Farmer 1 (Maize) 									Sesotho



Molemi ya Thuthuhang wa Selemo wa Mpumalanga – kopana le ba hlwailweng 

Instructions: 

Folio strap: Molemi ya thuthuhang wa selemo

Byline: Jane McPherson, manejara wa Lenaneo la Grain SA la Ntshetsopele ya Molemi

Photos: Alpheos Masina, Nkomisheni Mhlongo, Nyosi Mhlanga and Vincent Mdluli



Ba hlwailweng ho kenela Molemi ya Thuthuhang wa Selemo wa Mpumalanga hammoho le ba seng ba le sehlohlolong (finalists) ba se ba phatlaladitswe. Mohlodi o tla fumana kgau moketjaneng wa 250 Ton Club ka la 26 Phato 2010. Ke bana ba latelang:

Alpheos Masina 

Apheos Masina o hlahetse Badplaas ka 1948. O nyalane le Christina Ncongwane, mme ba na le bana ba tsheletseng. O holetse Badplaas, mme ha a ka a kena sekolo. Ka 1965 a simolla ho sebetsa merung ya New Town, mme a boela a sebeletsa konteraka ya Kruger Construction, moo ba neng ba aha tsela ho tloha Barberton ho ya Badplaas. Lemong sa 1968 a simolla ho sebetsa polasi moo a neng a jala mefuta e fapaneng ya dijothollo le meroho e itseng. Hajwale ke sehwai sa poone, dinawa le meroho e itseng dihekthareng tse nne tsa mobu o lemehang.

 

Ke e mong wa majalefa a Ndwandwa Trust ya fumaneng polasi Badplaas, ya e fumaneng tlasa Kgutlisetso ya Mobu (Land Restitution). Ke monnamoholo ya mafolofolo, ya ikemiseditseng ho ithuta tse ngata.

 

Nkomisheni Mhlongo – mofinalist (ya fihlileng sehlohlolong)

Nkomisheni Mhlongo o hlahetse motsaneng wa Lebatowa la Nkomazi o bitswang Langeloop ka 1953. O holetse motsaneng ona, mme a simolla ho kena sekolo sa Driekoppies LP School ka 1959. A iswa Lomati Dry School ha a le sehlopheng sa pele (grade 3), mme a feta sehlopha sa botshelela (grade 8) ka 1971. Ka 1974 a nka lebenkele le lenyane la batswadi ba hae, a tswela pele ka lona. A nyala Nomasonto Ngwenya ka 1975, mme ba na le bana ba supileng; bashemane ba babedi le banana ba bahlano. Ba bang bana ba se ba sebetsa. Wa ho fejana o ntse a kena sekolo.

 

Hoba kgwebo e wele matsohong a hae, a e atolosa ka 1975 hore e be lebenkele le leholwanyane. O boetse a reka lounge tse pedi, a aha selakga, a reka diphoofolo. Hajwale o na le dikgomo tse 345.



Ka 1997 a etsa qeto ya ho kgutlela temong jwalo ka ha batswadi ba hae ba ne ba ntse ba etsa. A lema poone, matokomane, lehlaka la tswekere hammoho le dijothollo tse ding. Hajwale ke sehwai sa lehlaka la tswekere dihekthareng tse supileng hammoho le poone le dijothollo tse ding tse kang matokomane, butternuts, okra le dimango – tseo kaofela di lengwang hekthareng tse 20 tsa masimo. Poone e jalwa tlasa nosetso masimong a ka etsang dihekthara tse ka bang tshelela. O kgonne ho kotula ditone tse 40 tsa poone, tone tse 15 tsa matokomane le tse 20 tsa butternuts. Hajwale o kotula dierekisi.



