Molaotheo
wa Riphaboliki ya Aforika Borwa, 1996
Jwaloka ha o ananetswe ke Seboka sa Molaotheo ka la 8 Motsheanong 1996 le ho lokiswa ka la 11 Mphalane 1996
MOLAOTHEO WA RIPHABOLIKI YA AFORIKA BORWA
[LETSATSI LA NHEHELO: 18 TSHITWE 1996][
[LETSATSI LA  HO KENNGWA TSHEBETSONG: 4 HLAKOLA 1997]
(Ntle le haeba ho boletswe ka mokgwa o mong) 
(Bukana ya English e tekennwe ke Mopresidente)
jwalokaha e lokisitswe ke
                        Molao wa Tokiso ya Pele ya Molaotheo wa 1997
                        Molao wa Tokiso ya Bobedi ya Molaotheo wa 1998
                        Molao wa Tokiso ya Boraro ya Molaotheo wa 1998
                        Molao wa Tokiso ya Bone ya Molaotheo wa 1999
                        Molao wa Tokiso ya Bohlano ya Molaotheo wa 1999
                        Molao wa Tokiso ya Botshelela ya Molaotheo wa 2001
                        Molao wa Tokiso ya Bosupa ya Molaotheo wa 2001
                        Molao wa Tokiso ya Borobedi ya Molaotheo wa 2002
                        Molao wa Tokiso ya Borobong ya Molaotheo wa 2002
                        Molao wa Tokiso ya Leshome ya Molaotheo wa 2003 
Molao wa Tokiso ya Leshome le motso o mong ya Molaotheo wa 2003
 Molao wa Tokiso ya Leshome le metso e mmedi ya Molaotheo wa 2005
Molao wa Tokiso ya Leshome le metso e meraro ya Molaotheo wa 2007
           Molao wa Tokiso ya Leshome le metso e mene ya Molaotheo wa 2008
  Molao wa Tokiso ya Leshome le metso e mehlano ya Molaotheo wa 2008
     Molao wa Tokiso ya Leshome le metso e tsheletseng ya Molaotheo wa 2009
Ho ya ka Phatlalatso ya Nomoro ya 26 ya la 26 Mmesa 2001, tsamaiso ya Molao ona e boikarabellong ba Letona la Toka le Ntshetsopele ya Molaotheo
MOLAO
Ho tsebisa Molaotheo o motjha wa Riphaboliki ya Afroika Borwa le ho fana ka dintlha tsa teng tsa tlatsetso 
DIKAHARE
Tlhekelo………………………………………………………..1
Kgaolo ya 1……………………………………………………..3
Dipehelo tsa Motheo
Kgaolo ya  2…………………………………………………….6
Bili ya Ditokelo
Kgaolo ya 3……………………………………………………..25
Mmuso wa Tshebedisano
Kgaolo ya 4……………………………………………………..27
Palamente 
Kgaolo ya 5……………………………………………………..53
Mopresidente le Lekgotla la Naha la Phethahatso
Kgaolo ya 6……………………………………………………61
Diprofense 
Kgaolo ya 7……………………………………………………84
Mebuso ya Lehae
Kgaolo ya 8……………………………………………………93
Makgotla a Dinyewe le Botsamaisi ba Toka
Kgaolo ya 9……………………………………………………103
Mekgatlo ya Mmuso e Tshehetsang Demokerasi ya Molaotheo
Kgaolo ya 10…………………………………………………..111
Botsamaisi ba Setjhaba
Kgaolo ya 11…………………………………………………..116
Ditshebeletso tsa Tshireletso
Kgaolo ya 12.........................................................................123
Baetapele ba Setso 
Kgaolo ya 13.....................................................................................124
Ditjhelete 
Kgaolo ya 14.....................................................................................135
Dipehelo tse Akaretsang
Shejulu ya 1......................................................................................139 
Folakga ya Naha
Shejulu ya 1A
Dibaka tsa Mafatshe tsa Diprofense
                 [Shejulu ya 1A e kentswe ke s. 4 ya Molao wa Tokiso ya Leshome le metso e mmedi ya Molaotheo wa 2005]
Shejulu ya 2……………………………………………………………140 
Dikano le Nnetefatso ya Boitlamo
Shejulu ya 3……………………………………………………………144 
Ditsamaiso tsa Dikgetho
Shejulu ya 4…………………………………………………………148 
Dibaka tsa Tshebetso tsa Bokgoni ba Ketsamolao ya Naha le Profense
Shejulu ya 5…………………………………………………………151 
Dibaka tsa Tshebetso tsa Bokgoni ba Ketsamolao ya Profense bo Ikgethileng 
Shejulu ya 6…………………………………………………………153
 Ditlhopiso tsa Nakwana
Shejulu ya 6A
[Shejulu ya 6A e kentswe ke s. 6 ya Molao wa Tokiso ya Leshome ya Molaotheo wa 2003 le ho fediswa ke  Molao wa Tokiso ya Leshome le metso e mene ya Molaotheo wa 2008]
Shejulu ya 6B 
[Shejulu ya 6B, eo nakong ya ho feta e neng e le 6A, e kentswe ke Molao wa Tokiso ya Borobedi ya Molaotheo wa 2002, ya fuwa nomoro e ntjha ke s.6 ya Molao wa Tokiso ya Leshome ya Molaotheo wa 2003 mme ya fediswa ke s.5 ya Molao wa Tokiso ya Leshome le metso e mehlano ya Molaotheo wa 2008]
Shejulu 7 ……………………………………………………………………197
Melao e HlakoFedisitsweng
Sesupo………………………………………………………………………198
                                                                             Tlhekelo 
Rona, batho ba Aforika Borwa,
Re elellwa makgopo a nako ya rona e fetileng;
Re tlotla ba hlokofaditsweng ka lebaka la toka le tokoloho naheng ya rona;
Re hlompha bao ba ileng ba sebeletsa ho aha le ho ntshetsa pele naha ya rona; mme 
Re kgolwa hore Aforika Borwa ke naha ya bohle ba phelang ho yona, re kopane le ha re fapane.
Kahoo, ka tataiso ya baemedi ba rona ba kgethilweng ka bolokolohi, re ananela Molaotheo ona jwaloka molao o moholo Riphaboliki hore o tle -
                         O fedise diphaphang tsa nako e fetileng mme o thehe setjhaba se     
                         itshetlehileng hodima maemo a demokerasi, toka setjhabeng le ditokelo    
                         tsa motheo tsa botho;
                         O thehe metheo ya setjhaba sa demokerasi le se lokolohileng moo    
                         mmuso o itshetlehileng ka ditabatabelo tsa setjhaba mme moahi e mong    
                         le e mong a sireletswe ke molao ka ho lekana le ba bang;
                         O ntlafatse maemo a bophelo a baahi boohle mme ho be ho kgothaletswe    
                         bokgoni ba motho e mong le e mong; le
                         Ho aha Aforika Borwa e kopaneng le ya demokerasi e phethahetseng e le    
                         Mmuso e nang le boikemelo hara matjhaba.
Modimo o ke o sireletse batho ba habo rona
Nkosi Sikelel’iAforika. Morena boloka setjhaba sa heso.
God seën Suid-Aforika. God bless South Africa.
Mudzimu fhaţutshedza Afurika. Hosi katekisa Aforika.
KGAOLO YA 1
DIPEHELO TSA MOTHEO 
Riphaboliki ya Aforika Borwa
               1.     Riphaboliki ya Aforika Borwa ke e nngwe ya dinaha tse ikemetseng tsa demokerasi e thehilweng hodima maemo a latelang:
Seriti sa botho, katleho ya tekano le tswelopele ya ditokelo tsa botho le bolokolohi.
Ho se kgetholle ho ya ka morabe le bong.
Bookamedi ba Molaotheo le taolo ya molao.
Kgetho e akaretsang ya batho ba baholo, lenane la naha la kgetho, dikgetho tsa kamehla le tsamaiso ya mekga e mengata ya mmuso wa demokerasi, ho kgothaletsa boikarabelo, ho tsotella le ho hloka sephiri.
Bookamedi ba Molaotheo
        2.    Molaotheo ona o okametse melao yohle ya Riphaboliki; molao kapa boitshwaro bo sa dumellaneng le Molaotheo ha o a loka, mme ditshwanelo tseo o di behang di lokela ho phethwa.
Boahi 
              3.    (1)  Ho na le Boahi ba Aforika Borwa bo tshwanang.
                     (2)  Baahi boohle ba –
(a)  na le tshwanelo e lekanang ya ditokelo, ditshwanelo le melemo ya boahi; le
(b)    lekana ka mesebetsi le boikarabelo ba baahi.
                     (3)   Ketso ya molao ya naha e lokela ho hlophisetsa phihlello, tahlehelo le poloko ya boahi
Pina ya setjhaba
              (4)    Pina ya setjhaba ya Riphaboliki e taolong ya Mopresidente ka phatlalatso/kgoeletso.
Folakga ya naha
     (5)   Folakga ya naha ya Riphaboliki e mebala e motsho, motala, mmala wa kgauta, mosweu, mokgubedu le moputswa, jwaloka ha e hlalositswe ya ba ya takwa Shejulung ya 1.
Dipuo 
           (6)   (1)   Dipuo tsa semmuso tsa Riphaboliki ke Sepedi, Sesotho, Setswana, siSwati, Tshivenda, Xitsonga, Aforikaans, English, isiNdebele, isiXhosa le isiZulu.
                  (2)   Ho elelletswe ho qepha ha tshebediso ya puo tsa batho ba rona dilemong tse fetileng le maemo a tsona, mmuso o tlameha ho nka mehato ho phahamisa le ho ntshetsa pele tshebediso ya dipuo tsena.
                  (3)   (a)	Mebuso ya naha le ya diprofense e ka sebedisa dipuo tse itseng tsa semmuso mererong ya mmuso, ho hlokometswe tshebediso, maemo a ditaba, ditjeho, maemo mabatoweng, le tekanyo ya ditlhoko le boikgethelo ba baahi boohle kapa profenseng e amehang; empa mmuso wa naha le mmuso wa profense kang e lokela ho ba le bonyane puo tse pedi tsa semmuso.
                       (b)       Bomasepala ba tlameha ho hlokomela tshebediso ya puo le boikgethelo ba baahi ba bona.
(4)   Mebuso ya naha le ya diprofense, ka ketsamolao le maemo, e lokela ho laola le ho hlokomela tshebediso ya dipuo tsa semmuso. Re sa kgelohe dipehelong tsa molawana wa (2), dipuo tsoohle tsa semmuso di lokela ho lekana ka maemo mme di tshwarwe ka ho lekana.
(5)   Lekgotla la Dipuo tsohle la Aforika Borwa le lokela ho 
kgothalletsa le ho etsa maemo bakeng sa ho ntshetsa pele le tshebediso – 
ya dipuo tsoohle tsa semmuso;
dipuo tsa Khoi, Nama le San; mmoho le
puo ya dimumu.
phahamisa le ho nnetefatsa tlhompho ya – 
dipuo tsoohle tse sebediswang kamehla ke ditjhaba tsa Aforika Borwa, ho kenyeletswa Sejeremane, Segerike, Sekujarati, Sehindu, Setamili, Seteleku le Seurdu; le
Searabia, Seheberu, Sesanskriti le dipuo tse ding tse sebedisetswang mabaka a sedumedi Aforika Borwa.
KGAOLO YA 2
BILI YA DITOKELO 
Ditokelo
            7.    (1)    Bili ena ya Ditokelo ke tshiya ya demokerasi mona Aforika Borwa. E boloka ditokelo tsa batho boohle naheng ya rona, ebile e amohela melemo ya demokerasi ya seriti sa botho, tekano le tokoloho.
                   (2)    Mmuso o lokela ho hlompha, ho sireletsa, ho kgothelletsa le ho phethahatsa ditokelo tse Biling ena ya Ditokelo.
                   (3)    Ditokelo tse Biling ena ya Ditokelo di tlamehile ho ikamahanya le meedi e teng kapa e lebisitsweng ho molawana wa 36, kapa tse boletsweng nqe nngwe Biling.
Tshebediso
           8.     (1)     Bili ya Ditokelo e sebetsa melaong yoohle, mme e tlama ketsamolao, lekgotla la phethahatso, baahlodi le ditho tsoohle tsa naha. 
                   (2)     Pehelo e Biling ya Ditokelo e tlama batho le batho molaong, ha feela ho tshwaneleha, ha ho tadingwa sebopeho sa tokelo le ho tlameha ho beilweng ke tokelo.
                   (3)     Ha ho sebediswa dipehelo tsa Bili ya Ditokelo, bathong le batho ba molaong ho latela molawana wa (2), lekgotla la dinyewe le –
(a)     tle le fane ka ho sebetsa ka tokelo Biling, e tle e sebetse, kapa moo ho hlokahalang le     
         ntshetse pele, molao wa naha moo e leng hore ketsamolao ha ya ka ya toboketsa     
         tokelong eo; hape
(b)     ka ntshetsa pele molao wa naha ho fokotsa tokelo, ha feela phokotso eo e dumellana le    
         dipehelo tsa molawana wa 36(1).
                  (4)	Batho ba molaong ba lokelwa ke ditokelo tse Biling ya Ditokelo ho ya ka moo ho hlokehang kateng ka ditokelo le sebopeho sa motho ya molaong.
Tekano 
           9.     (1)      Motho e mong le e mong  o tshwarwa ka ho tshwana le ba bang, mme o na le tokelo e tshwanang ya ho sireletswa le ho una melemo ya molao
                   (2)	   Tekano e kenyeletsa ho sebediswa le ho lekana ha ditokelo tsoohle tse le bolokolohi. Ho ntshetsa pele katleho ya tekano, ho etswa ha molao le mekgwa e meng ya ho sireletsa kapa ho tswellisa batho pele, kapa mekga ya batho, ba leng morao ka lebaka la kgethollo e sa lokang e ka phethwang.
                  (3)	Mmuso o se kgetholle mang kapa mang ka baka la botjhaba, bong, botona le botshehadi, boimana, lenyalo, morabe kapa mofuta, mmala, motho wa bong bo bong, dilemo, bohole, bodumedi, monahano o itseng, tumelo, setso, puo, le tswalo.
                  (4)	Ho se be le motho ya kgethollang e mong ka lebaka lefe kapa lefe ho ya ka pehelo ya molawana wa (3). Molao o thehilweng o sebediswe ho thibela kapa ho phema ho hloka toka.
                 (5)	Kgethollo ka labaka kapa mabaka a ngotsweng molawaneng wa (3) ha e a loka ho fihlela ho ka fumanwa bonnete ba hore kgethollo e lokile.
Seriti sa botho 
           10.   Motho e mong le e mong o na le seriti sa tlholeho le tokelo ya hore seriti sa hae se
hlomphuwe se be se sireletswe.
Bophelo 
           11.    Motho e mong le e mong o na le tokelo ya ho phela.
Bolokolohi le tshireletso ya motho
           12.    (1)	Motho e mong le e mong o na le tokelo ya tokoloho le tshireletso, e kenyeletsang tokelo ya -
(a)	ho se amohuwe bolokolohi ka ntle ho lebaka kapa toka;
(b)	ho se tshwarwe ntle ho qoso;
(c)	ho se be le mofuta ofe kapa ofe wa dikgoka ho tswa setjhabeng kapa mafapheng a    
             ikemetseng;
(d)	ho se hlokofatswe ka tsela efe kapa efe; le ho
(e)	se tshwarwe kapa ho se kgalemelwe ka sehloho, ekaba ka bobe bofe kapa bofe kapa     
             ka mokgwa o tlotlollang
                    (2)	Motho e mong le e mong o na le tokelo ya ho phuthuloha mmeleng le maikutlong, ho kenyeletswa tokelo ya -
(a)	ho iketsetsa qeto ka phumano ya thari;
(b)	tshireletso le taolo mmeleng ya bona; mmoho le
(c)	le ho se sebediswe diphuputsong tsa kalafi kapa saense ntle ho tumello ya hae.
Bokgoba, bohlanka le ho sebediswa ka qobello
            13.   Ha ho motho ya lokelang ho etswa lekgoba, mohlanka/lekgabunyane kapa ho sebediswa ka qobello.
Ho phela o sa tshwenngwe
            14.   Motho e mong le e mong o na le tokelo ya ho phela a sa tshwenngwe, ho kenyeletswa le tokelo ya hore-
(a)	mmele wa hae kapa lelapa la hae le se phenyekollwe;
(b)	thepha ya hae e se phenyekollwe;
(c)	leruo la hae le se nkuwe ka mahahapa; kapa
(d)	ho se be le ho mamela ha motho a bua le ba bang ka tsela ya kgokahanyo.
Bolokolohi ba bodumedi, ba tumelo le ba maikutlo
           15.   (1)	Motho e mong le e mong o na le tokelo ya ho iphelela kamoo a batlang kateng, le ka tumelo, mehopolo, bodumedi le tjhadimo ya hae
                   (2)	Ditshebeletso tsa bodumedi di dumelletswe mesebetsing ya mmuso kapa e tsheheditsweng ke mmuso; ha feela –
(a)	ditshebeletso tseo di phethisa melawana e behilweng ke balaodi ba setjhaba ba nang le tokelo;
(b)	di tshwarwa ka ho tshwana; le
(c)	batho ba tla ka ntle ho qobello ka ho ithaopa.
                   (3)     (a)	Molawana ona ha o thibele ho etswa ha molao ho akaretsa -
(i)	ho nyadiswa ka moetlo ofe kapa ofe kapa ka tsamaiso ya bodumedi, boikgethelo    
             kapa molao wa lelapa; kapa
(ii)	ditsamaiso tsa boikgethelo le molao wa lelapa ka moetlo ofe kapa ofe kapa o    
             latelwang ke batho ba bodumedi bo itseng.
                   (b)	Ho amohela ho latela temana ya (a) e tsepame hodima le molawana ona le dipehelo tse ding tsa Molaotheo.
Bolokolohi ba ho hlahisa maikutlo
           16.    (1)	Motho e mong le e mong o na le tokelo ya ho hlahisa maikutlo ka bolokolohi, ho kenyeletswa le -
(a)	bolokolohi ba phatlalatso tsa dingolwa le diphatlalatso tse ding;
(b)	bolokolohi ba ho amohela kapa ho phatlalatsa tsebiso kapa mehopolo;
(c)	bolokolohi ba ho qapa eng kapa eng ya bokgabane; le
(d)	bolokolohi ba borutehi le bolokolohi badiphuputso tsa saense
                    (2)	 Tokelo e ngotsweng molawaneng wa (1) ha e kenyeletse-
(a)	propaganda ya ntwa;
(b)	hlohleletso ya dikgoka;kapa
(c)	kgothaletso ya lehloyo la mofuta o mong, morabe, bong kapa bodumedi, mme hoo ho      
             kgothalletsa ho baka kotsi.
Dikopano, mekoloko ya boipelaetso, ditletlebo
             17.    Motho e mong le mong o na le tokelo, ya ho bokana ka kgotso le ba bang, a sa hlomela, ho etsa mekoloko ya boipelaetso , le ho nehelana ka diphethishene.
Bolokolohi ba kamano
             18.     Motho e mong le e mong o na le bolokolohi ba kamano le mekgatlo.
Ditokelo tsa dipolotiki
             19.   (1)   Moahi e mong le e mong o na le tokelo ya ho iketsetsa kgetho ya dipolotiki, e
kenyeletsang tokelo -
(a)	ya ho theha mokga wa dipolotiki;
(b)	ho kenela merero ya, kapa ho batlela mokga oo ditho; mmoho le
(c)	ho tswela mokga wa dipolotiki letsholo, le ho jala mehopolo ya lona
                     (2)   Moahi e mong le e mong o na le tokelo ya ho kenela dikgetho tse se nang dithibelo, tse sa kgetheng, tse etswang nako le nako tsa ho etswa ha molao o thehilweng ka Molaotheo.
                    (3)	Motho e mong le e mong e moholo o na le tokelo-
(a)   ya ho kgetha dikgethong tsa ho etswa ha molao o thehilweng Molaotheo, mme a etse    
       jwalo ka sephiri, a be a a
(b)   kenele ho kgethelwa merero ya setjhaba mme ha a kgethwa a nke maemo ao a a     
       kgethetsweng.
Boahi
             20.    Ha ho moahi ya ka amohuwang boahi ba hae.
Bolokolohi ba ho falla le ba bodulo
             21.  (1)	Motho e mong le e mong o na le bolokolohi ba ho itsamaela ka moo a ratang
                    (2)	Motho e mong le e mong o na le bolokolohi ba ho falla Riphaboliking.
                    (3)	Moahi e mong le e mong o na le bolokolohi ba ho kena, a dula, a bile a aha hohle Riphaboliking.
                    (4)	Moahi e mong le e mong o na le tokelo ya ho ba le paseporoto.
Bolokolohi ba kgwebo, mosebetsi le botsebi
             22.   Moahi e mong le e mong o na le tokelo ya ho ikgethela kgwebo, mosebetsi kapa
botsebi.Tshebetso ya kgwebo, mesebetsi kapa botsebi e ka laolwa ka molao.
Dikamano mosebetsing
            23.    (1)	  Motho e mong le e mong o na le tokelo ya ho sebetswa ka toka mosebetsing
                     (2)   Mosebetsi e mong le e mong o na le tokelo-
(a)	ya ho theha e bile e ba setho sa mokgatlo wa basebetsi;
(b)	ya ho kenela merero le mesebetsi ya mokgatlo wa basebetsi; le
(c)	ho ngala mosebetsi.
                    (3)	Ramosebetsi e mong le e mong o na le tokelo -
(a)	ya ho theha le ho ba setho sa mokgatlo wa boramosebetsi; le
(b)	ho kenela merero le mesebetsi ya mokgatlo wa boramosebetsi.
                     (4)	  Mokgatlo o mong le o mong wa basebetsi le mokgatlo o mong le o mong wa
boramesebetsi o na le tokela ya ho-
(a)	ipehela tsamaiso, mananeo le merero;
(b)	ho hlopisa;
(c)	ho fihlella ditumellano tse kopanetsweng; le
(d)	ho theha le ho ba setho sa federeishene.
                    (5)	 Mokgatlo o mong le o mong wa basebetsi, mokgatlo wa boramesebetsi le ramosebetsi ba na le tokelo ya ho buisana e le sehlopha. Lekgotla le etsang molao la Naha le ka sebetsa ka molao hore le laole puisano tsa sehlopha. Ho fihlela maemong ao e leng hore molao o entsweng o ka kgina tumellano Kgaolong ena, ho kginwa ho dumellane le karolo ya 36(1).
                    (6)	Lekgotla le etsang molao la Naha le ka amohela ditlhophiso tsa tshireletso tsa mokgatlo wa basebetsi jwalo ka ha e jerwe ditumellanong tsa dipuisano tsa sehlopha. Ho fihlela maemong ao e leng hore molao o entsweng o ka kgina tumellano Kgaolong ena, ho kginwa ho dumellane le karolo ya 36(1).
Tikoloho
             24.   Motho e mong le e mong o na le tokelo-
(a)	ya tikoloho e seng kotsi bophelong ba bona kapa boiketlong ba bona; le
(b)	ya ho sireletsa tikoloho, molemong wa meloko ya kajeno le e tlang, ka ho etswa ha      
             molao le mekgwa e meng e-
             (i)	thibelang tshilafaloo ya tikoloho le phokodiso ya tlholeho;
             (ii)	kgothalletsa polokeho ya tlhaho; mmoho le
             (iii)	ho fumana ntshetso pele ya tlhaho e ka sebediswang le tshebediso ya    
                         mehlodi ya tlhaho ho ntse ho kgothalletswa tswelopele e amohelehang ya   
                         moruo le phedisano.
Leruo
             25.  (1)	 Ha ho motho ya ka amohuwang leruo la hae ka ntle ha e le ka molao o akaretsang, mme ha ho molao o ka dumellang hore motho a amohuwe leruo la hao ka ntle ho lebaka
                    (2)	Leruo le ka nkuwa mothong feela ka tlasa taelo ya molao o sebetsang ka kakaretso -
(a)	mabapi le merero ya setjhaba kapa molemong wa setjhaba; le
(b)	ho ya ka ho putswa,tefello eo le nako le mokgwa wa ho lefella, mme o tla dumellwa    
             ke bao ba amehang kapa nahanelwang kapa ba amohetswe ke lekgotla.
                    (3)	Tefello ya ho lefa le nako le mokgwa wa ho lefa di tshwanela ho sebetswa ka toka mme di tshwane, mme di bontshe tumellano pakeng tsa ditabatabelo tsa setjhaba le ditabatabelo tsa ba amehang, ho ntse ho hlokometswe mabaka ooohle a bohlokwa, mmoho le-
(a)	tshebediso ya leruo nakong ena;
(b)	nalane ya ho fumana le tshebediso ya leruo;
(c)	theko ya leruo mmarakeng;
(d)	hore Mmuso e tsetetse ho le hokae le hore thepa eo e tla ntlafatswa ka tjhelete e kae; le
(e)	sepheo sa ho nka leruo leo.
                   (4)	Mabapi le molawana ona-
(a)	ditabatabelo tsa setjhaba di kenyeletsa maikemisetso a setjhaba a tjhadimo e ntjha    
             ya naha, le diphetoho e le hore ho be le phihlelo e lekaneng ya mehlodi ya tlhaho ya    
             Aforika Borwa; le
(b)	leruo ha le felle maemong a naha feela.
                  (5)	Mmuso e lokela ho etsa matsapa oohle a molao o etswang le mekutu e meng, maemong a teng a mehlodi, ho kgothaletsa maemo a dumellang, baahi ba fihlelle naha ka ho lekana.
                  (6)	Motho kapa setjhabana seo ho tshwareng ha sona naha ho sa lokang ho ya ka molao ka lebaka la melao ya maobeng ya kgethollo ka mmala kapa ditlwaelo e lokela, jwalo ka ha e behetswe Molao wa Palamente, ekaba ka ho tshwara naha eo e sireleditsweng ka molao, kapa ka ho kgutlisetsa ho lekanang.
                 (7)	Motho kapa setjhabana se amohilweng naha ya sona ka mora 19 Phupjane     1913 ka lebaka la melao ya dilemo tse fetileng tsa kgethollo ka mmala kapa ditlwaelo, o na le hona ho ka tshwara naha, jwalo ka ha ho behetswe Molaong wa Palamente,  hoo ho dumelletsweng ka molao, kapa ya kgutlisetswa ho monga yona.
                 (8)	Ho se be le pehelo efe kapa efe ya molawana ona e ka sitisang Mmuso ho ka sebetsa ka molao o etswang ho fumana naha, metsi le diphetoho tse ding tse tsamaelanang le tseo, e le ho lokisa bophelo ba kgethollo e fetileng ya mmala, ha feela ho ke ke ha sebetswa ka dipehelo tsa karolo ena di itshetlehile hodima dipehelo tsa karolo ya 36 (1).
                (9)	Palamente e tlameha ho phethisa molao oo ho lebisitsweng ho ona dikarolong tsa (6).
Matlo 
               26. (1)  Motho e mong le e mong o na le tokelo ya ho ba le ntlo e tshwanelehang
                     (2)	 Mmuso o lokela ho etsa ka hohlehohle ho ya ka molao le ka matsapa a mang, ho ya ka matla a teng, ho fihlella tokelo ena ya tswelopele.
                    (3)	Ho se ke ha eba le motho ya ka ntshwang ka sheshe lapeng la hae, kapa eo lalapa la hae la heletswa, ka ntle ho taelo ya lekgotla ka mora hoba lekgotla le hlahlobisise mabaka oohle. Ho se be le molao o dumellang ho lelekwa ntle ho lebaka.
Bophelo bo botle ba mmele, dijo, metsi le tshireletso ya setjhaba
               27. (1)	Motho e mong le e mong o na le tokelo ya ho fihlella –
(a)	ditshebeletso tsa bophelo bo botle, ho kenyeletswa le ditshebelletso tsa thari;
(b)	dijo le metsi a lekaneng; le
(c)	tshireletso ya phedisano, ho kenyeletswa thuso e lokelang ya phedisano, ha eba ba sitwa ho iphedisa le bohle ba matleng a hae. 
                   (2)	Mmuso o tlamehile ho etsa ka hohlehohle ho ya ka molao le ka matsapa, ho ya ka matla a teng, ho fihlella maemo a ditokelo tsena.
                   (3)	Ho se be le motho ya hanelwang phekolo nakong ya tshohanyetso.
Bana
              28.  (1)	 Ngwana e mong le e mong o na le tokelo ya –
(a)	ho ba le lebitso le boahi ho tloha tswalong;
(b)	ho ba le tlhokomelo ya lelapa kapa ya batswadi, kapa tlhokomelo e nngwe feela e    
             lokileng ha a tloswa tlhokomelong ya lelapa;
(c)	ho fumana phepo ya sebele, bodulo, tshebeletso ya bophelo bo botle le ditshebeletso    
             tsa boahisani;
(d)	ho sireletswa ho tlatlapuweng, ho se hlokomelwe, tlhekefetsong, kapa tlontlollong;
(e)	ho sireletswa mekgweng ya mesebetsi ya ho sebedisa bana;
(f)	ho se lebellwe kapa ho se dumellwe ho sebetsa kapa ho fana ka ditshebeletso tse -,
             (i)	sa lokelang motho wa dilemo tsa ngwana eo; kapa
             (ii)	ka behang ngwana kotsing; le ya thuto, le ya mmele, kapa ya bophelo bo    
                         botle ba boko, kapa moya kapa boitshwaro kapa phedisano;
(g)	ho se kwallwe tjhankaneng ka ntle haeba ha ho na tsela e nngwe, ha eba ho jwalo,   
             ha ho kenyeletswa ditshwanelo tseo ngwana a di fumanang ho latela dikarolo tsa 12   
             le 35, ngwana a ka kwallwa tjhankaneng nako e nyenyane feela e loketseng, mme o    
             na le tokelo ya ho -
             (i)	bewa moo ho se nang batho ba boholo ba dilemo tse fetang 18; le
             (ii)	tshwarwa ka tsela, le ho bolokwa maemong a tsamaelanang le dilemo tsa   
                         ngwana;
(h)	ho be le ramolao ya hlokometseng ngwana ka mong, ka ditshenyehelo tsa mmuso,   
             ha a hlaha lekgotleng, ha eba mohlomong ho sa ahlolwe ka toka; mme
(i)	a se sebediswe ntweng, le ho sireletsa ka nako ya ntwa
                    (2)	Ditabatabelo tsa ngwana ke tsa bohlokwa mererong yohle e tadimaneng le yena ke tsona.
                   (3)	Karolong ena, ha ho buuwa ka”ngwana” ho bolelwa motho eo dilemo tsa hae di leng ka tlase ho tse18.
Thuto
              29.  (1)	Motho e mong le e mong o na le tokelo ya-
(a)	ho fumana thuto ya motheo, ho kenyelletswa le thuto ya batho ba baholo ya motheo;    
             le
(b)	ho ntshetsa thuto pele, eo Mmuso, o tlamehang ho hlokomela hore e fihlellwe le ho     
             fumaneha, ho latela maemo a lokileng
                     (2)  Motho e mong le e mong o na le tokelo ya ho rutwa ka puo ya semmuso kapa dipuo tseo ba ikgethelang tsona mekgatlong ya thuto ya setjhaba thutong eo e ka sebediswang teng. E le ho ka hlokomela ho fihlellwa ha bonolo, le tshebediso, tokelo ena, Mmuso o hlokomele mekgwa e meng ya thuto e ka sebediswang, ho kenyeletswa mekgatlo e rutang ka puo e le nngwe, ho hlokomelwa -
(a)	ho lekalekana;
(b)	tshebetso; le
(c)	tlhokeho ya ho lokisa dietsahetseng tse fetileng tsa molao wa kgethollo le    
            diketsahalo.
                  (3)	Motho e mong le e mong o na le tokelo ya ho theha le ho boloka, ka ditshenyehelo tsa hae, mokgatlo wa thuto o ikemetseng o –
(a)	sa kgetholleng ho ya ka mofuta;
(b)	ngodisitsweng Mmusong; le
(c)	bolokang maemo a seng tlase le ha ho bapiswa maemo a mekgatlo ya thuto ya    
         setjhaba.
                 (4)	Karolwana ya (3) ha e kgetholle ditshehetso tsa Mmuso tsa mekgatlo ya thuto e ikemetseng.
Puo le setso
             30.  Motho e mong le e mong o na le tokelo ya ho sebedisa puo le ho phela ka setso seo a ikgethetseng sona, empa ha ho motho ya etsang jwalo a sa latele dipehelo tsa Bili ya Ditokelo.
Ditjhabana tsa setso, bodumedi le puo
             31. (1)	Batho bao e leng ditho tsa setjhabana sa setso, bodumedi kapa puo ba se ke ba thibelwa tokelo, le ditho tse ding tsa setjhaba;
(a)	ho thabela setso, ho phetha bodumedi ba bona le ho sebedisa puo ya bona ; le
(b)	ho theha, ho ba ditho le ho boloka setso, bodumedi le puo ya mekgatlo ya bona le    
             makala a mang a setjhaba
                   (2)	Ditshwanelo karolwaneng ya (1)	di ke ke tsa sebediswa ka tsela eo e sa tsamaelaneng le pehelo ya Bili ya Ditokelo.
Ho fihlella tsebiso
             32.  (1)	Motho e mong le e mong o tlameha ho tseba ka –
(a)	tsebiso efe kapa efe e Mmusong; le
(b)	tsebiso efe kapa efe eo motho e mong a e tsebang mme e hlokeha ho bolokeng   
             ditokelo dife kapa dife
                    (2	Ho etswa ha molao wa naha ho sebediswe hore ho tle ho phethahatswe ditshwanelo tsena, mme o fane ka ditsela tse ka imollang morwalo wa taolo le tjhelete Mmusong.
Ketsahalo ya Botsamaisi ba toka
             33.  (1)	Motho e mong le e mong o na le tokelo ya ketsahalo ya botsamaisi e molaong, e utlwahalang ebile e tsamaiswa ka toka
                    (2)	Motho e mong le e mong eo ditshwanelo tsa hae di amehileng ka lebaka la ketsahalo ya botsamaisi o na le tokelo ya ho fumana mabaka a ngotsweng.
                    (3)	Ho etswa ha molao wa naha ho sebediswe hore ho tle ho phethahatswe ditshwanelo tsena, mme di tle di -
(a)	fane ka ho hlahloba se phethilweng ka taelo lekgotleng kapa moo ho lokelang teng,    
                lekgotla le ikemetseng le sa yeng ka leeme;
(b)	tlame Mmuso hore o phethahatse ditshwanelo tse karolong ya (1) le (2); le
(c)	ho kgothalletsa taolo e matla.
Ho fihlella makgotla a dinyewe
           34.  Motho e mong le e mong o na le tokelo ya ho ba le tletlebo e ka rarollwang ka molao ka pela bohle lekgotleng kapa, moo ho lokelang, ho ka ba le lekgotla kapa kopano e nngwe e ikemetseng e sa sebetse ka leeme.
Batho ba tshwerweng, ba kgolehong le ba qositsweng
          35.   (1)	Motho e mong le e mong ya tshwerweng ka hobane ho thwe o robile molao, o na le tokelo ya -
(a)	ho kgutsa;
(b)	ho tsebiswa ka pelepele -
             (i)	ka tokelo ya ho kgutsa; le
             (ii)	ka tse tla etsahala ha a sa kgutse;
(c)	ho se qobellwe ho etsa maipolelo kapa ho dumela molato, ho ka sebediswang e le   
             bopaki bo mo tlamang;
(d)	ho tliswa lekgotleng la dinyewe ka pelepele ka moo ho ka kgonahalang ka teng,    
             empa e se be ka mora –
             (i)	dihora tse 48 ka mora hoba a tshwarwe; kapa
             (ii)	qetellong ya lekgotla la pele ha ho se ho fetile dihora tse 48, ha eba dihora  
                          tse 48 di fela ka mora nako ya mosebetsi ya ho dula ha lekgotla kapa ka   
                          letsatsi leo e seng la ho dula ha lekgotla;
(e)	hang feela ha a hlaha la ho qala ka pela lekgotla ka mora hoba a tshwarwe, mme a  
             ahlolwe, kapa a hlalosetswe ka mabaka a ho kwallwa kgolehong ho ya ho ile, kapa a   
             lokollwe; mme
(f)	a lokollwe kgolehong ha ho dumeletseha ho ya ka toka, ho latelwa maemo a   
             utlwahalang
                 (2)	Motho e mong le e mong ya kgolehong ho kenyelletswa le motshwaruwa e mong le e mong ya seng a ahlotswe, o na le tokelo -
(a)	ya ho tsebiswa ka pele hore o tshwaretsweng;
(b)	ya ho ikgethela, le ho buisana le moemedi wa molao, mme a tsebiswe ka pelepele ka  
             tokela ena;
(c)	hore Mmuso o be le moemedi wa molao ya emelang motho ya tshwerweng ke   
             mmuso, ka tefello ya mmuso, ha a sa sebetswe ka toka, mme a tsebiswe ka pelepele   
             ka tokelo ena;
(d)	ya ho batlisisa ka boyena lebaka la ho iswa kgolehong ka lekgotleng, mme ha eba ho   
             kwallwa ho se molaong, a lokollwe;
(e)	ya ho kwallwa ka tlasa maemo a dumellanang le tshwaro ya batho, ho kenyeletswa   
             bonyane ho phetha le pehelo, ka ditshenyehelo tsa mmuso, ho fumana kgoleho e  
             lokileng, phepo e ntle, ho ka bala dingolwa, le thuso ya booki; le
(f)	ho ba le ho ka buisana le ho ka tjhakelwa ke batho ba kang -
             (i)	monna/mofumahadi kapa molekane;
             (ii)	leloko;
             (iii)	moeletsi wa bodumedi wa boikgethelo; le
             (iv)	ngaka ya boikgethelo.
                (3)	Moqosuwa e mong le e mong o na le tokelo ya hore nyewe ya hae e ahlolwe ntle ho leeme, ho kenyeletswa tokelo ya -
(a)	ho tsebiswa ka qoso ya hae a be a fuwe dintlha tse lekaneng hore a tsebe ho  
                ikarabella;
(b)	ho fuwa nako e lekaneng le boitokisetso hore a tsebe ho hlophisa boipuello ba hae;
(c)	ho hlaha lekgotleng lefe kapa lefe;
(d)	hore nyewe ya hae e qale e be e felle ntle ho tshenyo ya nako e sa hlokeheng;
(e)	ho ba teng ha nyewe e buuwa;
(f)	ho ikgethela, le ho emelwa, ke mmuelli, le ho tsebiswa ka tokelo ena ka potlako;
(g)	hore mmuso o batlele moqosuwa mmuelli, ka ditshenyehelo tsa mmuso, ha eba  
                ho ba le ho se ahlole ka toka, mme a be a tsebiswe ka tokelo ena ka potlako;
(h)	hore a nkuwe a se na molato, a kgutse, a be a se ke a fana ka bopaki ha ho ntse  
                ho buuwa ka nyewe;
(i)	ho fana ka bopaki le ho nyatsa bopaki boo ho fanwang ka bona kgahlanong le  
                yena;
(j)	ho se qobellwe ho fana ka bopaki boo ka bona a ka itshwarisang;
(k)	hore nyewe e qhojwe ka puo eo moqosuwa a e utlwisisang kapa ha ho sa  
                kgonahale ho tolokwe ka puo eo moqosuwa a e utlwisisang;
(l)	ho se ahlolelwe ketso kapa ho se phethise ketso e itseng nakong eo ketsahalo e  
                neng e se tlolo ya molao kapa e sa phethwang molaong wa naha kapa wa  
                matjhaba;
(m)	ho se tsekiswe ka tlolo ya molao ka ketso kapa ho se phethise ketso eo motho a  
                seng a ile a lokollwa kapa a fumanwa a le molato ka yona;
(n)	ho fumantshwa molemo wa kotlo o tlase ho e boimaima e behetsweng tlolo eo ya   
                molao ha eba nakong e pakeng tsa tlolo eo ya molao le ya kahlolo kotlo eo e ile ya  
                fetolwa; mme
(o)	ya ho etsa boipiletso, ho kopa hore lekgotla le tadime nyewe eo hape, lekgotleng le  
                leholo.
                (4)   Ka mehla ha karolo ena e kgothaletsa hore motho a fumane tsebiso, tsebiso eo e behwe ka puo eo motho eo a e utlwisisang.
                (5)	Bopaki bofe kapa bofe bo fumanweng ka mokgwa o kgahlanong le tokelo efe kapa efe e ngotsweng Biling ya Ditshwanelo bo lokelwa ho qhelelwa thoko ha eba ha bo ka amohelwa bo ka tshwaetsa kahlolo ka tsela efe kapa efe kapa ba hlahella bo le kotsi tsamaisong ya toka. 
Ho sehelwa moedi ha ditshwanelo
         36.   (1)  Ditokelo tse Biling ya Ditshwanelo di ka nna tsa sehelwa meedi feela ho latela
molao o sebediswang ka kakaretso ho fihlela moedi o be o amoheleha le ho ba wa toka setjhabeng sa demokrasi o thehilwe hodima botho, ho lekana le tokoloho, ho kenyeletswa dintlha tsohle tsa bohlokwa tse kang -
(a)	sebopeho sa tokelo;
(b)	bohlokwa ba sepheo sa pehelo ya moedi;
(c)	sebopeho le boholo ba pehelo ya moedi;
(d)	kamano pakeng tsa pehelo ya moedi le sepheo sa yona; le
(e)	mokgwa o kginang hanyenyane ho fihlela sepheo sa ona
                  (2)	Ka ntle ha eba ho boletswe karolwaneng ya (1)	kapa pehelong efe kapa efe ya Molao wa Motheo, ho se be molao o sehelang tokelo efe kapa efe moedi e ngotsweng Biling ya Ditshwanelo. 
Maemo a qomatsi
         37.   (1)	Maemo a qomatsi a ka nna a phatlalatswa feela ka Molao wa Palamente, ha feela -
(a)	ha setjhaba se le kotsing ya ntwa, tlhaselo, merusu, pherekano, koduwa, kapa  
             tlokotsi efe kapa efe ya setjhaba; le
(b)	kgoeletso e loketse ho boloka kgotso le tsamiso e ntle
                 (2)	Kgoeletso ya maemo a qomatsi, le molao o entsweng kapa ketso efe kapa efe e entsweng ka lebaka la se etsahetseng ka mora moo, e ka etsahala feela -
(a)	ha e lebeletswe ho etsahala; le
(b)	ha e sa fete matsatsi a 21 ho tloha letsatsing la phatlalatso, ka ntle ha eba Seboka sa  
             Naha se nka qeto ya ho lelefatsa kgoeletso. Seboka se ka lelefatsa kgoeletso ya  
             maemo a qomatsi e seng ho feta dikgwedi tse tharo ka nako e le nngwe. Keketso ya  
             pele ya maemo a qomatsi e lokela ho ba ka qeto e amohetsweng ka kgetho e  
             tsheheditsweng ke boholo ba ditho tsa Seboka. Keketso e latelang e etswe ka qeto e  
             amohetsweng ka thuso ya kgetho ya bonyane diphesente tse 60 ya ditho tsa Seboka.   
             Qeto eo ka ho ya ka dipehelo tsa temana ena e ka nnang ya amohelwa ha feela ho  
             ile ha buisanwa pepeneneng Sebokeng.
                 (3)	Lekgotla lefe kapa lefe le nang le tshwanelo le ka etsa qeto ka matla ka -
(a)	kgoeletso ya maemo a qomatsi;
(b)	keketso efe kapa efe ya maemo a qomatsi; kapa
(c)	molao o ka etswang, kapa ha etswa ho hong, ho latela kgoeletso ya maemo a  
             qomatsi.
                (4)	Molao o etswang ofe kapa ofe ho latela phatlalatso ya maemo a qomatsi o ka fapana le Bili ya Ditokelo ho fihlela feela -
(a)	ha phapang e hlokwa ke qomatsi; le
(b)	molao o etswang -
            (i)   o dumellana le ditlamo tsa Riphaboliki tlasa molao wa matjhaba e sebediswang  
                  maemong a qomatsi;
            (ii)	o dumellane le karolo ya (5); mme
            (iii)	o phatlalatswa Gazeteng ya Mmuso ka pele ka moo ho ka kgonehang ka  
                          teng ho phethwa.
                (5)	Ha ho Molao wa Palamente o ka dumellang ho kgoeletswa ha maemo a qomatsi, le molao o entsweng kapa o ka etswang ho latela kgoeletso, o ka dumella kapa le ho laela -
(a)	ho leballwa ha Mmuso, kapa mang kapa mang, ho ya ka ketso e seng molaong;
(b)	Kgeloho efe kapa efe karolong ena; kapa
(c)	Kgeloho efe kapa efe e karolong e boletsweng lenaneng la 1 ya Lenaneo la  
             Ditshwanelo tse ke keng tsa tlolwa, jwalo ka ha ho bontshitswe ka thoko ho karolo ya  
             lenane la 3 ya lenaneo.
1
Nomoro ya Karolo
 2
Lebitso la Karolo
 3
Boholo boo tokelo e sireleditsweng ka bona
9
Tekano
Mabapi le kgethollo e sa lokang, bong, tumelo kapa puo
10
Seriti sa botho
Kaofela 
11
Bophelo
Kaofela 
12
Bolokolohi le tshireletso ya botho
Mabapi le karolwana ya (1)	(d)	le (e)	le tshireletso ya motho (2)	(c)	feela
13
Bokgoba, bohlanka le ho sebediswa ka qobello
Mabapi le bokgoba le bahlanka feela
28
Bana 
Mabapi le karolwana ya (1)	(d), (1)	(e); ditokelo temaneng ya (i)	le (ii)	ya karolwana ya (1)	(g); le karolwana ya (1)	(i)	mabapi le bana ba dilemo tse 15 le ba ka tlase ka dilemo. 
35
Batho ba tshwerweng, ba kgolehong le ba qosuwang
Mabapi le karolwana ya (1)	(a)	(b)	le (c)	(2)	(d);
Ditokelo temaneng tsa (a)	ho fihlela ho (o) tsa karolwana ya (3), ho sa kenyeletswe temana ya (d)	karolwana ya (4); le karolwana ya (5)	mabapi le ho se kenngwe ha bopaki ha eba tumello ya bopaki boo bo ka kgotla ho ye ka leeme. 
	 (6)  Ka mehla ha motho a kwalletswe ka ntle ho qoso ka lebaka la ho se sebedise ditokelo tse tswalwang ke kgoeletso ya maemo a qomatsi, ho hlokomelwe maemo a latelang:
(a)	motho e moholo eo e leng setho sa lelapa kapa motswalle wa moqosuwa a tsebiswe  
             kapelepele ka moo ho ka kgonahalang ka teng, hore motho eo o kgolehong.
(b)	ho phatlalatswe tsebiso Gazeteng ya Mmuso ya Naha matsatsing a mahlano ao   
             motshwaruwa a isitsweng kgolehong ka oona, ho bolelwe lebitso la motshwaruwa le  
             sebaka seo a leng kgolehong ho sona, mme ho bolelwe le molao wa qomatsi oo a  
             tshwerweng ka ona.
(c)	motshwaruwa a dumellwe ho ikgethela, mme a be a etelwe neng kapa neng ha ho  
             kgonahala, ke ngaka.
(d)	motshwaruwa a dumellwe ho ikgethela, mme a be a etelwe neng kapa neng ha ho  
             kgonahala ke leqwetha.
(e)	lekgotla le hlahlobisise ho tshwarwa ha motshwaruwa, empa e se ke ya eba ka mora  
             matsatsi a 10 ka mora hoba motho a tshwarwe, mme lekgotla le lokela ho mo lokolla  
             ka ntle ha eba ho a hlokeha ho boloka kgotso le botsitso ha a ntse a le kgolehong.
(f)	motshwaruwa ya ke keng a lokollwa ho ya ka dipehelo tsa temana ya (e)	kapa ya ke  
             keng a lokollwa ho ya ka ho lekolwa ha temana ena, a ka ngolla kgotla ho lekola ho  
             kwallwa ha hae nako e nngwe le e nngwe ka mora matsatsi a 10 ka mora ho lekolwa  
             ho fetileng, mme nyeweng efe kapa efe, lekgotla le lokolle motshwaruwa ka ntle ha  
             eba ho lokela ho mo kwalla ho boloka kgotso le botsitso.
(g)	motshwaruwa o lokela ho dumellwa ho hlaha ka pela lekgotla ka boyena ha ho  
             lekolwa kgoleho ya hae, mme a emelwe ke leqwetha dipuisanong tseo, mme a be a  
             etse kopo e kgahlanong le ho holehwa ha hae hape.
(h)	Mmuso o lokela ho hlahisa mabaka lekgotleng a ngotsweng a hlalosang ho kwallwa  
            ha motshwaruwa nako e telele, mme o be e nehe motshwaruwa kgatiso ya mabaka  
            ao bonyane matsatsi a mabedi pele lekgotla le lekodisisa kgoleho eo.
            (7)     Ha lekgotla le lokolla motshwaruwa, motho eo a ke ke a boela a tshwarwa hape ka lebaka la mabaka ona ao ka ntle ha eba Mmuso o ka bontsha ka mabaka a utlwahalang hore motho eo a boele a kwallwe hape.
            (8)	Dikarolwana tsa (6) le (7) ha di sebetse bakeng sa batho bao e seng baahi ba Riphaboliki mme ba tshwerweng ka lebaka la dibetsa tsa ntwa tsa matjhaba. Feela Mmuso o lokela ho itshetleha ka dipehelo tsa molao wa matjhaba wa botho ho batho bao.
Ho phethahatsa ho ya ka ditokelo
         38.   Motho e mong le e mong ya hlahellang karolong ena o na le tokelo ya
ho ya lekgotleng le tshwanelehileng, a tlaleha ka hore tokelo e hlahellang Biling ya Ditokelo e robilwe kapa ha e a loka, mme lekgotla le ka thusa ka tharollo e lokelang, ho ballwa le kgoeletso ya ditokelo. Batho ba ka etsang kopo lekgotleng ke -
(a)	motho e mong le e mong ya ipuellang;
(b)	motho e mong le e mong ya emelang e mong ya ke keng a ba emela ka mabitso a      
             bona;
(c)	motho e mong le e mong ya ikgakantseng eka ke, kapa a emetse motho e mong ya   
             ke keng a ikemela, sehlopha, kapa mokgopi wa batho; le
(d)	motho e mong le e mong ya emelang ditabatabelo tsa setjhaba; le
(e)	mokgatlo o emelang ditabatabelo tsa ditho tsa oona.
Tlhaloso ya Bili ya Ditokelo
         39.   (1)	Ha ho hloloswa Bili ya Ditokelo, lekgotla kapa ditho tsa lekgotla kapa seboka  
(a)	se lokela ho kgothalletsa melemo ya metheo ya bophelo e pontsheng le demokrasi  
               ya setjhaba e thehilweng hodima botho, tekano le bolokolohi;
(b)	se hlokomele molao wa matjhaba; hape
(c)	se ka nna sa hlokomela molao wa baditjhaba
                 (2)	Ha ho hlaloswa molao o etswang, le ha ho ntshetswa pele molao kapa molao wa setso, lekgotla le leng le le leng, pitso kapa seboka le lokela ho kgothalletsa maikutlo, sepheo, le maikemisetso a Bili ya Ditokelo.
                 (3)	Bili ya Ditokelo ha e thibele boteng ba ditokelo tse ding kapa bolokolohi bo bong bo ananelwang kapa bo beilweng hodima molao wa setso, kapa molao o etswang, ho fihlela moo di seng di sa tsamaelane le Bili ya Ditokelo.
                                                          KGAOLO YA 3
MMUSO WA TSHEBEDISANO 
Mmuso wa Riphaboliki
         40.   (1)	Mona Riphaboliking , Mmuso o bopilwe ka mmuso wa naha, mebuso ya diprofense le mebuso ya metse; e leng mebuso e sa tshwaneng, e sebedisanang, ebile e nyalellana
                 (2)	Makala oohle a mmuso a lokela ho hlokomela le ho ikamahanya le metheo e Kgaolong ena, mme e sebetse ho ya ka meedi e sehilweng ya Kgaolo ena.
Metheo ya mmuso wa tshebedisano le dikamano tsa mebuso
         41.  (1)    Makala oohle a mmuso le mafapha oohle a Mmuso tlhopisong ka nngwe ya makala, a lokela ho -
(a)	boloka kgotso, kopano ya setjhaba, le ho se arohane ha Riphaboliki;
(b)	boloka boiketlo ba batho ba Riphaboloki;
(c)	fana ka bokgoni, pontsheng, ka boikarabelo le ka tshebedisano ka mmuso bakeng sa   
             Riphaboliki kaofela;
(d)	tshepahala Molaotheong, Riphaboliking, le setjhabeng sa yona;
(e)	ho hlompha boemo ba Molaotheo, mekgatlo, matla le mesebetsi ya muso makaleng a  
             mang;
(f)	ho se inkele matla afe kapa afe kapa mosebetsi ofe kapa ofe, ka ntle ho eo ba e  
             abetsweng ka Molaotheo;
(g)	sebedisa matla a oona le ho phetha mesebetsi ya oona ka tsela ya ho  
             itshunyatshunya dibakeng, mesebetsing kapa boleng ba mmuso makaleng a mang;  
             le
(h)	ho sebedisana ka kutlwano le ho tshepana le tumellano ka ho -
             (i)	kgothalletsa setswalle;
             (ii)	thusana le ho tshehetsana;
             (iii)	tsebisana le ho rerisana tabeng tse re amang ka ho tshwana;
             (iv)	sebedisana le ho etsa melao mmoho;
             (v)	ikamahanya le ditsamaiso tseo ho dumellwang ka tsona; le
             (vi)       qoba diqosano makgotleng
               (2	Molao wa Palamente o tlameha ho –
(a)	ela hloko kapa ho theha makala le mekgatlo ho kgothaletsa le ho bebofatsa  
             dikamano tsa nyalano ya mebuso.
(b)	lokisetsa mekgwa ya ho sebetsa le ditsela tsa ho bebofatsa ho fedisa diqhwebeshano  
             pakeng tsa mebuso.
               (3)     Lekala la Mmuso le amehang qhwebeshanong e pakeng tsa mebuso, le leke ka matla ho fedisa qhwebeshano ka mekgwa le ditsamaiso tse behetsweng sepheo sena; mme le fuputse metjha yohle ya ditharollo, pele le ka ya lekgotleng ho rarolla qaka ena.
              (4)     Ha lekgotla le sa kgotsofala hore ditlhoko tsa karolwana ya (3) di phethisitswe, le ka nna la busetsa qhwebeshano eo makaleng a amehang a mmuso.
