DIKGOKA TSE THEHILWENG HO BONG LE MOLAO WA TEKANO
Dikgoka tse thehilweng ho bong ke eng?
Dikgoka tse thehilweng ho bong di kenyeletsa ditlhekefetso tse fapafapaneng tse batsi haholo tse kenyeletsang peto, ditshoso tsa thobalano, ho jewa mmetwane, ho nyenyefatswa, ho tetekwa, tlhekatlheko, dikgoka tsa lelapa, peto ya ho robalana le ba lelapa, thekiso ya mmele e e sa etsweng ka boithaopo, tshotlo, ho subela ditho mekoting ya bokatlase ba batho le teko ya peto.
Tshebediso ya lentswe lena "dikgoka tse thehilweng ho bong" e fana ka moelelo o motjha oo ka ona ho ka hlahlojwang le ho utlwisisa dikgoka tse lebisitsweng ho basadi. Maikutlo a suthiswa ho basadi jwalo ka diphofu mme a tsepamiswa ho bong ba batho le dikamanong tsa matla a sa lekaneng dipakeng tsa basadi le banna tse bakilweng le ho dula di rotetswa ke ditlwaelo tsa bong jwalo ka disosa tsa dikgoka tse lebisitsweng ho basadi.
Lentswe lena "dikgoka tse tobisitsweng ho basadi" le bolela ketso efe kapa efe ya mofuta wa dikgoka tsa bong e qetellang kapa e nang le monyetla wa ho baka kotsi mmeleng, ya hlekefetsa kapa ya baka kotsi kelellong ya mosadi, ho kenyeleditswe le ditshoso tsa ketso tse jwalo, qobello kapa ho hlokiswa bolokolohi ka mokgwa ofe kapa ofe, ho sa natswe hore sena se etsahala pontsheng kapa bophelong ba praevete.
Tlhekefetso ke eng?
Tlhekefetso le qobello ke mantswe a akaretsang diketso tsa boitshwaro bo fapafapaneng. Mantswe a tlwaelehileng a sebedisetswang ho hlalosa tlhekefetso tsa mofuta o tjena a kenyeletsa: ?peto?, ?peto ya mohla o itseng?, ?peto e etswang ke sekgakgatha?, ?ho qobellwa ho kena thobalanong?, ?tlhekefetso?, ?ho hlekwahlekwa?, ?boipepeso bo sa amoheleheng? le ?ho tshwaratshwara ho sa amoheleheng.? Boitshwaro bo jwalo bo tsamaisana le lethathama la tlhekatlheko le ho tshwaratshwara ho sa amoheleheng le maikutlo a tsa thobalano ho isa ho peto le polao ya peto. Le ha ho na le phapano dipakeng tsa boitshwaro bo dipakeng tsa dintlha tse pedi tsa lethathama la diketso tsena (ho na le phapano dipakeng tsa ho letsetswa molodi ka tsela ya kananelo ke monna (wolf-whistled) le ho betwa), boitshwaro bo fumanehang bo atamelane haholo bo phophoma ebile bo tsholohela ka ho bo bong, bo baka dikarolo tseo ho phehisanwang ka tsona hangata.
Dikgoka tsa lapeng ke eng?
Batho ba bangata ba nahana hore dikgoka di bolela ho tekekwa feela, ho ntshang batho ba bang kotsi. Kutlwisiso e batsinyana ya dikgoka e tadima le taba ya ho utlwisa motho bohloko maikutlong a hae le tshenyo ya theepa le dintho tseo motho a nang le tsona e le mofuta wa dikgoka. Re buwa ka dikgoka malapeng kapa dikamano tsa lelapa, re sebedisa kutlwisiso ena e batsi ya dikgoka. Ha re sebedisa lentswe lena ?tlhekefetso? le lona le bolela dikgoka tsa lapeng.
Tlhekefetso ke:
Ke patrone ya taolo e qobellang eo motho e mong a e sebedisang ho e mong hore a mo laole le ho fumana dintho ka tsela ya hae. Tlhekefetso ke boitshwaro bo ntshang kotsi mmeleng, bo tlisang tshabo, bo thibelang motho hore a etse seo a se batlang kapa bo qobellang batho ho etsa dintho ka tsela eo ba sa batleng ka yona.
Ho fetola motho phofu kgetlo la bobedi ke ha ho etsahetse jwang?
