe a ona a fumaneha mantling a ntja.
Ntja e kgolo e ja madinyane a dihookworm tse leng mobung, kapa di kena mmeleng wa ntja ka letlalo.
Dihookworm di kena batho ka letlalo, haholoholo maseya e kgasang.
Ledinyane le nang le tshwaetso ya manyoha e a hola.
Ntja e kgolo e tshwaeditswe ke manyowa.
Madinyane a dintja a tshwaetswa ke lebese leo a le anyang ho mma ona ya tshwaeditsweng.
Dihookworm di a hlaha ka hara malana.
Mahe a manyoha a fumaneha mantleng a ntja.
O tla tseba jwang hore bana ba hao ba na le TSHWAETSO ENA E TSHOSANG?
E a hlohlona.
Ho na le matshwao a pinki a hlahang ka tlasa letlalo la diatla.
Matshwao ana a hlaha le ka tlasa maoto.
A boela a hlaha le mpeng
TSA:
Hore o tlose mantle a ntja kgafetsa. Sebedisa kgarafu kapa mekotla e mmedi ya polasitiki jwalo ka dihanesekunu.
Lahlela mantle ka ntlwaneng.
Kapa a tsetele sebakeng se tjhesang mme se omme.
Rwala dieta ha o phethola jareteng.
Isa madinyane a hao ho ngaka ya diphoofolo ho ya ntshuwa manyowa kgwedi ka mora ho tswalwa le dikgwedi tse 3 ka mora moo. Isa dintja tse seng di le kgolo habedi ka selemo ho ya ntshuwa manyowa.
MANYOWA A HYDATID, KOTSI HO BATHO LE DIPHOOFOLO
Diphoofolo di tshwaetswa ka ho fula makgulong a nang le tshwaetso.
Ka ho se tsebe, diphoofolo tse tshwaeditsweng di a hlajwa bakeng sa nama.
Manyowa a hlaha dithong tsa diphoofolo
Dintja di tshwaetseha ka ho ja dikahare tse tala.
Mahe a manyowa a fetiswa ka mantle a ntja.
Manyowa a Hydatid a maholo a manyane ka mmele mme a holela ka hara mala a ntja.
Ntja e inyeka ka morao ditshunyesong mme e atisa mahe a manyoha ha e ntse e etsa jwalo.
Batho ba kopana le mahe ao ka ho tshwaratshwara dintja tse nang le tshwaetso.
Mahe a kena molomong ka ho ja matsoho a sa hlatsuwa.
Mahe a ya hola mme a ka kena pelong, matshwafong, sebeteng kapa bokong mme a ka bolaya.
Fepa ntja dikahare tse tala.
Arolelana dijana le ntja ya hao.
Dumella dintja ho ithomela ditshimong tsa meroho.
Fefa mantle a ntja kgafetsa mme o dule o na le terata e potapotileng tshimo ya hao ya meroho.
Thibela dintja ho ja diphoofolo tse shweleng.
Hlatswa matsoho ka mora ho tshwaratshwara ntja.
Isa ntja ya hao ho ya hlahlojwa ke ngaka ya diphoofolo bonnyane habedi ka selemo.
HLOKOMELA BOHLANYANTJA
Hlwekisa maqeba ka metsi a tjhesang le sesepa.
E ya ngakeng e haufi.
Ikopanye le:
Mapolesa, a lokelang ho tsebisa?
Ngaka ya mmuso ya diphoofolo
Ngaka ya setereke.
Ba bolelle hore o bone phoofolo eo kgetlo la ho qetela kae.
Mmuso o tla nka phoofolo eo.
diteko di tla etswa ho hlahloba bohlanyantja.
Diphoofolo tsa rona tsa hae di fumana bohlanyantja ho dintja tse ding kapa dikatse kapa diphoofolo tsa naheng, ke bohloko bo bolayang.
Mosha
Phokojwe
Kentelo e etswang kgafetsa e thibela bohlanyantja!
HO PANWA HA DIESELE HO TLWAELEHILENG
Esele ke motswalle wa kgale le ya ratwang wa batho ba bangata dibakeng tsa mahae le ditoropong. Ho na le mokgwa o netefaditsweng wa ho di pana.
Di-bridle le di-blinkers di tla thusa esele ho ema tsi.
Kenya lebanta la sefubeng.
Ha e a lokela ho kgama esele.
Lebanta la ho kopanya le tla thusa ho kgina koloyana e hulwang.
HO SE SEBEDISWE TERATA.
Kopanya thapo kapa lebanta la letlalo.
Koloyana e hulwang ke diesele e bobebe mme e na le komerenko bohareng ba tekano.
Dithupa tse leketlang.
Molangwana wa ho hula.
Kopanya molangwana wa ho hula le mabanta a sefubeng.
Leketlisa tupa ya molaleng.
Tlamella molangwana wa ho hula thupeng ya molaleng.
Ena ke tsela e bobebe ka ho fetisisa ya ho tlamella ditomo.
Boima bo lokela ho lekana mokerenkong hore ho tle ho hulehe betetshana.
Ha tsohle di tsamaya ka thello, molangwana wa ho hula o tla thulana le thupa ya molaleng. Sebitso la kgale la sena ke ?klopdisselboom?.
SEO O KA SE ETSANG KA DIBOTLOLO TSA POLASITIKI
Sebedisa mofuta wa dibotlolo tsa polasitiki tsa dilitara tse pedi.
HO NOSETSA TLASA MOBU:
Phunya masoba bokatlaseng ba botlolo.
E tlatse ka metsi.
E tsetele mobung ho nosetsa ka tlasa ona. Ho nyehlisa sekwaelo ho tla etsa hore ho be le metsi a mangata a tswang.
SEFAFATSI:
Phunya masoba mahlakoreng a botlolo le ho kenya phaepheng ho etsa sefafatsi.
SEJANA SA SEJALO SE INOSETSANG:
Seha.
Tlatsa ka metsi.
Mobu o nang le moitedi.
Majwana.
Lesela.
Metsi a monngwa ka tshebediso ya lesela.
Taka ho kgabisa.
SE TSHWARANG KHENTLELE KANTLE JARETENG:
Molangwana wa lefielo wa kgale.
Mobu.
SETSHOSA DINONYANA:
Seha ho etsa ?mapheo?.
Moya o potoloha botlolo mme ho potoloha hoo ho tshosa dinonyana.
SETSHWASA DIKOKONYANE:
Metsi a tswekere a hohela dikokonyane.
SEFEPA DINONYANA:
Ditholwana, bohobe le peo.