                                         KGAOLO YA 4
   PALAMENTE 
Sebopeho sa Palamente
        42.  (1)	Palamente e bopilwe ka -
(a)	Seboka sa Naha; le
(b)	Lekgotla la Naha la Diporofense.
               (2)	Seboka sa Naha le Lekgotla la Naha la Diporofense di sebedisana ka ho etsa molao ka tsela e hlalositsweng Molaotheong.
               (3)	Seboka sa Naha se kgethilwe hore se emele batho le hore se hlokomele hore ho be le Mmuso wa Molaotheo. Hona ho etswa ka ho kgetha Mopresidente, ka ho fana ka seboka sa naha se tla hlokomela ditaba tsa setjhaba, ka ho fetisa molao le ho hlahloba le ho hlokomela mesebetsi ya phethahatso.
               (4)	Lekgotla la Naha la Diporofense le emela diporofense ho hlokomela ditabatabelo tsa diporofense makaleng a mmuso. Le etsa hona ka ho sebetsa ditsamaisong tsa ho etswa ha molao le ka ho theha seboka sa naha ho hlokomela ditaba tsa setjhaba tse amanang le diporofense.
               (5)	Mopresidente a ka bitsa Palamente neng kapa neng ho tla tshohla merero e kgethehileng.
               (6)	Palamente e tshwarelwa Motsekapa, empa Molao wa Palamente o phethiswang ho latela dikarolo tsa 76(1)	le (5), ho ka nahanwa hore Palamente e tshwarelwe sebakeng se seng.
Bolaodi ba ho etswa ha molao ba Riphaboliki
        43. Mona Riphaboliking, bolaodi ba ho etsa molao -
(a)	ba lekala la mmuso la naha bo matleng a Palamente, ka moo karolo ya 44 e  
               hlalosang ka teng;
(b)	ba lekala la mmuso la porofense bo matleng a ho etswa, ha molao wa porofense eo,   
             ka moo karolo ya 104 e hlalosang ka teng; mme
(c)	ba mmuso wa selehae bo matleng a Makgotla a Mmasepala, ka moo karolo ya 156 e   
             hlalosang ka teng.
Bolaodi ba ho etswa ha molao ba naha
         44.   (1)	Bolaodi ba ho etswa ha molao jwalo ka ha bo beilwe Palamenteng -
(a)	bo fa Seboka sa Naha matla -
(i)	a ho fetola Molatheo;
(ii)	a ho fetisa molao o lebaneng le morero ofe kapa ofe, ho kenyeletswa morero o ka hara tshebetso e lenaneng le Shejulung ya 4, empa ho sa kenyeletswe, ho latela karolo ya (2), morero o sebakeng sa mosebetsi lenaneng le Shejulung ya 5; mmoho le
(iii)	ho abela matla a ho etsa molao ofe kapa ofe, ka ntle ho matla a ho fetola Molaotheo, ho lekala lefe kapa lefe le etsang molao lefapheng le leng la mmuso; le
(b)	a fa Lekgotla la Naha la Diporofense matla -
(i)	a ho sebetsa ho fetola Molatheo, ho ya ka dipehelo tsa karolo ya 74;
(ii)	ho fetisa ho ka ya 76, molao o entsweng mabapi le morero ofe kapa ofe o ka hara tshebetso e lenaneng le Shejulung ya 4, le morero ofe kapa ofe o batlwang ke Molaotheo hore o fetiswe ho latela karolo ya 76; mmoho le
(iii)	ho nahana ka, ho latela karolo ya 75, molao ofe kapa ofe o fetisweng ke Seboka sa Naha.
(2)	Palamente e ka nna ya kena mahareng ka ho fetisa molao, ho latela karolo ya 76(1)	, ho latela morero o welang sebakeng sa sa mosebetsi se lenaneng le Shejulung ya 5, ha eba ho hlokeha -
(a)	ho boloka tshireletso ya setjhaba;
(b)	ho boloka bonngwe ba moruo;
(c)	ho boloka maemo a bohlokwa a setjhaba;
(d)	ho thea maemo a seng makae a hlokehang ho ka thusa ka ditshehetso; kapa
(e)	ho thibela ketsahalo e sa tlwaelehang e entswe ke porofense e nahanelang ditabatabelo tsa porofense e nngwe kapa naha yohle.
(3)	Molao o tobaneng le morero o hlokehang bakeng sa, kapa o ka etsahalang, ho
sebedisweng ka katleho ho ya ka mosebetsi o lenaneng la Shejulu ya 4, maikemisetsong oohle, molao o latelang morero o lenaneng la Shejulu ya 4.
(4)	Moo palamente e sebedisang matla a yona, e tlangwa feela ke Molaotheo, mme
e lokela ho sebetsa ho ya ka, le ho ya ka meedi e sehilweng, Molatheo.
Melao le ditaelo le dikomiti tse kopanetsweng
45. Melao le ditaelo le dikomiti tse kopanetsweng
(1)	Seboka sa Naha le Lekgotla la Naha la Diporofense, di lokela ho theha
komiti e kopanetsweng ya ho etsa melao le ditaelo tse mabapi le merero ya Seboka le Lekgotla, ho kenyeletswa melao le ditaelo tsa -
(a)	ho lekola ditsamaiso e le ho bebofatsa mosebetsi wa ho beha melao, ho kenyeletswa le ho sehela nako meedi ya ho qetela mohatong ofe kapa ofe mosebetsing;
(b)	ho theha dikomiti tse kopanetsweng mme di bopilwe ka baemedi ba Seboka le Lekgotla ho lekola le ho tlaleha ka Dibili tse hopotsweng karolong ya 74 le 75;
(c)	ho theha dikomiti tse kopanetsweng tse bopilweng ka Molatheo bonyane selemo
se seng le se seng; le
(d)	laola merero ya –
(i)	komiti e kopantsweng ya melawana
(ii)	komiti ya Bonamodi
(iii)	komiti ya tekoloho ya Molaotheo
(iv)	dikomiti tse kopanetsweng tse hlomilweng tlasa temana ya (b)
(2)	Ditho tsa Khabinete, ditho tsa Seboka sa Naha le baemedi Lekgotleng la Naha la Diporofense di na le menyetla le ditumelo komiting ya kopanelo ya Seboka le Lekgotla jwalo ka ha ba na le tsona Sebokeng kapa Lekgotleng la Seboka sa Naha.
46. Sebopeho le dikgetho.
(1)	Seboka sa Naha se bopilwe ka ditho tse seng ka tlase ho 350 mme di sa fete
palo ya basadi le banna ya 400 ba kgethilweng ho ba ditho ka tsamaiso ya kgetho e -
(a)	e balletsweng ka molao wa setjhaba;
(b)	e theilweng hodima lenane la bakgethi la setjhaba;
(c)	e hlalosang hore bonyane bakgethi ba be le dilemo tse 18; hape
(d)	e tswalang, kakaretso, boemedi bo lekalekanang.
 (2)	Molao wa Palemente o fane ka mokgwa wa ho laola palo ya ditho tsa Seboka sa Naha.
Karolwana ya (1) e lokisitsweng ka s. 1 ya Molao wa Tokiso ya Leshome ya Molaotheo wa 2003 le s. 1 ya Molao wa Tokiso ya Leshome le metso e mehlano ya Molaotheo wa 2008]
47. Ditho
(1)	Moahi e mong le e mong ya nang le tshwanelo ya ho kgetha ditho tsa Seboka sa
Naha o na le tshwanelo ya ho ba setho sa Seboka, ka ntle ho -
(a)	mang kapa mang ya thontsweng ke, kapa a sebeletsa Mmuso mme a amohela moputso ka ho thonngwa hoo kapa mosebetsioo, ka ntle ho -
(i)	Mopresidente, Motlatsi wa Mopresidente, Matona le Batlatsi ba Matona; le
(ii)	basebetsi ba bang ba diofisi bao mesebetsi ya tsona e tsamaisanang le mesebetsi ya bo etswa ha molao ya naha;
(b)	baemedi ba dutseng tsitsitseng mosebetsing Lekgotleng la Naha la Diporofense, kapa ditho tsa lekgotla la ho etsa molao la porofense kapa lekgotla la mmasepala;
(c)	boramolao ba sa leng melatong;
(d)	motho ofe kapa ofe ya sa itekanelang kelellong ho ya ka lekgotla la Riphaboliki; kapa
(e)	mang kapa mang eo, ka mora hoba karolo ena e sebediswe, a fumanwe a le molato mme a ba a ahlolelwa tjhankaneng nako ya dikgwedi tse 12 a sa fuwe monyetla wa faene, e ka ba Riphaboliking, kapa ka ntle ho yona, ha eba ketso eo a e ahloletsweng e le tlolo ya molao ka hara Riphaboliki, empa, ho se be motho ya tadingwang jwalo ka motho ya seng a ahlotswe ho fihlela boipiletso ba hae kgahlanong le ho fumanwa a le molato le kahlolo ho phethw, kapa ho fihlela nako ya ho etsa boipiletso e fetile. Ho se amohelwe ho ya ka temana ena e fella ka mora dilemo tse hlano kahlolo e se e qetilwe.
(2)	Motho eo e ke keng ya eba setho sa Seboka sa Naha ho ya ka karolwana ya (1)	(a)
kapa (b)	e ka nna ya eba nkgetheng wa Seboka, ha feela a phethisa meedi le dipehelo tse ding tse hlomilweng ke lekgotla la ho etsa molao.
(3)	Motho a ka lahlehelwa ka botho ba Seboka sa Naha, ha motho eo -
(a)	a kgaotsa ho kgethwa;
(b)	ha a le siyo Sebokeng ka ntle ho tumello maemong ao ka ona melawana le ditaelo tsa Seboka di qosang tahlehelo ya botho; kapa
(c)	a kgaotsa ho ba setho sa mokga o mo kgethileng ho ba setho sa Seboka, ntle le haeba setho seo se bile setho sa mokga o mong ho latela Shejulu 6A.
Karolwana ya (3) e hlakotsweng ka s. 2 ya Molao wa Tokiso ya Leshome ya Molaotheo wa 2003 le ka s. 2 ya Molao wa Tokiso ya Leshome le metso e mehlano ya Molaotheo wa 2008
(4)	Dikgeo ha di hlahella Sebokeng sa Naha se tlatswe ho ya ka dipehelo tsa lekgotla la ho etsa molao.
48. Kano kapa boitlamo.
Pele ditho tsa Seboka sa Naha di qala ho sebetsa Sebokeng, di tlameha ho ikana kapa
ho itlamela botshepehi Riphaboliking le ho ikokobetseng ka tlasa Molaotheo, ho ya ka Shejulu ya 2.
49. Bolelele ba Seboka sa Naha
(1)	Seboka sa Naha se kgethelwa ho ba teng ka dilemo tse hlano.
(2)	Ha Seboka sa Naha se qhalwa ho ya ka karolo ya 50, kapa ha se fela, Mopresidente, ka kgoeletso, o lokela hore a phatlalatse le ho bea letsatsi la dikgetho, le tlamehang ho tshwarwa matsatsing a 90 a mohla Seboka se qhadilweng ka ona, kapa nako ya sona e fetile.
Karolwana ya (2) e hlakotsweng ka s. 1 ya Molao wa Tokiso ya Bohlano ya Molaotheo wa 1999 
(3)	Ha sephetho sa dikgetho tsa Seboka sa Naha se sa phatlalatswe ka nako e badilweng ho latela karolo ya 190 kapa ha dikgetho di ka tsa qhelelwa thoko ke lekgotla, Mopresidente, ka kgoeletso, o lokela ho phatlalatsa le ho bea mohla dikgetho, tse tlamehang ho tshwarawa matsatsing a 90 a ho feta ha nako eo kapa a mohlang oo dikgetho di ileng tsa beelwa ka thoko.
(4)	Seboka sa Naha se dula se tshwanela ho sebetsa ho tloha ka nako eo se qhalaneng ka sona, kapa nako ya sona e feta, ho fihlela letsatsi pele ho letsatsi la pele la dikgetho la Seboka se seng.
50. Ho qhalwa ha Seboka sa Naha pele ho nako e beilweng 
(1)	Mopresidente a ka qhala Seboka sa Naha ha -
(a)	Seboka se nkile qeto e tlamang ho qhaleha, mme se tsheheditswe ke boholo ba ditho tsa sona; mme
(b)	ho se ho fetile dilemo tse tharo Seboka se kgethilwe.
(2)	Mopresidente ya tshwereng mokobobo, a qhale Seboka sa Naha, ha eba -
(a)	ho hlahile sekgeo sa ofising ya Mopresidente; le
(b)	ha Seboka se sa kgethe Mopresidente e motjha pele ho feta matsatsi a 30 ho tloha ha sekgeo se hlahile.
51. Dikopano le dinako tsa phomolo 
(1)	Ka mora dikgetho, kopano ya pele ya Seboka sa Naha se lokela ho dula nakong
e itseng le ka letsatsi le beilweng ke Mopresidente wa Lekgotla la Molaotheo, empa e seng ka mora matsatsi a 14 a tsebiso ya sephetho sa dikgetho. Seboka sa Naha se ka ipehela nako le bolelele ba dikopano tse ding le dikano tsa kgefutso.
Karolwana ya (1) e hlakotsweng ka s. 1 ya Molao wa Tokiso ya Botshelela ya Molaotheo wa 2001
 (2)	Mopresidente a ka nna a bitsa kopano ya Seboka sa Naha e ikgethileng neng kapa neng feela, ho tla tshohla merero e potlakileng.
(3)	Dikopano tsa Seboka sa Naha di dumelletswe dibakeng tseo e seng sebaka sa
Palamente feela ho ya ka ditabatabelo tsa setjhaba, tshireletso kapa ho lokela, mme ha ho ngotswe melaong le ditaelong tsa Seboka.
52. Modulasetulo wa palamente le motlatsi wa hae
(1)	Kopanong ya pele ka mora dikgetho, kapa ha ho hlokeha ho tlatsa sekgeo, Seboka sa Naha se lokela ho kgetha Modulasetulo wa palamente le Motlatsi wa hae ho ditho tsa sona.
(2)	Mopresidente wa Lekgotla la Molaotheo o lokela hore e be modulasetulo wa kopano e kgethang Modulasetulo wa palamente, kapa a thonye moahlodi e mong ho ba modulasetulo. Modulasetulo wa palamente e eba modulasetulo ha ho kgethwa Motlatsi wa modulasetulo wa palamente.
Karolwana ya (2) e hlakotsweng ka s. 2 ya Molao wa Tokiso ya Botshelela ya Molaotheo wa 2001
 (3)	Tsamaiso e bolelwang Shejulung ya 3 e sebediswa ha ho kgethwa Modulasetulo wa palamente le Motlasi wa hae.
(4)	Seboka sa Naha se ka tlosa Modulasetulo wa palamente kapa Motlasi wa hae
mosebetsing ka ho etsa qeto. Boholo ba ditho tsa Seboka bo lokela ho ba teng ha ho nkuwa qeto.
(5)	Ho ya ka melawana le ditaelo, Seboka sa Naha se ka kgetha hara ditho tsa sona
baduladitulo ba bang hore ba thusane le Modulasetulo wa palamente le Motlatsi wa hae.
53. Diqeto
(1)	Ka ntle ha eba Molaotheo o hlalosa ka mokgwa o mong -
(a)	boholo ba ditho tsa Seboka sa Naha bo lokela ho ba teng ha ho kgethwa Bili kapa ha ho ba le phetolo ya Bili;
(b)	bonyane nngwe tharong ya ditho e lokela ho ba teng pele ho kgethwa morero ofe kapa ofe o ka Sebokeng; hape
(c)	merero yoohle e tshohlwang ke Seboka e lokela ho lekolwa bongata ba dikgetho tse nkilweng.
(2)	Setho sa Seboka sa Naha seo e leng modulasetulo kopanong ya Seboka ha se na
bolokolohi ba ho kgetha, empa -
(a)	se lokela ho etsa kgetho ya makgaolakgang ha ho e na le palo ya bahanyetsani e lekanang ka mahlakoreng a mabedi; mme
(b)	a ka etsa kgetho ya tharollo moo qeto e lokelang ho nkwa teng ka tshehetso ya dikgetho tsa pedi borarong tsa ditho.
54. Ditokelo tsa ditho tsa Khabinete Sebokeng sa Naha 
Mopresidente le setho sefe kapa sefe sa Khabinete seo e seng setho sa Seboka sa Naha
ba ka nna ba ba teng dikopanong tsa Seboka, ba ba bua, empa ba se ke ba kgetha.
S. 54 e hlakotsweng ka S.3 ya Molao wa Tokiso ya Botshelela ya Molaotheo wa 2001
55. Matla a Seboka sa Naha
(1)	Ka ho sebedisa matla a sona a ho etsa molao, Seboka sa Naha se ka -
(a)	tshohla, sa fetisa, fetola kapa sa qhelela thoko molao o beilweng pela Seboka;
(b)	qala kapa lokisetsa mela, ka ntle ho dibili tsa tjhelete.
(2)	Seboka sa Naha se lokela ho hlopisa mekgwa ya tshebetso -
(a)	ya ho hlokomela hore makala oohle a phethahatso a Mmuso makaleng a mmuso a ikarabella ho sona; mme
(b)	ya ho tshehetsa ho hlokomela -
(i)	tshebediso ya matla a phethahatso setjhabeng, mmoho le tshebedio ya molao; le
(ii)	lekala lefe kapa lefe la Mmuso.
56. Bopaki kapa tsebiso e fuwang Seboka sa Naha 
Seboka sa Naha kapa e nngwe ya dikomiti tsa sona e ka -
(a)	bitsa motho ofe kapa ofe ho tla fana ka bopaki a ikanne kapa a itlamme, kapa ho tla fana ka ditokomane;
(b)	kopa motho ofe kapa ofe kapa mokgatlo ofe kapa ofe ho tlaleha ho ona;
(c)	qobella, ho ya ka molao wa setjhaba kapa ka melawana le ditaelo, mang kapa mang kapa mokgatlo dumellana le pitso kapa dikopo ho ya ka temana ya (a)	kapa (b); mme
(d)	amohela dithapedi, boemedi kapa dipehelo tse tswang ho mang kapa mang ya mang ya nang le tjhesehelo.
57. Ditlhophiso tsa lehae, ditsamaiso le mekgwa ya tshebetso ya Seboka sa Naha
(1)	Seboka sa Naha se ka -
(a)	lekanya le ho laola ditlhopiso tsa sona tsa lehae, ditsamaiso le mekgwa ya tshebetso; le
(b)	ho etsa melawana le ditaelo mabapi le mesebetsi, ho hlokometswe boemedi le ho sebetsa mmoho ka demokrasi, boikarabelo, pepeso le ho kenya letsoho ha setjhaba.
(2)	Melawana le ditaelo tsa Seboka sa Naha di lokela ho fana ka -
(a)	motheo, sebopeho, matla, mesebetsi, mekgwa ya tshebetso le nako ya ho ba teng ha dikomiti;
(b)	ho kenya letsoho ditsamaisong tsa Seboka, le dikomiti tsa tsona, hara mekga e teng e menyenyane ya dipolotiki e emetsweng Sebokeng, ka tsela e tsamaelanang le demokrasi;
(c)	thuso ya tjhelete le ya taolo ho mokga o mong le o mong wa dipolotiki o emetsweng Sebokeng ho ya ka ho lekalekana ka boemedi ba tsona, ho dumella mokga o mong le o mong le moetapele wa yona ho phetha mesebetsi ya yona Sebokeng ka bokgabane; le
(d)	kamohelo ya moetapele wa mokga o moholo wa kganyetso sebokeng jwalo ka Moetapele wa Kganyetso.
58. Tokelo
(1)	Ditho tsa Khabinete le ditho tsa Seboka sa Naha -
(a)	di na le bolokolohi ba ho bua Sebokeng le dikomiting tsa sona, ho latelwa melawana le ditaelo tsa sona; le
(b)	ha di tlangwe ke melao ya kahisano kapa ya bosenyi, ho tshwarwa, ho hlahlelwa tjhankaneng, kapa ditshenyo mabapi le –
(i)	eng kapa eng eo di e buileng, ya hlahiswa ka pela, kapa ya fetisetswa, Sebokeng kapa dikomiting dife kapa dife tsa sona; kapa
(ii)	eng kapa eng e senotsweng ka lebaka la se di se buileng, sa hlahiswa pejana, kapa sa fetisetswa, Sebokeng kapa dikomiti dife kapa tsa sona.
S. 58 e hlakotsweng ka s. 4 ya Molao wa Tokiso ya Botshelela ya Molaotheo wa 2001
 (2)	Ditshwanelo le diteballo tse ding tsa ditho tsa Seboka sa Naha, tsa ditho tsa Khabinete le ditho tsa Seboka di ka ballwa ke molao o etswang.
[Krl.58 e lokisitswe ke krl.4 ya Molao 34 wa 2001]
(3)	Meputso, ditumello le melemo e nehwang ditho tsa Seboka sa Naha, ke molato o tobaneng le Mokotla wa Matlotlo ka Makgetho wa Setjhaba.
59. Ho fihlella ha setjhaba le ho sebetsa Sebokeng sa Naha 
(1)	Seboka sa Naha se lokela ho -
(a)	lokisetsa ho kenya letsoho ha setjhaba mesebetsing ya ho etsa melao le mesebetsi e meng ya Seboka le dikomiti tsa sona, hong le
(b)	tsamaisa morero wa Sona pepeneneng, mme se kopane, mme bao ba dikomiti, setjhabeng, empa ho nkuwe mehato e utlwahalang –
(i)	ho laola ho fihlella ha setjhaba, ho kenyeletswa le ho fihlellwa ha phatlalatso, Sebokeng le dikomiting tsa sona; le
(ii)	ho etsa monyetla wa hore motho e mong le emong a setjhwe, mme moo ho loketseng teng, ho hanelwa ho kena, kapa ho tloswa ha, mang kapa mang.
Lekgotla la naha la diporofense 
(2)	Seboka sa Naha se ke ke sa qhelela setjhaba ka thoko, ho kenyeletswa media, ha ho dutse komiti ntle le haeba ho e le ntho e utlwahalang mme e lokileng ho etsa jwalo pepeneneng le setjhabeng sa demokerasi.
Lekgotla la Naha la Diporofense (krlw. 60 – 72)
60. Popeho ya Lekgotla la Naha 
(1)	Lekgotla la Naha la Diporofense le bopilwe ka baromuwa bo le bong bo
bopilweng ka baromelwa ba leshome ba tswang porofenseng ka nngwe.
(2)	Baromuwa ba leshome ke –
(a)	baromuwa ba bane ba kgethehilweng ,e leng –
(i)	Tonakgolo ya porofense kapa ha Tonakgolo a le siyo, setho sefe kapa sefe sa lekgotla la ho etsa molao wa porofense eo se thontsweng ke Tonakgolo ho phethisa mesebetsi e akaretsang kapa e itseng ya Lekgotla la Naha la Diporofense; le
(ii)	ditho tse ding tse tharo tse kgethehileng; mmoho le
(b)	ditho tse tsheletseng tse sebetsang moo ka botlalo di thontswe ho latela dipehelo tsa karolo ya 61 (2).
(3)	Tonakgolo ya porofense, kapa ha Tonakgolo a le siyo, setho se seng sa boromuwa ba porofense, se thontsweng ke Tonakgolo, se lokela ho etella baromuwa ba porofense pele.
61. Kabo ya baromuwa 
(1)	Mekga e kenetseng ho etswa ha molao wa porofense e na le tokelo ya ho ba le
baemedi hara baromuwa ba porofense eo ka mokgwa o ngotsweng Karolong ya B ya Shejulu ya 3. 
(2)		(a)	Pele ho matsatsi a 30 ka mora ho phatlalatswe diphetho tsa dikgetho tsa lekgotla le etsang molao wa porofense, lekgotla le etsang molao , hore le tle le be le bonnete ba hore mekga e menyenyane Lekgotleng hore e latela tsela ya demokrasi, e lokela ho -
ho lekanya, ho ya ka molao wa naha, hore ke palo e kae ya ditho tsa mokga ka mong tseo e ka bang baromuwa ba ka mehla mme ke ba ba bakae bao e tla bang baromuwa ba kgethehileng; mme 
ho thonngwe baromuwa ba ka mehla ho ya ka kgetho ya mekga.
Haele hore sebopeho sa ketsamolao wa porofense se fetohile ka lebaka la ho fetola mekga, ho kopana ha mekga, karolwana ya mokga kappa karolwana ya mekga e kopaneng kahara ketsamolao, e tlamehile ho phethwa matsatsing a 30 kamora phethoho eo hore e – 
lekanye, ho ya ka molao wa naha o boletsweng seratswaneng sa (a), palo ya baemedi ba mokga bao e tla bang baemedi ba ka mehla mme ke be bakae bao e tla bang baromuwa ba kgethehileng; mme
(ii)	ho thonngwe baromuwa ba ka mehla ho ya ka kgetho ya Menga.
                      Temana ya (b) e tlohetsweng ka S. 1 ya Molao wa Tokiso ya Leshome le metso e mene ya Molaotheo wa 2008
Karolwana ya (2) e hlakotsweng ka s. 1 ya Molao wa Tokiso ya Borobong ya Molaotheo wa 2002
(3)	Lekgotla le etsang molao, le dumellana le Tonakgolo le baetapele ba mekga e nang le tokela ya ho ba le baromuwa ba kgethehileng Lekgotleng la Naha la Diporofense, le lokela ho thonya baromuwa ba kgethehileng hara ditho tsa lekgotla la molao, jwalo ka ha ho hlokahala ka nako le nako.
(4)	Lekgotla le etsang molao, ha mmoho le Tonakgolo le baetapele ba mekga ba lokela ho fumana baemedi ba ikgethileng boemeding ba porofense, e lokela ho ba baemedi ba thontsweng, jwalo ka ha ho hlokeha ka mehla, ho tswa ho ditho tsa lekgotla le etsang molao.
62. Baromuwa ba ka mehla
(1)	Motho ya thontsweng ho ba moromuwa wa ka mehla o tlamehile ho kgethelwa ho
ba setho sa lekgotla la porofense.
(2)	Ha motho eo e leng setho sa lekgotla la ho etsa molao la porofense a thonywa ho ba
moromuwa wa ka mehla, motho eo o kgaotsa ho ba setho sa lekgotla le etsang molao.
(3)	Baromuwa ba ka mehla ba thonyetswa nako e felang pejana 
hanghang peleho kopano ya pele ya lekgotla le etsang molao la porofense ka mora dikgetho tse hlahlamang.
Letsatsi pele ho ho thonngwa ha baromuwa ba ka mehla ho latela karolo 61 (2)	(b)	(ii)	e phethahala
                                           Temana ya (b) e tlohetsweng ka S. 2 ya Molao wa Tokiso ya     
                                        Leshome le metso e mene ya Molaotheo wa 2008
Karolwana ya (3) e hlakotsweng ka s. 2 ya Molao wa Tokiso ya Borobong ya Molaotheo wa 2002 le ka s.2 ya Molao wa Tokiso ya Leshome le metso e mene ya Molaotheo wa 2008
 (4)	Motho o kgaotsa ho ba moromuwa wa ka mehla ha eba motho eo -
(a)	a kgaotsa ho kgethelwa ho ba setho sa lekgotla le etsang molao ka mabaka a mang le a mang feela ntle ha eba a thonyeditswe ho ba moromuwa wa ka mehla;
(b)	a thonyeditswe ho ba setho sa Khabinete;
(c)	a se a sa tshetjwe ke lekgotla le etsang molao la porofense, mme a bitswe hape ke mokga o mo thontseng ho ba setho sa ka mehla; kapa
(d)	a kgaotsa ho ba setho sa mokga o thontseng motho eo mme a bitswa ke mokga oo; kapa
(e)	a le siyo Lekgotleng la Naha la Diporofense ka ntle ho tumellano mabakeng ao melao le ditaelo tsa Lekgotla di hlalosang ho se be setho e le moromuwa wa ka mehla.
(5)	Dikgeo tse hlahang hara baromelwa ba ho ya,ho ile di lokela ho kwalwa ka mokgwa o bolelwang ke molaoketsuwa wa naha.
(6)	Pele baromuwa ba ka mehla ba sebetsa Lekgotleng la Naha la Diporofense, ba lokela ho ikana kapa ho itlama hore ba tla tshepahala Riphaboliking ba be ba ikokobelletse Molaotheo, jwalo ka ha ho ngotswe Shejulung ya 2.
63. Dikopano tsa Lekgotla la Naha 
(1)	Lekgotla la Naha le ka ikgethela nako le bolelele ba nako ba dikopano tsa lona
le dinako tsa kgefutso.
(2)	Mopresidente a ka nna a bitsetsa Lekgotla la Naha la Diporofense kopanong e ka thoko neng kapa neng hore ho tshohla merero e kgethehileng.
(3)	Dikopano tsa Lekgotla la Naha la Diporofense di dumelletswe ho ka tshwarelwa kae kapa kae ka ntle ho Palamenteng ka lebaka la ditabatabelo tsa setjhaba, tshireletso kapa ho ho tshwaneleha, le ha ho ka ba le nehelano ho ya ka melao le ditaelo tsa Lekgotla.
64. Modulasetulo le Batlatsi ba modulasetulo 
(1)	Lekgotla la Naha la Diporofense le lokela ho ikgethela modulasetulo le Batlatsi
ba modulasetulo hara baromuwa.
(2)	Modulasetulo le e mong wa Motlatsi wa modulasetulo ba kgethwa hara baromuwa ba ka mehla mengwaha e mehlano ka ntle ha eba nako ya bona ya boromuwa e fela pele ho nako.
(3)	Motlatsi wa modulasetulo e mong o kgethelwa selemo se le seng feela, mme o lokela ho hlahlangwa ke boromuwa ba porofense e nngwe, e le hore porofense ka nngwe e na le boemedi le yona.
(4)	Mopresidente wa Lekgotla ka Molaotheo o lokela hore e be modulasetulo ha ho kgethwa Modulasetulo, kapa a thonye moahlodi e mong ho sebetsa jwalo. Modulasetulo e ba 
modulasetulo ha ho kgethwa Batlatsi wa modulasetulo.
Karolwana ya s. (4) e tlohetsweng ka S. 5 ya Molao wa Tokiso ya Botshelela ya Molaotheo wa 2001
(5)	Mokgwa wa ho sebetsa o hlophisitsweng Shejulung ya 3 o sebetsa le kgethong ya
Modulasetulo le Motlatsi wa modulasetulo.
(6)	Lekgotla la Naha e ka nna la tlosa Modulasetulo kapa Motlatsi wa modulasetulo
maemong a hae.
65. Diqeto 
(1)	Ntle ho moo Molaotheo o hlalosang ka mokgwa o mong -
(a)	porofense ka nngwe e na le kgetho e le nngwe feela mme e etsetswa porofense ke moetapele wa baromuwa ba yona; hape
(b)	dipotso tsohle tseo ho buisanwang ka tsona Lekgotleng la Naha di a dumellwa ha bonyane diporofense tse hlano di kgethela kamohela ya tsona.
(2)	Molao wa Palamente, o fetisitsweng ka mokgwa o hlaloswang karolong ya 76 (1)	kapa (2), o lokela ho lokistetsa tsamaiso e tshwanang eo ka yona diporofense di nehang boromuwa ba tsona matla a ho ba kgethela.
66. Ho kenya letsoho ha ditho tsa lekgotla la phethahatso la naha 
(1)	Ditho tsa Khabinete le Batlatsi ba Matona ba ka ba teng, mme ba ka ba ba bua ka,
Lekgotleng la Naha la Diporofense, empa ba ke ke ba kgetha.
(2)	Lekgotla la Naha la Diporofense le ka kopa setho sa Khabinete, Motlatsi wa Letona kapa mosebeletsi wa mmuso lekgotleng la phethahatso la setjhaba la porofense ho ba teng kopanong ya Lekgotla kapa komiting ya Lekgotla.
67. Ho kenya letsoho ha baemedi ba mmuso wa selehae 
Baemedi ba nakwana ba sa feteng leshome ba thontsweng ke mmuso o hlophisitsweng wa selehae, ho ya ka karolo ya 163, ho emela mafapha a mmasepala, ba ka kenya letsoho ha ho hlokeha dipuisanong tsa Lekgotla la Naha la Diporofense, empa ba ke ke ba kgetha.
68. Matla a Lekgotla la Naha
Ha e sebedisa matla a yona a ho etsa molao, Lekgotla la Naha la Diporofense le ka -
(a)	tshohla, la fetisa, la fetola, la eletsa hore ho etswe phetoho, kapa la qhelela thoko molao o entsweng Lekgotleng ho ya ka Kgaolo ena; hape
(b)	qapa kapa ho hlophisetsa molao o entsweng o ka sebediswang jwalo ka ha o ngotswe Shejulung ya 4 kapa molao o entsweng o mong oo ho bolelwang ka ona karolong ya 76 (3)	, empa o ke ke wa qapa kapa wa hlophisa Dibili tsa tjhelete.
69. Bopaki kapa tsebiso e behetsweng Lekgotla la Naha 
Lekgotla la Naha la Diporofense kapa e nngwe ya dikomiti tsa lona e ka -
(a)	bitsa mang kapa mang ho tla hlahela ka pela lona, a tlo fana ka bopaki a ikanne kapa a itlamme kapa a tlo fana ka ditokomane;
(b)	qosa mokgatlo ofe kapa ofe kapa motho ofe kapa ofe ho tlaleha ho lona;
(c)	qobella, ho ya ka molao o entsweng wa setjhaba kapa ka melao le ditaelo, motho ofe kapa ofe ho dumellana le samane ho ya ka dipehelo tsa temana ya (a)	kapa (b); le ho
(d)	amohela ditletlebo, boemedi kapa dipehelo tsa motho ofe kapa ofe ya nang le tjheseho.
70. Ditlhophiso tsa lehae, ditsamaiso le mekgwa ya tshebetso ya Lekgotla la Naha 
(1)	Lekgotla la Naha le na le tokelo ya-
(a)	ho akanya le ho laola ditlhophiso tsa lehae, ditsamaiso le mekgwa ya tshebetso ya lona; le
(b)	ho etsa melawana le ditaelo tse tobaneng le merero ya yona, ho ntse ho hlokometswe boemedi le ho kenya letsoho ka , demokrasi, boikarabelo, ho hlahisa ditaba pepeneneng le ho sebetsa setjhabeng.
(2)	Melao le ditaelo tsa Lekgotla la Naha la Diporofense e tshwanetse ho lokisetsa -
(a)	ho thehwa, sebopeho, matla, mesebetsi, ditsamaiso le bolelele ba nako ba dikomiti tsa lona;
(b)	ho sebetsa ha diporofense kaofela ditsamaisong tsa lona ka mokgwa o tshwanelang demokrasi; le
(c)	ho kenya letsoho ditsamaisong tsa Lekgotla, le dikomiting, le ho mekga yohle ya dipolotiki e menyenyane e emetsweng Lekgotleng, ka moo demokrasi e tshwanelang ho tsamaiswa ka teng, ha taba e tlamehile hore ho etswe qeto ka yona ho ya ka karolo ya 75.
71. Ditokelo
(1)	Baromuwa ba Lekgotla la Naha la Diporofense, le bohle bao ho hlalositsweng
ka bona karolong ya 66 le 67 -
(a)	ha ba le ka Lekgotleng kapa dikomiting tsa lona, ba na le bolokolohi ba ho bua, feela ba bolokile melao le ditaelo tsa yona; hape
(b)	ba ke ke ba qoswa makgotleng a baahisani kapa a bosenyi ka lebaka la seo ba se buileng kapa ba se hlahisang kapa ba fana ka sona Lekgotleng kapa dikomiting dife kapa dife tsa lona, kapa –
(i)	seo ba se buileng, ba se hlahisitseng pejana, kapa ba faneng ka sona, Lekgotleng kapa dikomiting tsa lona; kapa
(ii)	ho senolotsweng ka lebaka la seo ba se boletseng, ba se hlahisitseng pejana, kapa ba faneng ka sona, Lekgotleng kapa dikomiting tsa lona.
(2)	Ditokelo le ditokollo tsa Lekgotla la Naha la Diporofense, baromuwa Lekgotleng le
batho ba hlalositsweng dikarolong tsa 66 le 67, ba ka ballelwa ke Lekgotla le etsang molao la Naha.
(3)	Meputso, ditlhapiso le melemo e lefuwang ditho tsa ka mehla tsa Lekgotla la Naha la Diporofense di tswa Letloleng la Makgetho a Setjhaba. 
72. Ho fihlella ha setjhaba ho le ho kenya letsoho Lekgotleng la Naha 
(1)	Lekgotla la Naha la Diporofense le lokela ho -
(a)	kgothalletsa ho kenya letsoho ha setjhaba ditshebetsong tsa ho etsa molao tsa Lekgotla, le dikomiti tsa lona; le ho
(b)	phethisa merero ya lona ka mokgwa o se nang lekunutu, le be le tshware dikopano tsa lona le tsa dikomiti tsa lona pepeneneng; le tsa dikomiti tseo, pepeneneng, –
(i)	ho laola phihlello ya setjhaba, mmoho le ya bophatlalatsi, Lekgotleng le dikomiting tsa lona;
(ii)	le be le lokisetse ho hlahlojwa mmeleng ha mang kapa mang, mme, ha ho hlokahala; ho hanela motho ho kena kapa ho mo ntsha dikopanong.
(2)	Lekgotla la Naha la Diporofense le ke ke la kgetholla setjhaba, ho kenyeletsa le baphatlalatsi, kopanong ya komiti ka ntle ha eba e lokile mme e nepahetse pepeneneng le setjhabeng sa demokerasi
                                 Tsamaiso ya Lekgotla la Naha la ketsamolao 
73 Dibili tsohle
(1)	Bili efe kapa efe e ka hlahiswa Sebokeng sa Naha.
(2)	ke feela setho sa khabinete, kapa Motlatsi wa Letona, kapa setho, kapa komiti ya Seboka sa Naha, e ka hlahisang Bili ka Sebokeng; empa ka setho feela sa Khabinete se ikarabellang ho tsa ditjhelete tssa setjhaba se ka hlahisang Bili ya tjhelete Sebokeng.
Bili ya tjhelete; kappa
Bili e fanang ka ketsamolao karolong ya 214
Karolwana ya (2) e hlakotsweng ka s. (1a) ya Molao wa Tokiso ya Bosupa wa 2001
 (3)	Bili, ka ntle ho Bili ya tjhelete, e leng tshebetsong se hlahisitsweng Shejulung ya 4 kapa
e hlalositsweng karolong ya 76 (3)	, e ka hlahiswang Lekgotleng la Naha la Diporofense.
 Karolwana ya (3) e hlakotsweng ka s. (1b) ya Molao wa Tokiso ya Bosupa wa 2001
 (4)	Ke feela setho kapa komiti ya Lekgotla la Naha la Diporofense le ka hlahisang Bili
Lekgotleng.
(5)	Bili e fetisitsweng ke Seboka sa Naha e lokela ho lebiswa Lekgotleng la Naha la
Diporofense, ha eba e lokela ho tshohlwa ke Lekgotla; Bili e fetisitsweng ke Lekgotla e lokela ho lebiswa Sebokeng.
74. Dibili tse fetolang Molaotheo 
(1)	Karolo ya 1 le karolwana ena di ka fetolwa ka Bili e fetisitsweng ke -
(a)	Seboka sa Naha, le kgetho e tshehetsang ya bonyane diphesente tse 75 tsa ditho tsa sona; le
(b)	Lekgotla la Naha la Diporofense, ka kgetho e tshehetsang ya bonyane diporofense tse tsheletseng.
(2)	Kgaolo ya 2 e ka fetolwa ho ya ka Bili –
(a)	Lekgotla la Naha, ka tshehetso ya kgetho ya bonyane peditharong ya ditho tsa yona; le
(b)	Lekgotla la Naha la Diporofensea, ka tshehetso ya kgetho ya dirpovense tse tsheletseng.
(3)	Pehelo efe kapa efe ya Molaotheo e ka fetolwa ka Bili e fetisitsweng –
(a)	ke Seboka sa Naha, ka tshehetso ya kgetho ya bonyane peditharong ya ditho tsa yona; le
(b)	ka lekgotla la Naha la Diporofense, ka tshehetso ya kgetho ya bonyane diporofense tse tsheletseng, ha eba phetolo e –
(i)	amana le taba e tsamaelanang le Lekgotla;
(ii)	e fetola meedi ya porofense, matla, mesebetsi kapa mekgatlo; kapa
(iii)	e fetola dipehelo tse sebetsanang le ditaba tsa porofense ka ho toba.
(4)	Bili e fetolang Molaotheo e ke ke ya kenya dipehelo ka ntle ho diphetolo tsa Molaotheo le ditaba tse tsamaelanang le diphetoho.
(5)	Bonyane matsatsi a 30 pele Bili e fetolang Molaotheo e hlahiswa ho ya ka karolo ya 73 (2), motho kapa komiti e ikemiseditseng ho hlahisa Bili e lokela ho –
(a)	phatlalatsa Gazeteng ya Mmuso ya setjhaba, leho, ya ka melawana le ditaelo tsa Seboka sa Naha, boitsebiso ba phetolo e hlahisitseng hore e tshohlwe ke setjhaba;
(b)	nehela, ho ya ka melawana le ditaelo tsa Seboka, dintlha tseo ho lekgotla la molao la porofense hore ba hlahise maikutlo; le
(c)	nehela, ho ya ka melawana le ditaelo tsa Lekgotla la Naha la Diporofense, dintlha tseo tsa Seboka hore di buisanwe, ha eba phetolo e sisintsweng ha se phetolo e hlokang ho fetiswa ke Lekgotla.
(6)	Ha Bili e fetolang Molaotheo e hlahiswa, motho kapa komiti e hlahisang Bili e
lokela ho nehela ditlhahiso tse ngotsweng dife kapa dife tse fumanweng ho tswa setjhabeng le makgotleng a etsang molao a porofense –
(a)	ho Modulasetulo wa palamente ya behileng ditaba Sebokeng sa Naha; le
(b)	ho ya ka diphetolo tseo ho builweng ka tsona karolwaneng ya (1), (2)	kapa (3)(b), ho Modulasetulo wa Lekgotla la Naha la Diporofense ka ho beya ditaba Lekgotleng.
(7)	Bili e fetolang Molaotheo e keke ya bewa paneng kgethwa Sebokeng sa Naha matsatsing a 30 a –
(a)	ho hlahiswa ha yona, ha eba Seboka se dutse ha Bili e hlahiswa.
(b)	ho tekwa ha yona Sebokeng, ha eba Seboka se phomotse ha Bili e hlahisitswe.
(8)	Ha eba bili eo ho hlalositsweng ka yona karolwaneng ya (3)(b), kapa karolo efe kapa efe
ya Bili, e ama porofense e itseng feela ya porofense kapa diporofense, Lekgotla la Naha la Diporofensele ke ke la fetisa Bili kapa karolo e nepahetseng ka ntle ha eba e amohetswe ke lekgotlale etsang molao kapa Makgotla a etsang molao a porofense kapa diporofense tse amehang.
(9)	Bili e fetolang Molaotheo o fetisitsweng ke Seboka sa Naha le moo e ka sebetsang, ke Lekgotla la Naha laDiporofense, e lebiswe ho Mopresidente ho e ananela.
75. Dibili tse tlwaelehileng tse sa ameng diporofense 
(1)	Ha Seboka sa Naha se fetisa Bili e welang ka thoko ho dibaka tsa tshebetso tse
badilweng Shejulung ya 74 kapa 75, Bili eo e lokela ho fetisitswa Lekgotleng la Naha la Diporofense mme e sebetswe ka mokgwa ona:
(a)	Lekgotla le lokela ho -
(i)	fetisa Bili eo;
(ii)	fetisa Bili mme e fetolwe ho ya ka ditshisinyo tsa yona; kapa
(iii)	Bili eo e qhelelwe thoko.
(b)	Ha Lekgotla le fetisa Bili ntle ho ho sisinya diphetoho tsa Bili, Bili e fetisetswe ho Mopresidnte hore a e ananele.
(c)	Ha Lekgotla le qhelela Bili thoko kapa le e fetisa empa e batla diphetolo pele, Seboka sa Naha se lokela ho boela se tshohla Bili eo, e kentse phetolo e sisintsweng ke Lekgotla, e be e –
(i)	boele e fetise Bili eo hape, e ka ba ka kapa ka ntle ho diphetholo; kapa
(ii)	etse qeto ya ho se tswelle pele ka Bili eo.
(d)	Bili e fetisitsweng ke Seboka sa Naha ho ya ka dipehelo tsa temana ya (c), e lokela ho fetisetswa ho Mopresidente hore a e ananele.
(2)	Moo Lekgotla la Naha la Diporofense le kgetha taba ho ya ka karolo ena, karolo ya 65 ha e sebetse; bakeng sa hoo -
(a)	moromuwa ka mong wa baromuwa ba porofense o na le kgetho e le nngwe;
(b)	karolo e le nngwe ho tse tharo tsa baromuwa ba lokela ho ba teng pele ho ka kgethwa taba eo; mme
(c)	taba e kgaolwa ka boholo ba palo ya dikgetho tse entsweng, empa ha ho na le dikgetho tse lekanang mahlakoreng a mabedi, moromuwa eo e leng modulasetulo a ka etsa kgetho e tla rarolla mathata.
76. Dibili tse tlwaelehileng tse amang diporofense 
(1)	Ha Seboka sa Naha se fetisa Bili eo hlalositseng karolwaneng ya (3), (4)	kapa (5), Bili eo e lokela ho fetisetswa Lekgotleng la Naha la Diporofense mme e sebetswe ka mokgwa ona:
(a)	Seboka se lokela ho -
(i)	fetisa Bili;
(ii)	fetisa Bili e fetotsweng; kapa
(iii)	qhelela Bili thoko.
(b)	Ha eba Lekgotla le fetisa Bili e sa fetolwa, Bili e lokela hore ho fanwe ka yona ho Mopresidente hore a e amohele.
(c)	Ha eba Lekgotla le fetisa Bili e fetotsweng, Bili e fetotsweng e lokela ho fetisetswa Lekgotleng la Naha, mme ha Lekgotla le fetisa Bili e fetotsweng e lokela ho fetisetswa ho Mopresidente hore a e ananele.
(d)	Ha Lekgotla le qhelela thoko Bili, kapa ha Lekgotla le hana ho fetisa Bili e fetotsweng e isitsweng ho yona ho ya ka dipehelo tsa temana ya (c), le moo ho lokelang, Bili e fetotsweng, e lokela ho fetisetswa Komiting ya Bonamodi, e ka dumellana ka -
(i)	Bili e le jwalo ka ha e fettisitswe ke Lekgotla;
(ii)	Bili e fetotsweng jwalo ka ha e fetisitswe ke Seboka; kapa
(iii)	tlhahiso e nngwe ya Bili.
(e)	Ha Komiti ya Bonamodi e sa dumellane ka matsatsi a 30 ho tloha mohla Bili e fetisitsweng ka ona, bili eo e a thisa ka ntle ha eba Seboka se fetisa Bili, empa Bili e lokela ho iswa ho Mopresidente hore a e ananele.
(f)	Ha Komiti ya Bonamodi e dumellana ka Bili e le jwalo ka ha e fetisitswe ke Lekgotla la Naha, Bili e lokela ho fetisitswa Sebokeng sa Setjhaba; mme ha seboka se ka fetisa Bili, Bili e lokela ho fetisetswa ho Mopresidente hore a e ananele.
(g)	Ha Komiti ya Bonamodi e ka dumellana ka Bili e fetostweng jwalo ka ha e fetisitswe ke Seboka sa Naha, mme ha e fetisitswe ke Lekgotla la Seboka, e lokela ho fetisetswa ho Mopresidente hore a e ananele.
(h)	Ha Komiti ya Bonamodi e dumellana ka tlhahiso e nngwe ya Bili, tlhahiso eo ya Bili e lokela ho fetisetswa Lekgotleng la Naha le Sebokeng sa Naha, e lokela ho fetisetswa ho Mopresidente hore a e ananele.
(i)	Ha Bili e fetisitsweng Sebokeng sa Naha ho ya ka dipehelo tsa temana ya (f)	kapa (h)	e sa fetiswe ke Seboka, Bili eo e a thisa ka ntle ha eba Seboka se fetisa Bili ka tshehetso ya bonyane pedi tharong ya ditho tsa yona.
(j)	Ha eba Bili e lebisitsweng ho Seboka ho ya ka temana ya (g)	kapa (h)	ha e a fetiswa ke Seboka, Bili eo e a thisa, empa Bili jwalo ka ha e fetisitswe qalong ke Seboka e ka fetiswa hape ke Seboka, empa ka tshehetso ya bonyane pedi tharong ya ditho.
(k) Bili e fetisitsweng ke Seboka ho ya ka temana ya (e), (i)	kapa (j)	e lokela ho nehelwa Mopresidente ho e ananela.
(2)	Ha Lekgotla la Naha la Diporofense le fetisa Bili e lebisitsweng karolwaneng ya (3), Bili e lokela ho lebiswa ho Seboka sa Naha a mme e sebetswe ho ya ka mokgwa o latelang:
(a)	Seboka se lokela ho –
(i)	fetisa Bili;
(ii)	fetisa Bili e fetotsweng; kapa
(iii)	hana Bili.
(b)	Bili e fetisitsweng ke Seboka ho ya ka temana ya (a)(i)	e lokela ho nehlwa Mopresidente ho e ananela.
(c)	H Seboka se fetisitse Bili e fetotsweng, Bili e fetotsweng e lebiswe Lekgotleng, mme ha eba Lekgotla le fetisa Bili e fetotsweng, e lokela ho nehelwa Mopresidente ho e ananela.
(d)	Ha eba Bili e a hanwa, kapa ha eba Lekgotla le hana ho fetisa Bili e lebisitsweng ho yaka temana ya (c), Bili le, moo e ka sebediswang, e ka fetolwa le yona Bili mme e lebiswe Komiting ya Bonamodi, e ka dumelang ka –
(i)	Bili e fetisitsweng ke Lekgotla;
(ii)	Bili e fetotsweng jwalo ka ha e fetisitswe ke Seboka; kapa
(iii)	kgatiso e nngwe ya Bili.
(e)	Ha eba Komiti ya Bonamodi e dumela ka Bili jwalo ka ha e fetisitswe ke Lekgotla, Bili e lokela ho lebiswa Sebokeng, mme ha e ba Seboka se fetisa Bili, Bili e lokela ho nehellwa Mopresidente ho e ananela.
(f)	Ha Komiti ya Bonamodi e dumela ka Bili jwalo ka ha e fetisitswe ke Lekgotla, Bili e lebiswe Sebokeng, mme ha eba Seboka se fetisa Bili, Bili e lokela ho nehelwa Mopresidente a e ananele.
(g)	Ha eba Komiti ya Bonamodi e dumela ka ho fetolwa ha Bili jwalo ka hae fetisitswe ke Lekgotla, Bili e lebiswe Lekgotleng, mme ha eba e fetisitswe ke Lekgotla, e lokela ho nehelwa Mopresidente ho e ananela.
(h)	Ha eba Komiti ya Bonamodi e dumela ka kgatiso e nngwe ya Bili, Kgatiso eo ya Bili e lokela ho lebiswa Lekgotleng le Sebokeng, mme ha eba e fetisitswe ke Lekgotla la Seboka, elokela ho nehelwa Mopresidente a e ananele.
(i)	Ha eba Bili e lebisitswe Sebokeng ho yaka temana ya (f)	kapa (h)	ha e fetiswe ke Seboka, Bili e a thisa.
(3)	Bili e ka nna ya sebetswa ka mokgwa o badilweng karolong ya (1)	kapa (2)	ha e tobane le lekgotla le etsang molao e nahannweng karolong tse latelang:
(a)	karolo ya 65 (2)
(b)	karolo ya 163;
(c)	karolo ya 182;
(d)	karolo ya 195 (3)	le (4);
(e)	karolo ya 196; le
(f)	karolo ya 197.
(4)	Bili e lokela ho sebetswa ka mokgwa o bolelwang ke karolo ya (1)	ha eba e se Bili ya tjhelete, mme e tobane le lekgotla le etsang molao -
(a)	o hopotsweng ke karolo ya 44 (2)	kapa 220 (3)	kapa
(b)	o hopotsweng sebakeng se seng Kgaolong ya 13, mme o ama ditabatabelo tsa ditjhelete tsa mmuso wa porofense.
Temana ya (b) e hlakotsweng ka s.1 ya Molao wa Tokiso ya Leshome le motso o mong wa  2003
.
(5)	Bili eo ho nahannweng ka yona karolong ya 42 (6)	e lokela ho sebetswa ho ya ka mokgwa o thehilweng wa karolwana ya (i)	ha eba e fana ka molao –
(a)	ha Seboka sa Setjhaba se kgetha Bili, dipehelo tsa karolo ya 53 (1)	ha e sebetse; empa, Bili e ka fetiswa ke boholo ba ditho tsa Seboka tse entseng kgetho mabapi le; le
(b)	ha eba Bili e lebiswe Komiting ya Bonamodi, melawana e latelang e a sebediswa:
(i)	Ha eba Seboka sa Naha se nahana ka Bili e nahannweng karolwaneng ya (i)	(g)	kapa (h), Bili eo e ka fetiswa ke boholo ba ditho tsa Seboka ka kgetho mabapi le yona.
(ii)	Ha eba Seboka sa Naha se nahana Bili e nahannweng karolwaneng ya (i)	(e), (i)	kapa (j), Bili eo e ka fetiswa ha feela pedi tharong ya ditho tsa Seboka ka kgetho le yona.
(6)	Karolo ena ha e sebetse Dibiling tsa tjhelete.
77. Dibili tsa tjhelete 
Bili ke bili ya ditjhelete ha e –
behela ka thoko tjhelete;
kenya lekgetho la naha, ditlameho, ditshebeletso kapa tefo ya tlatsetso;
fedisa kapa e fokotsa, kapa e fana ka bolokolohi ba ho se lefe lekgetho lefe kapa lefe la naha, ditlameho, ditshebeletso kapa tefo ya tlatletso; kapa
dumella ka ho otloloha ditefello kgahlanong le Letlole la Naha la Ditjhelete, ntle le Bili e bonetsweng pele ho karolo 214 e dumellang ka ho otloloha ditefello.