Nyosi Mhlanga – mofinalist (ya fihlileng sehlohlolong)

Nyosi Mhlanga o hlahetse Gutshwa ka 1941, a holela moo tlasa mmuso wa setso wa ha Khumalo. Ke motsaneng o ka bang km tse 20 ho tloha White River ho la Mpumalanga. O qadile sekolong sa Gutshwa School ka 1952. A tlohela sekolo hoba a fete sehlopha sa bohlano ka 1959. Ka 1960 a simolla ho sebetsa Plaston e le mosebetsi wa lapeng. Boholo ba bophelo ba hae a sebetsa e le chef dihoteleng, hape e le waiter. A nyalana le Evah Khumalo (ya seng a hlokahetse) ka 1964. Ba bile le bana ba babedi, moshanyana le ngwanana. A lahlehelwa ke mofumahadi wa hae ka 2009. Hajwale o ituletse a le mong. 



O holetse motseng moo ba neng ba lema mobu wa setjhaba. Ba ne ba lema poone, matokomane le dinawa tsa jugo. Ha a ntse a hola, o ne a ntse a hlokometse mehlape ya batswadi. O simollotse ho ba molemi ya ikemetseng ka 1978 ho fihlela ka 1982 ha ho kena komello e ileng ya mo qobella ho emisa ka temo. Yaba o sebetsa ka matsoho Ngodwana. A kgutlela temong ka 2003, a lema meroho, poone, dinawa tsa jugo le matokomane. A jala meroho hekthareng e le nngwe ya masimo, dijothollo tse ding tsona a di jala hekthareng tse nne. Tshingwana ya teko ya poone e se e ile ya jalwa ka dilemo tse pedi tse hlahlamanang.



Vincent Mdluli – mofinalist (ya fihlileng sehlohlolong)

Vincent Mdluli o hlahetse Mahukhube (Spelanyane), haufi le Nelspruit ka 1941, tlasa mmuso wa setso wa Mpakeni. Ke motse o monyane o km tse ka bang 50 ho tloha Nelspruit ho la Mpumalanga. A simolla ka sekolo Roman Catholic Church School Daantjie Trust ka 1949. A tlohela sekolo ka 1957 hoba a fete sehlopha sa bosupa. A simolla ho sebetsa ka matsoho (labourer) Nelspruit Sawmill ka 1960. Ka 1964 a phahamiswa ho ba Supervisor, mme a tlohela khamphane ka 1972. Ka 1976 a hirwa ke ba Ellerines Furniture Shop jwalo ka morekisi, mme a phahamisetswa boemong ba ho ba Supervisor ka 1980. A tlohela Ellerines ka 1999. 



A nyala Josphinah Mndawe ka 1964 – Eo a hlokahala ka 2003. Ba bile le bana ba tsheletseng; bashemane ba babedi le banana ba bane. Ngwana wa bona wa pele a hlaha ka 1966, wa ho qetela ka 1985. Ka 2007 a nyalana le Nonhlanhla Mavuso, ha ba na bana. 



Vincent a holela polasing ka ha batswadi e bile batho ba polasi. Ba ne ba lema ka dipholo masimong. O ne a rata diphoofolo haholo le ho jala dijothollo ha a ntse a hola. Ka 2003 a simolla ho ikemela a le mong tshebetsong ya polasi.

 

A simolla ka ho lema poone, matokomane le dinawa tsa jugo ka 2003 dihekthareng tse ka bang leshome ho isa ho leshome le metso e mehlano tsa masimo. O sa tswa etsa setswalle sa tshebetso le Mong. Eros Mazibuko, mmuelli (advocate) ya mo thusang ka tjhelete polasing ka mokgwa o atlehileng haholo. Hajwale ba jala dihekthare tse ka bang 30 tsa poone, tse tsheletseng tsa matokomane le tse pedi tsa dinawa tsa jugo. Ba hirile basebetsi ba robedi le bakganni ba bararo ba diterekere. Ba na le diterekere tse nne, lelwala le le leng la hamore, mehoma e meraro, mehoma e mmedi ya disc, plantere, dikofolo tse pedi le setabodi (ripper) se le seng. Vincent o boetse o na le kgomo tse 11 le dipodi tse 15.