Taba ya ho fetola motho phofu hape e bolela tsela ya ho etsa motho phofu a ile a etswa phofu pele. Sena se etsahala maemong a fapafapaneng mokgweng wa ho sebetsana le toka le ditlolo tsa molao le setjhabeng. Ho fetolwa phofu kgetlo la bobedi ho tswalwa ke ha mekgatlo ya boemedi (kapa batho) ba lokelang ho hlokomela mahlatsipa ba hloleha ho phetha boikarabelo ba bona, mme ka hoo lehlatsipa le qetella le wetswe ke koduwa ya bothata le bohloko hape.
Ho fetola motho phofu kgetlong la bobedi ke ntho e ka etsahalang dibakeng tsena tse latelang mokgweng wa ho sebetsana le toka le ditlolo tsa molao:
Sepoleseng
Tshebeletsong tsa bophelo bo botle
Makgotleng
Matlafatso a phofu ke eng?
Mekgatlo ya Setjhaba e ka ba le nyehelo e kgolo ka ho fokotsa taba ena ya ho fetola batho diphofu kgetlo la bobedi ka ho fana ka lesedi ho mekgatlo ya boemedi e loketseng ha mmoho le ho ditho tsa setjhaba. Ho matlafatsa diphofu le ho etsa hore mekgatlo ya boemedi e jare boikarabelo ke ditshiya tsa phediso ya diketsahalo tsena tsa taba ya ho fetola batho diphofu kgetlo la bobedi mokgweng wa taolo ya ditlolo tsa molao le ho fana ka toka. Phofu ke motho ofe kapa ofe ya ileng a ntshwa kotsi kapa a lahlehelwa ka lebaka la tlolo ya molao, ha matlafatso e le ?ho fana ka matla? ka tsela e tobileng. Matlafatso ya phofu ka hoo e bolela: ho fana ka matla ho batho bao ebileng diphofu.
Katamelo e tobisitsweng ho phofu ke eng?
Tokelo ya ho fuwa tshwaro e nang le seriti
Tokelo ya fana ka lesedi
Tokelo ya ho amohela lesedi
Tokelo ya ho fumana keletso ya molao
Tokelo ya ho fumana tshireletso
Tokelo ya ho fumana ditlhapiso
Dipallo tsa Molao wa motheo ke dife?
Tokelo ya ho se etsetswe dikgoka le ho hlekefetswa pontsheng kapa lapeng.
Molao wa motheo o fana ka tokelo ho motho e mong le e mong hore a be le bolokolohi le tshireletso ya dikgoka tsa mofuta ofe kapa ofe.
Tokelo ya ho fuwa tshwaro e lekanang le ya ba bang mosebetsing
Molao wa motheo o etsa monyetla wa hore motho e mong le e mong a se ke a kgethollwa. Hona ho bolela hore basadi le banna ba lokela ho fumana menyetla e lekanang sebakeng sa mosebetsi. Basadi le banna ba lokela ho ba sebakeng sa mosebetsi se se nang tlhekefetso.
Bili ya tlolo ya molao ya Tlhekefetso
Bili e fupere Moralo wa Bili e mabapi le tlolo tsa molao tsa tlhekefetso, e sebetsanang le:
Ditlolo tsa molao tsa tlhekefetso ka kakaretso
Katoloso ya tlhaloso ya peto hore e kenyeletse ho kena sethong sa karolo ya thobalano ntle le tumello ya motho e mong le hore e be tlolo e kenyeletsang bong. Hona ho bolela hore mosadi le yena a ka nna qosetswa peto
Diketso tsa thobalano e hahatlellwang;
Qobello ya tumello ya ketso ya thobalano
Ho tshella motho mokedikedi o itseng o qobellang hore o tle o kgone ho robalana le yena
Thobalano le e mong wa ba lelapa
Ditsela tseo batho ba hlekefetsang ba kgonang ho fumana ho laola diphofu tsa bona:
Tshebediso ya ditshoso
Tshebediso ya tlhekefetso ya maikutlo
Tshebediso ya kgethollo
Nyenyefatso, kganelo le ho tshwaya diphoso
Tshebediso ya bana
Tshebediso ya monyetla
Tshebediso ya tlhekefetso ya moruo
Tshebediso ya tlhekefetso ya moruo
Tshebediso ya qobello le ditshoso