Bili ya tjhelete ha e a lokela ho sebetsana le taba e nngwe ntle le haeba – 
taba e ka tlasa yona e ikamahanya le pehelo ka thoko ya tjhelete;
ho kenngwa, ho fediswa kapa ho fokotswa ha lekgetho la naha, ditlameho, ditshebeletso kapa tefo ya tlatsetso;
hofana ka tokolloho ya ho se lefe lekgetho, ditlameho, ditshebeletso kapa tefo ya tlatletso; kapa
dumella ka ho otloloha ditefello kgahlanong le Letlole la Naha la Ditjhelete.
(3)	Dibili kaofela tsa tjhelete di lokelwa ho shejwa ho latela mokgwa o behilweng karolong 75. Molao wa Palamente o lokela ho nehela mokgwa wa ho lokisa Dibili tsa tjhelete ka pela Palamente. 
[s. 77 e hlakotsweng ka s. 2 ya Molao wa Tokiso ya Bosupa wa 2001
78. Komiti ya Bonamodi 
(1)	Komiti ya Bonamodi e bopilwe ka
(a)	ditho tse robong tsa Seboka sa Naha sa lekgotla le etsang molao tse kgethilweng ke Seboka ka mokgwa o behilweng ke melawana le ditaelo tsa seboka e le o etsang hore mekga e emele la ho latelana eo e emetsweng ka yona ka hara Seboka, mmoho le
(b)	moromuwa a le mong ho tswa ho baromelwa ba porofense ka nngwe ba khanseleng ya Diporofense tsa Naha, mme a thontswe ke baromuwa ba habo.
(2)	Komiti ya Bonamodi e tla be e dumellana ka tlhahiso ya bili kapa e entse qeto ka taba, ha tlhahiso eo, kapa lehlakore leo la taba le tshehetswa ka -
(a)	bonyane ke baemedi ba bahlano ba Seboka sa Naha se etsang molao; le
(b)	bonyane ke baemedi ba bahlano ba Lekgotla la Naha laDiporofense.
79. Kananelo ya Dibili 
(1)	Mopresidente o lokela ho ananela, a be a saenele Bili e fetisitsweng ho ya ka dipehelo tsa Kgaolo ena, kapa ha Mopresidente a le lekgonono ka ho ba molaong ha Bili le molaotheo, a e kgutlisetse Sebokeng sa Naha hore e tle e tshohlwe hape
(2	Melawana ya kopanelo e lokela ho fumantsha mokgwa wa ho, le ka moo ho ka, kenelwang ho tshohlwa hape ha Bili ke Seboka sa Naha le Lekgotla la Naha la Diporofense.
(3)	Lekgotla la Naha la Diporofense le lokela ho kenya letsoho ha ho tshohlwa hape bili eo Mopresidente a e buseditseng Palamenteng ha:
(a)	pelaelo ya Mopresidente ya ho ba molaong wa motheo wa Bili e lebisa ho ditaba tsa tsamaiso e kenyeletsang Lekgotla; kapa
(b)	karolo ya 74(1),(2)	kapa (3)(b)	kapa 76 o neng o sebediswa ho fetiseng Bili.
(4)	Ha eba ka mora ho tshohlwa hape, Bili e akarelletsa dipehelo tsa Mopresidente,
Mopresidente o lokela ho ananela a be a e saenele, ho seng jwalo, Mopresidente o lokela –
(a)	ho ananela a be a saenele Bili, kapa
(b)	a e lebise Lekgotleng la molaotheo hore le etse qeto ka tumellano ya yona molao.
(5)	Ha Lekgotla le Molaotheo le etsa qeto ya hore Bili e dumellano le Molaotheo, Mopresidente o lokela ho ananela le e saena.
80. Dikopo ka ditho tsa Seboka sa Naha Lekgotleng la Molaotheo 
(1)	Ditho tsa Seboka sa Naha di ka kopa Lekgotleng la Molaotheo hore taelo e hlalosang hore kaofela kapa karolo ya Molaotheo o fetisitsweng ke Seboka ha o dumellane le Molaotheo
(2	Kopo -
(a)	e lokela ho tshehetswa, bonyane ke nngwebobeding ya ditho tsa Seboka; le
(b)	ho etswa pele ho feta matsatsi a 30 ka mora hore Mopresidente a e ananele a be a e saenele e le Molao.
(3)	Lekgotla la Molaotheo le ka laela hore kaofela kapa karolo ya Molao oo ho tsekisanwang ka ona ho ya ka ya (1)	ho o sebetsa ho fihlela Lekgotla le etsa qeto ka tshebediso ha -
(a)	tabatabelo ya toka e hloka hona; mme
(b)	kopo e na le monyetla wa ho atleha.
(4)	Ha kopo e sa atlehe, Lekgotla la Molaotheo le ka laela hore bakopi ba lefe ditshenyehelo ha kopo e sa ka ya bontsha hore e ke ke ya atleha.
81. Phatlalatso ya Melao 
Bili e ananetsweng ya ba ya saenelwa ke Mopresidente e fetoha Molaotheo wa Palamente, mme e lokela ho phatlalatswa hanghang, e be e sebetse ha e se e phatlaladitswe kapa nakong e tlang ho ya ka dipehelo tsa Molao.
82. Poloko ya Melao ya Palamente
 Kgatiso e saennweng ya Molao wa Palamente ke bopaki bo felletseng ka dipehelo tsa
Molao le, ka mora phatlalatso, o tshepelwe Lekgotla la Molaotheo hore le o boloke.
KGAOLO YA 5
MOPRESIDENTE LE LEKGOTLA LA NAHA LA PHETHAHATSO (krlw. 83 - 102)
83. Mopresidente
Mopresidente -
(a)	Ke Hlooho ya Mmuso le hlooho ya lekgotla la phethahatso la setjhaba;
(b)	o lokela ho boloka, a sireletse a be a boulelle Molaotheo jwalo ka molao o okametseng e meng ka hara ka hara Riphaboliki; hape
(c)	o ntshetse pele kopano ya setjhaba le se ka tswellisang Riphaboliki pele.
84. Matla le mosebetsi wa Mopresidente 
(1)	Mopresidente o na le matla ao a a filweng ke Molaotheo le lekgotla le
etsang molao, mmoho le o hlokehang hore a tle a phethise mesebetsi ya Hlooho ya Mmuso le ya hlooho ya lekgotla la setjhaba la phethahatso
(2	Mopresidente o ikarabella ho -
(a)	dumeleng le ho saeneng Dibili;
(b)	kgutlisetsa Bili Palamenteng hore e tle e hlahlojwe hape hore e loketse Molaotheo;
(c)	kgutlisetsa Bili Lekgotleng la Molaotheo hore le etse qeto ka tumellano ya yona le Molaotheo;
(d)	bitseng Seboka sa Naha, Lekgotla la Naha la Diporofense kapa Palamente ho tla kopana ka nako e sa tlwaelehang e tsohle morero o ikgethileng;
(e)	kgetho efe kapa efe eo Molaotheo kapa lekgotla le etsang molao le batlang Mopresidente hore a e etse, jwalo ka ha e se hlooho ya lekgotla la phethahatso;
(f)	thonya dikhomishene tsa dipatlisiso;
(g)	etsa kgoeletso setjhabeng ho tshwara referandamo ho ya ka Molao wa Palamente;
(h)	amohela le ho ananela baemedi ba mebuso le baemedi ba dikgwebo ba mebuso ya baditjhaba;
(i)	thonya manqosa, baemedi ba nang le matla a phethahetseng, baemedi ba mebuso;
(j)	tshwarela kapa ho lokolla disenyi le ho hlakola difaene, dikotlo kapa ditahlehelo; le
(k) tlotla.
85. Bolaodi ba phethahatso ba Riphaboliki 
(1)	Matla a phethahatso Riphaboliking a diatleng tsa Mopresidente
(2	Mopresidente o sebedisa matla a phethahatso mmoho le ditho tse ding tsa Khabinete; ka -
(a)	ho sebedisa lekgotla le etsang molao;
(b)	ho ntshetsa pele le ho sebedisa lewano la setjhaba;
(c)	ho hokahanya mesebetsi ya mafapha a Mmuso le ditaelo; le
(d)	ho lokisetsa le ho thea lekgotla le etsang molao; le
(e)	ho phethisa mesebetsi e meng ya phethahatso eo ba e abetsweng ke Molaotheo le lekgotla la setjhaba le etsang molao.
86. Ho kgethwa ha Mopresidente 
(1)	Ka mora kopano ya pele ya dukgetho tsa yona, le moo ho hlokehang teng ho tlatsa sekgeo sa mosebetsi, Seboka sa Naha se kgethe mosadi kapa monna ho ditho tsa sona ho ba Mopresidente
(2	Mopresidente wa Lekgotla la Molaotheo e be modulasetulo wa dikgetho tsa
Mopresidente, kapa ho thongwe moahlodi e mong ho ba modulasetulo. Tsamaiso e ngotsweng Shejulung ya 3 e sebediswa le ho kgetheng Mopresidente.
Karolwana ya (2) e hlakotsweng ka s. 6 ya Molao wa Tokiso ya Botshelela wa 2001
(3)	Dikgetho tsa ho tlatsa sekgeo mosebetsing wa Mopresidente di lokela ho tshwarwa ka
nako le ka letsatsi le behilweng ke Mopresidente wa Lekgotla la Molaotheo, empa ho se
fete matsatsi a 30 a hoba ho qalwe ka mosebetsi.
Karolwana ya (2) e hlakotsweng ka s. 6 ya Molao wa Tokiso ya Botshelela wa 2001
87. Nako ya ho qala ho sebetsa ya Mopresidente 
Ha o kgethetswe ho ba Mopresidente, eba o tla lahlehelwa ke maemo a ho ba setho sa
Seboka sa Naha, le ka hara matsatsi a mahlano, a be a se a ikanne kapa ho itlamela botshepehi Rephaboloking le ho ikokobelletsa Molaotheo jwalo ka ha ho bolelwa Shejulung ya 2.
88. Mopresidente o sebetsa nako e kae
(1)	Mopresidente o qala ho sebetsa ha a kena mosebetsing mme a qetelle ha ho hlaha
mosebetsi kapa ha e mong ya kgethilweng e eba Mopresidente
(2	Ha ho motho ya lokelang ho ba Mopresidente ka makgetlo a latelanang ka bobedi; empa,
ha motho a kgethetswe hore a sebetse e le Mopresidente, nako e pakeng tsa ho kgethwa hoo le dikgetho tse latelang tsa Mopresidente ha e ballwe e le nako ya mosebetsi.
89. Ho tloswa ha Mopresidente 
(1)	Seboka sa Naha, ka qeto e tsheheditsweng ke bonyane pedi- tharong ya ditho
tsa sona, se ka tlosa Mopresidente mosebetsing ha -
(a)	ho tlolwa Molaotheo kapa molao;
(b)	ho ba le boitshwaro bo bobe; kapa
(c)	ho hloleha ho sebetsa hantle
(2	Mang kapa mang ya ntshitsweng mosebetsing wa Bopresidente ho ya ka karolwana ya (1)
(a)	kapa (b)	a ke ke a fola molemo ofe kapa ofe wa mosebetsi oo, mme a ke ke a sebetsa
mosebetsi ofe kapa ofe wa setjhaba.
90. Motlatsi wa Mopresidente 
(1)	Ha Mopresidente a le siyo Riphaboliking kapa a sitwa ho phetha mesebetsi ya
Bopresidente, kapa ha ho se na Mopresidente e mong; mosebeletsi wa mmuso ka ho hlahlamana o tla tswa a sa tshwere marapo a Bopresidente:
(a)	Motlatsi wa Mopresidente.
(b)	Letona le thontsweng ke Mopresidente.
(c)	Letona le thontsweng ke ditho tse ding tsa Khabinete.
(d)	Motsamaisi wa dipuisano, ho fihlela seboka sa Naha se thonya setho se seng sa sona
(2	Motlatsi wa Mopresidente o na le matla a boikarabelo, matla le mesebetsi ya
Mopresidente.
(3)	Pele a nka boikarabelo, ditokelo le mesebetsi ya Mopresidente, Motlatsi wa Mopresidente,
o lokela ho ikana kapa ho itlamela botshepehI Riphaboliking le ho ikokonelletsa Molaotheo, ka moo ho ngotsweng Shejulung ya 2.
(4)	 Motho ya tshwereng mokobobo wa Bopresidente o ikana kapa o a tiiswa ka botshepehi ho Riphaboliki mme a se ke a hloa a phethiswa kano kapa tiiso ha a tshwara mokobobo wa Bopresidente ka nako e tlang ho fela mohlang motho ya kgethilweng ho ba Mopresidente a nka marapo
Karolwana ya (4) e tlatseditsweng ka s. 1 ya Molao wa Tokiso ya Pele wa 1997
91. Khabinete
 (1)	Khabinete e bopilwe ka Mopresidente, e leng hlooho ya Khabinete, Motlatsi wa
Mopresidente le Matona
(2	Mopresidente o thonya Motlatsi wa Mopresidente le Matona, a be a ba abele matla le
mesebetsi, mme a ka tebelwa mosebetsing.
(3)	Mopresidente -
(a)	o lokela ho kgetha Motlatsi wa Mopresidente hara ditho tsa Seboka sa Naha;
(b)	a ka ikgethela palo efe kapa efe feela ya Matona hara ditho tsa Seboka sa Naha; mme
(c)	a se kgethe Matona a fetang a mabedi ho bao e seng ditho tsa Seboka sa Naha.
(4)	Mopresidente o lokela ho thonya setho sa Khabinete hore e be moetapele wa merero ya
mmuso Sebokeng sa Naha.
(5)	Motlatsi wa Mopresidente o lokela ho thusa Mopresidente ho phethiseng mesebetsi ya
mmuso.
92. Botshepehi le boikarabelo 
(1)	Motlatsi wa Mopresidente le Matona ba na le boikarabelo ka matla le mesebetsi
ya phethahatso eo ba e abetsweng ke Mopresidente
(2	Ditho tsa Khabinete di na le boikarabelo mmoho le ka bomong Palamenteng mabapi le
mesebetsi ya tsona.
(3)	Ditho tsa Khabinete di lokela -
(a)	ho sebetsa ho ya ka Molaotheo; mme
(b)	ho tekela Palamente ditlaleho tse phethahetseng le ka mehla mabapi le merero e matleng a tsona.
93. Batlatsi ba Matona 
(1)	Mopresidente a ka nna a thonya – 
(a)	palo e nngwe le e nngwe ya Batlatsa Matona ho tswa ho ditho tsa Seboka sa Naha; le
(b)	Batlatsa Matona a sa feteng bobedi ho tswa ka ntle ho Seboka, hore ba thuse ditho tsa Khabinete, mme ba ka tebelwa mosebetsing
(2	Batlatsa Matona ba thontsweng ho latela karolwana (1)	(b)	ba ikarabella Palamenteng ho ka bontsha matla a bona le ho etsa mesebetsi ya bona.
S. 93 e hlakotsweng ka S. 7 6 ya Molao wa Tokiso ya Botshelela wa 2001
94. Ho tswela pele ha Khabinete kamora dikgetho 
Ha ho tshwerwe kgetho ya Seboka sa Naha, Khabinete, Motlatsi wa Mopresidente,
Matona le Batlatsi ba Matona ba ntse ba na le tokelo ya ho tswella pele ka mosebetsi, ho fihlela motho ya kgethetsweng ho ba Mopresidente ke Seboka se hlahlamang seo, a ba a kena mosebetsing.
95. Kano kapa boitlamo 
Pele Motlatsi wa Mopresidente, Matona le Batlatsi ba Matona ba qala ho sebetsa, ba
lokela hore ba nke kano kapa ba itlamele ka botshepehi Riphaboliking le ho ikokobelletsa Molaotheo, ho ya ka moo ho ngotsweng Shejulung ya 2.
96. Boitshwaro ba ditho tsa Khabinete le Batlatsi ba Matona 
(1)	Ditho tsa Khabinete le Batlatsi ba Matona ba lokela ho sebetsa ho ya ka mokgwa
wa tshebetso e kgabane ya boitshwaro e balletsweng ke Lekgotla le etsang molao la Naha
(2	Ditho tsa Khabinete le Batlatsi ba Matona ba ke ke -
(a)	ba sebetsa mosebetsi o mong oo ba ka putswang ho ona.
(b)	ba sebetsa ka mokgwa o sa dumellaneng le maemo a bona, kapa ba ikenya maemong a nang le kotsi ya kgohlano pakeng tsa mesebetsi ya bona ya semmuso le boikarabelo ba bona; kapa
(c)	ba sebedisa maemo a bona kapa tsebo eo ba e tshepetsweng ho ithusa kapa ho putsa motho e mong ntle ho tshwanelo.
97. Ho fetiswa ha mesebetsi 
Ka ho etsa kgoeletso, Mopresidente a ka fetisetsa ho setho sa Khabinete-
(a)	taolo ya lekgotla lefe kapa lefe le etsang molao le tshepetsweng setho se seng le se seng; kapa
(b)	matla afe kapa afe kapa mosebetsi o tshepetsweng lekgotla le etsang molao sethong se seng.
98. Kabelo ya nakwana ya mesebetsi
Mopresidente a ka abela setho se seng sa Khabinete matla kapa mosebetsi wa setho se
seng se leng siyo mosebetsing kapa se sitwang ho phethisa taolo kapa mesebetsi eo.
99. Kabo ya mesebetsi
Setho sa Khabinete se ka abela matla le mosebetsi ofe kapa ofe o tlamehang ho phethwa
ho ya ka Molao wa Palamente ho setho sa Lekgotla le Phethahetseng la porofense. Mosebetsi o tlameha ho -
(a)	ba le tumellano mahareng a setho sa Khabinete le setho sa Lekgotla la Phethahatso kapa Lekgotla la Masepala;
(b)	dumellana le Molao wa Palamente ho ya ka moo matla a lokelang kapa mosebetsi o phethilwe;
(c)	e sebetsa ka mora kgoeletso ya Mopresidente.
Sehlooho se lokisitswe ka s. 2(a) ya Molao wa Tokiso ya Leshome le motso o mong wa 2003
100. Tlhokomelo ya setjhaba ya taolo ya porofense 
(1)	Ha porofense e hloleha kapa e sa phethise ditshwanelo tsa yona tsa phethahatso ho
ya ka lekgotla le etsang molao kapa Molaotheo, lekgotla la naha la phethahatso le ka
hlaha ka thuso ka ho etsa bonnete ba ho phethisa dithswanelo, ho kenyeletswa -
(a)	ho fana ka tataiso e lebisitsweng lekgotleng la phethahatso la porofense, e hlalosang boholo ba ho hloleha ho phethisa ditshwanelo tsa yona; le
(b)	ka ho nka boikarabelo ka tshwanelo e lokelang porofenseng eo ho ya ka moo ho ka hlokahalang bakeng sa -
(i)	ho boloka maemo a bohlokwa a setjhaba kapa ho fihlella maemo a tlase a ho sebeletsa;
(ii)	ho boloka kopano ya moruo;
(iii)	ho boloka tshireletso ya setjhaba; kapa
ho thibela hore porofense e se ke ya etsa letho le lebe la ho nahanela porofense e nngwe kapa naha yohle.
Karolwana ya (1) e lokisitswe ka s. 2(b) ya Molao wa Tokiso ya Leshome le motso o mong wa 2003
	(2) Ha eba lekgotla la setjhaba la phethahatso le itshunyatshunya porofenseng ho ya ka dipehelo tsa karolwana ya (1)	(b)	-
(a)	tsebiso ya ho itshunyatshunya e tekelwe Lekgotla la setjhaba la Diporofense nakong ya matsatsi a 14 hoba kopano e dule ka mora ho itshunyatshunya ho qadile;
(b)	ho itshunyatshunya ho fele ka ntle ha eba ho dumelletswe ke lekgotla matsatsing a 30 a kopano ya pele ka mora ho itshunyatshunya ho qadile.
(c)	Lekgotla le lekole ho itshunyatshunya kgafetsa mme le hlahise dikeletso tse loketseng lekgotleng la phethahatso la setjhaba.
Karolwana ya (2) e lokisitswe ka s. 2(c) ya Molao wa Tokiso ya Leshome le motso o mong wa 2003
 (3)	Lekgotla le etsang molao le ka laola tshebetso e qadilweng karolong ena.
S. 100 e lokisitswe ka s. 2 ya Molao wa Tokiso ya Leshome le motso o mong wa 2003
101. Diqeto tsa lekgotla la phethahatso
(1)	Qeto e ngotsweng ke Mopresidente e lokela ho saenwa ke setho se seng sa
Khabinete ha eba -
(a)	qeto e entsweng ho ya ka dipehelo tsa lekgotla le etsang molao; mme
(b)	molao o entsweng o wela ka tlasa sebaka sa tshebetso se filweng setho se seng sa
Khabinete
(2	Dikgoeletso, melawana le mekgwa e meng ya lekgotla le etsang molao le mekgwa e meng ya ho etsa molao e fihlellwe ke setjhaba.
(3)	Dikgoeletso, melawana le disebediswa tse ding tse ka tlase tsa molao di fihlellwe ke
setjhaba.
(4)	Lekgotla le etsang molao la Naha le ka qaqisa mokgwa oo, le boholo boo, disebediswa
tse hlalositsweng karolwaneng ya (3)	e lokela ho ba -
(a)	ho tekwa Palamenteng; le
(b)	ho amohelwa ke Palamente.
102. Ditshisinyo tsa ho se tshepe
(1)	Ha eba Seboka sa Naha, ka kgetho e tshehetswang ke boholo ba ditho, le fetisa
tshisinyo ya ho se tshepe Khabineteng ho sa ballwe le Mopresidente, Mopresidente a thehe hape Khabinete botjha
(2	Ha eba Seboka sa naha, ka kgetho e tshehetswang ke boholo ba ditho tsa sona, se
fetisa tshisinyo ya ho se tshepe ho Mopresidente, Mopresidente le ditho tse ding tsa Khabinete le Batlatsi ba Matona ba bang ba lese mosebetsi.
KGAOLO YA 6
Diporofense 
103. Diporofense
 (1)	Riphaboliki e na le diporofense tse latelang:
(a)	Kapa Botjhabela
(b)	Foreisetata
(c)	Kgauteng
(d)	KwaZulu-Natala
(e)	Mpumalanga
(f)	Kapa Leboya
(g)	Profense ya Leboya
 (h)	Leboya le Bophirimela
            (i)	Kapa Bophirimela
[Temana ya (1) e hlakotsweng ka s. 3 ya  Molao wa Tokiso ya Leshome le motso o mong wa 2003]
(2)	Meedi ya diporofense tsena ke e neng e le teng ha Molaotheo o ne o sebediswa.
Makgotla a etsang molao a Diporofense
S. 103  e hlakotswe ka s. 1 ya  Molao wa Tokiso ya Leshome le metso e mmedi wa 2005]
104. Bolaodi ba lekgotla la ketsamolao la Diporofense
(1)	Bolaodi ba lekgotla le etsang molao la porofense bo diatleng tsa lekgotla le etsang
molao la porofense, mme bo neha lekgotla le etsang molao la porofense matla a -
(a)	ho fetisa molao wa motheo wa porofense kapa ho fetola molao wa motheo ofe kapa ofe feela o fetisitsweng ke yona ho ya ka dipehelo tsa dikarolo tsa 142 le 143;
(b)	ho fetisa molao porofenseng bakeng sa porofense o tobane le -
(i)	morero ofe kapa ofe o sebakeng sa tshebetso se ngotsweng Shejulung ya 4;
(ii)	morero ofe kapa ofe o sebakeng sa tshebetso se ngotsweng Shejulung ya 5; mmoho le
(iii)	morero ofe kapa ofe o ka thoko ho dibaka tseo tsa tshebetso, o abetsweng porofense ka ho otloloha ke lekgotla le etsang molao; mmoho le
(iv)	morero ofe kapa ofe oo pehelo ya Molaotheo e nahanneng ka hore molao wa porofense o phethwe; le
(c)	ho abela Lekgotla la Masepela porofenseng eo, matla a ho etsa molao
(2	Lekgotla la ketsamolao la porofense, ka qeto e tshehedistweng ke pedi-borarong tsa
ditho tsa yona, e ka kopa Palamente ho fetola lebitso la porofense eo.
(3)	Lekgotla le etsang molao la porofense le tlangwa feela ke molao wa motheo mme, ha eba
e fetile molao wa motheo wa porofense eo, le ke molao wa oo, mme e lokela ho sebetsa ka tsela eo, le meedi ya, Molaotheo le molaotheo wa porofense eo.
(4)	Lekgotla le etsang molao la porofense ho latela taba ya bohlokwa ya, kapa e tsamaelanang le eo, ho sebediswa ka botlalo ka matla a taba e lenaneng le shejulung ya 4, ke ya dintlha tsohle tsa ho etswa ha molao tabeng e lenaneng le Shejulung ya 4.
(5)	Lekgotla la ketsamolao la porofense le ka kgothaletsa Sebokeng sa Naha molao o
amanang le taba efe kapa efe e ka thoko ho bolaodi ba lekgotla le etsang molao, kapa ho ya ka Molao wa Palamente o okametseng molao wa porofense.
105. Sebopeho le kgetho ya makgotla a ketsamolao a diporofense 
 (1)	Ho latela Shejulu 6A, Lekgotla la ketsamolao la porofense le bopilwe ka basadi le banna ba kgathetsweng ho ba ditho, ho ya ka dipehelo tsa tsamaiso ya dikgetho -
(a)	e hlophisitsweng ka lekgotla la naha la molao;
(b)	e thehilwe hodima karolo ya porofense eo ya lenaneo la setjhaba la bakgethi le akaretsang;
(c)	le hlalosa hore bakgethi ba be bonyane dilemo tse 18;
(d)	sephetho, ka kakaretso, ka tekanyo e lekanang ya boemedi.
Karolwana ya (1) e lokisitsweng ka s. 3 ya  Molao wa Tokiso ya Leshome wa 2003 le ka s.3 ya  Molao wa Tokiso ya Leshome le metso e mene wa 2008]
(2)	Lekgotla la ketsamolao la porofense le bopilwe ka ditho tse 30 le tse 80 ka palo. Palo ya
ditho, e ka fapanang porofenseng ka porofense, e sebetswa ka mokgwa o behilweng ke lekgotla la setjhaba le etsang molao.
106. Ditho
(1)	Moahi ka mong ya nang le tshwanelo ya ho kgethela Seboka sa Naha, o na le
tokelo ya ho ba setho sa lekgotla le etsang molao la porofense, ntle ho -
(a)	Mang kapa mang ya thontsweng ke, kapa ya tshebetsong ya Mmuso, a bile a fumana tefo ka ho fumana mosebetsi hoo kapa tshebeletso eo, ka ntle ho -
(i)	Tonakgolo le ditho tse ding tsa Lekgotla la Phethahatso la porofense; mmoho le
(iii)	basebeletsi ba mmuso ba bang bao mesebetsi ya bona e nyalanang le mesebetsi ya ditho tsa lekgotla le etsang molao la porofense, mme ha ba ha etswa phatlalatso ya hore e nyalane le mesebetsi eo, ke molao o entsweng wa naha;
(b)	ditho tsa Seboka sa Naha, baromuwa ba ka mehla ba Lekgotla la Naha la Diporofense kapa ditho tsa Lekgotla la Masepela;
(c)	boramelato ba so ka ba ntshwa melatong ya bona;
(d)	mang le mang eo ho phatlaladitsweng hore ha a itekanela hloohong ke Lekgotla la Molao la Riphaboliki; kapa
(e)	mang kapa mang, eo ha karolo ena e sebetsa, a tla be a ahloletswe ho hlola tjhankaneng nako ya kgwedi tse fetang 12, ke ntle ho boikgethelo ba ho lefa molato, e ka ba ka Riphaboliking kapa ka ntle ho yona ha ketso eo e neng e le tlolo ya molao, ke tlolo ya molao ka Riphaboliking, empa ho se be le a mong eo ho nahannweng hore o ahloletswe kapa o fumanwe a le molato ho fihlela sephetho sa boipiletso boo a bo entseng kgahlanong le kahlolo kapa ho fumanwa a le molato, se etswa kapa nako ya boipiletso e feta. Ho hlakolwa ka tlasa temana ena e feta kamora dilemo tse hlano hoba kahlolo e phethwe
(2	Motho ya sa tshwanelang ho kgethelwa ho ba setho sa lekgotla le etsang molao la
porofense ho ya ka dipehelo tsa karolo ya (1)	(a)	kapa (b)	e ka nna ya eba nkgetheng wa lekgotla la ketsamolao, ho ya ka meedi kapa mabaka a lekgotla la nahaa la ketsamolao.
(3)	Motho a ka lahlehelwa ke botho ba hae ba lekgotla la ketsamolao ha motho eo -
(a)	a se a ke ke a kgethwa; kapa
(b)	ha a se a sa tle dikopanong tsa lekgotla la ketsamolao ka ntle ho tumello maemong ao melawana le ditaelo tsa lekgotla la ketsamolao di behileng ho se be teng ha batho ka teng.
(c)	 ha a tlohela ho ba setho sa mokga o mo kgethileng jwaloka setho sa ketsamolao, ntle le haeba setho seno e se e le setho sa mokga o mong ho ya ka Shejulu 6ª
[Karolwana ya (3) e hlakotsweng ka s. 4 ya  Molao wa Tokiso ya Leshome wa 2003] le ka s. 4 ya Molao wa Tokiso ya Leshome le metso e mene wa 2008
 (4)	Dikgeo tse teng lekgotleng le etsang molao la porofense, di lokela ho tlatswa ho ya ka dipehelo tsa lekgotla la ketsamolao la naha.
107. Kano le Boitlamo
Pele ditho tsa lekgotla le etsang molao la porofense di ka qala ho sebetsa lekgotleng, di
lokela ho naka kano kapa boitlamo ba botshepehi mabapi le Riphaboliki le boikokobetso Molaotheong, ho ya ka Shejulu ya 2.
108. Nako ya ho ba teng ha lekgotla la porofense 
(1)	Lekgotla la ketsamolao la porofense le kgethelwa nako ya dilemo tse hlano
(2	Ha lekgotla la ketsamolao le ka qhalwa ho ya ka dipehelo tsa karolo ya 109, kapa ha
nako ya lona e fela, Tonakgolo ya porofense eo, ka kgoeletso, e lokela ho phatlalatsa dikgetho le letsatsi la tsona, mme di lokela ho tshwarwa nakong ya matsatsi a 90 a nako eo lekgotla la ketsamolao le qhalwang ka yona, kapa dipehelo tsa lona di fetileng.
Karolwana ya (2) e hlakotsweng ka s. 1 ya Molao wa Tokiso ya Bone wa 1999
 (3)	Ha eba sephetho sa dikgetho tsa lekgotla la porofense la ketsanmolao ha le a phatlalatswa
nakong e balletsweng karolo ya 190, kapa ha dikgetho di ka beelwa ka thoko ke lekgotla la
moalo, Mopresidente, o lokela ho phatlalatsa, a be a behe letsatsi le leng la dikgetho tse ntjha, ka kgoeletso, mme di lokela ho tshwarwa nakong ya matsatsi a 90 ka mora ho fela ha nako eo kapa letsatsi leo dikgetho di behetsweng ka thoko lona.
(4)	Lekgotla la ketsamolao la porofense le ntse le na le matla a ho sebetsa ho tloha mohlang
le qhalwang kapa nako ya lona e fela, ho fihlela pele ho letsatsi la dikgetho tsa lekgotla la ketsamolao le leng.
109. Ho qhalwa ha makgotla a ketsamolao a diporofense pele nako e balletsweng e fela 
(1)	Mopresidente wa porofense o lokela ho qhala lekgotla la ketsamolao la porofense
ha eba -
(a)	lekgotla le etsang molao le amohetse qeto ya ho qhala tshehetso ho ya ka bongata ba ditho tsa yona; hape
(b)	dilemo tse tharo di fetile esale lekgotla le etsang molao le kgethilwe
(2	Mopresidente ya tshwereng mokobobo o lokela ho qhala lekgotla la ketsamolao la
porofense ha eba -
(a)	ho na le sekgeo sa mosebetsi wa Mopresidente; le ha
(b)	lekgotla la ketsamolao le hloleha ho kgetha Mopresidente nakong ya matsatsi a 30 kamora hoba sekgeo se hlahelle.
110. Kopano le dinako tsa phomolo 
(1)	Kamora dikgetho, kopano ya pele ya lekgotla le etsang molao la porofense le
lokela ho dula, mme mohla letsatsi le nako e behilweng ke moahlodi ya thontsweng ke
Mopresidente wa Lekgotla la Molaotheo, empa ho se fete matsatsi a 14 kamora
phatlalatso ya dikgetho. Lekgotla la ketsamolao la porofense le ka beha nako le makgetlo a
dikopano tse ding le dinako tsa phomolo.
Karolwana ya (1) e hlakotsweng ka s. 8 ya  Molao wa Tokiso ya Botshelela wa 2001
(2)	Tonakgolo ya porofense a ka epa pitso ya lekgotla le etsang molao la porofense ho ba
kopanong e potlakileng neng kapa neng feela ho tla phetha merero e potlakileng.
(3)	Lekgotla le etsang molao le ka ikgethela moo le batlang ho kopanela teng ka mehla.
111. Motsamaisi wa dipuisano le Motlatsi wa Motsamaisi wa dipuisano 
(1)	Kopanong ya pele ya yona kamora dikgetho, ha ho hlokeha hore ho kwalwe
sekgeo, lekgotla le etsang molao la porofense le lokela ho kgetha Motsamaisi wa dipuisano le
Motlatsi wa Motsamaisi wa dipuisano ho ditho tsa yona
(2	Moahlodi ya thontsweng ke Mopresidente wa Lekgotla la Molaotheo, o lokela ho
ba modulasetulo wa dikgetho tsa Motsamaisi wa dipuisano. Motsamaisi wa dipuisano e tla ba
modulasetulo dikgethong tsa Motlatsi wa Motsamaisi wa dipuisano.
Karolwana ya (2) e hlakotsweng ka s. 9 ya  Molao wa Tokiso ya Botshelela wa 2001
 (3)	Tsamaiso e ngotsweng Shejulung ya 3 e sebdiswa ha ho kgethwa Batsamaisi ba Dipuisano le Batsamaisi ba dipuisano.
(4)	Lekgotla la ketsamolao la porofense le ka tlosa Motsamaisi wa dipuisano kapa Motlatsi
wa Motsamaisi wa dipuisano mosebetsing ka ho etsa qeto. Bongata ba ditho tsa lekgotla la ketsamolao di be teng ha ho nkuwa qeto.
(5)	Ho ya ka melawana le ditaelo tsa yona, lekgotla la ketsamolao la porofense le ka kgetha
dithong tsa lona badulasetulo ba bang ho thusana le Motsamaisi wa dipuisano le Motlatsi wa
Motsamaisi wa dipuisano.
112. Diqeto
(1)	Ka ntle ha eba Molaotheo o hlalosang ka mokgwa mong -
(a)	boholo ba ditho tsa lekgotla la ketsamolao la porofense bo lokela ho ba teng pele ho ka kgethwa Bili kapa phetolo ya Bili;
(b)	bonyane karolo e le nngwe-borarong ya ditho e lokela ho ba teng pele ho ka kgethwa taba efe kapa efe pele ho lekgotla la ketsamolao; mme
(c)	dipotso tsohle pele ho buisanwa ka tsona ke lekgotla la ketsamolao la porofense di nahanwa ke boholo ba dikgetho tse entsweng
(2	Modulasetulo wa lekgotla la ketsamolao la porofense a ke ke a kgetha dipuisanong empa -
(a)	o lokela ho etsa kgetho e fanang ka tharollo ha ho na le dikgetho tse lekaneng ka mahlakoreng a mabedi a dipuisano; le
(b)	hore a ka etsa dikgetho tsa dipuisano ha taba eo ho buisanweng ka yona e ka qetwa ka tshehetso ya dikgetho tsa bonyane karolo tse pedi borarong tsa ditho.
113. Ditokelo tsa baromuwa ba ka mehla lekgotleng la ketsamolao la porofense 
Baromuwa ba porofense ba ka mehla Lekgotleng la Naha la Diporofense ba ka ba teng,
mme ba ka bua, lekgotleng la ketsamolao wa porofense le dikomiting tsa bona, empa ba ke ke ba kgetha. Lekgotla la ketsamolao kapa ho dikomiting tsa lona.
114. Matla a makgotla a ketsamolao a diporofense 
(1)	Ha le sebdisa matla a lona a ho etsa molao, lekgotla la ketsamolao la porofense,
le ka -
(a)	tshohla, fetisa, fetola kapa ya qhelela thoko Bili efe kapa efe e ka pela lona; ya ba ya
(b)	qapa kapa ya hlophisa molao o entsweng, ka ntle ho ho lokisetsa ditsela –(2)	Lekgotla la ketsamolao la porofense le lokela ho lokisetsa ditsela -
(a)	tsa ho hlokomedisisa hore makala oohle a porofense a phethahatso a Mmuso profenseng a ikarabella ho yona; e be e
(b)	behe leihlo hodima -
(i)	tshebediso ya bolaodi ba phethahatso ba porofense porofenseng, le ho sebediswa ha mola o entsweng; mmoho le
(ii)	lekala lefe kapa lefe la Mmuso porofenseng.
115. Bopaki kapa tsebiso e ka pela makgotla a ketsamolao 
Lekgotla la ketsamolao la porofense kapa komiti efe kapa efe ya lona e ka ho -
(a)	mema mang le mang ho tla hlahella ka pela lona ho tla fana ka bopaki ka ho ikana le ho itlama kapa ho fana ka ditokomane;
(b)	batla hore motho ofe kapa ofe kapa mokgatlo wa porofense o tlalehe ho lona;
(c)	qobella, ho ya ka dipehelo tsa lekgotla la ketsamolao kapa melawana le ditaelo, motho ofe kapa ofe kapa mokgatlo o tsamaelanang le dimemo kapa tlhoko ho ya ka dipehelo tsa temana ya (a)	kapa (b); le
(d)	ho amohela diphethishene, boemedi kapa dithomelo tse tswang ho mang kapa mang ya di kgothaletseng.
116. Ditlhophiso tse ka hare, ditsamaiso le mekgwa ya makgotla a ketsamolao a diporofense 
(1)	Lekgotla la ketsamolao la porofense le ka -
(a)	lekanya le ho laola ditlhophiso tsa lona tse ka hare, ditsamaiso le mekgwa; le ho
(b)	iketsetsa melao le ditaelo tse tobaneng le merero ya lona, ho ntse ho hopolwa boemedi le Mmuso ya setjhaba ka setjhaba ya tshebedisano, biokarabelo, ho sebetsa ditaba pepeneneng le ho kenya letsoho ha setjhaba
(2	Melawana le ditaelo tsa lekgotla la ketsamolao la porofense le lokela ho hlophisetsa -
(a)	ho thehwa, sebopeho, matla, mesebetsi, ditsamaiso le nako ya tshebetso ya dikomiti tsa lona;
(b)	ho kenya letsoho ditshebetsong tsa lekgotla la ketsamolao ha mekga yoohle e menyenyane e emetsweng lekgotleng la ketsamolao ka mokgwa o itshetlehileng ka Mmuso ya setjhaba ka setjhaba;
(c)	ho thusa ka tjhelete le taolo ho mokga o mong le o mong wa dipolotiki o emetsweng lekgotleng la ketsamolao, ka ho lekalekana ka boemedi, ho thusa mokga o mong le o mong le moetapele wa ona ho sebetsa ka lekgotleng la ketsamolao; le
(d)	ho amohelwa ha moetapele wa mokga o nang le ditho tse nyenyane lekgotleng la ketsamolao, jwalo ka Moetapele wa Kganyetsano.
117. Ditokelo
(1)	Ditho tsa lekgotla la ketsamolao la porofense le baromuwa ba ka mehla ba
porofense ba Lekgotla la Naha la Diporofense -
(a)	ba ka ipuela feela lekgotleng la ketsamolao le dikomiting tsa lona, ho ya ka melao ya lona le ditaelo; le
(b)	ba ke ke ba qoswa makgotleng a dinyewe tsa phedisano le a tsa bosenyi, ho tshwarwa, kapa ho senyeha -
(i)	taba efe kapa efe eo ba e buileng, ba e hlahisitseng pejana, kapa ya romelwa ho, lekgolta la ketsamolao kapa dikomiti dife kapa dife tsa lona; kapa
(ii)	ntho e nngwe le e nngwe eo ba e buileng, mme ya hlahiswa pejana, kapa ya romelwa ho, lekgotla la ketsamolao kapa ka e nngwe le e nngwe ya dikomiti tsa lona; kapa(2)	Menyetla e meng le ditshireletso tsa lekgotla la ketsamolao la porofense le ditho tsa lona,
di ka balellwa ka lekgotla la naha la ketsamolao.
(3)	Meputso, didumellwa le dikuno tse leshwang ditho tsa lekgotla la ketsamolao la
porofense ke melato e leshwang ho tswa Lekgotleng la Lekgetho la Porofense.
118. Ho fihlella ha setjhaba le ho kenya letsoho makgotleng a ketsamolao a porofense 
(1)	Lekgotla la ketsamolao la porofense le leokela ho -
(a)	kgothaletsa ho kenya letsoho ha setjhaba lekgotleng la ketsamolao le ditshebeletsong tse ding tse etsang molao le dikomiti tsa lona; le ho
(b)	tsamaisa morero wa lona pepeneneng, le ho tshwara dikopano tsa lona, le tsa dikomoti tsa lona, pepeneneng, empa ho nkuwe mehato e utlwahalang -
(i)	ho laola ho fihlella ha setjhaba, ho kenyeletswa ho fihlella phatlalatso, lekgotleng la molao le dikomiti tsa lona; le
(ii)	ho nehelana ho setjhaba motho e mong le e mong moo ho hlokehang, ho se dumellwe ho kena, kapa ho tloswa ha, motho e mong le e mong
(2	Molao wa porofense e lokela ho nehela mokgwa oo ka ona molao wa porofense o ka nna
wa fetola Bili ya tjhelete. 
119. Tlhahiso ya Dibili
Ke ditho feela tsa Lekgotla la Phethahatso la porofense kapa komiti kapa setho sa lekgotla
la ketsamolao la porofense le ka hlahisang Bili lekgotleng le etsang molao; empa ke feela setho sa lekgotla la Phethahatso se ikarabellang ho tsa ditjhelete porofenseng, se ka hlahisang Bili ya tjhelete lekgotleng la ketsamolao.
120. Dibili tsa Tjhelete
(1)	Bili ke bili ya ditjhelete ha e –
(a)	behela ka thoko tjhelete;
(b)	kenya lekgetho la porofense, ditlameho, ditshebeletso kapa tefo ya tlatsetso;
(c)	fedisa kapa e fokotsa, kapa e fana ka bolokolohi ba ho se lefe lekgetho lefe kapa lefe la porofense, ditlameho, ditshebeletso kapa tefo ya tlatletso; kapa
(d)	dumella ka ho otloloha ditefello kgahlanong le Letlole la Porofense la Ditjhelete
(2	Bili ya tjhelete ha e a lokela ho sebetsana le taba e nngwe ntle le haeba – 
taba e ka tlasa yona e ikamahanya le pehelo ka thoko ya tjhelete;
(b)	 ho kenngwa, ho fediswa kapa ho fokotswa ha lekgetho la porofense, ditlameho, ditshebeletso kapa tefo ya tlatsetso;
hofana ka tokolloho ya ho se lefe lekgetho, ditlameho, ditshebeletso kapa tefo ya tlatletso; kapa
dumella ka ho otloloha ditefello kgahlanong le Letlole la Porofense la Ditjhelete.
(3)	Molao wa porofense o lokela ho fana ka mokgwa oo ka oona ketsamolao ya porofense e ka lokisang Bili ya tjhelete. 
S. 120 e hlakotswe ka s. 3 ya  Molao wa Tokiso ya Bosupa wa 2001 
121. Ho dumela Dibili 
(1)	Tonakgolo ya porofense e lokela ho ka ananela Bili le ho e saenela e fetisitswe ke
lekgotla le etsang molao la porofense ho ya ka dipehelo tsa Kgaolo ena kapa, ha eba Tonakgolo a le lekgonono ka tumellano ya Bili, e kgutlisetswe lekgotleng le etsang molao ho ya e hlahlobisisa
(2	Ha eba, ka mora ho ho tebisa maikutlo, Bili e dumellana le ho se kgotsofale ha Tonakgolo,
Tonakgolo a dumele le ho saena Bili; ha e sa dumellane le ho se kgotsofale ha Tonakgolo,
Tonakgolo a ka -
(a)	ananela le ho saenela Bili eo; kapa
(b)	a e fetisetse Lekgotleng la Molaotheo hore le etse qeto ka tumellano ya ho ba Molaotheo.
(3)	Ha eba Lekgotla la Molaotheo le ka etsa qeto ka hore Bili e itshetlehile ka Molaotheo, Tonakgolo a e ananele mme a e saenele.
122. Kopo ka ditho Lekgotleng la Molaotheo 
(1)	Ditho tsa lekgotla la ketsamolao la porofense di ka kopa Lekgotleng la Molaotheo hore ho be le taelo ya ho phatlalatsa molao oohle kapa karolo ya ona ka molao o kgahlanong le molaotheo
(2	Kopo -
(a)	e lokela ho tshehetswa ke bonyane 20 phesente ya ditho tsa lekgotla la ketsamolao; mme
(b)	e etswe matsatsing a 30 a letsatsi leo Tonakgolo a e ananetseng ka lona mme a ba a saenele Molao oo.
(3)	Lekgotla la Molaotheo le ka laela hore Molao oohle kapa karolo ya ona eo e leng
ntlha ya kopo ya dipehelo tsa karolwana ya (1)	ha e na matla ho fihlela Lekgotla le entseng qeto ka kopo, ha eba -
(a)	hona ho tla ba molemong wa toka; mme
(b)	kopo e na le hona ho ka atleha.
(4)	ha eba ha e a atleha Lekgotla la Molaotheo le ka laela hore bakopi ba lefe
ditshenyehelo ha eba kopo e ke ke ya atleha.
123. Phatlalatso ya Melao ya porofense 
Bili e ananetsweng ya ba ya saenelwa ke Tonakgolo wa porofense e tla ba Molao wa
porofense, e phatlalatswe ka pele mme e sebediswe ha e phatlaladitswe kapa nakong e latelang e lekanyeditswe ho ya ka tsa Molao.
124. Poloko ya Melao ya porofense 
Kgatiso e saennweng ya Molao wa porofenseke bopaki bo felletseng ba dipehelo tsa Molao
oo, mme ho ba o phatlalatswe, e lokela ho nehelwa Lekgotla la Molaotheo hore e tle e
bolokwe.
Makgotla a phethahatso a Diporofense 
125. Bolaodi ba makgotla a phethahatso ba diporofense 
(1)	Bolaodi ba makgotla a phethahatso ba porofense bo diatleng tsa Tonakgolo ya
porofense eo
(2	Tonakgolo o sebedisa matla a bolaodi ba phethahatso, ha mmoho le ditho tse ding tsa
Lekgotla la Phethahatso, ka ho -
(a)	sebedisa molao o entsweng wa porofense porofenseng;
(b)	sebedisa melao yohle ya setjhaba e entsweng mafapheng oohle a tshebetso tse lenaneng la Shejulu ya 4 kapa ya 5 ka ntle ha eba Molaotheo kapa Molao wa Palamente o ka hlophisa ka tsela e nngwe;
(c)	ba le taolo porofenseng, lekgotla le etsang molaong mafapheng a tshebetsong mme a le lenaneng le Shejulung ya 4 kapa ya 5 ka ntle ha eba Molaotheo kapa Molao wa Palamente o e hlophisa ka tsela e nngwe;
(d)	nthsetsa pele le ho sebedisa leano la porofense;
(e)	hokahanya mesebetsi ya mafapha a porofense le taolo;
(f)	lokisetsa le ho qapa molao wa porofense;
(g)	phethisa mosebetsi ofe kapa ofe p abetsweng ho ya ka dipehelo tsa Molaotheo
kapa Molao wa Palamente.
(3)	Porofense e na le matla a bolaodi a phethahatso ho ya ka dipehelo tsa karolwana ya (2)(b)	ho fihlela moo porofense e nang le matla a taolo a ho ba le boikarabelo. Mmuso wa setjhaba, ho ya ka molao o entsweng kapa ditsela tse ding, o tlameha ho thusa porofense ho ntshetsa pele matla a porofense a hlokehang ho phethisa ka botlalo le ka ho etsa mesebetsi ya bona e hlalositsweng karolwaneng ya (2).
(4)	Kgohlano efe kapa efe e mabapi le matla a taolo a porofense ho ya ka mosebetsi ofe kapa
ofe e lebiswe Lekgotleng la Setjhaba la Diporofense hore ho tle ho etswe qeto matsatsing a 30 a letsatsi leo ho builweng ka lona Lekgotleng.
(5)	Ho ya ka karolo ya 100, ho sebediswa ha molao wa porofense porofenseng ke matla a
phethahatso a ikgethileng a porofense.
(6)	Lekgotla la phethahatso la porofense le lokela ho sebetsa ho ya ka-
(a)	Molaotheo; le
(b)	Molaotheo wa porofense, ha eba Molaotheo o fedisitswe porofenseng.
126. Kabo ya mosebetsi 
Setho sa Lekgotla la Phethahtso la porofense se ka nna sa abela matla afe kapa afe
mosebetsi o tlamehileng ho phethwa kapa ho etswa ho ya ka dipehelo tsa Molao wa Palamente, kapa Molao wa porofense, Lekgotleng la Masepala. Mosebetsi o -
(a)	lokela ho ba ka dipehelo tsa tumellano mahareng a setho se nepahetseng sa Lekgotla la Phethahatso le Lekgotla la Masepala;
(b)	e lokela ho dumellana le Molao ho ya ka dipehelo tseo matla a nepahetseng kapa mosebetsi o tsamaiswang kapa o phethwang ka teng; mme
(c)	e etsahala ka lebaka la kgoeletso ka Tonakgolo.
127. Matla le mesebetsi ya Ditonakgolo 
(1)	Tonakgolo ya porofense o na le matla le mesebetsi e abetsweng maemo ao ke
Molaotheo le molao o etswang ofe kapa ofe
(2	Tonakgolo ya porofense o ikarabella ho -
(a)	ananela le ho saenela Dibili;
(b)	busetsa Bili lekgotleng le etsang molao la porofense hore e yo hlahlojwa hore Bili eo e maemong a Molaotheo;
(c)	fetisetsa Bili Lekgotleng la Molaotheo ho etsa qeto ka maemo a Bili ho ya ka Molaotheo;
(d)	epa pitso ya lekgotla le etsang molao ho ba kopanong ya tshohanyetso hore ho tshohlwe ditaba tsa bohlokwa;
(e)	thonya dikhomishene tsa dipatlisiso; le
(f)	phatlalatsa referendamo porofenseng ho ya ka molao wa naha.
128. Ho kgethwa ha Ditonakgolo
(1)	Kopanong ya yona ya pele, ka mora dikgetho, le haho hlokeha ho tlatsa sekgeo
sa mosebetsi, lekgotla la porofense le tlameha ho kgetha mosadi kapa monna hara ditho tsa yona hore e be Tonakgolo ya porofense
(2	Moahlodi ya thontsweng ke Mopresidente wa Lekgotla la Molaotheo o lokela ho
ba modulasetulo ha ho kgethwa Tonakgolo. Tsamaiso e ngotsweng Shejulung ya 3 e sebediswa ha ho kgethwa Tonakgolo.
Karolwana ya (2) e hlakotswe ka s. 10 ya Molao wa Tokiso ya Botshelela wa 2001
 (3)	Dikgetho tsa ho kwala sekgeo sa mosebetsi wa Tonakgolo di lokela ho tshwarwa
letsatsing le ka nako e behilweng ke Mopresidente wa Lekgotla la Molaotheo, empa ho
se fete matsatsi a 30 sekgeo sa mosebetsi se hlahile.
Karolwana ya (3) e hlakotsweng ka s. 10 ya  Molao wa Tokiso ya Botshelela wa 2001 
129. Ditonakgolo di kena neng mosebetsing 
Motho ya kgethetsweng ho ba Tonakgolo o lokela ho kena mosebetsing pele ho feta
matsatsi a mahlano, a ikanne kapa a itlamme ka botshepehi Riphaboliking le boikokobetso ba Molaotheo, ho ya ka dipehelo tsa shejulu ya 2.
130. Nako ya tshebetso ya Ditonakgolo le ho tloswa ha bona 
(1)	Nako ya tshebetso ya Tonakgolo e qala mohlang a kenang mosebetsing mme e fele
ha ho hlaha sekgeo kapa mohlang motho ya kgethetsweng ho ba Tonakgolo
(2	Ha ho motho ya lokelang ho ba Tonakgolo ka mokgetlo a fetang a mabedi, empa ha
motho a ne a kgethetswe ho kwala sekgeo ofising ya Tonakgolo, nako e pakeng tsa dikgetho tseo le dikgetho tsa Tonakgolo ya hlahlamang, ha e ballwe jwalo ka mosebetsi o mong.
(3)	Lekgotla le etsang molao la porofense, ho ya ka qeto e nkilweng ka kgetho e
tsheheditsweng ya bonyane ditho tse pedi borarong, ho ka tloswa Tonakgolo mosebetsing ka tlasa mabaka a latelang -
(a)	ho tlolwa ka ntle ho molao ha Molaotheo kapa molao;
(b)	boitshwaro bo bobe ka ho fetisisa; kapa
(c)	ho hloleha ho phethisa mesebetsi ya ofisi.
(4)	Mang kapa mang ya tlositsweng ofising ya Tonakgolo ho ya ka karolwana ya (3)	(a)	kapa
(b)	a ke ke a fumana kotulo ya ofisi eo, mme a ke ke a sebetsa kae kapa kae ofising ya mmuso.
131. Ditonakgolo tse tshwereng mokobobo 
(1)	Ha Tonakgolo a le siyo kapa a sitwa ho phethisa mesebetsi ya maemo a
Botonakgolo, kapa nakong eo ho hlahileng ofising ya Tonakgolo, mosebeletsi wa mmuso ka ho hlahlamana o tshwarela Tonakgolo marapo -
(a)	Setho sa Lekgotla la Phethahatso se thontsweng ke Tonakgolo.
(b)	Setho sa Lekgotla la Phethahatso se thontsweng ke ditho tse ding tsa Lekgotla la
Phethahatso.
(c)	Motsamaisi wa dipuisano, ho fihlela lekgotla le etsang molao le kgetha setho se seng sa lona
(2	Tonakgolo ya tshwereng mokobobo o na le boikarabelo, matla le mesebetsi ya Tonakgolo.
(3)	Pele a nka boikarabelo, matla le, mesebetsi ya Tonakgolo, Tonakgolo ya tshwereng
mokobobo o lokela ho nka kano kapa boitlamo ba botshepehi malebana le Riphaboliki le
boikokobetso tlasa Molao wa motheo, ka moo ho ngotsweng Shejulung ya 2.
132. Makgotla a Phethahatso
(1)	Lekgotla la Phethahatso la porofense le bopilwe ka Tonakgolo eo e leng hlooho ya
Lekgotla, le ditho tse seng ka tlase ho tse hlano mme di sa fete leshome ka palo tse thontsweng ke Tonakgolo hara ditho tsa lekgotla la ketsamolao la porofense
(2	Tonakgolo ya porofense ke yena ya thonyang ditho tsa Lekgotla la Phethahatso, ho ba abela matla le mosebetsi, mme o na le tokelo ya ho ba leleka.
133. Boikarabelo
(1)	Ditho tsa Lekgotla la Phethahatso ya porofense di na le boikarabelo mesebetsing
ya phethahatso eo di e abetsweng ke Tonakgolo
(2	Ditho tsa Lekgotla la Phethahatso ya porofense di na le boikarabelo ha mmoho le ka bo
mong ba ikarabella ho lekgotleng le etsang molao ka phethiso ya mesebetsi ya bona.
(3)	Ditho tsa Lekgotla la Phethahatso ya porofense di lokela ho -
(a)	sebetsa ho ya ka taolo ya Molao wa motheo mme, ha molao wa motheo o se o fetisitswe porofenseng, le moalo oo wa motheo; le
(b)	ho fa lekgotla le etsang molao ditlaleho tse felletseng le tsa ka mehla ka merero eo ba e sebedisang.
134. Ho tswelapele ha Makgotla a phethahatso ka mora dikgetho 
Nakong eo ho tshwarwang dikgetho tsa lekgotla le etsang molao tsa diporofense, Lekgotla
la Phethahatso le ditho tsa lona di kgona ho sebetsa tswanelo ho fihlela motho ya kgethilweng ho ba Tonakgolo a be a kena mosebetsing.
135. Kano kapa boitlamo
Pele ditho tsa Lekgotla la Phethahatso la porofense di qala ho etsa mesebetsi ya tsona, di
lokela ho ikana kapa ho itlama hore di tla ba le botshepehi Riphaboliking le ho ikokobeletsa
Molaotheo ho ya ka Shejulu ya 2.
136. Boitshwaro ba ditho tsa Makgotla a Phethahatso 
(1)	Ditho tsa Lekgotla a Phethahatso la porofense di lokela ho sebetsa ho ya ka taolo
ya maemo a boitshwaro e balletsweng ke lekgotla la ketsamolao la naha
(2	Ditho tsa Lekgotla la Phethahatso tsa porofense di se ke -
(a)	tsa etsa mosebetsi ofe kapa ofe oo ba ka putswang ka ona;
(b)	tsa phela ka mokgwa o sa dumellaneng le maemo a tsona, kapa tsa ikenya mathateng a hore ho be teng kgohlano mahareng a boikarabelo ba bona ba mmuso maphelo a bona; kapa
(c)	tsa sebedisa maemo a tsona kapa tsebiso efe kapa efe e matleng a tsona kapa ho ithuisa kapa ho atla motho e mong feela ka ntle ho tokelo.
137. Ho fetiswa ha mosebetsi 
Ka ho etsa kgoeletso,Tonakgolo a ka abela setho sa Lekgotla la Phethahatso -
(a)	tsamaiso ya molao ofe kapa ofe o entsweng o neng o abetswe setho se seng; kapa
(b)	matla afe kapa afe kapa mosebetsi oo molao o entsweng o neng o o beile matleng a setho se seng.
138. Kabelo ya nakwana ya ho abelwa mesebetsi 
Tonakgolo ya porofense e ka abela setho sa Lekgotla la Phethahatso, matla afe kapa afe
kapa mosebetsi wa setho se seng se siyo mosebetsing kapa se sa tsebe ho phethisa tshwanelo kapa ho phethisa mosebetsi oo.
139. Tlhokomelo ya porofense ya mmuso wa selehae
(1)	Ha masepala a sitwa kapa a sa phethise mosebetsi wa hae wa bohlokwa ho ya ka
dipehelo tsa lekgotla le etsang molao, phethahatso e lokelang e ka itshunyatshunya ka ho etsa ho hong ho lokileng ho hlokomela phethahatso ya boitlamo boo, ho kenyeletswa -
(a)	ho phethisa taelo ho Lekgotla la Masepala, e hlalosang boholo ba ho hlolwa ho petisa ditokelo le ho hlalosa mehato e hlokehang ho fihlella ditokelo; le
(b)	ka ho nka boikarabelo mabapi le ditokelo masepaleng eo ka moo ho hlokahalang ka teng -
(i)	ho boloka maemo a bohlokwa a setjhaba kapa ho kgotsofatsa maemo mabapi le ho fana ka tshebeletso;
(ii)	ho thibela Lekgotla leo la Masepala ho etsa hampe kgahlanong le ditabatabelo masepala kapa porofenseng kaofela ha yona; kapa
(iii)	ho boloka tshebedisano ya moruo.
(c)	ho qhalwa ha Lekgotla la Masepala le ho thonya molaodi ho fihlela Lekgotla la Masepala le letjha le kgethwa, haele hore maemo a ikgethang a batla kgato e jwalo. 
 (2)	Ha lekgotla la phethahatso la porofense le itshunyatshunya mererong ya masepala ho ya ka karolwana ya (1)	(b)	–
 (a)	le lokela ho nehelana ka tsebiso e ngotsweng ya ho itshunyatshunya ho -
(i)	setho sa Khabinete se ikarabellang mererong ya mmuso wa selehae; le 
(ii)	 ketsamolao e tshwanetseng ya porofense le ho Lekgotla la Naha la Diporofense, matsatsing a 14 kamora ho itshunyatshunya ho qadile.
(b)	 ho itshunyatshunya ho lokela ho kgaotsa ha -
(i)	etho sa Khabinete se ikarabellang mererong ya mmuso wa selehae se hanana le ho itshunyatshunya matsatsing a 28 kamora ho itshunyatshunya ho qadile kapa mafelong a nako eo ha a so ka a ananela ho itshunyatshunya; kapa
(ii)	 Lekgotla le hanana le ho itshunyatshunya matsatsing a 180 kamora ho itshunyatshunya ho qadile kapa mafelong a nako eo ha a so ka a ananela ho itshunyatshunya; 
 (c)	Ha ho itshunyatshunya ho ntse ho tsweletse, Lekgotla le lokela sheba ho itshunyatshunya hono kgafetsa mme le ka etsa ditshitshinyo tse tshwanetseng ho lekgotla la phethahatso la porofense.
(3)	ha Lekgotla la Masepala le qhalana ho latela karolwana (1)	(c)	– 
lekgotla la phethahatso la porofense le lokela hanghang ho nehelana ka tsebiso e ngotsweng ya ho qhalana hono ho – 
setho sa Khabinete se ikarabellang tabeng tsa mmuso wa selehae; le
ketsamolao e tshwanetseng ya porofense le ho Lekgotla la Naha la Diporofense; le
ha ho qhalana ho etsahetse matsatsing a 14 ho tloha mohlang ho neng ho fumanwa tsebiso ke Lekgotla ntle le haeba e ne e betswe ka thoko ke setho seo sa Khabinete kapa ke Lekgotla pele ho feta matsatsi ao a 14.
(4)	ha masepala a sa kgone ho kapa a sa phethe boikarabelo ho ya ka dipehelo tsa Molaotheo kapa ketsamolao e sa ananele tekanyetso kapa mehato efe kapa efe ya tsa ditjhelete e hlahisang bohlokwa ba tekanyetso, lekgotla la phethahatso le tshwanetseng la porofense le lokela ho itshunya ka ho nka mehato e tshwanetseng ho nnetefatsa hore tekanyetso kapa mehato e hlahisang tsa ditjhelete e a ananelwa, ho kenyeletswa le ho qhalana ha Lekgotla la Masepala le – 
ho thonya motsamaisi ho fihlela Lekgotla la Masepala le letjha le kgethilweng le tsebisahatswa hore le kgethilwe; le
ho ananelwa ha nakwana ha tekanyetso kapa mehato e hlahisang tsa ditjhelete ho fana ka mesebetsi e tswelang pele ya masepala.
(5)	haele hore masepala, ka lebaka la bothata mererong ya oona ya tsa ditjhelete, o tlotse molao wa boikarabelo ba ho fana ka ditshebeletso kapa a sa fihlela ditshwanelo tsa ditjhelete, kapa a dumela hore o hlolehile ho fihlela boikarabelo kapa ditshwanelo tsa ditjhelete, lekgotla la phethahatso le tshwanetseng la porofense le lokela – 
ho kenya leano la hlapohelo o shebaneng le ho sireletsa bokgoni ba masepala ba ho ka fihlela boikarabelo ba ho fana ka ditshebeletso kapa ditshwanelo tsa ditjhelete, e leng ho – 
lokisa ho ya ka ketsamolao wa naha; le
tlama masepala ho sebedisa matla a oona a ketsamolao, empa fela ha ho hlokeha ho ka rarolla bothata ba merero ya oona ya ditjhelete; le
(b)	qhala Lekgotla la Masepala, haele hore masepala a ke ke kapaha a ananele merero ya ketsamolao, ho kenyeletswa tekanyetso kapa mehato efe kapa efe e hlahisang tsa ditjhelete, e bohlokwa ho hlahisa leano la hlapohelo, le
 ho thonya motsamaisi ho fihlela Lekgotla la Masepala le letjha le kgethilweng le tsebisahatswa hore le kgethilwe; le
ho ananelwa ha nakwana ha tekanyetso kapa mehato e hlahisang tsa ditjhelete kapa mehato efe kapa efe e hlahisang leano la hlapohelo ho fana ka mesebetsi e tswelang pele ya masepala; kapa
haeba Lekgotla la Masepala ha le a qhalwa ho latela seratswana (b), le jara boikarabelo ba ho kenya tshebetsong leano la hlapohelo ho fihlela masepala a sa kapa a ke ke a kenya tshebetsong leano la hlapohelo.
(6)	haeba lekgotla la phethahatso la porofense le itshunya ho masepala ho latela karolwana (4)	kapa (5), e lokela ho nehelana ka tsebiso e ngotsweng ya ho itshunyatshunya ho – 
setho sa Khabinete se ikarabellang tabeng tsa mmuso wa selehae; le
ketsamolao e tshwanetseng ya porofense le ho Lekgotla la Naha la Diporofense, matsatsing a supileng kamora ho itshunyatshunya ho qadile.
(7)	haeba lekgotla la phethahatso la porofense le ke ke la kapa le sa, kapa le sa sebedise matla ka tshwanelo kapa le sa phethe mesebetsi e boletsweng karolwaneng (4)	kapa (5), lekgotla la phethahatso la naha le lokela ho itshunya ho latela karolwana (4)	kapa (5)	boemong ba lekgotla la phethahatso la porofense le tshwanetseng.
(8)	Lekgotla la ketsamolao la naha le ka laola tsamaiso ya ho kenngwa tshebetsong ha karolo ena, ho kenyeletswa le ditsela tse thehilweng ke karolo ena. 
S. 139 e hlakotswe ka s. 4 ya Molao wa Tokiso ya Leshome le motso o mong wa 2003 
140. Diqeto tsa phethahatso
(1)	Qeto ya Tonakgolo wa porofense e ngolwe ha eba e -
(a)	nkuwa ho ya ka dipehelo tsa molao; kapa
(b)	tla baka ho hong ho ya ka molao
(2	Qeto e ngotsweng ke Tonakgolo e saenwe hape ke setho se seng sa Lekgotla la
Phethahatso ha eba qeto eo e ama mosebetsi o abetsweng setho seo se seng.
(3)	Dikgoeletso, melao le disebediswa tse ding tsa melawana ya porofense di lokela ho
fihlellwa ke setjhaba.
(4)	Lekgotla le etsang molao la porofense le ka hlalosa mokgwa oo ka ona, le boholo boo,
disebediswa tse hlalositsweng karolwaneng ya (3)	e tlameha ho -
(a)	behelwa lekgotla le etsang molao; le
(b)	ananelelwa ke lekgotla le etsang molao la porofense.
141. Ditlhahiso tsa ho se tshepe 
(1)	Ha eba lekgotla la ketsamolao la porofense, ho ya ka kgetho e tshehetswang ke
boholo ba ditho tsa yona, le hlahisa tshisinyo ya ho se tshepe Lekgotleng la Phethahatso ho sa kenyeletswe Tonakgolo, Tonakgolo o lokela ho bopa Lekgotla botjha
(2	Ha lekgotla la ketsamolao la porofense, le tshehetswa ke boholo ba ditho tsa lona, mme
le hlahise tshisinyo ya ho se tshepe Tonakgolo,Tonakgolo le ditho tse ding tsa Lekgotla la
Phethahatso di lokela ho tlohela mosebetsi.
Melaotheo ya Diporofense (krlw. 142- 145)
142. Kananelo ya melao ya motheo ya porofense 
Lekgotla le etsang molao la porofense le ka fetisa molaotheo wa porofense kapa,
moo ho hlokehang, le ka fetola molaotheo oo, ha eba bonyane karolo ya pedi borarong
ya ditho e dumellana le Bili.
143. Dikahare tsa molaotheo wa porofense 
(1)	Molaotheo wa porofense kapa phetolo ya molao wa motheo, ha e a lokela
ho fetofetoha le Molaotheo ona, empa e ka fana ka -
(a)	sebopeho sa lekgotla la ketsamolao le sa phethahatso le mekgwa ya ho phatha mosebetsi e sa tshwaneng le eo ho fanweng ka yona Kgaolong ena; kapa
(b)	mokgatlo, seabo, matla le maemo a morena, moo ho lokelang teng
(2	Dipehelo tse ngotsweng molaong wa motheo wa porofense kapa phetolo ya molaotheo ho ya ka dipehelo tse ditemana tsa (a)	kapa (b)	tsa karolwana ya (1)	-
(a)	di lokela ho nyalellana le maemo a karolo ya 1 le Kgaolo ya 3; mme
(b)	e se nehe porofense matla afe kapa afe kapa mosebetsi o welang ka -
(i)	ka thoko ho sebaka sa tshebetso sa porofense ho ya ka Shejulu ya 4 le ya 5; kapa
(ii)	ka thoko ho matla le mesebetsi e abetsweng porofense ke dikarolo tse ding tsa Molaotheo.
144. Tiiseletso ya melaomotheo ya porofense 
(1)	Ha lekgotla le etsang molao la porofense le fetisa molaotheo, kapa e fetola
molaotheo, Motsamaisi wa dipuisano wa lekgotla le etsang molao o lokela ho fetisa tse
ka hara molao wa motheo oo kapa phetolo ya molao wa motheo Lekgotleng la Molaomotheo hore o tiiseletswe
(2	Ho se be dikahare tsa molaomotheo kapa tokiso ya molaotheo e bang molao
ho fihlela Lekgotla la Molaotheo le tiisa hore -
(a)	tekese eo e fetisitswe tlasa dipehelo tsa karolwana ya 142; hape
(b)	tekese kaofela e dumellana le dipehelo tsa karolwana ya 143.
145. Ho saena, phatlalatso le ho boloka ha melao ya motheo ya porofense 
(1)	Tonakgolo ya porofense o lokela ho dumela, a be a saenele temana ya molaotheo wa porofense kapa phetolo ya molaotheo e tiiseditsweng ke Lekgotla la Molaotheo
(2	Temana e ananetsweng ya ba ya saenelwa ke Tonakgolo e lokela ho phatlalatswa
Gazeteng ya Mmuso ya naha mme di e sebediswa ka yona nako eo ha e phatlalatswa kapa nakong e tlang e tsamaelanang le molaomotheo kapa tokiso.
(3)	Temana e saennweng ya molaomotheo wa porofense kapa tokiso ya molaotheo ke yona bopaki ba bo phethahetseng ba dipehelo tsa yona le, ka mora phatlalatso, di
lokela ho fetisetswa polokelong Lekgotleng la Molaotheo.
Melao e Lwantshanang (krlw 146 – 150)
146. Dikgohlano pakeng tsa molao o etswang wa naha le wa diporofense 
(1)	Karolo ena e sebetsa kgohlanong e pakeng tsa molao o etswang wa naha le wa
porofense o ka tlasa sebaka sa tshebetso se ngotsweng Shejulung ya 4
(2	Molao o etswang wa naha o sebetsa ka ho tshwana naheng kaofela, o tla hlakola
molao o etswang wa porofense ha e meng ya maemo a latelang e ka pahethwa -
(a)	molao o etswang wa setjhaba o sebetsana le merero e ke keng ya laolwa hantle ka molao o etswang o sebediswang ke diporofense tse fapaneng ka bonngwe;
(b)	ditabatabelo tsa naha yohle di qosa hore taba eo e sebetswe ka ho tshwana naheng yohle, mme molao o etswang w naha o fana ka ho tshwano eo ka ho theha-
(i)	ditlwaelo le maemo;
(ii)	meralo; kapa
(iii)	maano a naha
(c)	Molao o etswang wa naha o a hlokeha bakeng sa -
(i)	ho boloka tshireletso ya setjhaba;
(ii)	ho boloka kopano ya moruo;
(iii)	ho sireletsa kgwebo e akaretsang e mabapi le tsamaiso ya thepa, ditshebeletso, matlotlo le mosebetsi;
(iv)	ntshetso pele ya mesebetsi ya moruo naheng yohle;
(v)	ntshetso pele ya menyetla e lekanang kapa phihlello e lekanang ho ditshebeletso tsa mmuso; kapa
(vi) tshireletso ya tikoloho.
(3)	Molao wa Naha wa diporofense o okametse molao wa porofense ha eba molao wa
porofense o ikemiseditse ho thibela ketso e ka bang ha e amohelehe ya porofense -
(a)	tse ka sitisang makgabane a moruo, bophelo bo botle le tshirelletseho ya porofense e nngwe kapa ya naha ka kakaretso;kapa
(b)	tse ka sitisang ho kenngwa tshebetsong ha leano la naha, kgwebong.
(4)	Ha ho na le ho se dumele ka hore molao wa naha o loketse sepheo se balletsweng
karolwaneng ya (2)	(c), mme ho se dumele hoo ho hlahiswa kgotla hore ho nkuwe qeto, lekgotla le amohele kapa le qhelele thoko molao ka Lekgotla la Naha la Diporofense.
(5)	Molao wa porofense o okametse molao wa naha ha eba karolo ya (2)	kapa ya (3)	e sa
sebetse.
(6)	Molao o etswa ho latela Molao wa Palamente kappa Molao wa porofense o ka tswela pele ha fela molao oo o ananelwa ke Lekgotla la Naha la Diporofense.
(7)	Haeba Lekgotla la Naha la Diporofense le sa nke qeto matsatsing a 30 a ho dula kamora hore molao o fetisetswe ho bona, ao ono o lokela ho nkuwa e le o ananetsweng ke Lekgotla bakeng sa merero yohle.
(8)	Ha eba Lekgotla la porofense le sa amohele qeto matsatsing a 30 ho duleng ha lona kgetlo
la pele ka mora ho hoba molao o lebiswe ho lona, molao o nahanelwe mabaka oohle jwalo ka ha o amohetswe ke Lekgotla.
147. Dikgohlano tse ding
(1)	Ha eba ho teng kgohlano pakeng tsa molao wa naha le pehelo e itseng ya molaotheo wa porofense, ka-
(a)	morero oo ka ona Molaotheo ona o hlokang,kapa o hopotseng phetisa ya molaoketsuwa wa naha, molaoketsuwa wa naha o fekisa pehelo eo e amehang ya molaotheo wa porofense; kapa
(b)	bonamodi ka molao wa setjhaba, tlasadipehelo tsa karolo ya 44 (2), molao wa setjhaba o tla okamela pehelo ya molao wa motheo wa porofense; kapa
(c)	morero o dibakeng tsa tshebetso tse badilweng Shejulung ya 4, karolo ya 146, e sebetsa jwalo ka ha eka pehelo e amehang, ya molaotheo wa porofense, ke molao wa porofense o bolelwang karolong eo
(2	Molao wa naha o bolelwang karolong ya 44 (2),o okametse molao wa porofense tabeng
ya merero e bolelwang dibakeng tsa tshebetso tse Shejulung ya 5.
148. Dikgohlano tse ke keng tsa rarollwa
Moo ngangisano ka kgohlano e ke keng ya rarollwa ke lekgotla, molao wa naha o
okametse wa porofense kapa molaotheo wa porofense.
149. Boemo ba molao o entsweng o se nang matla
Qeto ya lekgotla e reng molao o okametseng o mong ha e etse hore molao o okametseng
e se hlole o ba le matla, feela molao oo o tla dula o sa sebetse, ha feela kgohlano e ntse e le teng
150. Tlhaloso ya kgohlano
Ha ho tshohlwe taba ya kgohlano e bonahalang pakeng tsa molao wa naha le wa
porofense, kapa pakeng tsa molao wa naha le molaotheo wa porofense, lekgotla le leng
le le leng, le lokela ho ikgethela tlhakiso, efe kapa efe, e nang le mabaka, ya molao oo, kapa molaotheo oo, e thusang hore kgohlano e qojwe, ka hodima tlhakiso e nngwe e ka bakang kgohlano.
KGAOLO YA 7
Mebuso ya metse (krlw. 151 –164)
151. Maemo a bomasepala
(1)	Makala a tshebetso a mmuso wa metse a bopilwe ka bomasepala, ba lokelang ho
kgethelwa naha yohle ya Riphaboliki
(2	Bolaodi ba phethahatso le ba lekgotla le etsang molao bo beilwe diatleng tsa Lekgotla la Masepala.
(3)	Masepala o na le tokela ya ho busa, ka boithaopo, merero ya metse ya baahi ba hae, ho ya ka taolo ya molao o entsweng wa naha le wa porofense, jwalo ka ha o hlahisitswe Molaotheong.
(4)	Mmuso wa naha le wa porofense e ke ke ya itshunya kapa ya sitisa bokgoni kapa tokelo ya masepala ya ho sebedisa matla a hae kapa ho phethisa mosebetsi.
152. Sepheo sa mmuso wa motse
(1)	Dipheo sa mmuso wa metse ke -
(a)	ho nehela baahi Mmuso ya demokrasi e nang le boikarabelo;
(b)	ho hlokomela phano ka ditshebeletso ho baahi ka mokgwa o tswellang;
(c)	ho ntshetsa pele tswelopele ya baahi le kgwebo;
(d)	ho ntshetsa pele tikoloho e bolokehileng e fanang ka bophelo bo botle setjhabeng;
(e)	ho kgothaletsa baahi le mekgatlo ya baahi ho kenya letsoho mererong ya mmuso wa motse
(2	Masepala o lokela ho leka, ho ya ka matla a ditjhelete le taolo, ho fihlela maikemisetso a ngotsweng karolwaneng ya (1).
153. Mesebetsi ntshetsong pele ya masepala
Masepala o lokela ho -
(a)	theha le ho laola tsamaiso, ditekanyetso, tekanyetso le merero e hlophisitsweng, le ela hloko dintlha tsa motheo tsa setjhaba, le ho ntshetsa pele tswelopele ya moruo ya baahi; le
(b)	kenya letsoho mananeong a tswelopele a naha le porofense.
154. Bomasepala mmusong wa tshebedisano
(1)	Mebuso ya naha le ya porofense, ka ditsela tsa lekgotla la ketsamolao le ka
ditsela tse ding di lokela ho tshehetsa le ho matlafatsa bokgoni ba bomasepala ho sebetsa merero ya bona, ho sebedisa matla a bona le ho phethisa mesebetsi ya bona
(2	Bili ya naha kapa ya porofense e amang boemo, mekgatlo, matla kapa mesebetsi ya
mebuso ya selehae e lokela ho phatlalletswa baahi hore ba e hlahlobe ba be ba hlahise maikutlo mabapi le yona pele e hlahisetswa Seboka sa Naha kapa lekgotla la porofense la ketsamolao, ka mokgwa o tla dumella hore ho be le mmuso selehae, masepala ya hlophisitsweng, le batho ba bang ba nang le kgahleho hore ba be le boemedi ho ya ka Bili.
155. Ho thehwa ha bomasepala
(1)	Ho na le mekga e latelang ya masepala:
(a)	Mokga wa A: Masepala ya nang le phethahatso ya masepala e ikgethileng le matla a molao tikolohong ya ona.
(b)	Mokga wa B: Masepala ya arolelanang matla a phethahatso le molao a masepala
tikolohong ya ona le Mokga wa C wa masepala dibakeng tseo e welang ho tsona.
(c)	Mokga wa C: Masepala ya nang le matla a phethahatso le molao tikolohong e
kenyeletsang masepala e mengata
(2	Molao wa Naha o hlalose mefuta e fapaneng ya masepala e ka thehwang mokgeng ka mong.
(3)	Molao wa Naha o lokela ho –
(a)	theha teko e laolang ha sebaka se tlameha ho ba le mokga o le mong wa A wa masepala kapa ha e tlameha ho ba le masepala ya mekga ya B le C ha mmoho;
(b)	theha pehelo le mokgwa tsamaiso bakeng sa sepheo sa meedi ya masepala ka bolaodi bo ikemetseng; le
(c)	ho ya ka karolo ya 229, ho etswe pehelo mabapi le lekala le nepahetseng la matla le mesebetsi mahareng a bomasepala ha sebaka se na le bomasepala mokgeng wa B le C ha mmoho. Karolo ya matla le mesebetsi mahareng a mokga wa B wa masepala le mokga wa C wa masepala e ka fapana le karolo ya matla le mesebetsi mahareng a mokga wa B o mong wa Masepala le mokgwa wa C wa Masepala.
(4)	Molao o lebisitsweng karolwaneng ya (3)	o lokela ho nehelana ka ditshebeletso tsa
masepala ka tsela e lekanang le e ka tswellang.
(5)	Molao wa porofense o lokela ho laola mefuta e fapaneng ya masepala ho thehwa porofenseng.
(6)	Mmuso o mong le o mong wa porofense o lokela ho theha bomasepala porofenseng ka tsela e tshwanang le molao o phethwang ka dikarolwana tsa (2)	le (3)	le, ka molao kapa mekgwa e meng, o lokela ho –
(a)	nehelana ka tlhokomelo le tshehetso ya mmuso wa metse porofenseng; le
(b)	ntshetsapele tswelopele ya matla a mmuso wa metse hore bomasepala ba sebetse le ho laola ditaba tsa bona.
         (6A) 
[Karolwana ya (6A) e kentsweng s. 1 ya  Molao wa Tokiso ya Boraro wa 1998 mme ya hlakolwa ka s. 2 ya Molao wa Tokiso ya Leshome le metso e mmedi  wa 2005]  Ha pehelo e nahannweng ho karolwana (3)	(b)	e ke ke ya fihlelwa ntle le hore meedi ya masepala e atoloswe ho ralla moedi wa porofense -
(a)	moedi ono wa masepala o ka laolwa ho ralla le moedi wa porofense, empa fela - 
(i)	ka tumello ya porofense e amehang; le
(ii)	kamora hoba lekgotla la phethahatso la porofense e amehang le dumelletswe ke ketsamolao ya naha ho theha masepala kahara sebaka sa masepala oo; le 
(b)	ketsamolao ya naha e ka -
(i)	ho latela karolwana (5), fana ka theho sebakeng sa masepala oo ya mofut wa masepala oo ho dumellanweng ka oona pakeng tsa diporofense tse amehang;
(ii)	fana ka provide a tlhopiso bakeng sa tshebetso ya bolaodi ba lekgotla la phethahatso sebakeng seno sa masepala ho ntse ho nahanelwa masepala oo;
(iii)	fana ka taolo e nngwe ya meedi ya masepala moo e nngwe ya diporofense tse amehang e hula tshehetsoya yona ya moedi wa masepala e boletsweng ho latela seratswana (a).
[Krlw. (6A) e kentswe ke krl. 1 ya Molao 87 wa 1998.]
(7)	Mmuso wa Naha, ho ya ka karolo ya 44, le mebuso ya porofense matla a ho etsa molao le phethahatso ho hlokomela phethahatso e tswileng matsoho ka bomasepala ho ya ka ditaba tse hlahelang Dishejulung tsa 4 le 5, ka ho laola matla a bomasepala ka matla a bona a phethahatso a lebisang karolong ya 156(1).
156. Matla le mesebetsi ya bomasepala
(1)	Masepala o na le matla a phethahatso ho ya ka, le tokelo ya tsamaiso ya, -
(a)	merero ya mmuso wa metse e ngotsweng Karolong ya B ya Shejulung ya 4 le Karolong ya B Shejulung ya 5; mmoho le
(b)	morero ofe kapa ofe o mong oo a o abetsweng kapa oo a o romilweng ke lekgotla la ketsamolao la naha kapa porofense
(2	Masepala a ka etsa kapa a phethahatsa melawana mabapi le tsamaiso e phethahetseng ya merero eo e nang le nako ho e laola.
(3)	Ho ya ka dipehelo tsa karolo ya 151 (4), molawana o kgahlanong le lekgotla la ketsamolao la naha le la porofense ha o sebetse. Ha eba ho na le kgohlano pakeng tsa molawana le lekgotla la ketsamolao la naha le porofense ha o sebetse ka lebaka la kgohlano eo ho lebisitsweng ho yona karolong ya 149, molawana o amohelwe o nepahetse ha feela molao oo o entsweng o ka sebediswa.
(4)	Mmuso wa naha le wa porofense o lokela ho abela kapa ho romela ho masepala, ka tumellano le ho ya maemo a teng, tsamaiso ya Karolo ya A ya Shejulu ya 5 o ho hlokehang hore o be le kamano le mmuso wa selehae; ha -
(a)	morero oo o ka laolwa ka ho phethahala motseng; mme
(b)	masepala o na le bokgoni ba ho o laola.
(5)	Masepala o na le tokelo ya ho sebedisa matla afe kapa afe morerong o hlokahalang, kapa, bakeng sa, tshebetso e phethahetseng ya mesebetsi ya ona.
157. Sebopeho le ho kgethwa ha Makgotla a Masepala
(1)	Lekgotla la Masepala le bopilwe ka -
(a)	ditho tse kgethilweng ho ya ka taolo ya dikarolwana tsa (2),(3), (4)	le (5); kapa
(b)	ha eba di hlophisitswe ke lekgotla la ketsamolao la naha -
(i)	ditho di thontswe ke Lekgotla le leng la Masepala hore di emele Lekgotla leo le leng; kapa
(ii)	ditho ha mmoho tse kgethilweng ho ya ka tsamaiso ya temana ya (a)	le ditho tse kgethilweng ka taolo ya karolwana ya (b)	(i).
[Karolwana ya (1) e kentsweng s. 1 (a) ya  Molao wa Tokiso ya Bohlano wa 2003 le ka s. 3 ya s. 3 ya  Molao wa Tokiso ya Leshome le metso e mehlano wa 2008  
	Ho kgethwa ha ditho tsa Lekgotla la Masepala jwalo ka ha ho lebeletswe karolwaneng ya
(1)	(a), ho bolela hore ho lokela ho tsamaiswa ka taolo ya lekgotla la ketsamolao wa naha, o lokelang ho hlalosa tsamaiso -
(a)	boemedi ba tekano ho ya ka karolo ya masepala ya lenane la divoutu tsa setjhaba, mme e nehelana ka ho kgethwa ha ditho lenaneng la bonkgetheng ba mokga e ngotswe ho ya ka boikgethelo ba lenane la mokga; kapa
(b)	boemedi ba tekano jwalo ka ha ho hlalositswe temaneng ya (a)	ho kopantswe le tsamaiso ya boemedi ba didika bo theilweng ka karolo ya masepala ya lenane la bakgethi la naha.
(3)	Tsamaiso ya dikgetho ho ya ka dipehelo tsa karolwana ena (2)	e lokela ho netefatsa hore palo ya ditho kaofela tse kgethilweng mokgeng ka mong e paka palo ya divoutu tse ngodisitsweng bakeng sa mekga eo.
[Karolwana ya (3) e kentsweng ka s. 1 ya  Molao wa Tokiso ya Borobedi wa 2002] 
(4)	(a)	Ha eba tsamaiso ya dikgetho e kenyeletsa boemedi ba didika, ho arolwa ha didika tseo ho lokela ho etswa bolaodi boikemetseng bo thontsweng ho ya ka dipehelo tsa, bo bile bo sebetsa ho ya ka, ditsamaiso le dihlahlobo tse balletsweng ke lekgotla la ketsamolao la naha.
(b)	Moo moedi wa masepala o laotsweng ho latela karolo 155 (6A), wate e potapotilweng ka hara moedi wa masepala oo e ke ke ya atoloswa ho ralla le moedi wa porofense e amehang.
[Temana ya  (b) e hlakotsweng ka s. 10 ya  Molao wa Tokiso ya Leshome le metso e mmedi wa 2005]
Karolwana ya (4) e hlakotsweng ka s. 2 ya  Molao wa Tokiso ya Boraro wa 1998
(5)	Motho a ka kgetha masepaleng feela ha eba motho eo o ngodisitswe karolong eo ya masepala , ya lenaneo la bakgethi ba naha.
(6)	Lekgotla la ketsamolao la naha leo ho lebisitsweng ho lona karolong ya 157 (1)	(b)	le lokela ho thea tsamaiso e dumellang mekga le tjantjello e hlahellang Lekgotleng la Masepela ka ho thonya, mme le be le boemedi bo botle.
158. Ditho tsa Makgotla a Masepala
(1)	Moahi e mong le e mong ya nang le tokelo ya ho kgetha Lekgotla la Masepala o
na le tokelo ya ho kgethelwa ho ba setho sa Lekgotla leo; ntle le
(a)	mang kapa mang ya thontsweng ke, kapa ya tshebeletsong ya, masepala a bile a fumana moputso ka ho thonngwa hoo, kapa tshebetso eo, mme a e so ka a tshwarelwa ho sitisweng ho ya ka lekgotla la ketsamolao wa naha;
(b)	mang kapa mang ya thontsweng ke, kapa a le tshebeletsong ya Mmuso boemong bo bong, mme a fumana moputso ka ho thonngwa hoo, kapa mosebetsi oo, a bile a sitiseha ho ba setho sa Lekgotla La Masepala ho ya ka dipehelo tsa lekgotla la ketsamolao la naha.
(c)	mang kapa mang ya ntshitsweng ho ka kgetho Sebokeng sa Naha ‘ kapa a ntshitswe ho ya ka dipehelo tsa karolo ya 47 (1)	(c), (d)	kapa (e)	ho ba setho sa Seboka;
(d)	setho sa Seboka sa Naha, moromuwa wa Lekgotla la Naha la Diporofense kapa
setho sa lekgotla la ketsamolao la porofense; empa ho ntshuwa hona ha ho ame setho sa Lekgotla la Masepala le emetseng mmuso wa motse Lekgotleng la Masepala; kapa
(e)	setho sa Lekgotla le leng la Masepala; empa ho ntshuwa hona ha ho ame setho sa Lekgotla la Masepala le emetse Lekgotla Lekgotleng le leng la Masepala la tlhophiso ya yona e sa tshwaneng
(2	Motho ya ke keng a kgethelwa ho ba setho sa Lekgotla la Masepalaho ya ka dipehelo tsa karolo ya (1)	(a),(b),(d)	le (e), e ka nna ya eba nkgetheng wa Lekgotla, ho ya ka meedi kappa maemo a thehilweng ke lekgotla la ketsamolao la naha.
       (3)   Dikgeo tsa mesebetsi Lekgotleng la Masepala di tlameha ho tlatswa ho ya ka ketsamolao ya naha.
Karolwana ya (3) e tlatseditsweng ka s. 4 ya  Molao wa Tokiso ya Leshome le metso e mehlano wa 2008
159. Dipehelo tsa Makgotla a Masepala
Lekgotla leo Khansele ya Masepala e le dulang tshebetsong, e se fete dilemo tse nne, ho ya ka taolo ya ketsamolao ya naha.
Ha Lekgotla la Masepala le qhalana ho ya ka dipehelo tsa ketsamolao ya naha, kapa ha sehla se fedile, kgetho e lokela ho etswa matsatsing a 90 ho tloha mohlang Lekgotla le neng le qhalwa kapa mohlang sehla se neng se felang.
Lekgotla la Masepala, leo e seng Lekgotla le qhadilweng ho latela ho itshunyatshunya ka dipehelo tsa karolo 139, le tla dula le sebetsa ho tloha nakong eo le neng le qhalwa kapa sehla se fela, ho fihlela Lekgotla le letjha le kgethilweng tsebisahatswa.
[Krl. 159 e emetswe ke krl. 1 ya Molao 65 wa 1998.]
160. Mekgwa ya tshebetso ya selehae
(1)	Lekgotla la Masepala –
(a)	le etsa diqeto tse amang ho etswa ha matla oohle le tshebetso ya mesebetsi yohle ya
masepala;
(b)	le kgethe modulasetulo;
[Letsatsi la ho kenya tshebetsong serat. (b): 30 Phupjane 1997.] 
(c)	le ka kgetha komiti ya phethahatso le dikomiti tse ding, ho ya ka molao wa naha; le
(d)	a ka hira basebetsi ba bohlokwa ho etsa mosebetsi o tswileng matsoho
(2	Mesebetsi e latelang e ke ke ya eba ya boramuwa ka Lekgotla la Masepala
(a)	ho fetiswa ha melawana;
(b)	ho amohelwa ha tekanyetso;
(c)	ho kenngwa ha ditefello le makgetho a mang, ditlameho le ditshebeletso; le
(d)	ho nyollwa ha dikadimo.
(3)	(a)	Boholo ba ditho tsa Lekgotla la Masepala e be teng pele kgetho e ke ke ya nka ka taba efe kapa efe.
(b)	Dipotso tsohle tse amang ditaba tse boletsweng karolwana ya (2)	di laolwa ke qeto e nkuweng ke Lekgotla la Masepala ka tshehetso ya kgetho ya boholo ba ditho tsa yona.
(c)	Dipotso tsohle tse ding tse ka behetsweng Lekgotla la Masepala di nahanetswe ke boholo ba dikgetho tse nkilweng.
(4)	Ha ho molawana o ka fetiswang ke Lekgotla la Masepala ka ntle ha eba –
(a)	ditho tsohle tsa Lekgotla di filwe tsebiso e nepahetseng; le
(b)	molawana o sisintsweng o phatlaladitswe hore setjhaba se hlahise maikutlo.
(5)	Molao wa naha o ka nehelana ka teko e ka laolang –
(a)	boholo ba Lekgotla la Masepala;
(b)	hore na Mekgatlo ya Masepala e ka kgetha komiti ya phethahatso kapa komiti efe kappa efe e nngwe; kapa
(c)	boholo ba komiti ya phethahatso kapa komiti efe kapa efe e nngwe ya Lekgotla la
Masepala.
(6)	Lekgotla la Masepala le ka nna la etsa melawana e ballang melao le ditaelo mabapi le –
(a)	ditlhophiso tse ka hare;
(b)	seo ese etsang le mekgwa ya tshebetso; le
(c)	motheo, sebopeho, mekgwa ya tshebetso, matla le mesebetsi ya dikomiti tsa ona.
(7)	Lekgotla la Masepala le lokela ho sebeletsa pepeneneng, mme le ka kgaotsa dikopano tsa lona, kapa tsa dikomiti tsa tsona, ha ho hlokeha ho etsa jwalo ho nahanwang ka sebopeho sa mosebetsi o etswang.
(8)	Ditho tsa Lekgotla la Masepala ba tlamehile ho kenya letsoho dipuong le bao e leng ba dikomiti ka tsela eo –
(a)	e dumella mekga le ditabatabelo tse hlahellang ka hara Lekgotla hore le emelwe hantle;
(b)	e tsamaelana le demokrasi; le
(c)	e ka laolwa ke molao wa naha.
161. Ditokelo
Molao wa porofense, o itshetlehile ka molao wa naha, o ka hlophisetsa ditshwanelo le diteballo, bakeng sa Makgotla le ditho tsa tsona.
162. Phatlalatso ya melawana ya masepala
(1)	Molawana wa motse o kena tshebetsong ha o se o phatlaladitswe gazeteng ya
porofense eo
(2	Gazete ya semmuso ya porofense e lokela ho phatlalatsa molawang wa masepala, ka kopo ya masepala eo.
(3)	Melawana ya masepala e lokela ho fihlellwa ke bohle.
163. Mmuso wa selehae o hlophisitsweng
Molao wa Palamente o fetisitsweng tlasa taolo ya karolo ya 76 o lokela ho -
(a)	dumella kananelo ya ditlhophiso tsa naha, le tsa porofense, tse emetseng bomasepala;
(b)	lekola ditsamaiso tseo ka tsona mmuso wa motse o ka -
(i)	rerisanang le mmuso wa naha le wa porofense ka;
(ii)	thonya ditho tse ka kenyang letsoho Lekgotleng la Naha la Diporofense;
(iii)	thonya batho bakeng sa Khomishene ya Matlotlo le Taolo ya Matlotlo.
[Serat. (b)	se emetswe ke krl. 4 ya Molao 61 wa 2001.]
164. Merero e meng
Merero e tobaneng le mmuso wa motse, e seng teng, Molaomotheong, e ka hlongwa
ka molao wa naha kapa wa porofense o ithetlehileng ka molao wa naha.
KGAOLO YA 8
Makgotla le Taolo ya Toka (krlw. 165 – 180)
165. Bolaodi ba Toka
(1)	Bolaodi ba toka bo diatleng tsa makgotla
(2	Ka taolo, makgotla a itjere; a laolwa feela, ke Molaomotheo oo, le molao, oo a
lokelang ho o sebedisa, ntle le ho sekamela lehlakoreng, lefe kapa lefe, ntle le letswalo; kgethollo kapa tshekisetso.
(3)	Ha ho motho, kapa lekala la Mmuso le tokelo ya ho itshunyatshunya ditshebetsong tsa makgotla.
(4)	Ka thuso ya ketsamolao le matsapa a mang, makala a Mmuso a lokela ho thusana le
makgotla le ha a sirelletsa, hore boitjaro, ho hloka tshekamelo, seriti, phihlelleho le kutlwahalo, di tle di netefatswe.
(5)	Taelo kapa qeto eo lekgotla le e entseng e tlama batho bohle ba amehang esita le makala oohle a Mmuso a amehang.
166. Mokgwa wa tshebetso wa toka
Makgotla a Riphaboliki a Riphaboliki a hlophilwe tjena -
(a)	Lekgotla la Molaotheo;
(b)	Lekgotla le Phahameng la Boipiletso;
(c)	Makgotla a Phahameng; mona ho akarelletswa le lekgotla, lefe feela, le phahameng la boipiletso, le ka hlongwang ka Molao wa Palamente, hore le sebetsane le boipiletso bo tswang Makgotleng a Phahameng;
(d)	Makgotla a Bomaseterata; mmoho le
(e)	Makgotla a mang feela a ka thehwang kapa ho ya ka Molao wa Palamente; lekgotla lefe feela, la boemo bo tshwanang le ba Makgotla a Phahameng kapa Makgotla a Bomaseterata.
167.Lekgotla la molaomotheo
(1)	Legotla la Molaomotheo le bopilwe ka - Mookamedi; Motlatsi wa Mookamedi le baahlodi ba bang, ba robong.
[Krlw. (1)	e emetswe ke krl. 11 ya Molao 34 wa 2001.](2)	Ngangisano kapa potso e behelang Lekgotla la Molaomotheo le lokela ho sebetswa ke baahlodi ba robileng meno e mmedi, ka palo, bonyane.
(3)	Lekgotla la Molaomotheo -
(a)	ke lona le okametseng oohle ditabeng tse amanang le Molaomotheo ;
(b)	le sebetsana feela; le taba tse mabapi le Molaomotheo le tse ding tse amanang le
diqeto tse entsweng ka Molaomotheo ; hape
(c)	le etsa qeto ya makgaolakgang ka hore eng, feela, e tshetlehilwe ka Molaomotheo,
kapa tjhee, le hore a ekaba taba e amana le qeto, e tobaneng le Molaomotheo.
(4)	Ke feela, Lekgotla la Molaomotheo le ka -
(a)	etsang qeto dingangisanong tse pakeng tsa makala a Mmuso, naheng, kapa porofenseng, ka boemo Molaongmotheo, matla le ditsehebetso tsa makala afe feela a Mmuso.
(b)	etsang qeto ka tumellano ya Bili ya Palamente kapa porofense le Molaomotheo; feela hona ho ka etsahala fela, tlasa mabaka, a hopotsweng karolong ya 79 kapa 121;
(c)	etsa qeto ka dikopo tsa mosebetsi tse hopoletsweng karolo ya 80 kapa 122;
(d)	etsa qeto ka ho ba molaomotheo hwa phetolo efe kapa efe Molaomotheong;
(e)	etsa qeto hore Palamente kapa Mopresidente o hlolehile ho phethisa ditokelo tsa Molaomotheo.
(f)	tiiseletsa molaomotheo wa porofense ho ya ka dipehelo tsa karolo ya 144.
(5)	Ke Lekgotla la Molaomotheo le ka etsang qeto ya makgaolakgang ka hore na Molao wa Palamente, wa Porofense, wa porofense, kapa ketso ya Mopresidente, e itshetlehile ka Molaomotheo, kapa tjhee; mme le lokela ho tiiseletsa taolo efe, feela, ya ho se sebetse, e ntshitsweng ke Lekgotla le Phahameng la Boipiletso. Lekgotla le Phahameng, kapa lekgotla la boemo bo lekanang, pele taelo eo, e ka ba le matla, a tshebetso.
(6)	Ka thuso ya molao wa naha, kapa melawana ya Lekgotla la Molaomotheo, motho
o lokela ho dumellwa ho, ha e le tabatabelong ya molao le ka tumello ya Lekgotla la Molaomotheo -
(a)	itlisetsa taba Lekgotleng la Molaomotheo, ntle ho potoloho kapa
(b)	ka ho otloloha, a etse boipiletso, Lekgotleng la Molaomotheo, ho tswa lekgotleng lefe kapa lefe; ha hona ho ka ba molemong wa toka, feela a fumane tumello ya Lekgotla la Molaomotheo, pele.
(7)	Taba e amanang le Molaomotheo e akarelletsa taba efe kapa efe ya tlhaloso,
tshireletso kapa tshebediso ya Molaomotheo.
168. Makgotla a Phahameng a Boipiletso
(1)	Lekgotla le Phahameng la Boipiletso le bopilwe ka Moahlodi e Moholo, Motlatsi
wa Moahlodi e Moholo, le palo e itseng ya baahlodi ba boipiletso ba hlomamisitsweng ka Molao wa Palamente.
[Krlw. (1)	e emetswe ke krl. 12 ya Molao 34 wa 2001.](2)	Taba e tlisitsweng Lekgotleng le Phahameng la Boipiletso, le lokela ho sebetswa ke palo, e behilweng ke Molao wa Palamente, ya baahlodi.
[Krlw. (2)	e emetswe ke krl. 12 ya Molao 34 wa 2001.]
(3)	Lekgotla le Phahameng la Boipiletso, le ka etsa qeto ka boipiletso bo tobaneng la taba efe kapa efe. Ke lona Lekgotla le ka hodimo ho makgotla oohle a boipiletso, ntle ha taba e le e tobaneng le Molaotheo; mme le ka diya nyewe, feela ha e le-
(a)	boipiletso;
(b)	taba tse tobaneng le boipiletso;
(c)	taba e nngwe, feela e lebisitsweng ho lona, tlasa mabaka a hlaloswang ka Molao wa Palamente.
169. Makgotla a Phahameng
Makgotla a phahameng a ka akanya hore –
(a)	taba efe kapa efe ya molaomotheo ka ntle ho taba e –
(i)	ke Lekgotla la Molaotheo le ka akanyang; kapa
(ii)	le tlameha ho sebetsa ho ya ka Molao wa Palamente ho ya lekgotleng le leng le nang le matla a tshwanang le a Lekgotla le Phahameng; le
(b)	taba efe kapa efe e sa rerelwang lekgotla le leng ho ya ka Molao wa Palamente.
170. Makgotla a bommaseterata le makgotla a mang
Makgotla a Bommaseterata, le makgotla a mang, kaofela a ka etsa diqeto, tabeng efe kappa efe, eo Molao wa Palamente o dumellang yona, empa lekgotla leo boemo ba lona bo leng ka tlase ho ba Lekgotla le Phahameng, ha le na tokelo ya ho tshohla kapa ho etsa qeto ka tumellano ya molao ofe le Molaotheo, esita le ketso efe feela ya Mopresidente.
171. Mekgwa ya tshebetso makgotleng
Makgotla oohle a sebetsa tlasa taolo ya molao wa naha, mme melawana le ditsamaiso
tsa ona a lokela hore a di dumellwe ke ona.
172. Matla a makgotla a molao ditabeng tsa molaotheo
(1)	Moo lekgotla le nang le matla a hoo tshohla taba e amanang le Molaotheo -
(a)	le lokela hore le phatlalatse hore molao ofe kapa ofe, kapa ketso efe kapa efe, e sa
dumellaneng le Molaotheo , ha e na tokelo ya ho sebetsa ho ya kamoo e sa dumellaneng le Molaotheo ka teng.
(b)	le ka fana ka taelo e nang le toka, ebile e se na tshekamelo ya ka kae kapa ka kae; hong le
(i)	taelo e kgaolang tshebetso e qalang moraong ya phatlalatso ya tlhokeho ya matla; mmoho le
(ii)	taelo e emisang tshebetso ya phatlalatso ya ho se sebetse, ka nako e itseng, tlasa dipehelo tse itseng, hore bolaodi bo amehang, bo nang le tshwanelo bo tle bo fumantshwe sebaka, sa ho lokisa phoso eo
(2	(a)	Lekgotla le Phahameng la Boipiletso, Lekgotla le phahameng kapa Lekgotla le
leng la boemo bo lekanang, le ka etsa taelo ka kamano ya Molao wa Palamente kapa wa Porofense, esita le ketso efe feela ya Mopresidente; feela taelo e reng ha ho tumellano le Molaotheo e ke ke ya kena tshebetsong ho fihlela Lekgotla la Molaotheo, le e ananela.
(b)	Lekgotla le fanang ka qeto ya tlhokahalo ya tshebetso, leka etsa thibela ya nakwana kappa ya fana ka tshihlollo ya nakwana, ho ba lehlakoreng le itseng, la phehisano, kapa le ka etsa kgefutso, tshebetsong ya ngangisano, ho fihlela Lekgotla la Molaotheo, le etsa qeto ka tshebetso ya Molao oo, kapa ketso eo.
(c)	Ke Molao wa naha o lokelang ho lokiselletsa phethisetso ya qeto e supang ho se
dumellane le Molaotheo Lekgotleng la Molaotheo.
(d)	Motho ofe kapa ofe, kapa lekala la mmuso le nang le tjhesehelo, le ka etsa boipiletso, kapa ka bo lona, la etsa kopo, Lekgotleng la Molaomotheo hore le ananele, kapa le fetolo taelo ya ho se sebetse molaong wa motheo e entsweng le lekgotla la dipehelo tsa karolwana ena.
173. Matla a ona
Lekgotla la Molaomotheo, Lekgotla le Phahameng la Boipiletso le Makgotla a
Phahameng, ka bo oona a na le matla a ho sireletsa le ho laola ditsamaiso tsa ona, le ho tswellisa molao wa botjhaba, ho hlokoimetswe a toka.
174. Ho kgethwa ha basebeletsi ba mmuso ba toka
(1)	Mosadi kapa monna ofe kapa ofe ya nang le thupelo e tshwanelehang, ebile e le
motho wa sebele, a ka thonngwa ho ba motshwari wa tsa toka. Motho, mang kapa mang, ya thonngwang ho ba setho sa Lekgotla la Molaotheo, o lokela hore e be e le moahi wa Aforika Borwa
(2	ho a hlokahala hore ha ho thonngwa ditho tsa botshwari ba tsa toka ho bontshwe ka moo setjhaba sa Aforika Borwa se bopilweng ka teng ho ya ka merabe le bong.
(3)	Ka morao ho hore a rerisane le Khomishene ya Ditshebeletso tsa Toka le baetapele ba mekgwa e nang le baemedi Sebokeng sa Naha sa Lekgotla le etsang molao , Mopresidente, jwalo ka hlooho ya phethahatso ya naha, o thonya Mookamedi le Motlatsi wa Mookamedi wa Lekgotla la Molaotheo, e re ha a se a rerisane le Khomishene ya Ditshebeletso tsa Toka, a thonye Moahlodi e Moholo le Motlatsi wa Moahlodi e Moholo.
[Krlw. (3)	e emetswe ke krl. 13 ya Molao 34 wa 2001.]
(4)	Baahlodi ba bang ba lekgotla la phethathatso ba thonngwa ke Mopresidente e leng hlooho ya phethahatso ya setjhaba, ka mora hore a rerisane le Mookamedi wa Lekgotla la Molaotheo le baetapele ba mekga e emetswng Sebokeng sa Naha sa sa Lekgotla le etsang molao, sebetsa ka mokgwa ona;
(a)	Khomishene ya Ditshebeletso tsa Toka e loka ho etsa lenaneo la mabitso a bathonngwa le nang le mabitso a mararo ka hodimo ho palo ya batho ba lokelang ho thonngwa, mme e nehe Mopresidente lenaneo leo.
(b)	Mopresidente o ka thonya batho bao a ba batlang, ka lenaneo lena, mme a be a tsebise Khomishene ya Ditshebeletso tsa Toka, a bile a fana ka mabaka, haeba ba bang ba bathonngwa ba sa amohelehe, mme ho ntse ho hlokahala hore ho thonngwe.
(c)	Khomishene ya Ditshebeletso tsa Toka e lokela ho tlaselletsa lenaneo leo ka bathonngwa mabitso a mang mme Mopresidente o lokela ho thonya motho kapa batho ba kwalang dikgeo tse salletseng, ka lenaneo le tlatselleditsweng.
[Krlw. (4)	e emetswe ke krl. 13 ya Molao 34 wa 2001.]
(5)	Ka dinako tsohle, bonyane, bathonngwa ba bane, e be batho, bao nakong ya ho thonngwa ha bona, hore ba keng Lekgotleng la Molaotheo, e neng e ntse e le baahlodi.
(6)	Mopresidente o lokela hore ha a thonya baahlodi bohle, ba bang, a be a eleditswe ke Khomishene ya Ditshebelletso tsa Toka.
(7)	Batshwari ba bang ba tsa toka, ba lokela ho thonngwa ka dipehelo tsa dipehelo tsa Molao wa Palamente, o lokelang ho esa bonnete ba hore ho thonngwa, ho phahamiswa, ho tloswa sebakeng se itseng ba iswa ho se seng, kapa ho lelekwa, kapa ho kgalemelwa ha batshwari bana, ba tsa toka, ho etsahala ho se kgethollo kapa tshekisetso.
(8)	Pele batshwari ba tsa mosebetsing ba lokela ho etsa kano kapa boitlamo, jwalo ka ha ho boletswe Shejulung ya 2, hore ba tla boulella ba be ba sirelletse Molao wa motheo.
175. Baahlodi ba tshwereng mokobobo
(1)	Mopresidente a ka thonya kenya mosadi kapa monna hore tshwarele mohlaodi wa
Lekgotla la Molaotheo, ha eba ho hlahile sekgeo kapa ha moahlodi a le siyo. Mohlaodi eo a thonngwe ka keletso ya setho sa Khabinete, se ikarabellang ho tsa toka, sona se sebetsa ka tumellano le Mookamedi wa Lekgotla la Molaotheo le Moahlodi e Moholo.
[Krlw. (1)	e emetswe ke krl. 14 ya Molao 34 wa 2001.]
(2)	Setho sa Khabinete se ikarabellang ho tsa tsamaiso ya toka se lokela thonya baahlodi ba bang ba tshwereng mokobobo hore ba kene makgotleng a mang kamora hoba a rerisane le moahlodi e moholo wa lekgotla leo moahlodi ya tshwereng mokobobo a tlang ho sebetsa ho lona.
176. Dipehelo tsda mosebetsi le tefo
(1)	Moahlodi wa Lekgotla la Molaotheo o thonngwa hore a tle a sebetse ka
dilemo tse 12, e leng nako e ke keng ya tsoselletswa, feela o lokela ho phomola mosebetsing ha fihla dilemong tse 70.
[Krlw. (1)	e emetswe ke krl. 15 ya Molao 34 wa 2001.](2)	Baahlodi ba bang ba dula mosebetsing ho fihlela ba ntshwa tshebetsong tlasa taolo ya Molao o tlasa taolo ta molao wa Palamente.
(3)	Meputso, ditumello le dikuno tsa baahlodi, di ke ke tsa fokotswa.
177. Ho ntshuwa mosebetsing
(1)	Moahlodi a ka ntshwa mosebetsing, ha feela-
(a)	Khomishene ya Ditshebeletso tsa Toka e ka fumana hore moahlodi eo ke seqhwala; ho hang ha sa na boiphihlelo kapa o fumanwe a le molato wa ketso e mpehadi; hape
(b)	Seboka sa naha sa Lekgotla la ketsamolao se ka batla hore moahlodi a ntshwe
mosebetsing, ka qeto e tshehetswang ke dikarolo tse pedi ho tse tharo tsa ditho tsa sona
(2	Mopresidente a tlose moahlodi mosebetsing ha ho amohetswe e laelang hore moahlodi a tloswe.
(3)	Mopresidente, ka keletso ya Khomishene ya Tshebeletso ya Molao, a ka kgaola moahlodi mosebetsing eo e leng motsamaisi wa mosebetsi ho ya karolwana ya (1)
178. Khomishene ya ditshebeletso tsa toka
(1)	Ho na le Khomishene ya Ditshebeletso tsa toka e bopilweng ka -
(a)	Moahlodi e moholo eo e leng modulasetulo wa dikopano tsa Khomishene;
(b)	Mookamedi wa Lekgotla la Molaotheo;
[Serat. (b)	se emetswe ke krl. 16 (a)	ya Molao 34 wa 2001.]
(c)	Moahlodi e Moholo a le mong ya thontsweng ke Baahlodi Phahametseng ba bang;
(d)	Setho sa Khabinete se ikarabellang ho tsa toka, kapa moemedi wa sona, ya thontsweng ke setho seo sa Khabinete;
(e)	Babuelli ba babedi, ba ntseng ba le mosebetsing ba thontsweng ke moifo wa babuelli hore ba emele barupellwa ba babuelli kaofela, mme ba thontswe ke Mopresidente;
(f)	Babuelli ba babedi, ba ntseng ba le mosebetsing ba thontsweng ke moifo wa babuelli hore a emele barupellwa ba babuelli kaofela, mme ba thontswe ke Mopresidente.
(g)	Morupelli a le mong, wa molao, ya thontsweng ke barupelli ba molao, Diyunivesiting tsa Aforika Borwa;
(h)	Batho ba tsheletseng bao Seboka sa Naha sa Lekgotla le etsang molao se ikgethetseng bona, hara ditho tsa sona, bao ho bona, bonyane, ba bararo e leng ditho tsa mekga ya kganyetsong bao ho bona bonyane ba bararo e leng ditho tsa mekgwa ya kganyetso e teng Sebokeng.
(i)	Baromuwa ba ho ya ho ile, ba bane bao mmoho ba kgethilweng ke Lekgotla la Naha la Diporofense, ka tshehetso ya dikgetho tsa diporofense tse tsheletseng bonyane;
(j)	batho ba bane, ba thontsweng ke Mopresidente jwalo ka ha e le hlooho ya phethahatso ya naha, ha ba rerisane baetapele ba mekga e nang le ditho Sebokeng sa Lekgotla la ketsamolao la naha; hape
(k) ha ho tadimanwe le merero e tobaneng e Lekala la Porofense kapa la Tikoloho le lekgotla le phahameng, Moahlodi ya Phahameng wa lekala leo le Tonakgolo, kapa moedi ya kgethilweng Tonakgolo ya porofense.
[Serat. (k) se emetswe ke krl. 2 ya Molao 65 wa 1998 le krl. 16 (b)	ya Molao 34 wa 2001.](2)	Ha eba palo ya batho ba thontsweng moifong wa diadvokheiti kapa babuelli ba lekana le palo ya dikgeo tse lokelang ho kwalwa ho ya ka dipehelo tsa karolwna ya (1)	(c)	kapa (f), e lekana le palo ya dikgeo tse lokelang ho kwalwa, Mopresidente o lokela ho ba kenya dikgeong tseo. Ha palo ya batho ba thontsweng e leta palo ya dikgeo tse lokelang ho kwalwa, Copresidente ha a se a rerisane le motho ya amehang,o lokela ho kwalwa dikgeo tse teng ka batho ba thontsweng, a hlokometse hore ba kgethilweng ba emetse sebopeho sa mosebetsi oohle.
(3)	Ditho tsa Khomishene tse thontsweng ke Lekgotla la Naha la Diporofense di tla dula tshebetsong ho fihlela ho kenngwa ba bang sebokeng sa bona mmoho, kapa ho fihlela sekgeo se seng sa bona se buleha. Ditho tse ding tse thontsweng kapa tsa kgethelwa Khomishene ba sebetsa ho fihlela ba tloswa ke bao ba ba thontseng kapa ba ba kgethileng.
(4)	Matla le mesebetsi ya Khomishene ya Ditshebeletso tsa Toka ke tseo e di filweng ke Molaotheo le Molao wa naha.
(5)	Khomishene ya Ditshebeletso tsa Toka e tla eletsa mmuso wa naha mererong e
tobaneng le basebeletsi ba tsa toka le tsamaiso tsa tsa toka, empa ha e tshohla taba ele kapa ele ntle ho ho thonngwa ha moahlodi,e ka kopana ntle ho ditho tse thontsweng tlasa dipehelo tsa karolwana ya (1)	(h)	le (i).
(6)	Khomishene ya Ditshebeletso tsa Toka e ka ipehela tsamaiso tsa yona empa diqeto tsa Khomishene di nkwe ka bongata ba ditho tsa yona
(7)	Ha Moahlodi e Moholo kappa Mopresidente wa Lekgotla le Phahameng la Dinyewe la Boipelaetso le sa kgone ho sebetsa Khomisheneng ha nakwana, Motlatsa Moahlodi e Moholo kappa Motlatsa Mopresidente wa Lekgotla le Phahameng la Dinyewe la Boipelaetso, a sebetse jwaloka moemedi wa hae Khomisheneng.
[Krlw. (7)	e kentswe ke krl. 2 (b)	ya Molao 65 wa 1998 mme e emetswe ke krl. 16 (c)	 ya Molao 34 wa 2001.]
(8)	Mopresidente le motho ya thonyang, ya sisinyang kapa a kgetha ditho tsa Khomishene ho latela karolwana (1)	(c), (e), (f)	le (g), ka mokgwa ono, a ka thonya, sisinya kapa a kgetha moemedi bakeng sa setho ka seng sa ditho tseo, ho ka sebetsa Khomisheneng ha setho se amehang se sa kgone ho etsa jwalo ha nakwana ka lebaka la ho hloka bokgoni kapa a tswile Riphaboliking kapa mabaka a mang a utlwahalang.
[Krlw. (8)	e kentswe ke krl. 2(b)	ya Molao 65 wa 1998.]
179. Bookamedi ba botjhutjhisi
(1)	Riphaboliki yohle ho na le bolaodi bo le bong ba ho tjhutjhisa bo bopilweng ka
ditaolo tsa molao wa naha, mme bo bopilwe ka
(a)	Mookamedi wa Setjhaba wa Botjhutjhisi ,eo e leng hlooho ya balaodi ba batjhutjhisi, mme o thonngwa ke Mopresidente jwalo ka hlooho ya phethahatso ya naha, le
(b)	Baokamedi ba tsa Botjhutjhisi le batjhutjhisi jwalo ka ha molao wa naha o bolela ka Molao wa Palamente
(2	Bookamedi ba batjhutjhisi sa na le matla a ho kganna diqoso tsa botlokotsebe ka lebitso la Mmuso le ho phethisa tsohle tse amanang le tsamaiso ya diqoso tsa botlokotsebe.
(3)	Molao wa naha o lokela ho netetatsa hore Baokamedi ba tsa Botjhutjhisi:
(a)	ba na le mangolo a lokelang,hape
(b)	ba ikarabella mererong ya ho tjhutjhisa dinyewe tse itseng ho hlokometswe dipehelo tsa karolwaneng ya (5)
(4)	Ketsamolao ya naha o lokela ho netefatsa hore bookamedi ba ho tjhutjhisa mosebetsi wa bona ntle ho letswalo tshabo, kgethollo kapa leeme
(5)	Mookamedi wa Setjhaba wa Botjhutjhisi o lokela ho -
(a)	ha a se a dumellane le Letona a bile a se a rerisane le Baokamedi ba tsa Botjhutjhisi ho qapa leano la ho tjhutjhisa le lokelang hore le hlomphuwe ha ho tjhutjhiswa.
(b)	hore a lane ka ditataiso tsa leano tse ba lokelang ho ikokobeletsa tsona tsamaisong ho tjhutjhisa
(c)	ko kena tsamaisong ya ho tjhutjhisa ha ho sa ikamahanngwe le ditataiso tsa leano,hape
(d)	a ka boela a lekodisisa qeto ya ho qosa kapa ho se qose kamora ho rerisana le
Mookamedi wa tsa ho tjhutjhisa ya amehang hoba a fumane boipiletso bo hlahang ho ba amehang ka nako e behilweng ke Mookamedi wa Setjahaba wa tsa Botjhutjhisi.
(i)	Moqosuwa.
(ii)	Moqosi.
(iii)	Motho ofe kapa ofe kapa mokga ofe kapa ofe eo Mookamedi wa Setjhaba a nahanang hore o tla tshwaneleha.
(6)	Setho sa Khabinete se ikarabellang ho tsa toka se lokela ho nka boikarabelo ba ho qetela tabeng ya bolaodi ba tsamaiso ya ho tjhutjhisa
(7)	Merero yohle e meng e amang le bolaodi ba ho tjhutjhisa e lokela ho laolwa ke molao wa naha.
180. Ditaba tse ding tse amang taolo le toka
Merero e meng e mabapi le tsamaiso ya tsa toka, e sa hlahelleng Molaotheo, e lokela
ho tsamaiswa ka molao wa naha, ho kenyelletswa le -
(a)	mananeo a thupello ya baokamedi ba tsa toka;
(b)	mekga ya sebetsana le dipehelo ka balodi ba tsa toka;
(c)	ho kenya letsoho ha batho ba bang ka ntle ho basebeletsi ba toka lekgotleng.
KGAOLO YA 9
Metheo ya Mmuso e tshehetsang
Demokrasi ya melaotheo (krlw. 181 – 194)
181. Metheo le ditheo tse tataisang
 (1)	Metheo ena e latelang ya Mmuso e matlafatsa demokrasi e tsamaiswang ka
Molaotheo mona Riphaboliking;
Mosireletsi wa Setjhaba
Khomishene ya Ditokelo tsa Botho
[Serat. (b)	e lokisitswe ke krl. 4 ya Molao 65 wa 1998.]
(c)	Khomishene ya Kgothalletso le Tshireletso ya Ditokelo tsa Setso, Borapedi le Dipuo
(d)	Khomishene ya Tekano ya Bong
(e)	Mohlahlobi wa Ditokomane tsa Molao
(f)	Khomishene ya Dikgetho(2)	Metheo ena e ikemetse,e laolwa feela ke Molaotheo le molao mme e lokela ho
hloka leeme hape e lokela ho phethisa mesebetsi ya yona le ho sebedisa matla a ona ntle ho tshabo, kgethollo le leeme
(3)	Makala a Mmuso a lokela ho thusana le ho sireletsa metheo ena ka melao-ketswa le mekgwa e meng ho netefatsa hore e ikemetse, ha ena tshekamelo,ena le seriti ebile e sebetsa ka katleho.
(4)	Ho se be motho kapa la Mmuso le itshohlometsang tshebetsong ya metheo ena.
(5)	Metheo ena e ikarabella Palamenteng mme e lokela ho fana ka raporoto hang ka selemo e hlahisang ka moo e sebeditseng.
Mosireletsi wa Setjhaba (krlw. 182-183)
182. Tshebetso ya mosireletsi wa setjhaba
(1)	Mosireletsi wa Setjhaba o na le matla ana a laolwang ke molaoketswa wa naha
(a)	ho phenya boitshwaro ketso efe kapa mererong ya Mmuso kapa tsamaisong ya bohle eo ho thweng ha e a tshwaneleha kapa eo ho belaelwang hore ha e a tshwaneleha kapa eo ho belaelwang hore ha e a tshwaneleha kapa e ka hlahisang ho se tshwanekehe kapa tshekamelo lehlakoreng lefe kapa lefe.
(b)	ho etsa raporoto ka ketso eo; le
(c)	mme a nke mehato e lokisang ketso eo
(2	Mosireletsi wa Setjhaba o na le matla le ditshebeletso tse ding tseo a di newang ke ketsamolao ya naha.
(3)	Mosireletsi wa Setjhaba a ke ke a phenya diqeto lekgotla.
(4)	Batho le baahi bohle ba na le tokelo ya ho fihlella Mosireletsi wa Setjhaba.
(5)	Batho bohle ba na le tokelo ya ho fihlella raporoto efe kapa efe a entsweng ke Mosireletsi wa Setjhaba ntle ha maemo a sa tlwaelehang jwalo ka ha a laolwa ke molao ketswa a bontsha hore e be sephiri.
183. Nako ya tshebetso
Mosireletsi wa Setjhaba o tla dula mosebetsing nako ya dilemo tse supileng.
Khomishene ya ditshwanelo tsa Botho (krlw. 184)
184. Mesebetsi ya Khomishene ya Ditshwanelo tsa Botho
(1)	Khomishene ya Ditshwanelo tsa Botho e lokela ho –
(a)	kgothaletsa tlhompho ya ditshwanelo tsa botho le tlwaelo ya ditshwanelo tsa botho;
(b)	ho kgothaletsa ho sireletswa, ntshetsopele le ho fihlellwa ha ditshwanelo tsa botho; le
(c)	ho hlokomela le hlahloba ho phethahatswa ha ditshwanelo tsa botho Rephaboloking.
(2)	Khomishene ya Ditshwanelo tsa Botho e na le matla, jwalo ka ha e laolwa ke Lekgotla le etsang molao la Naha, le tlamehile ho phetha mesebetsi ya lona, ho kenyeletswa le matla–
(a)	a ho fuputsa le ho tlaleha ka ho phethwa ha ditshwanelo tsa botho;
(b)	ho hlokomela ho boloka ho fetola ka tshwanelo moo ditshwanelo tsa botho di ileng tsa se ke tsa phethiswa teng.
(c)	ho tswela pele ka diphuputso; le
(d)	ho ruta.
(3)	Khomishene ya Ditshwanelo tsa Botho e lokela ho fumana tlhahisoleseding ho tswa lekaleng la Mmuso le amehang selemo le selemo mabapi le mehato e nkilweng hore ho phethiswe ditokelo tse Biling ya Ditshwanelo tsa,matlo,bophelo bo botle,dijo,metsi,paballeho kahisanong le thuto le tikoloho.
(4)	Khomishene ya Ditshwanelo tsa Botho e na le matla a ekelletsang le mesebetsi e beilweng ke Seboka sa Lekgotla la naha le etsang molao.
[Krl. 184 e lokisitswe ke krl. 4 ya Molao 65 wa 1998.]
Khomishene ya Ntshetsopele le Tshireletso ya Ditokelo tsa Setso, Bodumedi le Ditjhaba ka Dipuo tse fapaneng (krlw. 185 – 186)
185. Ditshebetso tsa khomishene
(1)	Khomishene ya Kgothaletso le Tshireletso ya Ditshwanelo tsa Setso, Bodumedi
le Dipuo tsa Morabe e na le sepheo sena sa bohlokwa –
(a)	Ho kgothalletsa hlompho ya ditokelo tsa merabe tsa setso, bodumedi le dipuo.
(b)	Ho kgothaletsa ho aha le ho hodisa kgotso, setswalle botho le mamello baahisaneng ba setso, bodumedi le dipuo tse tshwanang tse thehilweng ka tekano, ho sa kgethollwe le ho ikamahanya ka bolokolohi.
(c)	Ho kgothalletsa ho thehwa, ka tlasa molaoketsuwa wa naha, ha lekgotla la setho le tse ding molemong wa merabe e itseng.
(2)	Ka taolo ya molao wa naha, Khomishene e na le matla ao e a hlokang bakeng sa ho fihlella sepheo sa yona mmoho le matla a ho lekola, ho fuputsa, ho batlisisa, ho ruta, ho nonya maikutlo, ho eletsa le ho etsa diraporoto ke ditaba tse amang ditokelo tsa merabe ya setso, bodumedi le dipuo tse tshwanang.
(3)	Khomishene e ka etsa tlaleho ka eng kapa eng e amanang le matla le tshebetso ya yona Khomisheneng ya Ditshwanelo tsa Botho hore yona e tle e e fuputse.
[Krlw. (3) e lokisitswe ke krl. 4 ya Molao 65 wa 1998.]
(4)	Ka taolo ya molao wa setjhaba, Khomishene e nste e na le matla le mesebetsi e meng e tlatselletsang.
186. Sebopeho sa khomishene
(1)	Palo ya ditho tsa Khomishene ya Kgothaletso le Tshireletso ya Tekano ya Bong
e lokela ho kgothalletsa tlhokomelo ya tekano ya bong le ntshetsopele, tshireletso le phihlello ya tekano ya bong.
(2)	Sebopeho sa Khomishene se lokela ho –
(a)	seemelwe ke baemedi bohle ba setso, tumelo le dipuo tsa Aforika Borwa; le
(b)	ho emela bong ka bophara Aforika Borwa.
Khomishene ya tekano ya bong (krl. 187)
187. Disthebeletso tsa khomishene ya tekano ya bong
(1)	Khomishene ya Tekano ya Bong e lokela ho kgothaletsa tlhokomelo ya tekano ya
bong le ntshetsopele,tshireletso le phihlello ya tekano ya bong
(2)	Khomishene ya Tekano ya Bong e na le a hlokahalang hore e kgone ho phethisa mesebetsi ya yona, ho kenyelletswa le matla a ho lekola, ho hlahlobisisa,ho ruta,ho susumelletsa,ho eletsa le ho etsa diraporoto ka dintho tse amang tekano ya bong. Matla ana a laolwa ke molao wa naha.
(3)	Khomishene ya Tekano ya Bong e na le matla le ditshebetso tse ding tse laolwang ke molao wa naha.
Mohlahlobi Kakaretso (krlw. 188 – 189)
188. mesebetsi ya mohlahlobi Kakaretso
(1)	Mohlahlobi wa dibuka tsa molao o lokela ho hlaola a be a etse raporoto ka melato,
ditatamente tsa ditjhelete le taolo ya tjhelete ya –
(a)	mafapha oohle a Mmuso ya naha le ya diporofense
(b)	mebuso yohle ya metse, le
(c)	lekala lefe kapa lefe leo motheo wa lona o sebetsang diakhaonto tse hlokwang ke
ketsamolao ya naha kapa profense hore e hlaolwe ke Mohlahlobi wa dibuka tsa molao.
(2)	Ho ya ka mesebetsi e ekeditsweng jwalo ka ha e balletswe karolwaneng ya (1), mme e
ikamahantse ho ya ka molao o entsweng, Mohlahlobi-Kakaretso a ka hlahloba le ho tlaleha ka melato, ditjhelete le taolo ya tjhelete ya –
(a)	mokgatlo ofe kapa ofe o fuwang tjhelete ke Letlole la Matlotlo la Naha kapa Letlole la Matlotlo la Porofense kapa ka masepala; kapa
(b)	mokgatlo ofe kapa ofe o fuweng matla ho ya ka molao ofe kapa ofe wa ho amohela tjhelete mabapi le ditabatabelo tsa setjhaba.
(3)	Mohlahlobi wa dibuka tsa molao o lokela ho hlaola a be a fane ka diraporoto Sebokeng sa Lekgotla la ketsamolao le balaodi ba bang ba angwang ke hlaolo jwalo ka ha ketsamolao o bolela. Ditlaleho Sebokeng sa Lekgotla la ketsamolao le balaodi ba bang ba angwang ke hlaolo jwalo ka ha molao o bolela. Ditlaleho tsohle di likela ho phatlalatswa.
(4)	Mohlahlodi Kakaretso o na le Matla a ekeditsweng le mesebetsi e balletsweng ke lekgotla la ketsamolao la naha.
189. Nako ya tshebetso
Mohlahlobi wa dibuka tsa molao o dula mosebetsing nako ya dilemo tse hlano e sa
tsotsollotsweng e pakeng tsa dilemo tse hlano le tse leshome.
Khomishene ya Dikgetho (krlw. 190 – 191)
190. Mesebetsi ya Khomishene ya Kgetho
(1)	Khomishene ya Dikgetho e lokela -
(a)	ho laola dikgetho tsa diketsamolao tsa naha, porofense le
(b)	ho netefatsa di tsamaiso ka bolokolohi le ntle ho leeme; le
(c)	ho phatlalatsa diphetho ka pelepele ka moo ho ka kgonahalang jwalo ka ho molao o bolela.
(2)	Khomishene ya Dikgetho e na le matla le ditshebetso tse ekelletsang tse bewang ke molao wa naha.
191. Sebopeho sa khomishene ya dikgetho
Khomishene ya Dikgetho e lokela ho botjwa ka batho ba bararo bonyane. Palo ya ditho le nako ya tshebetso e lokelwa ho bewa ke molao wa naha.
Bolaodi bo ikemetseng ba ho laola kgaso (krl. 192)
192. Bolaodi ba kgaso
Molao wa naha o lokela ho hloma bolaodi bo ikemetseng hore botle bo tsamaiso kgaso molemong wa setjhaba le ho etsetsa hore ho be taka le hore ho hlahiswe mehopolo e pepeneneng ya baahi ba Aforika Borwa.
Dipehelo tse akaretsang (krlw. 193 – 194)
193. Ho kenngwa mesebetsing
(1)	Mosireletsi wa Setjhaba le ditho tsa Khomishene efe kapa efe e qapilweng ka
Kgaolo ena di lokela hore e be banna le bassadi bao e leng baahi ba Aforika Borwa,ba loketseng ba bile ba tshwanela ho kenngwa maemong a itseng ba bile ba tshwaneleha ho ya ka molao wa naha.
(a)	ba e leng MaAforika Borwa;
(b)	ba loketse mosebetsi ebile ke batho ba tshepahalang ho ka sebetsa mosebetsi oo ba o fuweng; le
(c)	ho sebetsa ho ya ka ditlhoko dife kapa dife tseo lekgotla le etsang molao la naha le di batlang.
(2)	Ho hlokeha ha Khomishene e thehilweng ke Kgaolo ena ho totobatsa ka sebopeho sa bophara ba morabe le bong ba Aforika Borwa bo lokela ho hopolwa ha ho hirwa ditho.
(3)	Mohlahlobi wa dibuka tsa molao e lokela hore e be mosadi kapa monna eo e leng moahi wa Aforika Borwa mme e be motho ya tshwanelehang le ya matla ho ka sebetsa phetha mosebetsi oo. Tsebo e ikgethileng ya, kapa nakwana a sebebtsa ka, ho hlahloba dibuka tsa molao, ditjhelete tsa mmuso le taolo ya setjhaba di nkelwe hloohong ha ho kgethwa Mohlahlobi wa Dibuka tsa Molao
(4)	Mopresidente, ka dikgothaletso tsa Seboka sa Naha, a kgethe Mosireletsi wa Setjhaba, Mohlahlobi wa Dibuka tsa Molao le ditho tsa -
Khomishene ya Ditokelo tsa Botho;
[Serat. (a)	se lokisitswe ke krl. 4 ya Molao 65 wa 1998.]
(b)	Khomishene ya Tekano ya Bong; le
(c)	Khomishene ya Dikgetho.
(5)	Seboka sa Naha se lokela ho kgothaletsa batho ba -
(a)	kgethilweng ke komiti ya Seboka ka ditho tse lekelekanang tsa mekga yohle e emetsweng Sebokeng; le
(b)	amohetsweng ke Seboka ka qeto e amohetsweng ka kgetho e tsheheditsweng -
(i)	bonyane diphesente tse 60 tsa ditho tsa Seboka, ha eba dikgothaletso di ama ho kgethwa ha Mosireletsi wa Setjhaba ka Mohlahlobi wa Dibuka tsa Molao; kapa
(ii)	boholo ba ditho tsa Seboka , ha eba dikgothaletso tse amang dikgetho tsa ditho tsa Khomishene.
(6)	Ho kenya letsoho ha setjhaba dikgothaletsong ho ka ba teng jwalo ka ha ho nahannwe karolong ya 59 (1)(a).
194. Ho ntshwa mosebetsing
(1)	Mosireletsi wa Setjhaba, Mohlahlobi wa Dibuka tsa Molao kapa setho sa
Khomishene e theilweng tlasa Kgaolo ena se ka ntshwa mosebetsing feela ka baka la -
(a)	boitshwaro bo bobe, boqhwala kapa ho se tsebe;
(b)	phihlello ya boemo boo ka komiti ya Seboka sa Naha; le
(c)	kamohelo ya Palamente ya qeto e batlang hore motho eo a tloswe mosebetsing.
(2)	Qeto ya Seboka sa Naha e amang ho tloswa mosebetsing ha -
(a)	Mosireletsi wa Setjhaba kapa Mohlahlobi wa Dibuka tsa Molao ho lokela ho amohelwa ka kgetho e tshehetswang ya bonyane pedi tharong ya ditho tsa Seboka; kapa
(b)	setho sa khomishene se lokela ho amohelwa ka tshehetso ya kgetho ya boholo ba ditho tsa Seboka.
(3)	Mopresidente -
(a)	a ka emisa mosebetsi nakwana nakong efe kapa efe ka mora ho qala ha dipuisano tsa komiti ya Seboka sa Naha hore motho eo a tloswe; le
(b)	ho tlosa motho mosebetsing ka mora hore Seboka se amohele qeto e ipiletsang hore motho eo a tloswe.
KGAOLO YA 10
TAOLO YA SETJHABA (krlw. 195 –197)
195. Melemo ya motheo le melao e laolang taolo ya setjhaba
(1)	Taolo ya setjhaba e lokela ho laolwa ke melemo ya Mmuso ya setjhaba ka setjhaba
le metheo e ngotsweng Molaotheong, ho kenyeletswa le tse latelang:
(a)	Boemo bo phahameng ba boitshwaro bo lokileng tshebetsong, bo lokela ho kgothaletswa.
(b)	Tshebetso e tswileng matsoho, ya moruo le e atlehileng e kgothaletswe.
(c)	Taolo ya setjhaba e lokela ho ba ya ntshetsopele.
(d)	Ditshebeletso di nehelanwe ntle ho kgethollo, ka toka, ka ho lekana ho sa uwe ka leeme.
(e)	Ditlhoko tsa batho di boulellwe, mme setjhaba se kgothalletswe ho kenya letsoho haho qatjwa leano.
(f)	Taolo ya setjhaba e be le boikarabelo.
(g)	Setjhaba se tsebiswe taba e nngwe le e nngwe ka nako, mme ba tsebe ho fihlella tsebise eo e nepahetseng.
(h)	Taolo ya ho sebedisa bokgoni ba batho le ditshebetso tsa ho ntshetsa pele mesebetsi, ho hodisa bokgoni ba batho, e tlwaetswe batho.
(i)	Taolo ya setjhaba e lokela ho emela batho bohle ba Aforika Borwa, ho mme ho fumana mesebetsi le bolaodi di itshetlehe hodima bokgoni, nnete, ho se ye ka leeme, le ho lokisa ho se lekane hwa mehleng e le ho fihlella boemedi bo batsi.
(2)	Metheo e latelang e sebediswe ho -
(a)	taolong ya makala oohle a mmuso;
(b)	makaleng a mmuso; le
(c)	dikgwebong tsa mmuso.
(3)	Lekgotla le etsang molao le lokela ho hlokomedisisa ntshetsopele ya melemo le metheo e ngotsweng karolwaneng ya (1).
(4)	Ho kenngwa mosebetsing ha batho ba bangata taolong ya setjhaba ho ya ka leano ha ho thibelwe, empa Lekgotla le etsang molao la Naha le lokela ho laola ho fuwa mosebetsi itshebeletsong tsa setjhaba.
(5)	Lekgotla le etsang molao le laolang taolo ya setjhaba e ka hlahisa phapang mahareng a mesebetsi, ditaolo kapa mekgatlo.
(6)	Sebopeho le mesebetsi ya dikarolo tse fapaneng, ditaolo kapa le mekgatlo ya taolo ya setjhaba ke dintlha tsa bohlokwa tse lokelang tadimisiswa ha ho etswa molao o laolang taolo ya setjhaba.
196. Khomishene ya Ditshebeletso tsa Setjhaba
(1)	Ho na le Khomishene ya Ditshebeletso tsa Setjhaba e le nngwe Riphaboliking ho
ntshetsa pele melemo le metheo ya taolo ya setjhaba ditshebeletsong tsa setjhaba.
(2)	Khomishene e ikemetse ka boyaona mme e se ye ka leeme le hore e laolwe ke lekgotla le etsang molao.
(3)	Porofense ka nngwe e ka ikgethela moemedi ya tlang ho thonyetswa ho ba Khomisheneng.
(4)	Ditho tsa Khomishene tse kgethilweng ke diporofense di ka sebedisa matla mme tsa phethisa mesebetsi ya Khomishene diporofenseng tsa bona, ho ya ka moo ho balletsweng ka teng lekgotleng la ketsamolao.
(a)	ho ntshetsa pele melemo le metheo e ngotsweng karolong ya 195, mafapheng oohle a tshebeletso ya setjhaba;
(b)	ho fuputsa, ho hlokomela le ho hlahloba mokgatlo le taolo, le ditlwaelo tsa basebeletsi, ya tshebeletso ya setjhaba.
(c)	ho sisinya mehato e tla hlokomela ho phethwa ho atlehang le o hlwahlwa tshebeletsong ya setjhaba;
(d)	ho fana ka tataiso e ikemiseditseng hore ditsamaiso tsa basebeletsi tse mabapi le ho thaotuwa, ho lebiswa mafapheng a mang, ho phahamiswa le ho tebelwa di tsamaelana le melemo le ditheo tse ngotsweng karolong ya 195;
(e)	ho tlaleha ho ya ka mesebetsi le diketso tsa tseo ba di etsang, ho kenyeletswa le phuputso eo e ka e etsang le ditataiso le dikeletso tseo e ka fanang ka tsona, le ho fana ka hlahlobo ya e tla bontsha boholo bo ka tsamaelanang le ditheo tse ngotsweng karolong ya 195; le
(f)	mohlomong ho ya ka boyona kapa ka ho amohela tletlebo efe kapa efe -
(i)	ho fuputsa le ho hlahloba ho sebediswa ha basebeletsi le ditlwaelo tsa taolo ya setjahaba, le ho tlalehela bolaodi ba lekgotla la phethahatso le lekgotla le etsang molao;
(ii)	ho fuputsa ditletlebo tsa basebeletsi tshebeletsong ya setjhaba mabapi le diketso tsa basebeletsi ba molao le ditlohelo, le ho kgothaletsa dtokiso tse nepahetseng;
(iii)	ho hlokomela le ho fuputsa ho tsamaelana le ditsamaiso tse ka sebediswang tshebeletsong ya setjhaba; le
(iv)	ho eletsa makala a setjhaba le a porofense ya Mmuso ka ditlwaelo tsa basebeletsi tshebeletsong ya setjhaba, ho kenyeletswa le tseo tse tsamaelanang le ho thaotuwa, ho fumantshwa mosebetsi, ho lebiswa sebakeng se seng, ho tebelwa mosebetsing le ditaba tse ding tsa maikemeisetso a mosebetsi a basebeletsi tshebeletsong ya setjhaba.
(g)	ho kenya tshebetsong kappa ho sebedisa matla a tlatsetso kappa mesebetsi jwalokaha e dumelletswe ke Molao wa Palamente.
[Serat. (g)	se kentswe ke krl. 3 ya Nolao 65 wa 1998.]
(5)	Khomishene e ikarabella Sebokeng sa Naha.
(6)	Khomishene e tlalehele bonyane hang ka selemo ho ya ka karolwana ya (4)(e)	-
(a)	Sebokeng sa Naha; le
(b)	ho ya ka msebetsi ya yona porofenseng, ho lekgotla le etsang molao la porofense eo.
(7)	Khomishene e na le dikhomishenara tse 14 tse latelang mme di kgethilwe ke Mopresidente:
(a)	Bakhomishenara ba babhlano ba amohetswe ke Seboka sa Setjhaba ho ya ka karolwana ya (8)(a); le
(b)	khomishenara a le mong wa porofense ka nngwe a thontswe ke Tonakgolo wa porofense ho ya ka karolwana (8)(b).
(8)	(a)	Khomishenara ya kgethilweng ho ya ka karolwana ya (7)(a)	e lokela ho -
(i)	kgothaletswa ke komiti ya Seboka sa Naha se nang le boemedi ba palohare ba ditho tsa mekga yohle e emetsweng Sebokeng; le
(ii)	amohelwa ke Seboka ka qeto e amohetsweng ka tshehetso ya kgetho ya bongata ba ditho tsa yona.
(b)	Khomishenara ya thontsweng ke Tonakgolo ya porofense o lokela ho -
(i)	kgothaletswa ke komiti ya lekgotla le etsang molao la porofense le bopilweng ka ditho tsa palohare tsa mekga yohle e emetsweng lekgotleng le tetsang molao; le
(ii)	amohelwa ke lekgotla le etsang molao ka qeto e amohetsweng ka tshehetso ya kgetho ya bongata ba ditho tsa yona.
(9)	Molao wa Palamente o lokela ho laola mokgwa wa tshebetso wa ho kgethwa ha
bokhomishenara.
(10)	Khomishenara a kgethwe nako ya dilemo tse hlano, eo e ka ntjhafatswang ka nako e le nngwe feela ya ho ba mosebetsing, mme e be mosadi kapa monna eo e leng-
(a)	moahi wa Afrka Borwa; le
(b)	motho ya kwenneng ya nang le tsebo ya, a sebeditse nako e telele, taolong, bolaoding kappa ho fana ha ditshebeletso tsa setjhaba.
(11)	Khomishenara a ka tebelwa mosebetsing ha -
(a)	a itshwere hampe, ho holofala kapa ho hloleha mosebetsing;
(b)	seo komiti ya Seboka sa Naha e ka se fuputsang kapa mabapi le khomishenara ya thontsweng ke lekgotla le etsang molao ke Tonakgolo ya porofense, ka komiti ya lekgotla le etsang molao la porofense; le
(c)	ho amohelwa ha Seboka kapa lekgotla le etsang molao la porofense, la qeto ka tshehetso ya kgetho ya bongata ba ditho ba batlang hore khomishenara a tloswe.
(12) Mopresidente a tebele khomishenara ya jwalo mosebetsing -
(a)	ho amohelwa ke Seboka ka qeto e ipiletsang hore khomishenara ya jwalo a tebelwe; kapa
(b)	tsebiso e ngotsweng ke Tonakgolo hore lekgotla le etsang molao la porofense le amohetse qeto e ipiletsang hore khomishenara a tebelwe.
(13) Bokhomishenara bao ho hhlalositsweng ka bona karolwaneng ya (7)(b)	ba sebetsa ka moo ba ratang le ho phetha mesebetsi ya Khomishenara diporofenseng tsa bona jwalo ka ha ho hlalositswe molaong wa naha.
197. Ditshebeletso tsa Setjhaba
(1)	Taolong ya setjhaba ho na le ditshebeletso tsa setjhaba tsa Riphaboliki. tse
lokelang ho sebetsa, mme di hlohlomiswe ka tshwanelo, ho ya ka lekgotla le etsang molao, mme le lokelang ho phethisa mano a mmuso o busang kajeno ka botshepehi.
(2)	Mabaka le dipehelo tsa ho kenngwa mosebetsing ditshebeletsong tsa setjhaba di lokela ho laolwa ka lekgotla le etsang molao. Basebetsi ba lokela ho fumana penshene e laolwang ke lekgotla la ketsamolao.
(3)	Ho se be mosebeletsi wa ditshebeletsong tsa setjhaba ya tlang ho fumana menyetla e fetang ya ba bang kapa ho belaelwa feela ka hobane a tshehetsa mokga o itseng wa dipolotiki.
(4)	Mebuso ya porofense e lokela ho thaota, ho fana ka mesebetsi, ho phahamisa batho
mesebetsing, ho falliswa mosebetsing le ho tebelwa ha ditho tsa tshebeletso ya setjhaba mesebetsing ya taolo moralong wa ho thswana le maemo a tshwanang a sebedisetswang setjhaba.
KGAOLO YA 11
DITSHEBELETSO TSA TSHIRELETSO (krlw. 198 – 210)
198. Metheo e laolang
Metheo e latelang e tsamaisong tshireletso mona Riphaboliking -
(a)	Tshireletso naheng yohle e lokela ho paka maikemisetso a MaAforika Borwa oohle, ka bong le ka kakaretso jwalo ka setjhaba, hore ba phele jwalo ka batho ba maemo a lekanang, ba phela ka kgotso le kutlwano, ba se na tshabo, ba sa hloke, mme ba ipatlela bophelo bo lokileng.
(b)	Ho nkuwe qeto ya ho phela ka kgotso le kutlwano ho thibela moahi e mong le e mong wa Aforika Borwa ho ka lwana ntweng, setjhabeng kapa matjhabeng, ka ntle ha ho hlalositswe ho ya ka Molatheo kapa molao wa naha.
(c)	Tshireletso ya setjhaba e taolong ya Palamente le lekgotleng la phethahatso ya naha.
(d)	Tshireletso ya setjhaba e ka tlasa bolaodi ba Palamente le lekgotla la phethahatso la naha.
199. Ho thehwa, sebopeho le taolo ya ditshebeletso tsa tshireletso tsa naha
(1)	Ditshebeletso tsa tshireletso ya Riphaboliki di bopilwe ka makgotla a tshireletso
a ngatanngwe, tshireletso ya sepolesa e ngatanngwe mme ditshebeletso tsa sephiri tse thehilweng ho ya ka dipehelo tsa Molaotheo.
(2)	Lekgotla la tshireletso ke lona feela lekgotla la mabotho a dumeletsweng ka molao
Riphaboliking.
(3)	Ntle le ho ditshebeletso tsa tshireletso tse thehilweng ka dipehelo tsa Molaotheo,
ho ka nna ha thehwa dihlopha tse ding tsa mekgatlo ya tshireletso kapa ditshebeletso tse ding ho ya ka molao wa naha.
(4)	Ditshebeletso tsa tshireletso di lokela ho botjwa ho ya ka dipehelo tsa molao wa naha di be di laolwe ka ona.
(5)	Ditshebeletso tsa tshireletso di lokela ho sebetsa mme di rute ditho tsa bona ho sebetsa ka tataiso ya Molaotheo le ha mmoho le se tlwaelehileng molaong wa matjhaba le ditumelano tse entsweng le ditjhaba tse ding, tse tlamang Riphaboliki.
(6)	Ho se be teng setho sa ditshebeletso tsa tshireletso se phethisang taelo eo ho leng
pepeneneng hore e fosahetse.
(7)	Ditshebeletso tsa tshireletso kapa ditho tsa tsona ha di dumellwe ho tswellisa ditshebetso tsa tsona ka mokgwa o:
(a)	sitisang ditabatabelo tsa mokga o itseng wa sepolotiki ha tsona di dumellwa ke dipehelo tsa Molaotheo.
(b)	ntshetsang pele ditabatabelo tsa sephiri tsa mokga wa sepolotiki.
(8)	Ho fana ka tshebetso e bonahalang ditheong tsa ho sebeletsa pepeneneng le ka
boikarabelo, dikomiti tsa mekga e mengata ya palamente e lokela ho hlokomela ditshebeletso tsohle tsa tshireletso ka tsela e laolwang ke lekgotla la ketsamolao la naha kapa melao le dithswanelo tsa Palamente.
Boitshireletso (krlw 200 – 204)
200. Makgotla a tshireletso
(1)	Lebotho la tshireletso le lokela ho botjwa le ho tsamaiswa jwale ka lebotho la
bahlabani le mamelang molao le ditaelo.
(2)	Sepheo sa Lebotho la Tshireletso ke hore le tshireletse le be hlokomele polokeho ya Riphaboliki, paballo ya naha ya yona le batho ba yona ka moo dipehelo tsa molaotheo wa matjhaba a laolang tshebediso ya dikgoka ka teng.
201. Boikarabelo ba Sepolotiki
(1)	Ho lokela ho be le setho sa Khabinete se ikarabellang mererong ya tshireletso.
(2)	Moo mabotho a tshireletso a sebediswang ho thusana le sepolesa kapa ho sireletsa
Riphaboliki, Mopresidente o lokela ho tsebisa Palamente, ka nako e loketseng a bile a fana ka dintlha tse loketseng, mabapi le:
(a)	tshebedisano le tshebeletso ya sepolesa;
(b)	ho sireletsa Riphaboliki; kapa
(c)	ho phethisa ditshwanelo tsa matjhaba.
(3)	Ha lebotho la tshireletso le sebedisetswa lebaka lefe kapa lefe le boletsweng karolwaneng ya (2), Mopresidente o lokela ho tsebisa Palamente ka pele le ho fana ka dintlha tse felletseng, ka -
(a)	mabaka a ho sebediswa a lebotho la tshireletso;
(b)	sebaka moo lebotho le tla sebediswa teng;
(c)	ho tla sebediswa batho ba bakae; le
(d)	nako eo lebotho le tla sebediswang ka yona.
(4)	Ha eba Palamente e sa kopane matsatsing a supileng ka mora hore lebotho la tshireletso le sebediswe jwalo ka ha ho hlalositswe karolwaneng ya (2), Mopresidente o lokela ho fana ka tsebiso e hlokahalang ya karolwana ya (3)	komiting e nepahetseng e hlokometseng.
202. Taolo ya mabotho a tshireletso
(1)	Jwalo ka hlooho ya phethahatso ya naha, Mopresidente ke Molaodi e Moholo wa
Mabotho a Tshireletso mme o lokela ho thonya ofisiri e le nngwe kapa diofisiri tse fetang bonngwe tse kgolo hore di laole mabotho a tshireletso.
(2)	Taolo ya mabotho a tshireletso e tsamaiswe ka taolo ya setho sa Khabinete se ikarabelang mererong ya ditshireletso
203. Nako ya maemo a tshireletso ya naha
(1)	Mopresidente a ka phatlalatsa nako ya maemo a tshireletso naha, empa o lokela
ho tsebisa Palamente a bile a hlahisa dintlha ka botlalo:
(a)	ka mabaka a kgweletsa eo
(b)	sebaka seo ho sona ho sebediswang dikgoka
(c)	le palo ya batho ba amehang
(2)	Ha eba Palamente e sa kopana nakong eo ho hwelehetswang nako ya maemo a tshireletso ya naha, Mopresidente o lokela ho bitsetsa Palamente kopanong e potlakileng pele ho feta matsatsi a supileng ka mora kgweletso.
(3)	Maemo a nako ya tshireletso ya naha a iphetela feela ntle le ha Palamente e ananela kgweletso pele ho feta matsatsi a supileng.
204. Bongodi ba baahi tshirletsong
Ho lokela ho thehwe bongodi bo bopilweng ka baahi ka taolo ya molao wa naha o laolwang ke setho sa Khabinete se ikarabelang mererong ya tshireletso, bo be bo phethise ditshebetso tse ding tseo setho setho sa Khabinete se ikarabelang ho tsa tshireletso se ka bo nehang tsona kapa ka taolo ya molao oo.
Sepolesa (krlw. 205 – 208)
205. Ditshebeletso tsa Sepolesa
(1)	Ditshebeletso tsa sepolesa sa naha di lokela hore di ralwe ka mokgwa oo ka ona
di tlang ho sebetsa naheng yohle, diporofenseng, hape ha ho hlokahala, metseng.
(2)	Molao wa naha o lokela ho rala taba ya matla le ditshebetso tsa ditshebeletso tsa
sepolesa, o be o etse sepolesa se kgone ho phethisa boikarabello ba sona.
(3)	Sepheo le maikemisetso a sepolesa ke ho thibela le ho fuputsa tlolo ya molao le
botlokotsebe, ho tsitsisa maemo hara baahi le hore se sireletse se be se ntlafatse paballeho baahi bohle ba Riphaboliki le phahlo ya bona.
206. Boikarabelo ba sepolotiki
(1)	Setho sa Khabinete se lokela ho ikarabela ho tsa sepolesa mme se qaqe leano la
naha la tsamaiso ya sepolesa, ha a se rerisane le mebuso ya diporofense a bile a hlokometse le ditlhoko tsa diporofense.
(2)	Leano la bopolesa la setjhaba le ka etsa pehelo e fapaneng ya maano ho ya ka ditlhoko tsa diporofense tse fapaneng kamora ho hore e nahane ka ditlhoko tsa bopolesa le dintlha tsa bohlokwa tsa diprovnese tsena.
(3)	Porofense ka nngwe e tlamehile ho -
(a)	hlokomela boitshwaro ba mapolesa;
(b)	hlokomela mosebetsi o hlwahlwa wa tshebetso ya sepolesa, ho kenyeletswa le ho amohela ditlaleho ka tshebeletso ya sepolesa;
(c)	ntshetsa pele dikamano tse ntle mahareng a sepolesa le setjhaba;
(d)	hlahloba ho atleha ha bopolesa bo bonahalang; le
(e)	hokahanya le setho sa Khabinete se ikarabellang bopoleseng mabapi le bosenyi le bopolesa porofenseng.
(4)	Phethahatso ya porofense e ikarabella mesebetsing ya bopolesa;
(a)	e behilwe ho yona ho ya ka Kgaolo ena;
(b)	e filwe mosebetsi ona ho ya ka lekgotla le etsang molao la naha; le
(c)	ho abelwa yona leanong la naha.
(5)	Hore ho tle ho phethehe mesebetsi e ngotsweng Karolong ya (3), porofense -
(a)	e ka fuputsa, kapaya kgetha khomishene ya dipatliso ka ditletlebo dife kapa dife tsa ho se sebetse hantle kapa ho hloka kamano mahareng a sepolesa le setjhaba; le
(b)	e lokela ho etsa dikgothaletso ho setho sa Khabinete ya ikarabellang bopoleseng.
(6)	Ha a fumana tletlebo e tlisitsweng ke lekgotla la porofense, mokgatlo wa ditletlebo wa sepolesa o ikemetseng o thehilweng ke lekgotla la ketsamolao le lokela ho fuputsa boitshwaro bo bobe kapa molato o etswang ke setho sa tshebeletso ya sepolesa porofenseng.
(7)	Lekgotla le etsang molao la Naha le lokela ho fana ka moralo wa ho theha, wa matla, wa mesebetsi le ho laolwa ha ditshebeletso tsa sepolesa sa masepala.
(8)	Komiti e nang le setho sa Khabinete le ditho tsa Lekgotla la Phethahatso tse ikarabellang ho hlokomela bopolesa e lokela ho thehwa ho hlokomela tshebedisano e matla mahareng a mafapha a mmuso.
(9)	Lekgotla le etsang molao la porofense le ka nna la kopa khomishenara wa porofense ho hlaha ka pela lona kapa dikomiti dife kapa dife ho arabela dipotso.
207. Taolo ya tshebeletso ya sepolesa
(1)	Mopresidente, e leng hlooho ya phethahatso ya naha o lokela ho thonya mosadi
kapa monna hore e be Mokhomishene wa Sepolesa sa Naha ya tlang ho laola le ho tsamaisa ditshebeletso tsa sepolesa.
(2)	Mokhomishenara wa Sepolesa sa naha o lokela ho laola le ho tsamaisa ditshebeletso tsa sepolesa ka ditataiso tsa setho sa Khabinete se ikarabelang mererong ya sepolesa.
(3)	Mokhomishenara wa Sepolesa sa naha o lokela ho thonya mosadi kapa monna ho ba mokhomishenara porofenseng ka nngwe, ho ya ka taolo ya molao wa naha.
(4)	Bakhomishenara ba diporofense ba ikarabela tsamaisong ya sepolesa
(a)	jwale ka ha ho ngotswe molaong wa naha
(b)	tlasa taolo ya Mokhomishenara wa Naha ya ho laola le ho tsamaisa ditshebelletso tsa sepolesa ka dipehelo ts sabosekeshene ya (2).
(5)	Khomishenara wa porofense o lokela ho tlalehela lekgotla le etsang molao la porofense selemo se seng le se seng ka tsa bopolesa porofenseng, mme a romele kgatiso ya tlaleho ho Khomishenara ya Naha.
(6)	Ha eba khomishenara wa porofense a se a sa tshetjwe ke lekgotla la phethahatso la
porofense, lekgotla leo la phethahatso le lokela ho nka mehato ya ho tebela kapa ho fallisa kapa ho diha kotlo mabapi le khomishenara eo ho ya ka molao wa lekgotla le etsang molao wa naha.
208. Bongodi ba baahi sepoleseng
Bongodi ba baahi ba tshebeletso ya sepolesa bo lokela ho thehwa ke lekgotla le etsang
molao la setjhaba e le ho sebetsa ka tlasa tataiso ya setho sa Khabinete se ikarabellang ka tsa bopolesa.
Dihlwedi (krlw. 209 – 210)
209. Ho thehwa ha taolo ya ditshebeletso tsa dihlwedi
(1)	Ditshebeletso dife kapa dife tse ding tsa dihlwedi, ntle ho makala a ditlhwedi a
ditshebeletso tsa tshireletso le tsa sepolesa, di ka thehwa feela ke Mopresidente, jwale ka hlooho ya phethahatso ya naha, le teng tlasa molao wa naha
(2	Mopresidente jwalo ka hlooho ya lekgotla la phethahatso o lokela ho ho kgetha mosadi kapa monna e le hlooho ya tshebeletso dihlwedi e thehilweng ho ya ka karolwana ya (1), mme o lokela ho amohela mosebetsi wa bopolotiki ka ho laola le tataiso ya dithebeletso dife kapa dife, kapa a romele setho sa khabinete ho ikarabella moo.
210. Matla, mesebetsi le tlhokomelo
Molao wa naha o lokela ho laola sepheo ka ditshebeletso tsa dihlwedi, matla a tsona
le tshebetso, mmoho le tse tobaneng le ditshebeletso tsa ditlhwedi tsa tshireletso le sepolesa, o be o lokisetse -
(a)	ho sebdisana ha dithsebeletso tsohle tsa dihlwedi; le
(b)	ho fuputsa baahi ka metsamao ya bona ka dithsebeletso tseo ka mohlahlobi ya kgethilweng ke Mopresidente, e le hlooho ya lekgotla la phethahatso, mme ho amohetswe ka qeto e amohetsweng Seboka sa Naha ka tshehetso ya kgetho ya bongata ba bonyane pedi tharong ya ditho tsa yona.
KGAOLO YA 12
BAETAPELE BA SETSO 
211. Kananelo
(1)	Mokgatlo, maemo le mosebetsi wa borena, di a ananelwa ho ya ka molao wa setso, ho itshetlehilwe Molaotheong.
(2)	Bolaodi ba setso bo ananelang tsamaiso ya molao wa setso e ka nna ya sebetsa ho ya ka molao ofe kapa ofe le melao ya setso e ka sebediswang, mme e kenyeletsa diphetoho ho, kapa ho phumulwa ha, molao oo kapa melao ya setso.
(3)	makgotla a ahlole ka molao wa seso moo ho loketseng teng, empa ho itshetlehilwe ka Molaotheo le molao ofe kapa ofe o sebetsanang le molao wa setso.
212. Mosebetsi wa marena
(1)	Lekgotla le etsang molao la naha le ka lokisetsa mosebetsi wa borena e le
mokgatlo wa selehae ditabeng tse amang setjhaba
(2	Ho sebetsana le ditaba tse tsamaelanang le borena, mosebetsi wa marena, molao wa naha le meetlo ya setjhaba tse ananelang tsamaiso ya molao wa setso -
(a)	lekgotla le etsang molao kapa la porofense le nehelana ka ho hahuwa ha matlo a marena; le
(b)	lekgotla la molao la setjhaba le ka theha lekgotla la marena.
KGAOLO YA 13
DITJHELETE (krlw. 213-230A)
Ditaba tsa ditjhelete tsa kakaretso (krlw. 213-219)
213. Matlole a kuno a naha
(1)	Ho na le Letlole la Kuno ya Naha moo ditjhelete tsohle tse amohetsweng ke
mmuso wa setjhaba di lokelang ho leshwa, ka ntle ho tjhelete e ka tlamehang hore e se ke ya kenyeletswa ho ya ka Molao wa Palamente.
(2)	Ditjhelete di ka hulwa Letloleng la Kuno la Naha ha feela –
(a)	dipehelo tsa ditekanyetso tse entsweng ke Molao wa Palamente; kapa
(b)	ha e le molato o jerweng ke Letlole la Kuno la Naha, o dumeletsweng ke Molaotheo kapa Molao wa Palamente.
(3)	Karolo ya tekatekano ya porofense ya kuno e bokelleditsweng setjhabeng ka bophara ke tefello e mabapi le Letlole la Kuno la Naha.
[Letsatsi la ho qala ha krl. 213: 1 Pherekgong 1998.]
214. Dikarolo tse tshwanelehang le dikabo tsa kuno
(1)	Molao wa Palamente o lokela ho hlokomela -
(a)	karolelano ka tshwanelo ya makgetho e bokeleditsweng naheng ka bophara, diporofenseng le mebusong ya metse.
(b)	karolo e tshwanelehang ya porofense e tswang pokelletsong ya matlotlo ho ya diporofenseng ka bonngwe, mmoho le
(c)	le kabelo efe kapa efe e tswang karolong ya mmuso wa naha ya pokelletso le pehelo efe kapa efe eo ka yona ho ka etswang dikabelo tsa mofuta oo
(2	Molao o boletsweng karolwaneng ya (1)	o ka fetiswa feela ha ho se ho buisanwe le mebuso ya diporofense le ya metse, e hlophisitsweng, ho se ho akantswe ka dikeletso tsa Khomishene ya Matlotlo le tlhokomelo ya matlotlo, mme ho akareletswa le –
(a)	ditabatabelo tsa naha;
(b)	pehelo efe kapa efe e lokelang ho etswa mabapi le molato wa naha le ditlamo tse ding tsa naha;
(c)	ditlhoko le ditabatabelo tsa mmuso wa naha tse laolwang ke dipehelo tse se nang leeme;
(d)	bohlokwa ba ho fana ka tiisetso ya hore diporofense le bomasepala ba tseba ho fana ka ditshebeletso tsa bohlokwa ba be ba phethise mesebetsi eo ba e abetsweng;
(e)	bokgoni ba diporofense le bomasepala ba ho hlokomela le ho sebedisa matlotlo ka tshwanelo;
(f)	ntshetsopele le ditlhoko tse ding tsa diporofense le bomasepala;
(g)	ho se lekane ha moruo ka hara diporofense le ha di bapiswa le tse ding;
(h)	ditlameho tsa diporofense le bomasepala tse behilweng ho ya ka molao wa naha;
(i)	tlhokahalo ya dikabo tse tsitsitseng le tse ka akanngwang ka nepo tsa pokello ya matlotlo.
(j)	ho hlokeha ho fetofeto mabapi le qomatsi kapa ditlhoko tse ding, le mabaka a mang a beilweng hodima diteko tsa maikemisetso a tshwanang.
[Letsatsi la ho qala ha krl. 214: 1 Pherekgong 1998.]
215. Ditekanyetso tsa naha, diporofense le bomasepala
(1)	Ditekanyetso tsa naha, porofense le masepala le tsamaiso ya ditekanyetso di
sebeletswe pepeneneng, ho be le boikarabelo le taolo e atlehileng ya moruo, molato le mesebetsi eo e seng ya mmuso.
(2)	Molao wa naha o lokela ho etsa dipehelo bakeng sa -
(a)	sebopeho sa ditekanyetso tsa naha, diporofense le bomasepala;
(b)	nako eo ka yona ditekanyetso tsa setjhaba le diporofense di tla tlalehuwang ka yona ka teng; le
(c)	hore ditekanyetso lefapheng ka leng di lokela ho bontsha mehlodi ya matlotlo le tsela eo ka yona tekanyetso e nahannweng e tla tsamaelanang le molao wa naha ka teng.
(3)	Ditekanyetso lefapheng lefe kapa lefe la mmuso di lokela ho bontsha -
(a)	dikakanyo tsa matlotlo le ditshenyehelo, di be di qaqise phapang mahareng a ditjhelete tse hlophiseditsweng ho sebediswa le tse seng di sebediswa.
(b)	ditshitshinyo tsa ho kwalwa ha kgaello eo ho nahanwang hore e ka ba e feng nakong eo di e balletsweng, mmoho le
(c)	sesupo sa maikemisetso mabapi le kadimo le mefuta e meng ya melato e jarisweng bohle e tlang ho eketsa molato wa bohle selemong se hlahlamang.
[Letsatsi la ho qala ha krl. 215: 1 Pherekgong 1998.]
216 Taolo ya matlotlo
(1)	Molao wa naha o lokela ho theha taolo ya matlotlo o be o behe mehato e tlang
ho nnetefatsa bosiyo ba sephiri le taolo ya tshebediso ya matlotlo mererong yohle ya mmuso, ka ho qapa –
(a)	mokgwa o amohelehang ho bohle wa ho bolokwa ha dibuka;
(b)	tlhophiso tse tshwanang tsa ditshenyehelo, mmoho le
(c)	ditshebetso tse tshwanang tsa taolo ya matlotlo.
(2)	Botshwari ba matlotlo a naha, ha mmoho le setho sa Khabinete se ikarabellang
mererong ya matlotlo a naha, bo ka thibela ho fetiswa ha matlotlo lekaleng la mmuso feela ka lebaka la ho tlolwa ha molao kapa ho se phethiswe ha dipehelo tse karolwaneng ya (1).
[Krlw. (2)	e emetswe ke krl 5 (a)	ya Molao 61 wa 2001]
(3)	Qeto ya ho thibela ho fetisetswa ha matlotlo porofenseng e ka etswa feela ho ya ka dipehelo tsa karolwana ya (2), le –
(a)	e ke ke ya thibela matlotlo ho feta matsatsi a 120; le
(b)	e ke ke ya sebediswa ka pelepele, empa e tla thisa ho boela morao ka ntle ha eba Palamente e e dumela ho ya ka tsamaiso e tshwanang haholo le e thehilweng ho ya ka karolo ya 76 (1)	mme e balletswe ke melao e kopanetsweng le ditaelo tsa Palamente. Tsamaiso ena e lokela ho qetwa matsatsing a 30 a qeto ya taolo ya matlotlo ya naha.
[Krlw.(3)	e lokisitswe ke krl. 5 (b)	ya Molao 61 wa 2001.]
(4)	Palamente e ka nna ya tsoseletsa qeto ya ho thibela ho fetiswa ha matlotlo ka nako e sa feteng matsatsi a 120 ka lekgatlo ka nako e le nngwe, ho latelwa tsamaiso e thehilweng karolwaneng ya (3).
(5)	Pele Palamente e ka ananela kapa ya tsoseletsa ho thibela ho fetiswa ha matlotlo ho ya porofenseng -
(a)	Mohlahlobi-kakaretso o lokela ho tlalehela Palamente; kapa
(b)	porofense e lokela ho nehwa sebaka sa ho ikarabela ditabeng tsa bobare kgahlanong la yona, le ho hlalosa maikutlo a yona, ka pela komiti.
[Letsatsi la ho qala ha krl. 216: 1 Pherekgong 1998.]
217. Phumantsho ya thepa le ditshebeletso
(1)	Ha makala a Mmuso naheng, makala a porofense le a mmuso wa selehae, kapa
mekgatlo efe kapa efe e ka hlaloswang molaong wa naha, ditlamo tsa thepa le ditshebeletso,
a lokela ho etsa jwalo ho ya ka tsamaiso e se nang leeme, e lekalekanang, e pepeneneng, e ka emelang phehisano le e ka bolokang tjhelete.
(2)	Karolwana ya (1) ha e thibele makala a Mmuso kapa mekgatlo e boletsweng karolwaneng eo ka ho phethisa phumantsho ya leano le fanang ka -
(a)	mehato ya boikgethelo ha ho ajwa ditumellano; le
(b)	tshireletso kapa ntshetsopele ya batho, kapa dihlopha tsa batho ba sitisiswang ke kgethollo e yang ka leeme.
(3)	Molao wa naha o lokela ho rala tsamaiso eo ka yona leano le amohelwang
karolwaneng ya (2)	le ka sebediswang ka teng.
[Krlw.(3)	e emetswe ke krl. 6 ya Molao 61 wa 2001.]
218. Ditiisetso tsa mmuso
(1)	Mmuso wa naha, wa porofense kapa masepala o ka etsa tiisetso ka se
adimilweng ka feela ha eba tiisetso eo e ikamahanya le mabaka tse ngotsweng molao wa naha.
(2)	Molao wa naha o boletsweng karolwaneng ya (1)	o ka fetiswa feela kamora hore
dikgothaletso dife kapa dife tsa Khomishene ya Matlotlo le Taolo ya Matlotlo di nahanwe.
(3)	Selemong se seng le se seng, mmuso o mong le o mong o lokela ho phatlalatsa tlaleho ya ditiisetso tseo o faneng ka tsona.
[Letsatsi la ho qala ha krl. 218: 1 Pherekgong 1998.]
219. Meputso ya batho ba sebelletsang setjhaba
(1)	Molao wa Palamente o lokela ho etsa moralo oo ka ona ho lekanngwang -
(a)	meputso, ditumello le ditshwanelo ho ditho tsa Lekgotla la Naha la Diporofense, baromuwa ba ka mehla ba Lekgotla la Naha la Diporofense, ditho tsa Khabinete, Batlatsi ba Matona, marena le ditho tsa makgotla afe kapa afe a marena; le
(b)	maemo a hodimo a meputso, ditumello kapa ditshwanelo tsa ditho tsa makgotla a diporofense, ditho tsa Makgotla a Phethahatso le ditho tsa Makgotla a Bomasepala ba mehato e fapaneng.
(2)	Molao wa naha o lokela ho theha khomishene e ikemetseng ya ho etsa dikgothaletso ka meputso, ditumello le ditshwanelo tse boletsweng ho karolwaneng ya (1).
(3)	Palamente e ka fetisa molao o boletsweng ho karolwaneng ya (1)	ha feela ho se ho nahannwe ka dikgothaletso dife kapa dife tsa khomishene e thehilweng ka dipehelo tsa karolwana ya (2).
(4)	lekgotla la phethahatso la naha, la phethahatso la porofense, masepala kapa bolaodi bofe kapa bofe bo amehang bo ka sebedisa molao wa naha o boletsweng karolwaneng ya (1)	kamora ho ho nahana ka dikgothaletso tsa khomishene tse thehilweng ho ya ka karolwana ya (2).
(5)	Molao wa naha o lokela ho etsa moralo wa ho beha meputso, ditumello le ditshwanelo tsa baahlodi, Motjhotjhisi le Mohlahlobi-kakaretso, le ditho tsa khomishene efe kapa efe e thehilweng ka taelo ya Molaotheo, ho kenyeletswa le bolaodi ba kgaso bo boletsweng karolong ya 192.
Khomishene ya matlotlo le taolo ya matlotlo (krlw. 220-222)
220. Ho thehwa le tshebetso
(1)	Ho na le Khomishene ya Ditjhelete le ya taolo ya Matlotlo a Riphaboliki e etsang
dikgothaletso le lebeletsweng Kgaolong ena, kapa molaong wa naha,Palamenteng, makgotla a porofense le bolaodi bo laolwang ke lekgotla la naha.
(2)	Khomishene e ikemetse mme e laolwa feela ke Molaotheo le molao mme e lokela
ho se nke lehlakore.
(3)	Khomishene e lokela ho sebetsa ka Molao wa Palamente, mme sebetse mesebetsi ya yona, e lokela ho tadimisisa dintlha tsohle ha mmoho le tse ngotsweng karolong ya 214(2).
221. Ho thonngwa ha ditho le nako ya tsona tshebetsong
(1)	Khomishene e bopilwe ka basadi le banna ba latelang ba thontsweng ke
Mopresidente jwalo ka hlooho ya lekgotla la phethahatso la naha.
(a)	modulasetulo le motlatsi wa modulasetulo bao e leng ditho tse felletseng;
(b)	batho ba robong bao e mong le e mong wa bona a thontsweng ke Lekgotla la Phethahatso la porofense, mme porofense ka nngwe e thonya motho a le mong feela;
(c)	batho ba babedi ba thontsweng ke mmuso wa selehae o hlophisitsweng ho ya ka karolo ya 163; le
(d)	batho ba bang ba robong.
[Krlw. (1)	e emetswe ke krl. 7 (a)	ya Molao 61 wa 2001.]
(1A) Ketsamolao ya Naha eo ho boletsweng ka yona ho karolwana (1)	e lokela ho fana ka seabo sa- 
(a)	Ditonakgolo phethelong ya lenane jwalokaha ho boletswe karolwaneng (1)	(b); le 
(b)	mmuso wa lehae o hlophilweng phethelong ya lenane jwalokaha ho boletswe karolwaneng (1)	(c). 
[Krlw. (1A) e kentswe ke 7 (b)	ya Molao 61 wa 2001.](2)	Ditho tsa Khomishene di lokela ho ba le tsebo e batsi.
(3)	Ditho di sebetsa nako e thehilweng ho ya ka molao wa naha. Mopresidente a ka nna a tlosa setho ofising ka lebaka la boitshwaro bo bobe, ho holofala le ho hloleha ho sebetsa.
222. Ditlaleho
Khomishene e lokela ho tlaleha ka mehla Palamenteng le makgotleng a etsang molao a porofense.
Banka ya Bohareng (krlw. 223-225)
223. Motheo
Banka ya Sesiu ya Aforika Borwa ke banka ya bohareng ya Riphaboliki mme e laolwa ke Molao wa Palamente.
224. Sepheo sa motheo
(1)	Sepheo sa motheo sa Banka ya Sesiu ya Aforika Borwa ke ho sireletsa matla
thekong ya tjhelete molemong wa kgolo ya moruo o tsitsitseng mme o hola Riphaboliking
(2	Banka ya Sesiu ya Aforika Borwa, ka ho leka ho fihlella sepheo sa yona, e lokela ho lokela ho phetha mesebetsi ya yona ka ntle ho tshabo ya letho, e sa sebetse ka leeme kapa ho nahanela, empa ho be le puisano ya ka mehla mahareng a ditho tsa Banka le Khabinete tse ikarabellang ditabeng tsa ditjhelete tsa naha.
225. Matla le mesebetsi
Matla le mesebetsi ya Banka ya Sesui ya Aforika Borwa ke eo ka tlwaelo e etswang ke dibanka tse bohareng, mme matla ao a lokela ho laolwa ke ke Molao wa Palamente mme di etswe di be di phethwe ho ya ka mabaka a balletsweng ho ya ka Molao oo.
Ditaba tsa Matlotlo a Selehae le a Porofense (krlw 226-230A)
226. Matlole a Matlotlo a makgetho a Diporofense
(1)	Ho na le Mokotla wa Matlotlo a Makgetho a porofense ka nngwe oo ho
bokellwang ho ona ditjhelete tsohle tse beilweng ke Molao wa Palamente mme di amohelwa ke mmuso wa porofense.
(2)	Tjhelete e ka ntshwa Mokotleng wa Matlotlo a Makgetho a Porofense, feela
(a)	dipehelo tsa ditekanyetso ka molao wa porofense; kapa
(b)	ha e le molao o tobaneng le Mokotla wa Matlotlo a Makgetho a Porofense, o dumellwang ke Molaotheo kapa molao wa porofense.
(3)	Matlotlo a Makgetho a abetsweng mmuso wa motse porofenseng eo ho ya ka dipehelo tsa karolo ya 214(1), ke molao o tobaneng le Mokotla wa Matlotlo wa porofense eo.
(4)	Ketsamolao ya Naha e ka qala moralo wa tshebetso oo ka hara oona- 
(a)	Molao wa porofense ho latela karolwana (2)	(b)	o dumellang ho hulwa ha tjhelete jwaleka qoso e tobileng kgahlanong le Letlole la Sesiu la Porofense; le 
(b)	letlole le nehetsweng ho ya ka porofense ho mmuso wa lehae porofenseng eo ho latela karolwana (3)	le lokela ho lefshwa ho bomasepala porofenseng.
[Karlw. (4)	e kentswe ke krl. 8 ya Molao 61 wa 2001.] 
[Letsatsi la ho qala ha krl. 226: 1 Pherekgong 1998.]
227. Mehlodi ya setjhaba ya matlole a porofense le mmuso wa selehae
(1)	Mebuso ya Metse le porofense ka nngwe -
(a)	e lokelwa ke karolo e sa lekalekanang ya lekgetho le bokelleditsweng setjhabeng ka bophara hore e tle e tsebe ho fana ka ditshebeletso tsa bohlokwa le ho etsa mesebetsi eo e e abetsweng; le
(b)	ho amohela dikabo tse tswang matlotlong a mmuso wa naha, ka tlasa mabaka a itseng kapa a se teng.
(2)	Matlotlo a mang ao diporofense kapa bomasepala ba a bokelleditseng ho tswa karolong ya bona ya matlotlo a bokelleditsweng naheng ka bophara, kapa a tswa dikabelong tse itseng tseo ba fumaneng ho hong matlotlong a mmuso wa maha. Ka ho lekana, ha ho tlamo efe kapa efe mmusong wa naha ho lefella diporofense kapa bomasepala ba sa bokelleng letlotlo ho ya ka matla a lekgetho la bona le ka matla a ho lefisa.
(3)	Kabelo ya porofense ya matlotlo a fumanwang naheng ka bophara e lokela ho lebiswa porofenseng eo ka pelepele, ho sa fokotswa letho, ka ntle ha eba phethiso eo e thibetswe ho ya ka karolo ya 216.
(4)	Porofense e lokela ho ikgwantlella mehlodi efe kapa efe eo e ehlokang, ho ya ka dipehelo tsa Molaotheo wa porofense eo, e ekelletsang ditlhoko tsa yona tseo Molaotheo ona o di hopotseng.
[Letsatsi la ho qala ha krl. 227: 1 Pherekgong 1998.]
228. Makgetho a Diporofense
(1)	Lekgotla la ketsamolao la porofense le ka lefisa -
(a)	makgetho, ditefello le makgetho a mang, lekgetho la keketso thekong, lekgetho la theko, makgetho a matlo le thepa; le
(b)	ditefiso ka tekano hodima mehlodi ya makgetho bakeng sa lekgetho, tefello kapa tlamo e behilweng ke molao wa naha, ntle ho mehlodi ya makgetlo a dikgwebo tse kopanetsweng a kuno, lekgetho le eketsang boleng kapa ditlameho tsa thepa e romelwang.
[Serat. (b)	e emetswe ke krl. 9 ya Molao 61 wa 2001.]
(2)	Matla a lekgotla la ketsamolao la porofense a hore le lefise makgetho, ditefello, ditlamo le ditefiso -
(a)	a ke ke a sebediswa ka mokgwa o ka holofatsang maano a naha moruong, merero ya moruo pakeng tsa diporofense kapa tsamaiso ya thepa, ditshebeletso, mekotla ya kgwebo kapa ya basebetsi naheng ka bophara, hape
(b)	a laolwe ho ya ka Molao wa Palamente, o ka phethwang feela kamora dikgothaletso dife kapa dife tsa Khomishene ya Ditjhelete le Matla a lekgetho ha di se di nahannwe.
[Letsatsi la ho qala ha krl. 228: 1 Pherekgong 1998.]
229. Ditefello le makgetho a masepala
(1)	Ho ya ka karolwana ya (2), (3)	le (4), masepala a ka lefisa-
(a)	ditefello tsa matlo le keketso ditefellong mabapi le ditshebeletso tse entsweng kapa tse etsedistweng masepala; le
(b)	ha eba di dumelletswe ke molao wa naha, makgetho a mang, ditefello le makgetho a thepa tse tshwanelang mmuso wa selehae kapa mohatong wa mmuso wa selehae oo masepala eo a leng ka tlasa hae, empa ho se masepala ya ka lefisang lekgetho, lekgetho la thekiso, lekgetho le kenyeleditsweng la theko le lekgetho la thepa.
(2)	Matla a masepala a ho lefisa ditefello tsa matlo, ditefello tse ekeditsweng ho tse lefilweng mabapi le ditshebeletso tseo ho fanweng ka tsona kapa tse etseditsweng masepala, kapa makgetho a mang, ditefello kapa makgetho a thepa -
(a)	a ke ke a phethwa ka tsela e tla tshwaetsa monahano o mobe mabapi le thepa le ho se utlwahale ha maano a moruo a naha, ditshebetso tsa moruo ho haola le meedi ya masepala, kapa ho tsamaiswa ha thepa, ditshebeletso, tjhelete kapa mosebetsi wa naha; le
(b)	a ka laolwa ke molao wa naha.
(3)	Ha bomasepala ba babedi ba na le matla a ho lefisa makgatho mmoho le mesebetsi ho ya ka sebaka se le seng, karolo e loketseng ya matla ao le mesebetsi eo e lokela ho etswa ho ya ka molao wa naha. Karolo e ka etswa ka morao ho hore feela ho nkuwe tsamaiso e latelang;
(a)	tlhoko ya hore ho dumellanwe le metheo e utlwahalang ya lekgetho.
(b)	matla le mesebetsi e phethwang ke masepela ka mong.
(c)	matla a ho batla lekgetho a masepala ka mong.
(d)	ho sebetsa ka ho atleha le ka bokgoni ba ho fumana makgetho, ditefello le ditefo tsa thepa.
(e)	tekatekano.
(4)	Ha ho letho karolong ena le sa kenyeletseng ho arolelana ha makgetho ho ya ka karolo ena mahareng a bomasepala ba nang le matla a ho fumana lekgetho le mesebetsi sebakeng se le seng.
(5)	Molao wa naha o lebeletsweng karolong ena o ka phethiswa feela kamora mmuso wa selehae o hlophisitsweng le Khomishene ya Ditjhelete le ya Lekgetho ha ho se ho builwe le tsona, mme dikgothaletso dife kapa dife tsa Khomishene di se di nahannwe.
[Letsatsi la ho qala ha krl. 229: 1 Pherekgong 1998.]
230. Dikadimo tse etswang ke Diporofense le Bomasepala
(1)	Porofense le masepala di ka adima tjhelete bakeng sa ho ba le mokotla wa kgwebo, kapa ditshenyehelo tse tswellang ho ya ka dipehele tsa molao wa naha, empa dikadimo tsa ho feta ditshenyehelo tse tswellang
(a)	di ka etswa feela ha di hlokahala bakeng sa ho tswelllisa mosebetsi nakong ya selemo seo sa ditjhelete, hape
(b)	di lokela ho etswa nakong ya kgwedi tse leshome le metso e mmedi
(2)	Molao o bolelwang sabosekesheneng ya (1)	o ka fetiswa feela ha ho se ho tshohlilwe dikeletso tsohle tsa Khomishene ya Matlotlo le Makgetho.
[Krl. 230 e emetswe ke krl. 10 ya Molao 61 wa 2001.]
[Letsatsi la ho qala ha krl. 230: 1 Pherekgong 1998.]
230ADikadimo tsa ditjhelete tsa Masepala.
(1)	Lekgotla la Masepala le ikamahantse le ketsamolao ya naha, le ka-
(a)	nyolla dikadimo tsa ditjhelete kapa ditjeho tsa jwale molemong wa masepala, empa dikadimo tsa bakeng sa ditjeho tsa jwale di ka nyollwa feela ha ho hlokeha hore ho kwalwe mabaka nakong ya selemo sa ditjhelete; le 
(b)	itlama le Lekgotla la nako e tlang ho ketsamolao wa lona le bolaodi ba phethahatso ho nnetefatsa dikadimo kappa matsete bakeng sa masepala.
(2)	Ketsamolao ya Naha eo ho boletsweng ka yona karolwaneng ya (1)	e ka kenngwa tshebetsong feela kamora dithoholetso tsa Khomeshene ya Ditjhelete e se e nahanne.
[Krl. 230A e kentswe ke krl. 17 ya Molao 34 wa 2001.]
KGAOLO YA 14
DIPEHELO TSE AKARETSANG (krlw 231-243)
Molao wa matjhaba (krlw. 231-233)
231. Ditumellano tsa matjhaba
(1)	Ho tshohlwa le ho saenelwa ha ditumellano tsa matjhaba ke boikarabelo ba
phethahatso ya naha.
(2)	Tumellano ya matjhaba e tlama Riphaboliki ha feela e se e ananetswe ke Seboka sa Naha sa ketsamolao le Lekgotla la Diporofense tsa Naha ka ho etsa tlamo. Ntle le ha e le ditumellano ya mofuta o bolelwang karolwaneng ya (3)
(3)	Tumellano ya matjhaba ya mofuta wa setekgeniki, tsamaiso kapa phethahatso ya tlhaho, kapa tumellano e sa hlokeng kananelo kapa kamohelo, e entsweng ke phethahatso ya naha e tlama Riphaboliki ntle le hore e ananelwe ke Seboka sa Naha le Lekgotla la Naha la Diporofense empa e lokela ho hlahiswa Sebokeng sa Naha sa ketsamolao le Lekgotleng la Naha la Diporofense nako e sa le teng.
(4)	Tumellano efe kapa efe ya matjhaba e fetoha molao wa Riphaboliki ha e se e fetisitswe jwale ka molao wa naha, empa pehelo e iphethahatsang ya tumellano e seng e ananetswe ke Palamente ke molao Riphaboliking, ntle ha e le kgahlanong le Molaotheo kapa molao o etswang wa Palamente.
(5)	Riphaboliki e tlangwa ke ditumellano tse neng di tlama Riphaboliki pele nakong eo Molaotheo ona o kenang tshebetsong,le Molao wa Matjhaba o tlwaelehileng.
232. Molao wa moetlo wa matjhaba
Molao wa matjhaba o tlwaelehileng ke molao Riphaboliking ntle le ho o sa dumellane le Molaotheo kapa molao o etswang wa Palamente.
233. Tshebediso ya Molao wa Matjhaba
Ha ho fetolelwa molao ofe kapa ofe, lekgotla la dinyewe le leng le le leng le lokela ho
kgathalla phetolelo e utlwahalang e tsamaelanang le molao wa matjhaba ho na le phetolelo e nngwe e tsamaelanang le molao wa matjhaba.
Merero e meng (krlw. 234-243)
234. Dibili tsa ditokelo
Ho matlafatsa tlwaelo ya Mmuso ya setjhaba ka setjhaba e thehilweng ke Molaotheo,
Palamente e ka amohela Dibili tsa Ditokelo le dipehelo tsa Molaotheo.
235. Boipopo
Tokelo ya batho ba Aforika ka kakaretso ya ho ipopa, jwalo ka ha ho hlalositswe Molaongtheong, ha e kgetholle, ho ya ka mmeedi ya tokelo, ho amohela monahano wa tokelo ya boipopo ha setjhaba sefe kapa sefe se phelang ka setso se tshwanang le puo e tshwanang, sebakeng se le seng Riphaboliking kapa ka tsela efe kapa efe, mme ho laolwa ke molao wa naha.
236. Ho tshehetswa mekga ya dipolotiki ka tjhelete
Hore demokrasi ka mekga e mengata e tle e tswelle, molao wa naha o lokela ho thusa ka ditjhelete mekga ya sepolotiki e sebetsang mmoho makgotleng a molao a naha le porofense, ka mokgwa o sa tshwanang le wa tekatekano.
237. Ho phethwa ha ditshwanelo ka tshebetso e matla
Ditshwanelo tsohle tsa molaotheo di lokela ho phethwa ka matla le ka ntle ho
tieho.
238. Boetsetsi le boromuwa
Lekala la phethahatso la mmuso la lefapha lefe kapa lefe le ka -
(a)	romela bolaodi bofe kapa bofe kapa mosebetsi o tla mehang ho phethwa kapa ho etswa ho ya ka dipehelo tsa molao wa lekala lefe kapa lefe la Mmuso, ka ntle ha eba boromuwa bo tsepame le molao ho ya ka bolaodi bo ka phethwang kapa mosebetsi o entswe, kapa
(b)	phethisa bolaodi bofe kapa bofe kapa mosebetsi ofe kapa ofe mabapi le lekala la phethahatso la Mmuso ka boetsetsi kapa boromuwa.
239. Ditlhaloso
Molaotheong, ka ntle ha eba tshebediso e bontsha ka mokgwa o mong, 
“molao wa naha” o hlalosa: -
(a)	molao o monyanyane o entsweng ho ya ka dipehelo tsa Molao wa Palamente; le
(b)	molao o neg o sebediswa ha Molaotheo o sebetsa mme o laolwa ke mmuso wa naha; 
“lekala la Mmuso” le bolela -
(a)	lefapha lefe kapa lefe la Mmuso kapa la taolo naheng, porofenseng kapa mmusong wa lefapha la selehae; kapa
(b)	mosebetsi ofe kapa ofe kapa mokgatlo -
(i)	ho phetha matla kapa ho etsa mosebetsi ho ya ka Molaotheo kapa molao wa motheo wa porofense; kapa
(ii)	ho phetha matla a setjhaba kapa ho phetha mosebetsi wa setjhaba ho ya ka dipehelo tsa
molao o mong le o mong, empa e sa kenyeletse lekgolta la dinyewe kapa mosebeletsi wa molao; 
“molao wa porofense” o hlalosa -
(a)	molao o monyenyane o entsweng ho ya ka dipehelo tsa Molao wa porofense; le
(b)	molao o neng o sebediswa ha Molaotheo o sebetsa mme o laolwa ke taolo ke mmuso wa porofense.
240. Ho se tshwane ha ditemana tse fapaneng
Moo ho nang le ho se tshwane mahareng a ditemana tsa Molaotheo, temana ya
Senyesemane e tla amohelwa e nepahetse.
241. Ditlhophiso tsa phetoho
Shejulu ya 6 e sebetsa ho fetoheng molaong wa motheo o motjha o thehilweng ke Molaotheo ona, le taba e ka itlhahelang feela phetohong eo.
242. Ho hlakolwa ha melao
Melao e boletsweng Shejulung ya 7 e phumutswe, ho ya ka karolo ya 243 le Shejulu ya 6.
243. Sehlooho se sekgutshwanyane le ho qala
(1)	Molao ona o bitswa Molaotheo wa Aforika Borwa wa 1996, mme o tla
sebetsa ka pelenyana feela mohla letsatsi le beilweng ke Mopresidente ka kgoeletso, mme e ke ke ya eba pele ho mohla 1 Phupu 1997.
(2)	Mopresidente a ka beha matsatsi a fapaneng pele ho mohla o boletsweng karolwaneng ya (1)	ho ya ka dipehelo tse fapaneng tsa Molaotheo.
(3)	Ka ntle ha eba dikahare di hlalosa ka tsela e nngwe, tlhaloso pehelong ya Molaotheo ho fihlela ha Molaotheo o sebediswa o nkuwe o bolela nako eo pehelo eo e sebedisitsweng ka yona.
(4)	Ha eba ho behilwe letsatsi le selel mabapi le pehelo e itseng ya Molaotheo ho ya
ka karolwana ya (2), pehelo efe kapa efe e tshwanang le ya Molaotheo wa Riphaboliki ya Aforika Borwa ya 1993 (Molao wa 200 wa 1993), o boletsweng kgoeletsong, o phumutswe ho tloha ka letsatsi le tshwanang le leo.
(5)	Dikarolo tsa 213, 214, 215, 216, 218, 226, 227, 228, 229, le 230 di sebediswa ka
1Pherekgong 1998, mme hona ha ho kgetholle ho phethwa ho ya ka dipehelo tsa Molaotheo wa molao o lebeletsweng ho dipehelo tseo pele ho letsatsi leo. Pele ho letstsi leo dipehelo tse tshwanang le tsa sewelo tsa Molaotheo wa Riphaboliki ya Aforika Borwa wa 1993, o tla nne o sebetse.
SHEJULU YA 1
Folakga ya Naha
(1)	Folakga ya naha e motopo o kgutlonnetsepa; mme e bolelele bo fetang bophara ka halofo.
(2)	E ntsho, ka mmala wa kgauta; e tala; e tshweu; bofubedi ba tjhilisi le botala ba lehodimo.
(3)	E na le motako o motala wa sebopeho sa tlhaku ya Y, oo bophara ba ona bo nkang karolo ya bonngwe bohlanong. Mela e hare ya motako e qala hodimo le tlase ditlheng haufi le palo ya folakga, mme e teane bohareng ba moeding o se nang letho.
(4)	Motako o motala o dikilwe ka hodimo le ka tlase ke bosweu, mme ho leba nqeng ya palo ya folakga, ke wa kgauta. Mebala ena e dikile nngwe leshomeng le metso e mehlanong ka bophara ba folakga.
(5)	Kgutlotharo e haufi le palo ya folakga e ntsho.
(6)	Motako o ka hodimo o tshekaletseng o bofubedu ba tjhilisi, mme bo ka tlase bo botala ba lehodimo. Metako ena e na le bophara ba bonngwe borarong jwalo ka ba folakga.
Black – Ntsho
Gold – Gauta
White – Tshweu
Green – Tala
Red – Kgubedu
Blue – Putswa
                                                        Shejulu ya 1A
[Shejulu ya 1a e kentsweng ka s. 4 ya  Molao wa Tokiso ya Leshome le metso e mmedi wa 2005 mme ya hlakolwa ka s. 1 ya  Molao wa Tokiso ya Leshome le metso e meraro wa 2007 le ka Molao wa Tokiso ya Leshome le metso e Tsheletseng wa 2009] 
SHEJULU 2
DIKANO LE BOITLAMO
1. Dikano kapa boitlamo ba Mopresidente le Motshwaramokobobo wa Mopresidente
Mopresidente kapa Motshwaramokobobo wa Mopresidente, o lokela ho ikana/itlama ka mokgwa ona ka pela Mopresidente wa Lekgotla la Molaotheo:
Pontsheng ya bohle ba bokaneng mona, ke bile ke elelwa ka botlalo boikarabelo boo ke bo amohelang ba maemo a hodimo NNA ke kenang tshebetsong ke le
Mopresidente/Moprtesidente wa mokobobo wa Riphaboliki ya Aforika Borwa NNA, A.B. ke a ikana ka boitlamo bo se nang qeaqeo hore ke tla tshepahala Riphaboliking ya Aforika Borwa, mme ke tla ikokobetsa, ke mamele, le ho phethisa le ho boloka Molaotheo le melao yohle e meng ya ho phethisa le ho boloka Molaotheo le melao yohle e meng ya Riphaboliki; ke ikana le ho tshepisa ka matla hore ke tla etsa ka mehla -
* ho kgothaletsa se tlang ho atla; mme ke be kgahlanong le sohle se ka senyang Riphaboliki;
* ho sireletsa le ho kgothaletsa ditokelo tsa MaAforika Borwa oohle;
* ho phetha mesebetsi ya ka ka matla oohle a ka le dineo tsohle tsa ka ka tsebo yohle ya ka le bokgoni boohle ba ka ke ntse ka laolwa ke letswalo la ka;
* ho phethisa toka ho bohle; mme
* ke inehela bophelong bo botle ba Riphaboliki le batho bohle ba yona.
(Mabapi le kano : Modimo nthuse.)
2. Boikano kapa boitlamo ba Motlatsi wa Mopresidente
Motlatsi wa Mopresidente o lokela ho ikana/itlama ka mokgwa ona ka pela Mopresidente wa Lekgotla la Molaotheo;
Pontsheng ya bohle ba bokaneng mona, ke bile ke elellwa ka botlalo boikarabelo boo ke bo amohelang ba maemo hodimo NNA ke kena tshebetsong ke le Motlatsi wa Mopresidente wa Riphaboliki ya Aforika Borwa, ke tla NNA A.B. ke a ikana ka boitlamo bo se nang qeqqeo hore ke tla tshepahala ho Riphaboliking ya Afrka Borwa, mme ke tla ikokobetsa, ke mamele, le ho phethisa le ho boloka Molaotheo le melao yohle e meng ya Riphaboliki, ke ikana le ho tshepisa ka matla ho etsa ka mehla -
* ho ntshetsa pele tsohle tse tla tswellisa pele Riphaboliki, mme ke be kgahlanong le tsohle tse ka e beang mathateng.
* ke be moeletsi wa nnete le ya tshepahalang;
* ho sebetsa ka matla oohle a ka le ditalente ka tsebo ya ka yohle le boiphihlelo le ho
tshepehala;
* ho phethahatsa toka ho bohle;
* ho itella bophelo bo botle ba Aforika Borwa le batho bohle ba yona.
(Mabapi le kano: Modimo nthuse.)
3. Boikano kapa boitlamo ba Matona le Batlatsi ba Matona
Letona le Motlatsi wa Letona, o tlameha ho ikana/itlama tjena ka pela Mopresidente wa Lekgotla la Molaotheo kapa moahlodi e mong ya thontsweng ke Mopresidente wa
Lekgotla la Molaotheo;
NNA, A.B. ke ikana/itlama hore ke tla tshepahala Riphaboliking ya Aforika Borwa mme ke tla ikokobeletsa, hohlompha le ho phethisa Molao wa Motheo le melao e meng ya Riphaboliki; ke ke itlama ho phethisa mosebetsi jwalo ka Letona/Motlatsi wa Letona ka tlotla le seriti; ho ba le nnete moeletsi wa nnete ya tshepahalang, ke sa senole ka boomo kapa kaho thella ha leleme makunutu ao ke tshepetsweng ona; le ho phethisa mesebetsi ya ka ka boikitlaetsole ka moo nka kgonang ka teng.
(Mabapi le kano: Modimo nthuse.)
4. Boikano kapa boitlamo ba setho sa Seboka sa Naha, Ditho tsa ka mehla tsa Lekgotla la Naha la Diporofense le ditho tsa lekgotla la ketsamolao wa porofense
(1)	Ditho tsa Seboka sa Naha, baromuwa ba ka mehla Lekgotleng la Naha la
Diporofense le ditho tsa lekgotla la ketsamolao, di etsa kano kapa boitlamo tjena ka pela Mopresidente wa Lekgotla la Molaotheo kapa moahlodi ya thontsweng ke Mopresidente wa Lekgotla la Molaotheo:
NNA A.B. ke ikana/itlama hore ke tla tshepahala Riphaboliking ya Aforika Borwa mme ke tla ikokobetsa, ho hlompha le ho phethisa Molaotheo le melao e meng ya Riphaboliki, mme ke tshepisa ho phetha mesebetsi jwalo ka setho sa Seboka sa Naha/moromuwa wa kamehla wa Lekgotla la Naha la Diporofense tsa Ntshetsopele ya Molaotheo ho ya ka matla oohle a ka.
(Mabapi le kano: Modimo nthuse.)
(2)	Batho ba kwalang sekgeo Sebokeng sa Naha, baromuwa ba ka mehla ba Lekgotla la Naha la Diporofense kapa ka hara lekgotla la ketsamolao ba ka ikana kapa ho itlama ka dipehelo tsa karolwana ya (1)	ka pela mosebeletsi wa molao ya okametseng Seboka, Lekgotla kapa lekgotla la ketsamolao ka moo ho leng ka teng.
5. Kano kapa Boitlamo ba Ditonakgolo le ditho tsa Lekgotla la Phethahatso la Diporofense
Tonakgolo ya porofense, le setho ka seng sa Lekgotla la Phethahatso la porofense, ba lokela ho ikana/itlama ka mokgwa ona ka pela Mopresidente wa Lekgotla la Molaotheo kappa moahlodi ya thontsweng ke Mopresidente wa Lekgotla la Molaotheo:
NNA, A.B. ke ikana/itlama hore ke tla tshepahala Riphaboliking ya Aforika Borwa mme ke tla ikokobeletsa, ke hlomphe ke be ke phethahatse Molaotheo le melao yohle ya Riphaboliki; mme ke ikemisetsa ho sebetsa ke le Tonakgolo/setho sa Lekgotla la Phethahatso la porofense ya CD ka tlotla le seriti; ho ba moeletsi wa nnete le ya tshephalang; ke se ke ka sibolla ka ho otloloha kapa ka ho potoloha makunutu ao ke a tshepetsweng; le ho phetha mesebetsi ya ka ka boikitlaetso le ka matla oohle a ka.
(Mabapi le kano; Modimo nthuse)
6. Boikano kapa boitlamo ba Basebeletsi ba mmuso ba Molao
(1)	Moahlodi ka mong kapa motshwaramokobobo wa moahlodi, o lokela ho
ikana/itlama ka mokgwa ona ka pela Moahlodi e Moholo wa Lekgotla le Phahameng la Boipiletso kapa moahlodi e mong ya thontsweng ke Moahlodi e Moholo:
NNA, A.B. ke ikana/itlama hore, jwalo ka Moahlodi wa Lekgotla le wa Molaotheo/Lekgotla le Phahameng la Boipiletso/Lekgotla le Leholo la EF/Lekgotla GH, ke tla tshepahala Riphaboliking ya Aforika Borwa, ke phethahatse le ho sireletsa Molaotheo; mme ke sebetsa ka toka ho bohle ka ho tshwana ka ntle ho tshabo, leeme kapa ho nahanela motho, ho ya Molaotheo le molao.
(Mabapi le kano: Modimo nthuse.)
(2)	Motho ya kgethilweng ho sebetsa e le Moahlodi e Moholo wa Lekgotla le Phahameng la Boipiletso eo e seng moahlodi ha jwale ka nako eo ya ho kgethwa o tlameha ho ikana kapa ho itlama ka pela Mopresidente wa Lekgotla la Molaotheo.
(3)	Basebeletsi ba toka. le ba tshwereng mokobobo, ka ntle ho baahlodi, ba lokela ho
ikana/itlama ho ya ka dipehelo tsa lekgotla la naha la ketsamolao.
SHEJULU YA 3
DITSAMAISO TSA DIKGETHO
[Shejulu ya 3 e lokisitswe ka s. 2 ya Molao wa Tokiso ya Bone wa 1999, ka s. 19 ya Molao wa Tokiso ya Botshelela wa 2001, s. 3 ya Molao wa Tokiso ya Borobong wa 2002 le ka s. 1 ya Molao Tokiso ya Leshome le metso e mene wa 2008] 
Karolo ya A - Ditsamaiso tsa Dikgetho tsa Basebeletsi ba Molaotheo
1. Tshebetso
Tsamaiso e ngotsweng Shejulung ena e sebetsa ka mehla ha -
(a)	Seboka sa Naha se kopana ho kgetha Mopresidente, kapa Motsamaisi wa Dipuisano kapa Motlatsi wa Motsamaisi wa Dipuisano wa Seboka;
(b)	Lekgotla la Naha la Diporofense le kopana ho kgetha Modulasetulo kapa Motlatsi wa Modulasetulo; kapa
(c)	Lekgotla la ketsamolao la porofense le kopana ho kgetha Tonakgolo ya porofense kapa Motsamaisi wa Dipuisano kapa Motlatsi wa Motsamaisi wa Dipuisano wa lekgotla la ketsamolao.
2. Dikgetho
Motho eo e leng modulasetulo kopanong eo Shejulu ena e lebaneng le yena o lokela ho bitsa ho thonngwa ha bonkgetheng kopanong eo.
3. Ditlhoko ka molao
(1)	Ho thonngwe ka foromo e balletsweng ka melawana e ngotsweng karolong ya 9.
(2)	Foromo eo ho thontsweng ka yona e lokelwa ho saenwa -
(a)	ke ditho tse pedi tsa Seboka sa Naha, ha eba ho kgethwa Mopresidente kapa Motsamaisi wa Dipuisano kapa Motlatsi wa Motsamisi wa Dipuisano wa Seboka sa Naha;
(b)	lebitsong la baromuwa ba diporofense tse pedi, ha ho kgethwa Modulasetulo kapa Motlatsi wa Moduasetulo wa Lekgotla la Naha la Diporofense a ka kgethwa; kapa
(c)	ke ditho tse pedi tsa lekgotla la ketsamolao la porofense e amehang, ha eba Tonakgolo ya Porofense kapa motsamaisi wa Dipuisano kapa Motlatsi wa Motsamaisi wa Dipuisano wa lekgotla la ketsamolao.
(3)	Motho ya thontsweng o lokela ho bontsha hore o amohela ho thonngwa ka ho saena foromo eo a thontsweng ka yona kapa ka bopaki bofe kapa bofe bo ngotsweng.
4. Phatlalatso ya mabitso a bonkgetheng
Kopanong eo Shejulu ena e tla sebediswang teng, motho eo e leng modulasetulo o lokela ho phatlalatsa mabitso a batho ba thontsweng ho ba bonkgetheng, empa a se dumelle diphehisano dife kapa dife.
5. Nkgetheng ya mong
Moo ho thontsweng nkgetheng a le mong, modulasetulo o lokela ho phatlalatsa hore
nkgetheng eo o se a kgethilwe.
6. Tsamaiso ya dikgetho
Ha ho thontswe bonkgetheng ba fetang bonngwe -
(a)	ho lokela hore ho etswe kgetho ya sephiri;
(b)	setho ka seng se teng, kapa ha eba e le kopano ya Lekgotla la Naha la Diporofense, porofense ka nngwe le e nngwe e emetsweng, kopanong e lokela ho kgetha hang hape; mme
(c)	modulasetulo o lokela ho phatlalatsa hore motho ya kgethuweng ke ya tla fumana dikgetho tse ngata.
7. Tsamaiso ya ho kgetholla
(1)	Ha ho se nkgetheng ya fumaneng dikgetho tse ngata, nkgetheng ya fumaneng dikgetho tse nnyane ka ho fetisa o lokela ho ntshwa ebe ho boetse ho kgethwe bonkgetheng ba setseng ka moo karolo ya 6 e hlalosang ka teng. mokgwa ona o nne o tswele pele jwalo ho fihlela ho fumaneha nkgetheng ya fumanang dikgetho tse ngata.
(2)	Ha ho sebediswa karolwana ya (i), ha eba bonkgetheng ba babedi kapa ka bomong ba na le dikgetho tse tlase, kgetho e ka thoko e etswe ho bonkgetheng bao, mme e phetse kgafetsa ka moo ho ka hlokahalang ka teng ho akanya hore ke nkgetheng ofe ya tla ntshwa.
8. Dikopano tse ding
(1)	Ha ho ka ha thonngwa bonkgetheng ba babedi feela, kapa ha ho ka sala bonkgetheng ba babedi kamora tsamaiso ya ho ntsha e entswe, mme bonkgetheng bao ba babedi ba fumana palo e lekanang ya dikgetho, kopano e nngwe e tshwarwe matsatsing a supileng, ka nako e balletsweng ke modulasetulo.
(2)	Ha ho ka tshwarwa kopano e nngwe ho ya ka karolwana ya (1), tsamaiso e balletsweng ke Shejulu ena e lokela ho sebediswa kopanong eo jwalo ka ha eka ke kopano ya ele ya dikgetho.
9. Ditaelo
(1)	Mopresidente wa Lekgotla la Molaotheo o lokela ho hlophisa melao -
(a)	tsamaiso ya dikopano tseo Shejulu ena e sebetswang ho tsona;
(b)	mesebetsi ya motho ofe kapa ofe eo o leng modulasetulo wa kopano, le motho ofe kapa ofe ya thusang modulasetulo;
(c)	foromo eo mabitso a ba thontsweng a ngolwang ho yona; le
(d)	mokgwa oo ho tlang ho kgethwa ka ona.
(2)	Melao ena e phatlalatswe ka mokgwa oo Mopresidente wa Lekgotla la Molatheo
a tla akanyang ka teng.
[Ntlha ya 9 e emetswe ke krl. 19 ya Molao 34 wa 2001.] 
Karolo ya B - Mokgwa wa ho Nahana ho kenya letsoho ha Mokga Boromuweng ba Porofense Lekgotleng la Naha la Diporofense
1. Baromuwa ba boromuwa ba porofense Lekgotleng la Naha la Diporofense leo mokga o tlamehang ha ba ho ona, le tlameha ho akanngwa ka ho atisa palo ya maemo eo mokga o nang le ona lekgotleng la ketsamolao ka leshome mme ho arolwe palo e fumanwang ka palo ya maemo a lekgotleng la molao ka nngwe.
2. Ha eba tshebetso ya ho latela ntlha ya 1 e fana ka keketso e sa ananelang baromuwa ba abetsweng mokga ho ya ka ntlha eo, keketso e tlameha ho phehisana le dikeketso tse tshwanang le yona tse tswang mokgeng ofe kapa ofe kapa mekga, mme baromuwa ba sa ajwang boromuweng ba abuwe mokgeng kapa mekgeng ho ya ka tatelano ya keketso e hodimo.
3.Haele hore ba keketso ba phehisanang jwalokaha ho boletswe ntlheng ya 2 ba lekana, baromuwa ba sa ananelang boromuweng ba lokela ho abelwa mokga kapa mekga, ho kenyeletswa mekga e kopaneng jwalokaha ho hlalositswe karolong ya 61 (2)	(b), ka keketso e tshwanang ka tatellano ya ho tloha palong ya dikgetho tse hodimo ho isa ho tse tlase tse rekotilweng bakeng sa mekgatlo eo nakong ya ho qetela ya dikgetho bakeng sa ketsamolao ya porofense e amehang.
[Ntlha ya 3. e tlatseditswe ka s.2  ya  Molao wa Tokiso ya Bone wa 1999 mme ya hlakolwa ka s. 3 ya  Molao wa Tokiso ya Borobong wa 2002 le ka s. 5(a) ya Molao wa Tokiso ya Leshome le metso e Mene wa 2008] 
             4. Ebang mekgatlo e fetang bonngwe e nang le poello e tshwanang e rekotile palo e tshwanang ya divoutu nakong ya dikgetho tse sa tswa feta tsa ketsamolao ya porofense e amehang, ketsamolao e amehang e tlameha ho kenya baromuwa ba sa ajwang borumuweng ba mokgatlo o nang le poello e tshwanang ka mokgwa o tsitsitseng le wa demokerasi.
[Ntlha ya 4. e tlatseditswe ka s.5 (b)  ya  Molao wa Tokiso ya Leshome le metso e mene wa 2008. mme ya hlakolwa ka s. 6. Molao wa Tokiso ya Leshome le metso e mene wa 2008 
SHEJULU YA 4
DIBAKA TSA TSHEBETSO TSA BOKGONI TSA TSHEBEDISANO YA NAHA LE
LEKGOTLA LA KETSAMOLAO WA POROFENSE
Karolo ya A
Taolo ya meru ya naha ya rona
Temo
Diemafofane tseo e seng tsa matjhaba le tsa naha
Tlhokomelo ya diphoofolo le mafu a tsona
Dikhasino, dipeiso, ho bapala ka lotho le kgaisano, ntle ho dilothari le dipapadi tsa matlole
Tshireletso ya bareki
Ditaba tsa setso
Taolo ya dikoduwa
Thuto mafapheng oohle, ntle ho ya maemo a boraro
Tikoloho
Ditshebeletso tsa bophelo bo botle
Kabo ya matlo
Molao wa setso le wa meetlo ho sebetswa ho latela Kgaolo ya 12 ya Molaotheo
Kgothaletso ya Diindastri
Leano ka puo le taolo ya dipuo tsa semmuso ka moo dipehelo tsa karolo ya 6 ya Molaotheo e fang lekgotla la ketsamolao la diporofense matla a ho etsa molao
Ditshebeletso tsa phatlalatso tse laolwang ka ho otloloha kapa di nehelwa ke mmuso wa porofense, ho ya karolo ya 192
Tshireletso ya tlhaho, ntle ho dirapa tsa tlhaho, dirapa tsa dimela tsa naha, le mehlodi e fumanehang mawatleng
Sepolesa ka moo dipehelo tsa Kgaolo ya 11 ya Molaotheo e fileng lekgotla la ketsamolao la porofense matla ka teng
Taolo ya tshilafalo
Tswelopele ya baahi
Ditefello tsa ho falliswa ha thepa
Dikgwebo tsa mebuso ya diporofense tse mabapi le dibaka tsa tshebetso tse Shejulung ena le Shejulung ya 5
Transepoto ya setjhaba
Mesebetsi ya setjhaba mabapi le ditlhoko tsa mafapha a mebuso ya diporofense phethisong ya boikarabelo ba ona ba ho tsamaisa mesebetsi ya ona e balletsweng yona ho ya ka dipehelo tsa Molaotheo kapa tsa molao o mong feela
Tlhopiso le ntshetsopele ya mabatowa
Taolo ya sephethephethe mebileng
Poloko ya mobu
Bohahlaudi
Kgwebo
Boetapele ba setso ho ya ka taolo ya Kgaolo ya 12 ya Molaotheo
Ntshetsopele ya mahaeng le ditoropong
Ho lefellwa ha dilaesense tsa dipalangwang
Ditshebeletso tsa thekolohelo
Karolo ya B
Merero e latelang ya mebuso ya metse ho ya ka moo karolo ya 155 (6)	(a)	le (7)	e hlalosang ka teng:
Tshilafatso ya moya
Melawana ya kaho
Dibaka tsa tlhokomelo ya bana
Phano ya motlakase le kgase
Ditshebetso tsa ditimamollo
Bohahlaudi ba selehae
Bemafofane ba masepala
Tlhopiso tsa masepala
Ditshebeletso tsa bophelo bo botle tsa mmasepala
Transpoto ya setjhaba ya masepala
Ditshebeletso tsa setjhaba tse matleng a masepala tse tobaneng le boikarabelo ba masepala phethisong ya mesebetsi eo ba e abetsweng ka Molaotheo ona kapa tlasa molao o mong
Dikepe, dikepe tsa diferi, dijeti, boemakepe le dikou ho sa kenyeletswe molao wa botjhaba le wa naha le ditaba tse tsamaelanang le tseo
Tlhokomelo ya dikgohola metseng
Melawana ya kgwebo
Metsi le ditshebelletso tsa tlhwekiso ya dikgwerekgwere ho falliswa feela ka metsi a nowang le ho apeha le etsi a mafapa a ditshila
SHEJULU YA 5
Dibaka tsa Mesebetsi tse Ikgethileng tsa Lekgotla le Kgonang la Molao la Porofense
Karolo ya A
Selakgapalo
Ditshebeletso tsa ambulanse
Diakhaeve ka ntle ho diakhaeve tsa naha
Dilaebrari ka ntle ho kilaebrari tsa naha
Dilaesense tsa tahi
Dimisiamo ka ntle ho tsa naha
Morero wa porofense
Ditaba tsa setso tsa porofense
Dibaka tsa boithabiso le boithapollo tsa porofense
Dipapadi tsa porofense
Sephethephethe le ditsela tsa porofense
Ditshebeletso tsa ngaka ya diphoofolo ka ntle ho molawana wa botsebi
Karolo ya B
Ditaba tse latelang tsa mmuso wa selehae ho ya ka tlhaloso ya karolo ya 155 (6)	(a)	le (7);
Dibaka tsa mabopo a lewatle le boithabiso
Diboroto tsa tsebiso le papatso dibakeng tsa setjhaba
Mabitleng, dibaka tsa polokelo ya ditopo, dibaka tsa ho tjhesetsa ditopo
Ho hlwekisa
Taolo ya ho kgahlwa ha setjhaba
Taolo ya dibaka tse rekisang tahi setjhabeng
Dibaka tsa ho boloka,ho hlokomela le ho pata diphoofolo
Ho kampela le diterata tse kampelang
Ho lefellwa ha dintja
Ho fana ka laesense le taolo ya dibaka tse rekisang dijo setjhabeng
Dibaka tsa selehae tsa boithapollo
Dibaka tsa dipapadi tsa selehae
Mebaraka
Selakgapalo sa masepala
Dirapa tsa masepala le boithapollo
Ditsela sa masepala
Lerata
Boima
Dibaka tsa setjhaba tsa boikgathollo
Ho thotwa ha matlakala, dithotobolo le matlakala a dintho tse lahlwang
Ho rekisa diterateng
Ho kgantsha diterata
Sephethephethe le ho phaka
SHEJULU YA 6
Ditlhophiso tsa Nakwana
[Shejulu ya 6 e lokisitswe ke krl. 20 ya Molao 34 wa 2001.]
1. Ditlhaloso
Shejulung ena, ka ntle ha eba e sa dumelane le maemo –
“lehae” le hlalosa karolo ya Riphaboliki, eo pele Molaotheo wa mehleng o neng o sebetsa ka yona, e ile ya sebetswa lekgotleng le etsang molao la Aforika Borwa e le lebatowa le ikemetseng kapa le ipusang;
“Molaotheo o motjha” o hlalosa Molao wa Motheo wa Riphaboliki ya Aforika Borwa, wa 1996; “lekgotla le etsang molao la kgale” le hlalosa molao o phethilweng pele ho Molaotheo wa mehleng o neng o sebetsa;
“Molaotheo wa mehleng” o hlalosa Molaotheo wa Riphaboliki ya Aforika Borwa,
wa 1993 (Molao wa 200,1993).
2. Ho tswella pele ha molao o seng o le teng
(1)	Melao yohle e neng e se e sebetsa pele Molaotheo o motjha o sebetsa, e
sa tswela pele, e ikamahantse le -
(a)	ho fetolwa kapa ho phumulwa; le
(b)	ho tsamaelana le Molaotheo o motjha;
(2)	Molao o entsweng wa kgale o sa ntseng o sebetsa ho ya ka dintlha tsa karolwana ya (1)-
(a)	ha e sebediswe hohle, lebatoweng kapa kae kapa kae, jwalo ka pele ho Molaotheo
wa mehleng o neng o sebetsa ka ntle ha eba o ile wa fetolwa hore o be le ho sebediswa ka bophara; mme
(b)	o ntse o laolwa ke balaodi ba laolang Molaotheo o motjha o ntseng o sebetsa, o ikamahantse le Molaotheo o motjha.
3. Phetolelo ya molao o teng
(1)	Ka ntle ha eba e sa dumellane le maemo kapa ho bonahala hore ha e a tshwanela,
sesupo sa molao ofe kapa ofe o neng o le teng ha Molaotheo o motjha o sebediswa -
(a)	Riphaboliking ya Afrka Borwa kapa lehaeng (ntle le ha ho bolelwa lebatowa), e lokela ho nkwa e bolela Riphaboliki ya Aforika Borwa ho ya ka Molaotheo o motjha;
(b)	Palamenteng, Seboka sa Naha, kapa Senate, di lokela ho nkwa di bolela Palamente, Seboka sa Naha kapa Lekgotla la Naha la Diporofense ho ya ka Molaotheo;
(c)	ho MoPresidente, Motlatsi wa Mopresidente wa Phethahatso, Letona, Motlatsi wa Letona kapa Khabinete, le nkuwe le bolela Mopresidente, Letona, Motlatsi wa Mopresidente kapa Khabinete ho ya ka Molaotheo o motjha, o ikamahanyang le ntlha ya 9 ya Shejulu ena;
(d)	ho Mopresidente wa Senate, le nkuwe e le ho bolela Modulasetulo wa Lekgotla la Naha la Diporofense;
(e)	ho lekgotla le etsang molao la porofense, Tonakgolo, setho sa Lekgotla la Phethahatso le setho sa Lekgotla la Phethahatso la porofense, e nkuwe e supa lekgotla la ketsamolao la porofense, tonakgolo, Lekgotla la Phethahatso kapa setho sa Lekgotla la Phethahatso ka tlasa Molaotheo o motjha, ho ya ka ntlha ya 12 ya Shejulu ena; kapa
(f)	ho puo ya mmuso kapa dipuo tsa mmuso, e nkuwe e supa puo efe kapa efe ya mmuso ho ya ka Molaotheo o motjha.
(2)	Ka ntle ha eba e sa dumellane le maemo kapa e sa lokela, sesupo se setseng molaong wa kgale wa tsamaiso -
(a)	Palamenteng, Ntlo ya Palamente kapa seboka se etsang molao kapa mokgatlo wa Riphaboliki kapa wa lehae, o nkuwe o hlalosa -
(i)	Palamente ho ya ka Molaotheo o motjha, ha eba taolo ya molao oo e abetswe kapa o behetswe ho ya ka Molaotheo wa kgale kapa ka Shejulu ena lekgotleng la naha la phethahatso; kapa
(ii)	Lekgotla le etsang molao la porofense, ha eba taolo ya molao oo e abetswe kapa e behetswe ho ya ka Molaotheo wa kgale kapa ka Shejulu lekgotleng la naha la phethahatso; ka
(b)	ho Mopresidente, Tonakgolo, Molaodi, kapa mosebeletsi e moholo e mong wa phethahatso, Khabinete, Lekgotla la Matona kapa lekgotla la phethahatso la Riphaboliki kapa la lehae, le nkuwe le hlalosa -
(i)	Mopresidente ka tlasa Molao wa Motheo o motjha, ha taolo ya molao oo e abetswe kapa e behetswe ho ya ka Molao wa Motheo wa kgale kapa Shejulung ena ho lekgotla la phethahatso la porofense; kapa
(ii)	Tonakgolo ya porofense ho ya ka Molaotheo o motjha, ha eba taolo ya molao oo e abetswe kapa e behetswe ho ya ka Molao wa Motheo wa kgale Shejulu ena lekgotleng la phethahatso la porofense.
4. Seboka sa Naha
(1)	Motho ofe kapa ofe eo e neng e le setho kapa mosebeletsi wa mmuso wa Seboka sa Naha ha Molaotheo o motjha o qala ho sebediswa, e eba setho kapa mosebeletsi wa mmuso wa Seboka sa Naha ho ya ka Molaotheo o motjha, mme o sebetsa e le setho kapa mosebeletsi wa mmuso ho ya ka dipehelo tsa Molaotheo o motjha.
(2)	Seboka sa Naha se thehilweng ho ya ka dipehelo tsa karolwana ya (1)	se lokela ho nkuwa jwalo ka ha eka se kgethilwe ho ya ka Molaotheo o motjha o felang ka 30 Mmesa 1999.
(3)	Seboka sa naha se bopilwe ka ditho tse 400 ho fihlela ka 30 Mmesa 1999. ho ya ka karolo ya 49 (4)	ya Molaotheo o motjha.
(4)	Melawana le ditaelo tsa Seboka sa Naha tse sebetsang ha Molaotheo o motjha
o sebediswa, di tla tswela pele ka ho sebetsa, mme di laolwa ke ho fetolwa kapa ho phumulwa.
5. Morero o so kang o qetwa Palamenteng
(1)	Morero ofe kapa ofe o so kang o qetwa ke Sebokeng sa Naha ha Molaotheo o sebediswa o tswele pele ho ya ka dipehelo tsa Molaotheo o motjha.
(2)	Morero ofe kapa ofe o tshwerweng ke Senate ha Molaotheo o motjha o sebediswa o lebiswe Lekgotleng la Naha la Diporofense, mme Lekgotla le lokela ho tswela pele ka morero oo ho ya ka dipehelo tsa Molaotheo o motjha.
6. Dikgetho tsa Seboka sa Naha
(1)	Ha ho dikgetho tsa Seboka sa Naha tse tla tshwarwa pele ho 30 Mmesa 1999.
Ka ntle ha eba Seboka se ka qhalwa ho ya ka dipehelo tsa karolo ya 50 (2)	kamora hore ho fetiswe kgetho ya ho hloka ho se tshetjwe ha Mopresidente ho ya ka karolo ya 102 (2)	ya Molaotheo o motjha.
(2)	Karolo ya 50 (1)	ya molao o motjha e sa emisitswe ho fihlela 30 Mmesa 1999.
(3)	Le ha Molaotheo wa kgale o phumutswe, Shejulu ya 2 Molaotheong oo,
jwalo ka ha o fetotswe ke Sehlomathiso sa A Shejulung ena, e sebetsa -
(a)	dikgethong tsa pele tsa Seboka sa Naha sa ka tlasa Molaotheo o motjha;
(b)	ho lahlehelweng ha botho ba Seboka ka mabaka a mang a sa ngolwang karolong ya 47(3)	ya Molaotheo o motjha.
(c)	ho tlatseng dikgeo Sebokeng, le ha ho tlatseletswa, ho lekolwa le ha ho sebediswa mananeo a mekga e bile a sebediswa ha ho tlatswa dikgeo tsa mosebetsi, ho fihlela dikgetho tsa bobedi tsa Seboka tsa Molaotheo ona o motjha.
(4)	Karolo ya 47(4)	ya Molaotheo o motjha e emisitswe ho fihlela ka dikgetho tsa bobedi ho ya ka Molaotheo o motjha.
7. Lekgotla la Naha la Diporofense
(1)	Nako e felang ka pele, pele ho kopano ya pele ya lekgotla la ketsamolao la
porofense le tshwarwang kamora kgetho ya pele ho ya ka Molaotheo o motjha -
(a)	kabelo ya boemedi ba mekga ba porofense Lekgotleng la Naha la Diporofense e lokela ho tshwana le kabelo eo ka yona ditho tsa senate tse 10 tsa porofense di neng di thonngwe ka yona ho ya ka dipehelo tsa karolo ya 48 ya Molaotheo o fetileng, mme
(b)	kabo ya baromuwa ba ka mehla le baromuwa ba bohlokwa mekgeng e emetsweng lekgotleng la ketsamolao wa porofense, e tjena:
Porofense Baromuwa Baromuwa ba ka Mehla ba Bohlokwa
POROFENSE
BAROMUWA BA
KA MEHLA
BAROMUWA BA
KGEHEHILENG
1. KAPA BOTJHABELA
ANC 5
NP 1
ANC 4
2. FOREISETATA
ANC 4
FF1
NP 1
ANC 4
3. GAUTENG
ANC 3
DP 1
FF 1
NP 1
ANC 3
NP 1
4. KWAZULU-NATALA
ANC 1
DP 1
IFP 3
NP 1
ANC 2
IFP 2
5. MPUMALANGA
ANC 4
FF 1
NP 1
ANC 4
6. KAPA LEBOYA
ANC 3
FF 1
NP 2
ANC 2
NP 2
7. POROFENSE YA 
LEBOYA
ANC 6
ANC 4
8. LEBOYA BOPHIRIMA
ANC 4
FF 1
NP 1
ANC 4
9. KAPA BOPHIRIMA
ANC 2
DP 1
NP 3
ANC 1
NP 3
(2)	Mokga o nang le ditho lekgotleng la ketsamolao la porofense o lokela ho -
(a)	thonya baromuwa ba ka mehla ho batho bao e neng e le basenate ba Molaotheo o motjha o ne o sebediswa mme ba eba teng ho ka sebetsa e le baromuwa ba ka mehla; mme
(b)	ka thonya batho ba bang ho ba baemedi ba ka mehla ha feela ho se ba bang kapa palo e sa lekaneng ya ditho tsa kgale tsa basenate.
(3)	Lekgotla le etsang molao la porofense le lokela ho thonya baromuwa ba ka meha ho ya ka ho thonya ha mekga.
(4)	Dikarolwana tsa (2)	le (3)	di sebetsa feela ha ho thonngwa baromuwa ba ka mehla lekgetlo la pele Lekgotleng la Naha.
(5)	Karolo ya 62(1)	ya Molaotheo o motjha ha e sebetse ho thonngweng ha ditho tsa
kgale tsa Senate hore e be baromuwa ba ka mehla ho ya ka dipehelo tsa temana ena.
(6)	Melawana le ditaelo tsa Senate tse neng di sebediswa ha Molaotheo o motjha o
sebetsa, di lokela ho sebediswa mererong ya Lekgotla la Naha ho fihlela boemong ba ho sebediswa, e ikamahantse le diphetoho dife kapa dife kapa ho phumulwa.
8. Bao e neng e le ditho tsa Senate
(1)	Motho eo e neng e le setho sa Senate ya sa thonngwang ho ba moromuwa wa ka mehla wa Lekgotla la naha la Diporofense o na le tokelo ya ho ba setho se felletseng sa lekgotla la ketsamolao la porofense leo motho a le thonyeditsweng hore e be setho sa Senate ho ya ka karolo ya 48 ya Molaotheo wa kgale.
(2)	Ha motho eo e neng e le setho sa Senate a ikgethela ho se be setho lekgotleng la ketsamolao la porofense, motho eo o nkuwa jwalo ka motho ya tlohetseng mosebetsi wa ho ba setho sa Senate letsatsi pele Molaotheo o motjha o sebediswa.
(3)	Moputso, ditumellwa le kumo tsa setho sa mehleng sa Senate se thontsweng ho ba moromuwa wa ka mehla kapa setho sa lekgotla la ketsamolao la porofense di ke ke tsa fokotswa feela ka lebaka la ho thonngwa hoo.
9. Phethahatso ya Naha
(1)	Mang kapa mang eo e neng e le Mopresidente, Motlatsi wa Mopresidente wa
Phethahatso, Letona kapa Motlatsi wa Letona ho ya ka Molaotheo wa kgale, ha Molaotheo o motjha o ne o sebediswa, o tswella ho ba setho, mme o dula mosebetsing ho ya ka dipehelo tsa Molaotheo o motjha, empa e ikamahanye le temana ya (2).
(2)	Ho fihlela 30 Mmesa 1999 dikarolo tsa 84, 89, 90, 91, 93 le 96 tsa Molaotheo o motjha di nkuwe jwalo ka ha eka di baleha ka mokgwa o hlahisitsweng Sehlomathisong sa B Shejulung ena.
(3)	Temanenyana ya (2)	ha e thibele Letona leo e neng e le setho sa Senate ha Molaotheo o motjha o sebediswa, ho tswela pele e le Letona jwalo ka ha ho ngotswe karolwaneng ya 91(1)(a)	ya Molaotheo o motjha, jwalo ka ha karolo eo e ngotswe Sehlomathisong sa B.
10. Makgotla a etsang molao wa Diporofense
(1)	Motho e mong le e mong eo e neng e le setho kapa mosebeletsi wa mmuso wa
lekgotla la ketsamolao wa porofense ha Molaotheo motjha o sebediswa, motho eo e eba setho kapa mosebeletsi wa mmuso wa porofense eo ho ya ka Molaotheo o motjha, mme o sebetsa e le setho kapa mosebeletsi wa mmuso ho ya ka Molaotheo o motjha mmoho le Molaotheo wa porofense o ka bang teng.
(2)	Lekgotla la ketsamolao la porofense le bopilweng ka dipehelo tsa temanenyana ya (1)	le nkuwe e le le kgethuweng ho ya ka Molaotheo o motjha nakong e tla fela ka 30 Mmesa 1999.
(3)	Ho ya ka nako e balletsweng e felang ka 30 Mmesa 1999, e ikamahantse le karolo ya 108(4), lekgotla la ketsamolao la porofense le na le ditho tse ngata tse balletsweng molao oo ho ya ka Molaotheo wa kgale le palo ya ditho tsa Senate tsa kgale tseo jwale e seng e le ditho tsa lekgotla la ketsamolao ho ya ka dipehelo tsa temana ya 8 ya Shejulu ena.
(4)	Melawana le ditaelo tsa lekgotla la ketsamolao la porofense e sebediswang ha Molaotheo o sebediswa, e tswela pele, e ikamahantse le ho fetolwa le ho phumulwa.
11. Dikgetho tsa makgotla a ketsamolao ya diporofense
(1)	Le ha molaotheo wa kgale o phumutswe, Shejulu ya 2 ya Molaotheo oo, jwalo ka ha e fetotswe ho ya ka Sehlomathiso sa A sa Shejulu, e sebetsa -
(a)	dikgethong tsa pele tsa lekgotla la ketsamolao la porofense ho ya ka Molaotheo o motjha;
(b)	ho lahlehelwa ke ho ba setho sa lekgotla la ketsamolao maemong a mang ho ao ho fanweng ka ona karolong ya 106 (3)	ya Molaotheo o motjha; le
(c)	ho tlatsweng ha dikgeo tse teng tsa mosebetsi lekgotleng la ketsamolao, le tlatseletsong, ho lekolweng le ho sebedisweng ha mananeo a dikgeo tsa mosebetsi, ho fihlela dikgetho tsa bobedi tsa lekgotla la ketsamolao ho ya ka Molaotheo o motjha.
(2)	Karolo ya 106 (4)	ya Molaotheo o motjha e emisitswe bakeng sa lekgotla la ketsamolao la porofense ho fihlela nako ya dikgetho tsa bobedi tsa lekgotla la ketsamolao ho ya ka Molaotheo o motjha.
12. Makgotla a phethahatso a diporofense
(1)	Motho eo e neng e le Tonakgolo kapa setho sa Khansele ya phethahatso ya
porofense ha molaotheo o motjha o kena tshebetsong e tswela pele e le setho, mme o kena mosebetsing ho ya ka dipehelo tsa Molaotheo o motjha le molaotheo wa porofense o ka bang teng feela ho sa lebalwe dipehelo tsa temana ya (2).
(2)	Ho fihlela Tonakgolo e kgethilweng kamora dikgetho tsa lekgotla la ketsamolao la porofense ho ya ka Molaotheo o motjha e kena mosebetsing, kapa porofense e sebedisa molaotheo wa yona, ho sa natswe hore ke efe e etsahalang pele, dikarolwana tsa 132 le 136 tsa Molaotheo o motjha di lokela ho utlwisiswa jwalo ka ha ho ngotswe Sehlomathisong ho ya ka Shejulu ena.
13. Melaotheo ya diporofense
Molaotheo wa porofense o ileng wa fetiswa pele Molaotheo o motjha o
kena tshebetsong o lokela ho itshetleha ka karolo ya 143 ya Molaotheo o motjha.
14. Mosebetsi wa molao diporofenseng
(1)	Molao mabapi le morero o sebakeng sa tshebetso o lenaneng le Shejulung ya 4
kapa ya 5 ya Molaotheo o motjha, oo ha Molaotheo o motjha o sebediswa, o ile
wa tsamaiswa ka taolo lekgotleng la phethahatso la naha, o ka ajwa ke Mopresidente, ka kgoeletso , ho ya nang le matla lekgotleng la phethahatso la porofense ka tumello ya Lekgotla la Phethahatso la porofense.
(2)	Ho fihlela ho hlokeha hore mosebetsi wa lekgotla la ketsamolao ho ya ka temananyana ya (1)	o tle o atlehe, Mopresidente, ho ya ka kgoeletso, a nna a -
(a)	fetola molao oo kapa a o betla hore a tle a laole tlhaloso ya ona, kapa taolo ya ona;
(b)	moo mosebetsi o sa sebedisweng molaong kaofela, ho phumulwa le ho phethiswa, ka diphetoho le ka ntle ho diphetoho dife kapa dife kapa dikamohelo tse hlalositsweng temaneng ya (a), dipehelo tseo mesebetsi e phethilweng ho tsona kapa ho fihlela moo mosebetsi o phethwang teng; kapa
(c)	laola morero ofe kapa ofe wa bohlokwa ka lebaka la kabo, ha mmoho le ho falliswa kapa kadimano ya basebetsi, kapa ho fetiswa ha thepa, melato, ditokelo le ditlamo, ho di isa kapa ho di amohela ho tswa lekgotleng la phethahatso la mmuso kapa la porofense kapa lefapha lefe kapa lefe la Mmuso, taolo, tshebeletso ya tshireletso kapa mekgatlo e meng feela.
(3)	(a)	Kgatiso ya kgoeletso ka nngwe e entsweng ho ya ka dipehelo tsa temananyana ya (1)	kapa (2)	e lokela ho nehelwa Seboka sa Naha le Lekgotla la Naha la Diporofense matsatsing a 10 a phatlalatso ya kgoletso.
(b)	Ha Seboka sa Naha ha mmoho le Lekgotla la Diporofense a sa ananele kgoeletso eo kapa pehelo efe kapa efe ya yona, kgoeletso eo e a thisa, empa e sa ame -
(i)	tshebetso ya eng kapa eng e entsweng ka dipehelo tsa kgoeletso eo kapa pehelo eo, pele e thisa; kapa
(ii)	tokelo kapa tshwanelo e fumanweng kapa tlameho kapa molao o hlahileng pele e thisa.
(4)	Ha molao o ajwa ho ya ka dipehelo tsa temananyana ya (1), tlhaloso efe kapa efe ya molao ho molaodi ya e laolang, e amohelwe e le tlhaloso ho molaodi eo a filweng mosebetsi oo.
(5)	Kabo efe kapa efe ya molao ka karolo ya 235(8)	ya Molaotheo wa mehleng,
mmoho le phetolo, kamohelo kapa ho phumulwa le phetiso botjha ya molao kapa ketso efe kapa efe e etswang ka karolo eo, e tla nkwa jwale ka ha e ka e entswe ho ya ka temana ena.
15. Molao o teng ka ntle ho matla a lekgotla la ketsamolao la Palamente
(1)	Bolaodi bo teng lekgotleng la phethahatso la naha bo tsamaisang molao ofe
kapa ofe o ka ntle ho matla a Palamente ha Molaotheo o motjha o sebediswa, bo tla dula bo na le tshwanelo ya ho tsamaisa molao ho fihlela o abelwa bolaoding bo lekgotleng la phethahatso la porofense ho ya ka dipehelo tsa temana ya 14 ya Shejulu ena.
(2)	Temananyana ya (1)	e tla thisa dilemo tse pedi kamora hore Molaotheo o
sebediswe.
16. Makgotla a dinyewe
(1)	Lekgotla le leng le le leng la dinyewe, ha mmoho le makgotla a setso a neng a leng teng pejana ho ho kenngwa tshebetsong ha Molaotheo o motjha, le tla tswela pele ka mosebetsi wa ona mme le sebedise matla a tshebetso ya molao ka moo molao o etswang o dumellang le lona, mme mang kapa mang ya sebetsang ofising e le mosebeletsi wa molao o tla tswela pele ho sebetsa ho ya ka molao o sebedisetswang maemo ao, ho ya ka -
(a)	phetolo efe kapa efe kapa ho phumulwa ha molao oo; ha mmoho
(b)	le tumellano le Molaotheo o motjha.
(2)	 (a)	Lekgotla la Molaotheo le thehilweng ke Molaotheo wa mehleng le fetoha Lekgotla la Molaotheo tlasa Molaotheo o motjha.
(b)	…
[Temananyana (b)	e hlakotswe ke krl. 20 (a)	ya Molao 34 wa 2001.]
(3)	(a)	Karolo ya Lekgotla la Boipiletso ya Lekgotla le Phahameng la Aforika Borwa le fetoha Lekgotla le Phahameng la Boipiletso tlasa Molaotheo o motjha.
(b)	…
[Temananyana (b)	e hlakotswe ke krl. 20 (b)	ya Molao 34 wa 2001.] 
(4)	 (a)	Karolo ya porofense kapa ya selehae ya Lekgotla le Phahameng la Aforika Borwa kapa Lekgotla le Phahameng la lehaeng kapa karolo e akaretsang ya lekgotla la mofuta oo, e fetoha Lekgotla le Phahameng tlasa Molaotheo o motjha ho se phetoho ya letho sebakeng seo le nang le matla a molao, ho ya ka ho arolwa hofe kapa hofe ho nahannweng temananyeng ya 6.
(b)	Mang kapa mang ya sebetsang ofising kapa a thonngwe ho ka sebetsa ofising e le Moahlodi wa Mopresidente, Motlatsi wa Moahlodi wa Mopresidente kapa moahlodi wa lekgotla la dinyewe eo a hlalositsweng temaneng ya (a)	ha Molaotheo o sebediswa, e tla ba Moahlodi wa Mopresidente kpa moahlodi wa lekgotla le jwalo la dinyewe ho ya ka Molaotheo o motjha, ho ya le ka ho arolwa ho nahannweng temanenyaneng ya (6).
(5)	Ka ntle ha eba ho se tumellano le tikoloho kapa e sa loka hohang feela, ho hlaloswa molaong ofe kapa ofe kapa tsamaiso ho -
(a)	Lekgotla la Molaotheo ka tlsa Molaotheo wa mehleng, ho tshwanetse ho
amohelwa e le ho bolela Lekgotla la Molaotheo ka tlasa Molaotheo o motjha.
(b)	Karolo ya Boipiletso ya Lekgotla le Phahameng la Aforika Borwa, e amohelwe e bolela Lekgotla le Phahameng la Boipiletso; le
(c)	Karolo ya porofense kapa ya selehae ya Lekgotla le Phahameng la Aforika Borwa kapa lekgotla le phahameng la lehae kapa karolo e akaretsang ya lekgotla leo e nkwe e bolela Lekgotla le Phahameng.
(6)	 (a)	Ha ho ka kgoneha ka pele ka mora hoba Molaotheo o motjha o sebediswe makgotla oohle, mmoho le moralo a ona, sebopeho, tshebetso le matla a tshebetso, le molao o lokelang, o lokela ho hlophiswa botjha ka sepheo sa ho theha tsamaiso ya toka e tshwanelang ditlhoko tsa Molaotheo o motjha.
(b)	Setho sa Khabinete se ikarabellang ho tsa toka, mme e sebetsa nakwana feela kamora therisano le Khomishene ya Ditshebeletso ya Molao, a qale tlhophiso e ntjha e lebeletsweng temaneng ya (a).
(7)(a)	Mang kapa mang ya nang le maemo, nakong eo Molao wa 2001 wa Tokiso ya Molaotheo wa Riphaboliki ya Aforika Borwa o neng o kena tshebetsong, jwaloka-
 (i)	Mopresidente wa Lekgotla la Ketsamolao, e ba Moahlodi e Moholo jwalokaha ho boletswe karolong ya 167 (1)	ya Molaotheo o motjha; 
 (ii)	Motlatsa Mopresidente wa Lekgotla la Ketsamolao, e ba Motlatsa Moahlodi jwalokaha ho boletswe karolong ya 167 (1)	ya Molaotheo o motjha; 
 (iii)	Moahlodi e Moholo, e ba Mopresidente wa Lekgotla le Phahameng la Boipiletso jwalokaha ho boletswe karolong ya 168 (1)	ya Molaotheo o motjha; le 
 (iv)	Motlatsa Moahlodi e Moholo, e ba Motlatsa Mopresidente wa Lekgotla le Phahameng la Boipiletso jwalokaha ho boletswe karolong ya 168 (1)	ya Molaotheo o motjha.
(b)	Melao yohle, dipehelo kapa ditsamaiso tse entsweng ke Mopresidente wa Lekgotla la Molaotheo kapa Moahlodi e Moholo tse keneng tshebetsong hanghang pele Molao wa 2001 wa Tokiso ya Molaotheo wa Riphaboliki ya Aforika Borwa o neng o kena tshebetsong, etswela pele ho fihlela e hlakolwa kapa e lokiswa. 
(c)	Ntle le haeba ho sa lekalekanwe ka maemo kapa ho hlakile hore ha ho maemong a matle, keletso ya molao kapa tsela ya Moahlodi e Moholo kappa Moporesidente wa Lekgotla la Molaotheo, e lokela ho nkuwa jwaloka keletso e yang ho Moahlodi e Moholo jwalekaha e hlalositswe karolong ya 167 (1)	ya Molaotheo o motjha.
[Temananyana (7)	e kentswe ke krl. 20 (b)	ya Molao 34 wa 2001.]
17. Dinyewe tse so feleng makgotleng
Dinyewe tsohle tse neng di so phethwe makgotleng pejana Molaotheo o motjha
o kena tshebetsong di lokela ho phethwa jwalo ka ha eka Molaotheo o motjha o ne o sa fetiswa, ntle le ha ditshwanelo tsa toka di bontsha ka mokgwa o mong.
18. Bolaodi ba Botjhutjhisi
(1)	Karolo ya 108 ya Molaotheo wa mehleng e dula e sebetsa ho fihlela Molao
wa Palamente o lebeletsweng karolong ya 179 ya Molaotheo o motjha o sebediswa.
Temananyana ena ha e ame ho thonngwa ke Motsamaisi wa Setjhaba wa Botjhutjhisi ba Setjhaba ka dipehelo tsa karolo ya 179.
(2)	Mohlahlobikakaretso ya mosebetsing ha Molaotheo ona o sebediswa o tla tswela
pele ka mosebetsi ho ya ka dipehelo tsa molao o amanang le mosebetsi oo, ho sa lebalwe dipehelo tsa temananyana ya (1).
19. Dikano le Boitlamo
Motho ya tswelang pele a le mosebetsing tlasa dipehelo tsa Shejulu ena a bile a se a entse kano kapa boitlamo ba mosebetsi tlasa Molaotheo wa kgale, ha a tlamehe hore a phete kano kapa boitlamo tlasa Molaotheo o motjha.
20. Metheo e meng ya molaotheo
(1)	Karolong ena “mokgatlo wa molaotheo” o bolela -
(a)	Mosireletsi wa Setjhaba
(b)	Khomishene ya Ditokelo tsa Botho
[Serat. (b)	se lokisitswe ke krl. 4 ya Molao 65 wa 1998.]
(c)	Khomishene ya Tekano ya Bong
(d)	Mohlahlobikakaretso
(e)	Sesui sa Dibanka tsa Aforika Borwa
(f)	Khomishene ya Matlotlo le Palo ya Matlotlo
(g)	Khomishene ya Ditshebeletso tsa Toka
(h)	Lekgotla la Puo la Kopanelo la Aforika Borwa
(2)	Motheo ofe kapa ofe wa Molaotheo o bopilweng ke Molaotheo wa
mehleng o tla tswela pele ho sebetsa tlasa dipehelo tsa molao o sebetsang ho ona, mme mang kapa mang ya leng maemong a setho sa khomishene, setho sa lekgotla la Sesui sa Dibanka, kapa Lekgotla la Puo la Kopanelo la Aforika Borwa, Mosireletsi wa Setjhaba kapa a Mohlahlobikakaretso ha Molaotheo o mtjha o sebediswa, o tla tswela pele a le maemong ao ho ya ka molao o sebediswang maemong ao, ho latelwa -
(a)	phetolo efe kapa efe kapa ho phumulwa ha molao oo; le
(b)	tumellano la Molaotheo o motjha.
(3)	Dikarolo tsa 199(1), 200(1),(3)	le (5)	ho fihlela ho (11)	le 201 ho fihlela ho 206 tsa Molaotheo wa kgale, di tla dula di le tshebetsong ho fihlela di phumulwa ka Molao wa Palamente o fetisitsweng tlasa dipehelo tsa karolo ya 75 ya Molaotheo o motjha.
(4)	Ditho tsa Khomishene ya Tshebeletso ya Toka tse bolelwang karolwaneng ya 105(1)(h)	ya Molaotheo wa kgale ha e sa hlole e le ditho tsa Khomishene ha ditho tseo ho hlalositsweng karolong ya 178 (1)(i)	ya Molaotheo o motjha ba kgethelwa ho ba mosebetsing.
(5)	 (a)	Lekgotla la Volkstaat le thehilweng tlasa dipehelo tsa Molaotheo wa kgale le tla tswela pele ho sebetsa tlasa dipehelo tsa molao o etswang o tobaneng le lona, mme mang kapa mang ya neng a na le maemo ho yona ha Molaotheo o motjha o sebediswa, o tla tswela pele maemong ao tlasa dipehelo tsa molao o tobaneng le lona, ho ya ka -
(i)	hore phetolo kapa ho phumulwa ha molao; mmoho le
(ii)	hore o dumellane le Molaotheo.
(b)	Dikarolo tsa 184 A, 184 B(1)(a), (b)	le (d)	tsa Molaotheo wa kgale di dula di
sebetsa ho fihlela di hlakolwa ka Molao wa Palamente o fetisitsweng tlasa dipehelo tsa karolo ya 75 ya Molaotheo o motjha.
21. Ho fetiswa ha molao o hlokwang ke Molaotheo
(1)	Moo Molaotheo o qosang hore ho fetiswe molao o etswang wa naha
kapa wa porofense, molao oo o lokela ho fetiswa ke bolaodi bo lokelang ka nako e lekaneng ya mohla Molaotheo o motjha o neng o sebetsa.
(2)	Karolo ya 198(b)	ya Molaotheo o motjha e ke ke ya sebediswa ho fihlela molao
o lebeletsweng o fetiswa.
(3)	Karolo ya 199(3)(a)	ya Molaotheo o motjha e ke ke ya sebediswa peledikgwedi
tse tharo di feta ka mora molao o lebeletsweng o fetiswa.
(4)	Molao wa Naha o lebeletsweng karolong ya 217 (3)	ya Molaotheo o motjha o
lokela ho fetiswa pele ho feta dilemo tse tharo tsa mohla Molaotheo o motjha o
sebediswang, empa ho hlokeha ha molao o etswang nakong ena ha ho thibele tshebediso ya leano le hlalositsweng karolong ya 217 (2).
(5)	Ho fihlela Molao wa Palamente o hlalositsweng karolong ya 65 (2)	ya Molaotheo
o motjha o fetisitswe, molao wa porofense ka nngwe o ka nna wa lekanyetsa tsamaiso ya ona ho ya ka dipehelo tseo ka tsona matla a fuweng baromuwa ba ona ho e kgethela Lekgotleng la Naha la Diporofense.
(6)	Ho fihlela molao o lebeletsweng karolong ya 229(1)(b)	wa Molaotheo o motjha
o fetisitswe, masepala o na le matla a ho beha boholo ba lekgetho, kapa tefello ya thepa eo a filweng matla a ho a batla ha Molaotheo o qala ho sebediswa.
22. Kopano ya naha le poelano
(1)	Le ha ho ena le dipehelo dife kapa dife tse ding tsa Molaotheo o motjha le ka ntle
ho ho phumulwa ha Molaotheo wa kgale, dipehelo tsohle tse tsamaelanang le tshwarelo e fuperweng Molaotheong wa mehleng ho ya ka sehlooho sa “Kopano ya Naha le Poelano” di lokela ho ba karolo ya Molaotheo o motjha mabapi le Molao wa Nthsetsopele ya Kopano ya Naha le Poelano, wa 1995 (Molao wa 34 wa 1995), jwalo ka ha o fetotswe, ho kenyeletswa mabaka a yona a bonnete.
(2)	Bakeng sa sepheo sa temananyana (1), letsatsi la 6 Tshitwe 1993 le hlahellang Molaotheong o fetileng tlasa sehlooho se reng ‘Kopano ya Setjhaba le Poelano’, le lokela ho ba ‘11 Motsheanong 1994’.
[Temananyana (2)	e kentswe ke krl. 3 ya Molao 35 wa 1997.]
23. Bili ya Ditokelo
(1)	Molao wa naha o lebeletsweng dikarolong tsa 9 (4), 32 (2)	le 33 (3)	tsa Molaotheo o motjha o lokela ho fetiswa nakong ya dilemo tse tharo ho tloha mohlang Molaotheo o motjha o kenngwang tshebetsong.
(2)	Ho fihlela molao o lebeletsweng dikarolong tsa 32 (2)	le 33 (3)	wa Molaotheo o motjha o fetisitswe -
(a)	karolo ya 32 (1)	e lokela ho balwa tjena:
‘(1)	Motho e mong le e mong o na le tokelo ya ho tseba ditaba kaofela tseo mmuso o di tsebang kapa e meng ya makala mafapheng afe kapa afe a mmuso ha feela tsebo eo e hlokeha mabapi le ho phethisa kapa ho boloka tse ding tsa ditokelo tsa tsona.’; le
(b)	karolo ya 33 (1)	le ya (2)	di lokela ho amohelwa tjena:
‘Motho e mong le e mong o na le tokelo ya -
(a)	ho ba le ho nka mohato wa molao ha e le hore ditokelo tsa hae kapa ditabatabelo tsa hae di a hanelwa kapa di bang kotsing;
(b)	ka tsamaiso e nepahetseng mohato wa toka wa molao moo e leng hore tse ding tsa ditokelo kapa ditebello tsa molao tsa bona di a ameha kapa di bang kotsing;
(c)	a fuwe mabaka ka ho ngola mabapi le mohato wa taolo a mang ditokelo dife kapa dife tsa bona le ditabatabelo ka ntle ha eba mabaka a mohato oo a se a phatlaladitswe; le
(d)	mohato wa taolo wa toka ho ya ka mabaka a filweng moo ditokelo tsa bona di amehang teng kapa di bang kotsing.’.
(3)	Dikarolo tsa 32(2)	le 33(3)	tsa Molao wa Motheo o motjha di fela ha eba molao o
lebeletsweng dikrolong tseo, ka latellana, ha di a fetiswa ka dilemo tse tharo tsa mohla Molaotheo o sebediswang.
24. Taolo ya naha le ditshebeletso tsa tshireletso
(1)	Dikarolo tsa 82 (4)	(b), 215, 218 (1), 219 (1), 224 ho isa ho 228, 236 (1), (2), (3), (6), (7)(b)	le (8)	le 237(1)	le (2)	(a)	le 239(4)	le(5)	tsa Molaotheo wa kgale di ntse di le tshebetsong jwalo ka ha eka Molaotheo wa kgale ha o a phumulwa, ho ya ka -
(a)	diphetoho dikarolong tse ngotsweng Sehlomathisong sa D;
(b)	diphetoho tse ding kapa ho phumulwa ha dikarolo tseo ka Molao wa Palamente o fetisitsweng ka tlasa dipehelo tsa karolo ya 75 ya Molaotheo o motjha, ha mmoho le
(c)	tumellano le Molaotheo o motjha.
(2)	Khomishene ya Tshebeletso ya Setjhaba le dikhomishene tsa ditshebeletso tsa diporofense tse hlaloswang Kgaolong ya 13 ya Molaotheo wa kgale, di dula di le tshebetsong tlasa dipehelo tsa Kgaolo eo, mme molao o sebediswang ho yona jwalo ka ha eka Kgaolo eo e hlakotswe, ho fihlela Khomishene le dikhomishene tsa diporofense di fediswa ka Molao wa Palamente o fetisitsweng ka dipehelo tsa dikarolo tsa 75 tsa Molaotheo o motjha.
(3)	Ho phumulwa ha Molaotheo wa kgale ha ho ame kgoeletso efe kapa efe e
ntshitsweng ho ya ka karolo ya 237(3)	ya Molaotheo wa kgale, mme kgoeletso ya mofuta oo e tla tswela pele tshebetsong, ho ya ka -
(a)	phetoho efe kapa efe kapa ho phumulwa; le
(b)	tumellano le Molaotheo o motjha.
25. Ho se atlehe ho kgethweng lekgotleng la ketsamolao
(1)	Mang kapa mang, eo ha Molaotheo o motjha o sebetsa a neng ahlotswe
Riphaboliking nako e fetang kgwedi tse 12 a le tjhankaneng a ne a sa fuwa boikgethelo ba faene, ha a tshwanela ho kgethelwa ho ba setho sa Seboka sa Naha kapa lekgotla la ketsamolao wa porofense.
(2)	Ho se atlehe ha motho tlasa dipehelo tsa temanenyana ya (1)	-
(a)	ho a fela ha kahlolo e ka qhelelwa thoko ha ho entswe boipiletso, kapa nako ya kahlolo ya fokotswa ha ho entswe boipiletso hore e se hlole e ka mo sitisa, hape
(b)	ho fela ha ho feta dilemo tse hlano kahlolo e phethilwe
26. Mmuso wa selehae
(1)	Ho fihlela dipehelo tsohle tsa dikarolo tsa 151, 155,156 le 157 tsa Molaotheo o motjha -
dipehelo tsa Molao wa Phetoho wa Mmuso wa Selehae, wa 1993 (Molao wa 209 wa 1993), jwalo ka ha o ka fetolwa nako le nako ke lekgotla le etsang molao le tsamaelana le Molaotheo o motjha, o tla dula ho fihlela ka 30 Mmesa 1999 kapa ho fihlala o phumulwa, ho tswa feela hore ke efe e potlakileng; le
[Temananyana (a)	e emetswe ke krl. 5 (a)	ya Molao 65 wa 1998.]
morena wa setjhaba ya hlokometseng melo ya setso mme a dula sebakeng seo e leng sa lekgotla la phetoho la selehae, lekgotla la phetoho la mahaeng kapa lekgotla la boemedi la phetoho, le hlalositsweng Molaong wa Phetoho wa Mmuso, wa 1993, mme o hlwailwe jwalo ka ha o ngotswe karolong ya 182 ya Molaotheo wa kgale, mme e ka ba setho se seng molaong, se tshwanelang ho ba setho sa lekgotla leo ho fihlela 30 Mmesa 1999 kapa ho fihlela Molao wa Palamente o fana ka molao o mong.
[Temananyana (b)	e emetswe ke krl. 5 (a)	ya Molao 65 wa 1998.]
 (2)	Karolo ya 245 (4)	ya Molaotheo wa mehleng e sa ntse e sebediswa ho fihlela tshebediso ya karolo eo e ba e fela. Karolo 16(5)	le ya (6)	Molao wa Mmuso wa Selehae, wa 1993, o ke ke wa hlakolwa pele ho 30 Mmesa 1999.
[Temananyana (2)	e lokisitswe ke krl. 5 (b)	ya Molao 65 wa z1998.]
27. Poloko ya Molao wa Palamente le Melao ya diporofense
Dikarolo tsa 82 le 124 tsa Molaotheo o motjha ha di ame poloko ya Molao wa
Palamente kapa Molao wa Diporofense o fetisitsweng pele Molaotheo o motjha o
sebediswa.
28. Ho ngodiswa ha leruo le tsitsitseng le ruilweng ke Mmuso
(1)	Ka ho hlahisa setefikeiti se tswang ho bolaodi bo nang le matla ka hore leruo le
tsitsitseng le ruilweng ke Mmuso le matleng a mmuso o itseng ho ya ka dipehelo tsa karolo ya 239 ya Molaotheo wa kgale, mongodisi wa ditumellano tseo o tlameha ho hlokomela hore tsohle tse ngotsweng kapa ditiiso kapa bongodisi bo batlehang bofe kapa bofe, lebitso la ditumellano kapa ditokomane tse ding tsa ho ngodisa leruo le tsitsitseng lebitsong la mmuso.
(2)	Ha ho lekgetho, tefello kapa tefo efe kapa efe e tla leshwa ho ya ka ngodiso ho ya ka dipehelo tsa temananyana ya (1).
SEHLOMATHISO SA A
Diphetolo Shejulung ya 2 ya Molaotheo wa mehleng
1. Phetolo ya karolo ya 1 ka e latelang:
‘1. Mekga e ngodisitsweng ho ya ka dipehelo tsa lekgotla la naha la ketsamolao mme le phehisana ka kgetho ya Seboka sa Naha, e tla thonya bonkgetheng ba kgetho eo lenaneng la bonkgetheng le lokiseditsweng ho latela Shejulu le lekgotla la naha la ketsamolao.”.
2. Phetolo ya karolo ya 2 ka e latelang:
‘2. Maemo Sebokeng sa Naha jwalo ka ha a laotswe ho latela karolo 46 ya Molaotheo o motjha, e tla tlatswa tjena:
(a)	Halofo e nngwe ya memo e mananeong a tswang mabatoweng e rometswe ke mekga ka ho fapana, ka palo e tsitsitseng ya maemo e ka boloetswe lebatowa ka leng jwalo ka ha le akantswe ke Khomishene, le mabapi le dikgetho tse tlang tsa Seboka, ho nahanwe le tsebiso ya saense e teng ya boikarabelo ho latela bakgethi baemedi ba nag le thahasello ba mekga.
(b)	Halofo e nngwe ya maemo a tswang mananeong a naha a fuweng ke mekga ka ho fapana, kapa mananeong a mabatowa moo mananeo naha a sa kang a romelwa.’.
3. Phetolo ya ntlha ya 3 ka e latelang:
‘3.Mananeo a bonkgetheng bao ho nehelenwang ka bona ke mokga, a tla kenyelaetsa mabitso a sa feteng palo ya bonkgetheng ba lekanang le palo ya maemo a Sebokeng sa Naha, mme lenaneo ka leng le tla bontsha mabitso tlhohomisong eo e tsitsitseng ya ka moo ba ratang jwalo ka ha mokga o ka laolwa.’.
4. Phetolo ya ntlha ya 5 ka ho fetola mantswe a tlang pele ho temana ya (a)	ka mantswe a latelang:
‘5. Ditulo tseo ho buuwang ka tsona ntlheng ya 2(a)	di tla abelwa lebatowa ka leng ho mekga e phehisanang ka dikgetho, tjena:’.
5. Phetolo ya ntlha ya 6 -
(a)	ka ho fetola mantswe a tlang pele ho temana ya (a)	ka mantswe a latelang:
‘6. ditulo tseo ho builweng ka tsona ntlheng ya 2(b)	di tla abelwa mekga e phehisanang ka dikgetho, ka tsela ena:’; le
(b)	ka ho fetola temana ya (a)	ka temana e latelang:
‘(a)	Palo ya dikgetho ka tulo ka nngwe e tla hlaloswa ka ho arola palo kaofela ya dikgetho tse entsweng naheng yohle ka palo ya ditulo tse Sebokeng sa Naha, le se le seng, le sephetho le se le seng, ho sa natswe dikotwana, e tla palo ya dikgetho ho ya ka ditulo.’.
6. Phetolo ya karolo ya ntlha ya 7(3)	ka ho fetola temana ya (b)	ka temana e latelang:
‘(b)	Phetolo ya palo ya dikgetho tsa ditho di tla hlaloswa ka ho arola palo kaofela ha yona e kgethilweng naheng, ho tloswa palo ya dikgetho naheng yohle ho etsetsa mokga o mong oo ho buisanweng ka ona temaneng ya (a), ka palo ya ditho Sebokeng, le se le seng, ho tloswa palo ya ditho tse abilweng ha ho qetwa mokgeng oo ho ya ka dipehelo tsa temana ya (a).’.
7. Phetolo ya karolo ya10 ka ntlha e latelang:
‘10. Palo ya ditho lekgotleng la ketsamolao porofenseng di tla bewa ho ya ka dipehelo tsa karolo ya 105 ya Molaotheo o motjha.’.
8. Phetolo ya ntlha ya 11 ka ho ngola ka ntlha e latelang:
‘11. Mekga e ngodisitsweng ho ya ka dipehelo tsa lekgotla la ketsamolao la naha mme di phehisana ka dikgetho tsa lekgotla la ketsamolao la porofense, le tla kgetha bakgethwa hore ba kgethelwe lekgotla leo la ketsamolao mananeng a porofense a lokiseditsweng ho ya ka Shejulu ena le lekgotla la ketsamolao.’.
9. Phetolo ya karolo ya 6 ka ntlha e latelang:
’16.Ho kgethwa ha ditho
 (1)	Kamora hore ho balwa ha dikgethoho qetwe, palo ya baemedi ba mokga ka mong o hlalositswe, mme sephetho sa dikgetho se phatlaladitswe ho ya ka dipehelo tsa karolo ya 190 tsa Molaotheo o motjha, Molaotheo o tla, kamora matsatsi a mabedi kamora phatlalatso, kgetha ho tswa lenaneng ka leng bakgethwa, ba phatlaladitswe ho ya ka molao wa naha, baemedi ba mokga ka mong lekgotleng la ketsamolao
(2	Ho ya ka kgetho ya dipehelo tsa ntlha e ka tlase ya (1), ha lebitso la mokgethwa le hlahella hangata mananeng a mang a seboka sa Naha le lekgotla la ketsamolao la porofense ( ha eba kgetho ya Seboka le lekgotla la ketsamolao a tshwerwe ka nako e le nngwe), mme mokgethwa eo a tla kgethwa e le moemedi dibakeng tse ngata, mokga o rometseng lenane le jwalo o tla, kamora matsatsi a mabedi kamora phatlalatso e jwalo, hlalosetsa Khomishene hore mokgethwa eo o tla kgethwa lenaneng lefe kapa mokgethwa o tla sebetsa lekgotleng lefe la ketsamolao, ho ya ka moo a ratang ka teng, mme ho latela maemo ana , lebitso la mokgethwa le tla hlakolwa mananeng a mang.
(3)	Khomishene e tla phatlalatsa ke hona mabitso a baemedi lekgotleng le etsang molao kapa makgotleng a ketsamolao;”.
10. Phetolo ya karolo ya 18 ka ho ngola mantswe ana bakeng sa temana ya (b)	ka temana ya:
‘(b)	moemedi o a thongwa jwalo ka moromuwa wa ka mehla Lekgotleng la Naha la Diporofense;’.
11. Phetolo ya ntlha ya 19 ka ntlha e latelang:
‘19. Lenane la ditho tsa mokga tseo ho builweng ka tsona ntlheng ya 16 (1)	di ka eketswa nakong e nngwe hang feela nakong ya dikgwedi tsa pele tse latelang mohla kgetho ya baemedi e seng e qetilwe, e le ho tlatsa dikgeo tsa nakwana: Ka ntle ha eba keketso eo e tla etswa qetellong ya lenane.’.
12. Ho fetolwa ha ntlha ya 23 ka temana e latelang:
’23. Sekgeo sa mesebetsi
 (1)	Moo e leng hore ho na le sekgeo lekgotleng la ketsamolao moo Shejulu ena e ka sebetsang teng, mokga o kgethileng setho se tlohang se tla tlatsa sekgeo seo ka ho kgetha setho -
(a)	eo lebitso la hae le hlahellang lenaneng la bonkgetheng leo setho se tlohang se neng se ileng sa kgethwa ho lona, mme
(b)	ya latelang ebile a ka ba teng lenaneng
(2	Kgetho ya ho tlatsa sekgeo e tla romelwa ho Motsamaisi wa dipuisano ka ho ngola.
(3)	Ha eba mokga o emetsweng lekgotleng la ketsamolao o qhalana kapa o kgaotsa ho sebetsa mme ditho tseo di lesa ditulo tsa tsona ho ya ka ntlha ya 23A (1), ditulo tseo di tla abelwa mekga e meng ho ya ka diphetoho jwalo ka ha eka ditulo tseo di ne di lahluwe ho ya ka ntlha ya 7 kapa ya 14, ho ya ka moo ho ka etswang ka teng.’.
13. Ho kenyeletswa ha ntlha e latelang kamora ntlha ya 23:
‘23A Ho ekeletswa ha matla ha ho lahlehelwa ke setho sa makgotla a ketsamolao:
(1)	Setho se lahlehelwa ke botho ba lekgotla la ketsamolao boo Shejulu ena e sebediswang ho yona ha eba motho eo jwalo ka setho sa mokga o kgethileng motho eo jwalo ka setho sa lekgotla la ketsamolao
(2	Le ka ntle ho ntlha e nyenayane ya (1)	mokga ofe kapa ofe o teng wa dipolotiki o ka fetola lebitso la ona nako e nngwe le e nngwe feela.
(3)	Molao wa Palamente o ka, ho ya ka nako e seng kae kamora hoba Molaotheo o be teng, fetiswa ho ya ka karolo ya 76(1)	ya Molaotheo o motjha ho fetola ntlha ena le ntlha ya 23 ho fana ka mokgwa oo ka ona setho sa lekgotla la ketsamolao eo a kgaotsang ho ba setho sa mokga o mo kgethileng, a boloke botho ba lekgotla la ketsamolao.
(4)	Molao wa Palamente oo o hlalositsweng ntlhaneng ya (3)	o ka fana ka –
(a)	mokga ofe kapa ofe o teng o kopane le mokga o mong; kapa
(b)	mokga ofe kapa ofe o ikarole hore e be mekga e mengata.’.
14. Ho hlakolwa ha ntlha ya 24.
15. Ho fetolwa ha ntlha ya 25 -
(a)	ka ho fetola tlhaloso ya ‘Khomishene’ ka tlhaloso e latelang:
‘Khomishene” e hlalosa Khomishene ya Dikgetho eo ho builweng ka yona karolong ya 190 ya Molaomotheo o motjha;’; le
(b)	ka ho kenyeletsa tlhaloso e latelang kamora tlhaloso ya ‘lenane la naha’:
‘Molaotheo o motjha’ o hlalosa Molaotheo wa Riphaboliki ya Aforika Borwa,1996;’.
16. Ho hlakolwa ha ntlha ya 26.
SEHLOMATHISO SA B
Mmuso wa Naha wa Kopanelo:
Lekala la Naha
1. Karolo ya 84 ya Molaotheo o motjha o ikemiseditse ho kenyeletsa dikarolwana tse latelang:
‘(3)	Mopresidente a rerisane le Motlatsi wa Mopresidente wa Phethahatso -
(a)	nthsetso peleng le phethahatsong ya maano a mmuso wa setjhaba;
(b)	mererong yohle e lebaneng le taolo ya khabinete le phethahatsong ya mosebetsi wa Khabinete;
(c)	kabelong ya mesebtsi ho Motlatsi wa Mopresidente wa Phethahatso;
(d)	pele a ka kgetha mang kapa mang ho ya ka Molaotheo kapa molao ofe kapa ofe, ho kenyeletswa le ho kgethwa ha lenqosa kapa baemedi bafe kapa bafe ba mmuso;
(e)	pele a thonya dikhomishene tsa dipatlisiso;
(f)	pele a ka epa pitso ya referendamo; le
(g)	pele a ka tshwarela kapa a lokolla batlodi ba molao.’.
2. Karolo ya 89 ya Molaotheo o motjha o ikemiseditse ho kenyeletsa dintlha tse
latelang tsa karolwana:
‘(3)	Dikarolwana tsa (1)	le tsa (2)	di ka sebediswa le ho Motlatsi wa Mopresidente wa Phethahatso.’.
3. Temana ya (a)	ya karolo ya 90(1)	ya Molaotheo o motjha e ikemiseditse hore e balwe tjena:
‘(a)	Motlatsi wa Mopresidente wa Phethahatso a kgethilwe ke Mopresidente;’.
4. Karolo ya 91 ya Molao wa motheo o motjha e tlameha ho balwa tjena:
‘91. Khabinete
(1)	Khabinete e bopilwe ka Mopresidente, Motlatsi wa Mopresidente wa Phethahatso le -
(a)	ho se be le Matona a fetang 27 ao e leng ditho tsa Seboka sa Naha mme ba kgethilwe ho ya ka dipehelo tsa karolwana ya (8)	ho fihlela ho ya (12); le
(b)	ho se be le Letona le le leng leo e seng setho sa Seboka sa Naha mme le kgethilwe ho ya ka dipehelo tsa karolwana ya (13), ka ntle ha eba Mopresidente, a sebetsa ho ya ka therisano le Motlatsi wa Mopresidente wa Phethahatso le baetapele ba mekga e teng, ba bona ho kgathwa ha Letona le jwalo ho hlokeha.
(2)	Mokga ka mong o nang le ditulo tse 80 kapa ditulo tse ngata Sebokeng sa Naha o na le tokelo ya ho kgetha Motlatsi wa Mopresidente wa Phethahatso ho ditho tsa Seboka.
(3)	Ha ho se mokga kapa ho na le mokga o le mong o nang le ditulo tse 80 kapa ho feta Sebokeng, mokga o nang le ditulo tse ngata ho feta le mokga o hlahellang ka bobedi e le o moholo ka ditulo ka bomong e na le tokelo ya ho kgetha Motlatsi wa Mopresidente wa Phethahatso ho ditho tsa Seboka.
(4)	Ka ho kgethwa, Motlatsi wa Mopresidente wa Phethahatso a ka ikgethela ho sala kapa ho kgaotsa ho ba setho sa Seboka.
(5)	Motlatsi wa Mopresidente wa Phethahatso a ka nna a sebedisa matla a hae mme a phethise mesebetsi eo a e tshepetsweng ofising ya Motlatsi wa Mopresidente wa Phethahatso ho ya ka Molaotheo kapa a kgetheilwe ke ho sebetsa ofising eo ke Mopresidente.
(6)	Motlatsi wa Mopresidente wa Phethahatso o tshwara marapo -
(a)	ho fihlela 30 Mmesa 1999 ka ntle ha eba a ka tshwarelwa ke e mong kapa a bitswa ke mokga o tlamehang ho kgetha ho ya ka dipehelo tsa karolwana ya (2)	le ya (3); kapa
(b)	ho fihlela motho ya kgethilweng ho ba Mopresidente ka mora kgetho efe kapa efe ya Seboka sa Naha e tshwerweng pele ho 30 Mmesa 1999, a qala ho sebetsa.
(7)	Sekgeo ofising ya Motlatsi wa Mopresidente wa Phethahatso se ka tlatswa ke mokga oo Motlatsi wa Mopresidente a o kgethetsweng.
(8)	Mokga o nang le ditulo tse 20 Sebokeng sa Naha mme o ikemiseditse ho kenya letsoho mmusong wa kopanelo, o na le tokelo ya ho abelwa mosebetsi o le mong kapa e mengata ya Khabineteho ya ka moo Matona a hlalositsweng ka teng karolwaneng ya (1)(a)	a tla kgethwa, ho
ya le ka palohare ya ditulo tse tshwerweng ke ona Sebokeng sa Naha ka ho tshwana le palo ya ditulo tse tshwerweng ke mekga e teng.
(9)	Mesebetsi ya Khabinete e abelwe mekga e sebetsang mmoho ho ya ka moralo o latelang:
(a)	Palo ya ditulo ho ya ka mosebetsi e laolwe ka ho arola palo yohle ka ditulo Sebokeng sa Naha se tshwerweng mmoho le mekga e sebetsang mmoho ka palo ya mesebetsi ho ya ka moo Matona a hlalositsweng ka teng karolwaneng ya (1)	(a)	a kgethilwe, le le le leng.
(b)	Sephetho, ho sa natswe didesimale tsa boraro le tse latelang, ha eba di teng, ke palo ya ditulo ho ya ka mosebetsi.
(c)	Palo ya mesebetsi e ka ajwang mokgeng o sebetsang mmoho o laolwaka ho arola palo yohle ya ditulo tse tshwerweng ke mokga Sebokeng sa Naha ka palo e hlalositsweng temaneng ya (b).
(d)	Sephetho, ho ya ka temana ya (e), e bontsha palo ya mesebetsi e ka abelwang mokga oo.
(e)	Moo tshebediso ya moralo ona o ka hodimo o ka tswalang keketso teng e sa nyamela ka lebaka la palo ya mesebetsi e abetsweng mokga, keketso e tla phehisana le dikeketso tse ding tse tshwanang le tsona tse tswang mokgeng o mong kapa mekgeng e meng, mme mosebetsi ofe kapa ofe kapa mesebetsi efe kapa efe e sa ajwang e belwe mokga kapa mekga e amehang ka tatelano ya keketso e hodimodimo.
(10)	Ka mora ho hoba Mopresidente a buisane le Batlatsi ba Bapresidente ba Phethahatso le baetapele ba mekga e sebetsang mmoho ba lokela ho -
(a)	laola mesebetsi ya bohlokwa e tla abelwa mekga e sebedisanang ka ho fapana ho ya ka palo ya mesebetsi ya ona ho ya ka karolwana ya (9);
(b)	a kgethe ho ya ka mosebetsi ka mong setho sa Seboka sa Naha seo e leng setho sa mokga oo mosebetsi oo o abetsweng ho ya ka temana ya (a), jwalo ka Letona le ikarabellang mosebetsing oo;
(c)	ha ho hlokeha mabapi le Molaotheo kapa ho kgotsofatsa mmuso o sebetsang hantle, fapanya ho laolwa ho ya ka temana ya (a), ho ya ka karolwana ya (9);
(d)	a fedise ho kgethwe hofe kapa hofe ho ya ka temana ya (b)	-
(i)	ha eba Mopresidente o kotjwa ho phethisa ka tsela eo ke moetapele wa mokga oo Letona ka bolona e leng setho; kapa
(ii)	ha ho ka hlokeha hore ka lebaka la Molaotheo kapa ka lebaka la mmuso o sebetsang hantle; kapa
(e)	a tlatse, ha ho hlokeha, ho ya ka temana ya (b), sekgeo ofising ya Letona.
(11)	Karolwana ya (10)	e lokela ho sebediswa ho ya ka maikutlo ao a fuperweng ke kutlwisiso ya mmuso wa setjhaba wa kopanelo, mme Mopresidente le basebetsi ba bang ba amehang ba lokela hore ha ho sebediswa karolwana eo ba leke ho utlwana ka mehla: Ka ntle ha eba kutlwano e ke ke ya fihlellwa ka -
(a)	ho phethisa matla ao a hlalositsweng temaneng ya (a), (c)	kapa (d)	(ii)	ya karolwana eo, qeto ya Mopresidente ke yona e tla amohelwa;
(b)	ho phethiswa ha matla ho hlalositsweng temaneng ya (b), (d)(i)	kapa (e)	ya karolwana eo mme e ama motho eo e seng setho sa mokga wa Mopresidente, qeto ya moetapele wa mokga oo motho eo e leng setho e a amohelwa; mme
(c)	ho sebediswa ha matla ao ho boletsweng ka ona serapeng sa (b), (d)	(i)	kapa (e)	ya karolwana eo e amang motho eo e leng setho sa mokga wa Mopresidente, qeto ya Mopresidente ke yona e tla nkuwa.
(12) ha eba ho laolwa ha mosebetsi ho a abelwa mme ho fapane ho ya ka karolwana ya (10)(c), Matona a amehang a kgaotse ho sebetsa empa a ka nna a kgethwa moo ho hlokehang teng, mme hore a tle a kgethwe hape mesebetsing e meng e ka ajwang ho ya ka mekga ya ona le ho ya ka ho laolwa ho fapaneng.
(13) Mopresidente -
(a)	ka puisano le Batlatsi ba Bapresidente ba Phethahatso le baetapele ba mekga e sebetsang mmoho, ba lokela ho -
(i)	laola mesebetsi e ikgethileng mabapi le Letona ka moo ho hlalositsweng ka teng karolwaneng ya (1)	(b)	ha ho hlokeha ka kopo ya qeto ya Mopresidente ho ya ka karolwana eo;
(ii)	a kgethe ho ya ka mosebetsi oo motho eo e seng setho sa Seboka sa Naha, jwalo ka Letona le ikarabellang mosebetsing oo; mme
(iii)	a tlatse, ha ho hlokeha, sekgeo ho ya ka mosebetsi oo; kapa
(b)	ka mora ho hore a buisane le Batlatsi ba Bapresidente ba Phethahatso le baetapele ba mekga e sebedisanang, ba kgaotse kgetho efe kapa efe ho ya ka temana ya (a)	ha ho hlokeha lebaka la Molaotheo kapa ka lebaka la mmuso o sebetsang hantle.
(14) Dikopano tsa Khabinete di lokela hore di etellwe pele ke Mopresidente, kapa, ha eba Mopresidente a ka laela jwalo, di etellwe pele ke Motlatsi wa Mopresidente wa Phethahatso: Ka ntle ha eba Batlatsi ba Bapresidente ba Phethahatso e le badilasetulo ba Khabinete ka ho fapana ka ntle hape ha eba ho na le mabaka a tlamang a mmuso le maikutlo a fuperweng monahanong wa mmuso wa naha wa kopanelo.
(15) Khabinete e sebetse ka tsela eo ho ka utlwanang ka yona ho ya ka maikutlo a fuperweng monahanong wa mmuso wa naha wa kopanelo le ho ba le mmuso o atlehileng.’.
5. Karolo ya 93 ya Molaotheo o motjha e tlameha ho balwa tjena:
’93. Kgetho ya Batlatsi ba Matona
(1)	Mopresidente a ka nna a, ka mora ho hoba a buisane le Batlatsi ba Bapresidente ba Phethahatso le baetapele ba mekga e sebedisanang Khabineteng, ba thehe mesebetsi ya batlatsi ba matona.
(2)	Mokga o tlameha ho abelwa mosebetsi o le mong kapa e mengata ya motlatsi wa letona ka palohare e tshwanang le ho ya ka moralo oo mesbetsi ya Khabinete e abetsweng ka teng.
(3)	Dipehelo tsa karolo ya 91(10)	ho ya ho ya (12) di a sebetsa, mme tshebetsong eo ho hlaloswa karolong eo ho Letona kapa lefapaha le lokela ho balwa jwalo ka tlhaloso ho Motlatsi wa Letona kapa mosebetsi wa motlatsi wa letona, ka ho latelana.
(4)	Ha eba motho o kgethilwe hore e be Motlatsi wa Letona la lefapha lefe kapa lefe le tshepetsweng Letona -
(a)	Motaltsi wa Letona o lokela ho phethisa matla le ho sebetsa a thusa Letona le amehang ka matla afe kapa afe le mosebetsi o abetsweng Letona leo ho ya ka molao oa entsweng kapa a ka nna a, ho ya ka ditataiso tsa Mopersidente, abelwe ho Motlatsi eo wa Letona ke Letona leo; mme
(b)	ho hlaloswa molaong ofe kapa ofe ho ya ka Letona leo o lokela ho amohelwa jwalo ka ha o kenyeletsa tlhaloso ho Motlatsi wa Letona mme a sebetsa ho ya ka dipehelo tsa kabelo ya temana ya (a)	ho ya ka Letona leo Motlatsi wa Letona a sebetsang sebakeng sa hae.
(5)	Ka mehla ha Motlatsi wa Mopresidente a le siyo kapa a hloleha ho phetha matla a hae kapa ho sebetsa ofising, Mopresidente a ka nna a kgetha Motlatsi e mong wa Mopresidente kapa motho e mong ho nka sebaka sa Motalatsi wa Mopresidente, e ka ba ka kakaretso kapa ka ho phetha kapa ka tshebetso efe kapa efe kapa mosebetsi.”.
6. Karolo ya 96 ya Molaotheo o motjha e tlameha ho kenyeletsa dikarolwana tse
latelang tsa kekeletso:
‘(3)	Matona a ikarabella ka bomong ho Mopresidente le ho Seboka sa Naha ho laoleng mafapha a bona, mme ditho tsohle tsa Khabinete ba ikarabella ka ho fapana mmoho mesebetsing ya bona ya mmuso wa naha le maano a ona.
(4)	Matona a laole mafapha a ona ho ya ka leano le laolwang ke Khabinete.
(5)	Ha eba Letona le hloleha ho laola lefapha ho ya ka leano la Khabinete, Mopresidente a ka batla hore Letona le amehang le sebetse ho ya ka leano.
(6)	Ha eba Letona le amehang le hloleha ho sebetsa ho ya ka ditlhoko tsa Mopresidente ho ya ka karolo ya (5), Mopresidente a ka nna a tlosa Letona mosebtsing -
(a)	Ha eba ke Letona le hlalositsweng karolong ya 91(1)(a), kamora ho buisanwe le Letona le, ha eba Letona ha se setho sa mokga wa Mopresidente kapa e se moetapele wa mokga o sebetsang mmoho, le kamora dipuisano le moetapele wa mokga wa Letona; kapa
(b)	ha eba ke Letona le hlalositsweng karolong ya 91(1)(b), ka mora puisano le Batlatsi ba Bapresidente ba Phethahatso le baetapele ba mekga e sebetsang mmoho.’.
SEHLOMATHISO SA C
Mmuso wa Kopano ya naha:
Lekaleng la Porofense
1. Karolwana ya 132 ya Molaotheo o motjha e tlameha ho balwa tjena:
‘132. Makgotla a Phethahatso
(1)	Lekgotla la Phethahatso la porofense le na le Tonakgolo le ditho tse sa feteng tse 10 tse kgethilweng ke Tonakgolo ho ya ka karolo ena.
(2)	Mokga o nang le ditulo tsa diphesente tse 10 lekgotleng la molao la porofense mme o nkile qeto ya ho sebetsa mmoho le mmuso wa setjhaba wa kopanelo, o na le tokelo ya ho abelwa lefapha le le leng kapa a mangata a Lekgotla la Phethahatso ho ya ka palohare ya ditulo tse tshwerweng ke yona lekgotleng la molao ka ho lekana le palo ya ditulo tse tshwerweng ke mekga e meng e sebetsang mmoho.
(3)	Mafapha a Lekgotla la Phethahatso le lokela ho abelwa ho mekga e fapaneng e sebetsang mmoho ho ya ka moralo o balletsweng karolong ya 91(9), mme ha ho sebediswa moralo oo karolong eo -
(a)	Khabinete, e lokela ho balwa jwalo ka ha e hlalosetswa Lekgotla la Phethahatso;
(b)	Letona, o lokela ho balwa e le tlhaloso ya setho sa Lekgotla la Phethahatso; le
(c)	Seboka sa Naha, se balwe e le tlhaloso ya lekgotla la molao la porofense.
(4)	Tonakgolo ya porofense ka mora ho hoba a buisane le baetapele ba mekga e setsang mmoho o lokela ho -
(a)	laola mafapha a fapaneng a tla abelwa mekga e fapaneng e sebetsang mmoho ho ya ka palo ya mafapha abetsweng ona ho ya ka karolwana ya (3);
(b)	a kgethe ho ya ka mafapha ao setho sa lekgotla la molao sa porofense seo e leng setho sa mokga oo lefapha le abetsweng ka teng ho ya ka temana ya (a), jwalo ka setho sa Lekgotla la Phethahatso le ikarabellang lefapheng leo;
(c)	ha eba ho a hlokeha hore ka lebaka la Molaotheo kapa ka lebaka la mmuso o sebetsang hantle, ho fapana ha ho laolwa hofe kapa hofe ho ya ka temana ya (a), ho ya ka karolwana ya (3);
(d)	kgaotsa ho kgathelwa mosebetsi ho ya ka temana ya (b)	-
(i)	ha Tonakgolo a kotjwa ho phethisa jwalo ke moetapele wa mokga oo setho sa Lekgotla la Phethahatso lona leo e le setho; kapa
(ii)	ha eba ho hlokeha ka lebaka la Molaotheo kapa ka lebaka la mmuso o sebetsang hantle; kapa
(e)	tlatsa, ha ho hlokeha, ho ya ka temana ya (b), sekgeo sa mosebetsi ofising ya setho sa Lekgotla la Phethahatso.
(5)	Karolwana ya (4)	e lokela ho sebediswa ho ya ka maikutlo a fuperweng monahanong wa mmuso wa naha wa kopanelo, mme Tonakgolo le basebetsi ba bang ba amehang ba lokela ho dumellana ka mehla ha ho sebediswa karolwana eo: Ka ntle ha eba kutlwisiso eo e ke ke ya fihlellwa ka ho -
(a)	phethwa ha matla ao a hlalositsweng temaneng ya (a), (c)	kapa (d)	(ii)	ya karolwana, qeto eo Tonakgolo a e nkileng e a amoheleha;
(b)	phethwa ha matla ho hlalositsweng temaneng ya (b), (d)	(i)	kapa (e)	ya karolwana eo e amamng motho eo e seng setho sa mokga wa Mopresidente, qeto ya moetapele wa mokga oo motho eo e leng setho ho ona e a amoheleha; le
(c)	phethwa ha matla ao ho halositsweng ka ona temaneng ya (b)	kapa (e)	ya karolwana eo e amang motho eo e leng setho sa mokga wa Mopresidente, qeto eo Mopresidente a e nkileng e amoheleha.
(6)	Ha eba ho laolwa hofe kapa hofe hwa lefapha la kabelo e fapane ho ya ka karolwana ya (4)	(c), ditho tse amhehang di lokela ho kgaotsa ho sebetsa empa di ka kgethwa, moo ho hlokehang, hore di ka kgethelwa mosebetsi hape ho ya ka mafapha a abetsweng mekga ya tsona e fapaneng ya ho fapana ha taolo.
(7)	Dikopano tsa Lekgotla la Phethahatso di lokela etellwa pele ke Tonakgolo ya porofense.
(8)	Lekgotla la Phethahatso le lokela ho sebetsa ka tsela e tlisang kutlwano ho ya ka maikutlo a monahano wa mmuso wa naha wa kopanelo, le ka lebaka la mmuso o sebetsang hantle.’.
2. Karolo ya 136 ya Molaotheo o motjha e tlameha ho kenyeletsa dikarolwana tse latelang:
‘(3)	Ditho tsa Makgotla a Phethahatso a na le boikarabelo ka bomong ho Tonakgolo le lekgotla la ketsamolao taolong ya mafapha, mme ditho tsohle tsa Lekgotla la Phethahatso di na le boikarabelo ha mmoho ka ho tshebetso ya mmuso wa porofense le maano a ona.
(4)	Ditho tsa Makgotla a Phethahatso a lokela ho laola mafapha a ona ho ya ka leano la Makgotla.
(5)	Ha eba setho sa Lekgotla la Phethahatso le hloleha ho laola lefapha ho ya ka leano la Lekgotla, Tonakgolo a ka nna a batla hore setho se amehang se sebetse mmoho le leano leo.
(6)	Ha eba setho se amehang se hloleha ho phethisa ditlhoko tsa Tonakgolo ho ya ka karolwana ya (5), Tonakgolo a ka tlosa setho mosebetsing ka mora puisano le setho, mme ha eba setho ha se setho sa mokga wa Tonakgolo kapa ha se moetapele wa mokga o sebetsang mmoho, le kamora puisano le moetapele wa mokga wa setho seo.’.
SEHLOMATHISO SA D
Taolo ya setjhaba le ditshebeletso tsa tshireletso: Diphetolo dikarolong tsa kgale tsa Molaotheo
1. Phetolo ya karolo ya 218 ya Molaotheo wa kgale -
(a)	ka ho tlosa karolwana ya (1)	mantswe a etellang temana ya (a)	pele ka mantswe a latelang:
‘(1)	Ho ya ka ditataiso tsa Letona la Polokeho le Tshireletso, Khomishenara wa Naha o tla ikarabella ho–‘; 
(b)	ka ho tlosa temana ya (b)	ya karolwana ya (1)	ka temana ena e latelang:
‘(b)	ho kgethwa ha dikhomishenara tsa porofense,’,
(c)	ka ho tlosa temana ya (d)	ya karolwana ya (1)	ka temana e latelang:
‘(d)	phuputso le thibelo ya bosenyi bo rerilweng kapa bosenyi bo batlang phuputso ya setjhaba le thibelo kapa bokgoni bo ikgethileng,’,le
(d)	ka ho tlosa temana ya (k) ya karolwana ya (1)	ka temana ena e latelang:
‘(k) ho thehwa le ho boloka yuniti ya leano ya tlhophiso ya setjhaba hore e tle e sebediswe ho tshehetsa le ka kopo ya Khomishenara ya Porofense,’.
2. Phetolo ya karolo ya 219 ya Molaotheo ya kgale ka ho tlosa karolwana ya (1)
mantswe a etellang temana ya (a)	pele ka mantswe a latelang:
‘(1)	Ho ya ka karolo ya 218(1), Khomishenara ya Porofense o tla ba le boikarabelo ba ho-‘.
3. Phetolo ya karolo ya 224 ya Molaotheo wa kgale ka ho tlosa karolwana ya (2)	ka phehiso e latelang:
‘Ka ntle ha eba karolwana ena e tla sebediswa ho ditho dife kapa dife tsa sesole tse rometseng lenane la tsona la basebetsi ka mora ho thehwa ha temana ya molao wa motheo jwalo ka ha e nahannwe karolong ya 73 ya Molaotheo oo, ha eba mokga wa dipolotiki o ka tlsa taolo ya le tsamaiso o ikemetse kapa o tsamaelana le ona mme le maikemisetso a ona a ntshetswang pele o ile wa kenya letsoho Lekgotleng la Phethahatso la Phetoho kapa o ile wa kenya letsoho dikgethong tsa pele tsa Seboka sa Naha le makgotla a molao a porofense ho ya ka Molaotheo o hlalositsweng.’.
4. Phetolo ya karolo ya 227 ya Molaotheo wa kgale k ho tlosa karolwana ya (2)	ka karolwana e latelang:
‘(2)	Lebotho la Tshireletso la Naha le tla phethisa matla a lona le mesebetsi ya lona mabapi le ditlhoko tsa setjhaba feela ho ya ka dintlha tsa Kgaolo ya 11 ya Molaotheo wa Riphaboliki ya Aforika Borwa, 1996.’.
5. Phetolo ya karolo ya 236 ya Molaotheo wa kgale -
(a)	ka ho tlosa karolwana ya (1)	ka karolwana e latelang -
‘(1)	tshebeletso ya setjhaba, lefapha la mmuso, taolo kapa tshebeletso ya tshireletso eo pele ho ho thehwa ha Molaotheo ka pele wa Riphaboliki ya Aforika Borwa, 1996 (o bitswang “Molaotheo o motjha”), o phethile mesebetsi ya mmuso, o sa sebetsa ho ya ka molao o entsweng o sebetsang ho ona ho fihlela o fedisitswe kapa o sebedisana kapa o kopantswe mokgatlong o nepahetseng kapa o arotswe kapa o matlafaditswe le mokgatlo ofe kapa ofe.’.
(b)	ka ho tlosa karolwana ya (6)	ka karolwana e latelang:
‘(6)	(a)	Mopresidente a ka nna a kgetha khomishene ho lekola ho
phethwa kapa ntshetsopele, kapa melemo e meng, kapa ho nehelwa ha ntlha e nngwe kapa lebaka la tshebetso kapa molemo o mong, o hlahileng mahareng a 27 Mmesa 1993 le 30 Mphalane 1994 ho ya ka motho e mong le e mong ya hlalositsweng karolwaneng ya (2)	kapa sehlopha sefe kapa sefe sa batho ba jwalo.
(b)	Khomishene e ka kgutlisetsa morao kapa ya fetola tumellano, ho
kgethelwa mosebetsi, ho phahamiswa kapa putsa ha ho sa loka kapa ho
loketse ho ya ka mabaka.’.
(c)	ka ho tlosa ‘Molaotheo ona’, hohle moo o hlahellang teng karolong ya 236, ka ‘Molaotheo o motjha’.
6. Phetolo ya karolo ya 237 ya Molaotheo wa kgale -
(a)	ka ho tlosa temana ya (a)	ya karolwana ya (1)	ka temana e latelang:
‘(a)	ho arolwa ha mekgatlo yohle e hlalositsweng karolong ya 236(1), ho sa kenyeletswe mabotho a tshireletso a hlalositsweng karolong ya 224(2), o tla tswela pele ka mora ho thehwa ha Molaotheo wa Riphaboliki ya Aforika Borwa, ya 1996, ka tjhadimo ya ho theha -
(i)	taolo e matla lefapheng la nahaa e le hore le sebetse le ditaba tse taolong ya lefapha la naha; le
(ii)	taolo e matla ya porofense e nngwe le e nngwe hore e sebetse le ditaba tse taolong ya mmuso wa porofense ka nngwe.’.
(b)	ka ho tlosa temana e nyenyane ya (i)	ya karolwana ya (2)(a)	ka temena e nyenyane e latelang:
‘(i)	mekgatlo e hlalositsweng karolong ya 236(1), ho sa kenyeletswe mabotho a sesole, e tla sala le mmuso wa naha, a tla bontshang boikarabelo ka ho sebedisana le mebuso ya porofense;’.
7. Phetolo ya karolo ya 239 ya Molaotheo wa kgaleka ho tlosa karolo ya (4)	ka
karolwana e latelang:
‘(4)	Ho ya ka le ho latela molao ofe kapa ofe o sebediswang, maruo,ditokelo, mesebetsi le boikarabelo ba makala oohle ao ho hlalositsweng ka ona karolong ya 224(2)	a tla itshetleha hodima Lebotho la Tshireletso la Naha ho ya ka ditataiso tsa Letona la Tshireletso.’.
Shejulu ya 6A
POLOKO YA DITHO TSA SEBOKA SA NAHA KAPA KETSAMOLAO YA POROFENSE, KAMORA HO FETOLA MOKGA, HO KOPANA HA MEKGA, HO AROLWA HA MEKGA LE HO AROLWA HA MEKGA E KOPANENG.
[Shejulu ya 6A e kentswe ke krl. 6 ya Molao 2 wa 2003.] 
1Hlaloso
Shejulung ena ‘ketsamolao’ e bolela Seboka sa Naha kapa ketsamolao ya porofense efe kapa efe. 
2Poloko ya ditho tsa ketsamolao ha ho ka etsahala phetoho ya botho ba mokga.
(1)	Ho latela temana 4, setho sa ketsamolao seo e bang setho sa mokga (o motjha) o mong ntle le o mo kgethileng jwaloka setho (mokga o mo kgethileng), ho sa kgathallehe hore na ebe mokga o motjha o nkile karolo dikgethong kapa tjhee, se tla dula e le setho sa ketsamolao oo ha setho seo, ka bo sona kapa mmoho le setho se seng kapa ditho tse ding tseo ka nako eo ho boletsweng ka yona temaneng ya 4 (1)	(a)	kapa (b), be kgaotsang ho ba ditho tsa mokga o ba kgethileng, ba emela palohare e seng ka tlase ho persente tse 10 ya ditulo tseo mokga o ba kgethileng o nang le tsona ketsamolaong eo. 
(2)	Setulo sa setho seo ho bolelwang ka sona temananyaneng ya (1)	se nkuwa se abetswe mokga o motjha oo setho se o emetseng.
3Poloko ya ditho tsa ketsamolao kamora ho kopana ha mekga, ho arolwa ha mekga le ho arolwa ha mekga e kopaneng. 
(1)	Ho latela temana 4, mokga ofe kapa ofe (mokga wa sethatong) o emetsweng ketsamolaong o ka-
(a)	kopana le mokga o mong, ho sa kgathalehe hore mokga o nkile karolo dikgethong kapa tjhee, kapa
(b)	arola mekgeng e fetang nngwe kapa arola le karolo efe kapa efe e ka kopana le mokga ofe kapa ofe, ho sa kgathallehe hore mokga o nkile karolo dikgethong kapa tjhee, ha ditho tsa karolo di tloha mokgeng wa tsona wa sethatho ba emela palohare e seng ka tlase ho persente tse 10 ya ditulo tseo mokga o ba kgethileng o nang le tsona ketsamolaong eo. 
(2)	ha mokga o kopana le mokga o mong kapa o arolwa ho feta mokga o le mong le karolo efe kappa efe e kopanang le mokga o mong ho ya ka dipehelo tsa temananyana (1), ditho tse amehang e dula e le ditho tsa ketsamolao oo mme ditulo tseo ba nang le tsona di nkuwa di abetswe mokga oo ba o emetseng ho latela kopano efe kapa efe, karolo kapa karolo le kopano e boletsweng temanyaneng ya (1).
4Nako ya kopo ya dintlha 2 le 3 le ditlhoko tse latelang.
(1)	dipehelo tsa dintlha 2 le 3 di etsahala fela-
(a)	nakong ya matsatsi a 15 ho tloha letsatsing la pele ho ya ho la leshome le metso e mehlano la Loetse selemong sa bobedi se latelang letsatsi la dikgetho tsa ketsamolao; le 
(b)	nakong ya matsatsi a 15 ho tloha letsatsing la pele ho ya ho la leshome le metso e mehlano la Loetse selemong sa bone se latelang letsatsi la dikgetho tsa ketsamolao. 
(2)	Bakeng sa temananyana (1)	‘selemo’ se bolela nako ya matsatsi a 365. 
(3)	Nakong e nngwe le e nngwe e boletsweng temanyaneng (1)	(a)	le (b)-
(a)	setho sa ketsamolao se ka fetola botho ba mokga hang fela, ka ho tsebisa Motsamaisi wa dipuisano tsa ketsamolao ono ka lengolo le ka ho neha Motsamaisi wa dipuisano tiisetso e ngotsweng ho tswa mokgeng o mong oo hore o amohetswe jwaloka setho sa mokga oo; le 
(b)	mokga hang fela o ka- 
(i)	kopana le mokga o mong;
(ii)	arolwa ho feta mokga o le mong; kapa 
(iii)	arolwa mme karolo efe kapa efe e ka kopana le mokga o mong, ka ho tsebisa Motsamaisi wa dipuisano wa ketsamolao ka lengolo le ka ho nehelana ka tiisetso e ngotsweng ho Motsamaisi wa dipuisano e tswang mokgeng o mong mabitso oohle a ditho tse nang le seabo kopanong kapa karolong, le hore mokga o amohetse kopano; le
 (c)	ho se be le mokga o emetsweng ketsamolaong o ka-
fanyehang kapa wa fedisa botho ba mokga ba setho se emetseng mokga oo ketsamolaong; kapa
(ii)	etsa ketso efe kapa efe e ka etsang hore setho se jwalo se ntshwe ofising ka ha setho se jwalo, ntle le tumello e ngotsweng ya setho se amehang. 
(4)	Mokga o sa ngodiswang ho latela molao ofe kapa ofe o teng wa ngodiso ya mekga ya dipolotiki o nkuwa e le mokga mabakeng a Shejulu ena, empa mokga o jwalo o lokela ho kopa ho ngodiswa jwaloka mokga ho latela molao o teng nakong eo ho boletsweng ka yona temanyaneng (1)	kapa (b). Ha mokga o sa ngodiswa kgweding tse nne kamora hore nako e fete, o nkuwa o kgaoditse ho ba teng, mme ditulo tse mokga oo ho buuwang ka oona di lokela ho abelwa mekga e setseng ho latela molao o teng. 
Sebopeho sa ketsamolao se dutseng se sa fetoheng ho fihlela dikgetho kapa kaho-botjha ho ya ka dipehelo tsa Shejulu.
(1)	Kamora ho feta ha nako eo ho boletsweng ka yona temaneng 4 (1)	(a)	kapa (b), sebopeho sa ketsamolao e qadilweng botjha ka baka la boitshwaro bofe kapa bofe ho latela temana 2 kapa 3 di bolokwa ho fihlela dikgetho tse latelang tsa ketsamolao oo kapa ho fihlela sebopeho sa ketsamolao se qalwa botjha ho latela temana 2 kapa 3. 
(2)	Matsatsing a supileng kamora ho feta ha nako eo ho boletsweng ka yonatemaneng 4 (1)	(a)	kapa (b), mokga kang o emetsweng ketsamolaong jwalokaha ho boletswe temananyaneng (1)	o lokela ho fana ka lenane la baemedi ba oona ho Mongodi wa ketsamolao. 
(3)	Motsamaisi wa dipuisano wa ketsamolao jwalokaha ho boletswe temananyaneng (1)	e lokela, matsatsing a supileng kamora ho feta ha nako e boletsweng temaneng 4 (1)	(a), ho phatlalatsa tsebiso ho Gazette e tlang ho hlahisa-
(a)	palo ya ditulo tse abetsweng mokga kang o emetsweng ketsamolaong oo; le 
(b)	lebitso la setho ka seng le la mokga oo a o emetseng. 
6Hlophiso ya phetoho tabeng ya Poloko ya ditho tsa ketsamolao kamora ho fetola botho ba mokga, ho kopana ha mekga, ho arolwa ha mekga le ho arolwa ha mekga e kopaneng. 
(1)	Matsatsing a pele a 15 a latelang hanghang letsatsi leo Shejulu ena e qadileng ka lona- 
setho sa ketsamolao seo e bang setho sa mokga (mokga o motjha), ho sa kgathallehe hore na ebe mokga oo o motjha o nkile karolo dikgethong kapa tjhee, ha a ntse a dutse e le setho sa ketsamolao e amehang mme setulo sa setho seo se nkuwa se abetswe mokga o motjha oo e seng e le setho; le
(b)	mokga ofe kapa ofe o emetsweng ketsamolaong o ka-
(i)	kopana le mokga o mong, ho sa kgathallehe hore na ebe mokga oo o nkile karolo dikgethong kapa tjhee; kapa me
(ii)	 arola mekgeng e fetang bonngwe kappa arola mme karolo e nngwe le e nngwe e ka kopana le mokga ofe kapa ofe,ho sa kgathallehe hore na ebe mokga oo o nkile karolo dikgethong kapa tjhee, ha ditho tse amehang di ntse di dutse e le ditho tsa ketsamolao e amehang mme ditulo tsa ditho tseo di nkuwa di abetswe mokga o motjha oo ba seng ba le ditho tsa oona ho latela kopano efe kapa efe, karolo kapa karolo le kopano e boletsweng seratswaneng sena. 
(2)	Dipehelo tsa temana 4 (3)	le (4)	le temana 5 di ntse di lokile bakeng sa temananyana ya (1), mme tsebiso efe kapa efe e mona nakong eo ho builweng ka yona temaneng 4 (1)	(a)	kapa (b)	e lokela ho nkuwa e le tsebiso nakong eo ho builweng ka yona temanyaneng (1).
Shejulu ya 6B
TAHLEHELO KAPA POLOKO YA DITHO TSA MAKGOTLA A BOMASEPALA, KAMORA HO FETOLA MOKGA, HO KOPANA HA MEKGA, HO AROLWA HA MEKGA LE HO AROLWA HA MEKGA E KOPANENG, LE HO TLATSA DIKGEO.
[Shejulu ya 6B, eo e neng e le Shejulu ya 6A, e kentswe ke krl. 2 ya Molao 18 wa 2002 mme ya fuwa nomoro botjha ke krl. 6 ya Molao 2 wa 2003.]
1Tahlehelo kapa poloko ya botho ba Lekgotla 
(1)	Molekgotla ya sa emelang wate o lahlehelwa ke ho ba setho sa Lekgotla la Masepala haeba molekgotla eo, ntle le ho latela temana 2, 3, kapa 7, o lahlehelwa ke botho ba hae ba mokga o mo kgethileng jwaleka setho sa Lekgotla leo. 
(2)	Molekgotla ya emetseng wate Lekgotleng la Masepala o lahlehelwa ke botho ba hae ba Lekgotla haeba molekgotla, ntle le ho latela temana 2, 3, kapa 7-
(a)	o emisa ho ba setho sa mokga o mo kgethileng jwaloka nkgetheng wa dikgetho tsa wate; kapa
(b)	o ne a sa kgethwa ke mokga ofe kappa ofe jwaloka nkgetheng wa dikgetho tsa wate mme e ba setho sa mokga. 
2Poloko ya ditho tsa Lekgotla kamora ho fetola botho ba mokga 
(1)	Ho latela temana 4, molekgotla-
(a)	ya sa emelang wate, eo e leng setho sa mokga o emetsweng Lekgotleng leo la Masepala (mokga wa sethatho) mme ya bang setho sa mokga o mong (mokga o motjha), ho sa kgathallehe hore na ebe mokga o motjha o nkile karolo dikgethong kapa tjhee, o dula e le molekgotla wa Lekgotla leo; kapa 
(b)	ya emelang wate Lekgotleng leo, o dula e le molekgotla bakeng sa wate, ha molekgotla- 
(i)	o ne a kgethilwe ke mokga (mokga wa sethatho) jwaloka nkgetheng dikgethong tsa wate mme- 
(aa)a emisa ho ba setho sa mokga wa sethatho mme e ba setho sa mokga o mong (mokga o motjha), ho sa kgathallehe hore na ebe mokga o motjha o nkile karolo dikgethong kapa tjhee; kapa(bb)a emisa ho ba setho sa mokga wa sethatho ebe ha e be setho sa mokga o mong; kapa 
(ii)	o ne a sa kgethwa ke mokga jwaloka nkgetheng wa dikgetho tsa wate mme e ba setho sa mokga, ho sa kgathallehe hore na ebe mokga o motjha o nkile karolo dikgethong kapa tjhee; 
ha molekgotla eo ho boletsweng ka yena diratswaneng tsa (a)	le (b)	(i), ekaba ka boyena kapa mmoho le e mong kapa balekgotla ba bang bao, nakong eo ho boletsweng ka yona temaneng ya 4 (1)	(a)	(i)	kapa (ii)	ba emisa ho ba ditho tsa mokga wa sethatho, ba emela dipersente tse seng ka tlase ho 10 tsa palo yohle ya ditulo tsa mokga wa sethatho Lekgotleng leo.
(2)	Setulo sa molekgotla eo ho boletsweng ka yena temanyaneng (1)	(a)	se lokela ho nkuwa se abetswe mokga o motjha oo molekgotla eo e seng e le setho. 
(3)	Wate e emetsweng ke molekgotla eo ho boletsweng ka yena temanyaneng (1)	(b)	e lokela ho nkuwa e- 
abetswe mokgeng oo molekgotla eo e seng e le setho; kapa
fumanwe ke molekgotla eo, haele hore molekgotla eo e se e le setho sa mokga o mong. 
3Poloko ya ditho tsa Lekgotla kamora ho kopana ha mekga, ho arolwa ha mekga le ho arolwa ha mekga e kopaneng. 
(1)	Ho latela temana 4, mokga ofe kapa ofe wa dipolotiki (mokga wa sethatho) o emetsweng Lekgotleng la Masepala o ka-
(a)	kopana le mokga o mong, ho sa kgathallehe hore na ebe mokga o motjha o nkile karolo dikgethong kapa tjhee; kapa
(b)	arola mekgeng e fetang bonngwe kapa arola mme karolo e nngwe le e nngwe e ka kopana le mokga ofe kapa ofe,ho sa kgathallehe hore na ebe mokga oo o nkile karolo dikgethong kapa tjhee, ha ditho tsa karolo ba tlohela mokga wa sethathoba emela dipersente tse seng ka tlase ho 10 tsa palo yohle ya ditulo tsa mokga wa sethatho Lekgotleng leo.
(2)	Ha mekga e kopana le mokga o mong kapa o arolwa ho feta mokga o le mong mme o kopana le mokga o mong ho latela dipehelo tsa temanyana (1), balekgotla ba amehang ba sala e le ditho tsa Lekgotla la Masepala oo mme ditulo tsa bona di nkuwa e le hore di abetswe mokga o motjha oo ba o emetseng ho latela kopano efe kapa efe, karolo kapa karolo le kopano jwalokaha e boletswe temanyaneng ya (1).
4Nako ya kopo ya dintlha 2 le 3 le ditlhoko tse latelang.
(1)	(a)	 dipehelo tsa dintlha 2 le 3 di etsahala fela-
 (i)	nakong ya matsatsi a 15 ho tloha letsatsing la pele ho ya ho la leshome le metso e mehlano la Loetse selemong sa bobedi se latelang letsatsi la dikgetho tsa Lekgotla la Masepala; le 
 (ii)	nakong ya matsatsi a 15 ho tloha letsatsing la pele ho ya ho la leshome le metso e mehlano la Loetse selemong sa bone se latelang letsatsi la dikgetho tsa Lekgotla la Masepala, empa e ke ke ya etsahala mafelong a selemo ka 31 Tshitwe 2002. 
(b)	Bakeng sa temananyana (1)	‘selemo’ se bolela nako ya matsatsi a 365. 
(2)	Nakong e boletsweng ho temanyana (1)	(a)	(i)	kappa (ii)-
(a)	hang molekgotla a ka- 
(i)	fetola botho ba mokga;
(ii)	ba setho sa mokga; kapa;
(iii)	emisa ho ba setho sa mokga, ka ho tsebisa mohlanka ya kgethilweng ke Khomishenara ya Dikgetho ka ho mo ngolla, mme ha molekgotla eo a fetotse botho ba mokga kapa e se e le setho sa mokga, ka ho neha mohlanka eo tiisetso e ngotsweng ho tswa mokgeng oo ho buuwang ka oona hore o amohetswe jwaloka setho sa mokga; le
 (b)	hang molekgotla a ka- 
(i)	kopana le mokga o mong;
(ii)	arola mekgeng e fetang bonngwe; kapa 
(iii)	arola mme karolo e nngwe le e nngwe e kopana le mokga o mong, ka ho tsebisa mohlanka ya kgethilweng ke Khomishenara ya Dikgetho ka ho mo ngolla, ka ho neha mohlanka eo tiisetso e ngotsweng ho tswa mokgeng-
(aa)mabitso oohle a balekgotla ba kenetseng kopano ya mekga kapa karolo; le 
(bb)hore e amohetse kopano e jwalo; le 
(c)	ho se ke ha ba le mokga o emetsweng Lekgotleng la Masepala o ka-
fanyehang kapa wa fedisa botho ba mokga ba molekgotla ya emetseng mokga Lekgotleng leno; kapa
(ii)	etsa ketso efe kapa efe e ka etsang hore molekgotla ya jwalo a ntshwe ofising ka ha molekgotla ya jwalo Lekgotleng leo, ntle le tumello e ngotsweng ya molekgotlaya amehang. 
 5Sebopeho sa Lekgotla se dutseng se sa fetoheng ho fihlela dikgetho kapa dikgetho tsa tlatsetso, kapa kaho-botjha ho ya ka dipehelo tsa Shejulu.
(1)	Kamora ho feta ha nako eo ho boletsweng ka yona temaneng 4 (1)	(a), sebopeho sa Lekgotla la Masepala le qadilweng botjha ka baka la boitshwaro bofe kapa bofe ho latela temana 2 kapa 3 di bolokwa ho fihlela dikgetho tse latelang tsa Makgotla kaofela a Masepala kapa ho fihlela sebopeho sa Lekgotla la Masepala le qalwa botjha ho latela temana 2 kapa 3 kapa ho fihlela dikgetho tsa tlatsetso di tshwarwa Lekgotleng leo la Masepala. 
6Kaho-botjha ka Makgotla a Masepala
(a)	Lekgotla la Masepala le boletsweng temaneng ya 5 le thonyang ditho tsa Lekgotla le leng la Masepala, jwalokaha ho boletswe karolong ya 157 (1)	(b), le lokela hore matsatsing a 15 kamora nako e boletsweng temaneng ya 4 (1)	(a)	(i)	kapa (ii)	e fele le kenye tshebetsong tsamaiso eo ho nehelanweng ka yona ketsamolaong ya naha bakeng sa ho thonya ditho tse jwalo ho emela Lekgotla le thonyang. 
(b)	Matsatsing a 30 kamora nako e boletsweng temaneng ya 4 (1)	(a)	(i)	kapa (ii)	e fele, ditheo le dikomiti tsohle tsa- 
Sehlopha A le Sehlopha B tsa masepala ya boletsweng temaneng 5 di lokela ho qalwa botjha ho latela molao o teng; le
(ii)	 Sehlopha C sa masepala ya boletsweng temaneng 5 se lokela ho qalwa botjha ho latela molao o teng kamora dithonyo tsohle tse boletsweng seratswaneng (a)	di se di entswe bitsong la Sehlopha C sa masepala oo. 
7Hlophiso ya phetoho ya poloko ya ditho tsa Makgotla a Masepala ha ho fetolwa botho ba mokga, ho kopana ha mekga, ho arolwa ha mekga le ho arolwa ha mekga e kopaneng. 
(1)	Matsatsi a 15 a latelang hanghang letsatsi la ho kenngwa tshebetsong la Shejulu ena- 
molekgotla ya kgethilweng ho tswa lenaneng la mokga la mokga o emetsweng Lekgotleng la Masepala (mokga wa sethatho) e ka ba setho sa mokga o mong (mokga o motjha), ho sa kgathalehe hore na ebe mokga o motjha o nkile karolo dikgethong kapa tjhee, ha a ntse a le molekgotla wa Lekgotla la Masepala le amehang mme setulo se tshwerweng ke molekgotla oo se lokela ho nkuwa se abetswe mokga o motjha oo e seng e le setho;
molekgotla ya neng a kgethilwe ho emela wate Lekgotleng la Masepala mme a-
(i)	ne a kgethilwe ke mokga jwaloka nkgetheng wa dikgetho tsa wate, a ka emisa ho ba setho sa mokga wa sethatho mme e be setho sa mokga o motjha, ho sa kgathalehe hore na ebe mokga o motjha o nkile karolo dikgethong kappa tjhee, kapa a ka emisa ho ba setho sa mokga wa sethatho mme a se ke a ba sehto sa mokga ofe kapa ofe; kapa 
 (ii)	o ne a sa kgethwa ke mokga jwaloka nkgetheng dikgethong tsa wate, e ka ba setho sa mokga, ho sa kgathalehe hore na ebe mokga oo o nkile karolo dikgethong kappa tjhee, 
mme wate e emetsweng ke molekgotla ya jwalo e lokela ho nkuwa e-
(aa)abetswe mokga o motjha oo molekgotla e seng e le setho; kapa 
(bb)fumanwe ke molekgotla oo, haele hore molekgotla ya jwalo ha a so be setho sa mokga; le 
mokga ofe kapa ofe wa dipolotiki o emetsweng Lekgotleng la Masepala o ka- 
(i)	kopano le mokga o mong, ho sa kgathalehe hore na ebe mokga oo o nkile karolo dikgethong kapa tjhee; kapa 
 (ii)	 arola mekgeng e fetang bonngwe kapa arola mme karolo e nngwe le e nngwe e ka kopana le mokga ofe kapa ofe,ho sa kgathallehe hore na ebe mokga oo o nkile karolo dikgethong kapa tjhee, ha balekgotla ba amehang ba dula e le ditho tsa Lekgotla mme ditulo tseo ba di tshwereng di nkuwa di abetswe mokga oo ba o emetseng ho latela kopano efe kapa efe, karolo kapa karolo le kopano jwalokaha ho boletswe seratswaneng sena
(2	Dipehelo tsa ditemana 4 (2), 5 le 6 di ba teng bitsong la temananyana (1), le tsebiso efe kapa efe e moo ka nako e boletsweng temaneng 4 (1)	(a)	(i)	kapa (ii)	e lokela ho nkuwa jwaloka tsebiso ya nako eo ho boletsweng ka yona temanyaneng (1). 
8Ho tlatswa ha dikgeo
Dikgeo tse hlahellang Lekgotleng la Masepala di lokela ho tlatswa ho latela ketsamolao ya naha.
9......
[Temana ya 9 e hlakotswe ke krl. 5 ya Molao 2 wa 2003.] 
Schedule 7
MELAO E PHUMUTSWENG
Nomoro le Selemo sa molao
Sehlooho
Molao 200 wa 1993
Molaotheo wa Riphaboliki ya Aforika Borwa, 1993
Molao 2 wa 1994
Molao wa Tokiso ya Molaotheo wa Riphaboliki ya Aforika Borwa, 1994
Molao 3 wa1994
Molao wa Tokiso ya Bobedi ya Molaotheo wa Riphaboliki ya Aforika Borwa, 1994
Molao 13 wa 1994
Molao wa Tokiso ya Boraro ya Molaotheo wa Riphaboliki ya Aforika Borwa, 1994
Molao 14 wa 1994
Molao wa Tokiso ya Bone ya Molaotheo wa Riphaboliki ya Aforika Borwa, 1994
Molao 24 wa 1994
Molao wa Tokiso ya Botshelela ya Molaotheo wa Riphaboliki ya Aforika Borwa, 1994
Molao 29 wa 1994
Molao wa Tokiso ya Bohlano ya Molaotheo wa Riphaboliki ya Aforika Borwa, 1994
Molao 20 wa 1995
Molao wa Tokiso ya Molaotheo wa Riphaboliki ya Aforika Borwa, 1995
Molao 44 wa 1995
Molao wa Tokiso ya Bobedi ya Molaotheo wa Riphaboliki ya Aforika Borwa, 1995
Molao 7 wa 1996
Molao wa Tokiso ya Molaotheo wa Riphaboliki ya Aforika Borwa, 1996
Molao 26 wa 1996
Molao wa Tokiso ya Boraro ya Molaotheo wa Riphaboliki ya Aforika Borwa 1996
Tshupiso
(O kotjwa ho ela hloko: dinomoro tse kamora dikahare di bontsha dinomoro tsa dikarolo) 
Pina ya setjhaba, 4 
Mohlahlobi wa Ditjhelete wa Kakaretso, 181, 188 
Bili ya Tokelo—
Ho Fihlella makgotla a dinyewe, 34
Ho fihlella tsebiso, 32
Tshebediso, 8
Batho ba Tshwerweng, ba kgolehong le ba qositsweng, 35
Dikgobokano, mekoloko ya boipelaetso le ditletlebo, 17
Bana, 28
Boahi, 20
Ditjhabana tsa Setso, bodumedi le puo, 31
Thuto, 29
Phethahatso ya ditokelo, 38
Tikoloho, 24
Tekano, 9
Seriti sa Botho, 10
Bolokollohi le tshireletso ya botho, 12
Bolokollohi ba kamano, 18
Bolokollohi ba ho hlahisa maikutlo, 16
Bolokollohi ba ho falla le bodulo, 21
Bolokollohi ba bodumedi, tumelo le maikutlo, 15
Bolokollohi ba kgwebo, mosebetsi le botsebi, 22
Bophelo bo botle ba mmele, dijo, metsi le tshireletso ya setjhaba, 27
Matlo, 26
Tlhaloso, 39
Dikamano mesebetsing, 23
Puo le setso, 30
Bophelo, 11
Ho sehelwa moedi ha ditshwanelo, 36
Ditokelo tsa polotiki, 19
Ho phela o sa tshwengwe, 14
Leruo, 25
Ketsahalo ya botsamaisi ba toka, 33
Bokgoba, bohlanka le ho sebediswa ka qobello, 13
Maemo a qomatsi, 37
Ho Hasa, Ho Laola ha Bolaodi bo Ikemetseng, 181, 192 
TekanyetsoBudget, 215 
Banka ya Bohareng, 223 - 225 
Mmuso wa tshebedisano, 41 
Boahi, 3 
Kabinete, 91 - 99, 101, 102 
Khomishene ya Tekatekano ya Bong, 181, 187 
Khomishene ya Ntshetsopele le Tshireletso ya Ditokelo tsa Setso, Bodumedi le Puo tsa Ditjhabana, 
Ditjhabana tsa Bodumedi le Puo, 181, 185, 186 
Melao e sa Dumellaneng, 146 - 150 
Makgotla a dinyewe— 
Lekgotla la dinyewe la Molao wa Motheo, 167
Makgotla a Phahameng a Dinyewe, 169
Makgotla a Dinyewe a BoMaseterata le a mang, 170
Matla ditabeng tsa molao wa motheo, 172
Lekgotla le Phahameng la Ditletlebo, 168
Tshireletso, 200 - 204 
Khomishene ya ho Kgetha, 181, 190, 191 
Ditsamaiso tsa ho Kgetha tsa baofisiri ba dikantoro tsa Molao wa Motheo, Shejulu ya 3, Karolo ya  A 
Bolaodi ba ho etswa ha molao— 
Diporofense, 125 
Riphaboliki, 85 
Makgotla a Phethahatso, a Porofense, 132 -141 
Ditjhelete, tsa Naha, 213, 214, 216, 217 
Ditjhelete, Porofenseng le lehaeng, 226 - 230 
Khomishene ya Ditjhelete, 220 - 222 
Folakga, 5 
Ho lefella mekgatlo ya dipolotiki, 236 
Khomishene ya Ditokelo tsa Botho, 181, 184 
Bolaodi bo Ikemetseng ho Laola Kgaso, 192 
Bohlale, 209, 210 
Molao wa Matjhaba, 231 - 233 
Bolaodi ba Molao, 165 
Baofisiri ba Molao, 174 - 177 
Khomishene ya Tshebeletso ya Molao, 178 
Tshebetso ya Molao, 166 
Dipuo, 6 
Ho etsa molao, 73 - 82 
Bolaodi ba ho etswa ha molao, 43, 44 
Mmuso wa lehae, 152, 163 
Bomasepala, 151 - 164 
Seboka sa Naha—
Palo ya botho le kgetho, 46 
Qeto, 53 
Bopaki kapa Tlhahisoleseding kapela Seboka sa Naha, 56 
Matla, 55 
	Phihlello ya setjhaba, 59 
Lekgotla la Diporofense la Naha—
	Kabo ya baromuwa, 61 
	Composition, 60 
	Diqeto, 65 
	Bopaki kapa Tsebiso kapela Seboka sa Naha, 69 
Ho ba le seabo ha Mokgatlo borumuweng ba porofense, Shejulu ya 3, Karolo ya B 
	Ho ba le seabo ha baemedi ba mmuso wa lehae, 67 
	Baromuwa ba Nako tsohle delegates, 62 
	Matla, 68 
	Phihlello ya setjhaba, 72 
Palamente, 42 
Sepolesa, 205 - 208 
Matona, 127 - 130 
Poresidente, 83 - 89 
Bolaodi ba Botjhotjhisi, 179 
Diporofense, 103 
Melao ya Motheo ya Porofense, 142 - 121 
Diketsamola tsa Porofense, 104 - 121 
	Kopo ka ditho Lekgotleng la dinyewe la Molao wa Motheo, 122 
	Ditokelo tsa baromuwa ba nako tsohle, 113 
	Phihlello ya setjhaba, 118 
(Bo)Tsamaiso ya Setjhaba, 195 
Khomishene ya Tshebeletso ya Setjhaba, 195 
Tshebeletso ya Setjhaba, 197 
Motshireletsi wa Setjhaba, 181, 182 
Ditshebeletso tsa Tshireletso, 198, 199 
Boiphihlelo, 235 
Bophahamo ba Molao wa Motheo, 2 
Baetapele ba setso, 211, 212 
