Profile (Maize)										Zulu
Sethula ... uXolile Dasheka 
Imiyalo:
Folio strap: Imininingwane Ebalulekileyo
Byline: NguJohan Kriel, umqondanisi wesifundazwe woHlelo lwakwa-Grain SA Lokuthuthukiswa Kwabalimi
Photo: Use pic of Xolile
UXolile Dasheka wazalelwa epulazini esifundeni sasePetrusburg. Uyise wayesebenza epulazini kanti unina wayengumsizi wasezindlini. UXolile uneziqu zasenyuvesi kwezokuPhatha nezobuHoli kanye neDiploma kwezokuLawulwa kobuBudlelwane bezabaSebenzi. Wathenga ipulazi lakhe, iLemoenkloof esifundeni saseJagersfontein ngo-2006 ngemalimboleko yaseLand Bank. Ipulazi lakhe liyi-1 134 lamahekhthare ubukhulu, okuthi i-145 lamahekhthare libe ngumhlaba olimekayo kanti ama-989 amahekhthare asetshenziselwe amadlelo emfuyo. UXolile ikakhulukazi ulima ummbila, afuye izinkomo zenyama, izingulube, izinkukhu futhi alime nemifino.
Uyithola kanjani imali yokubhekela izitshalo zakho?
Ezikhathini zonyaka ezimbili ezedlule azange ngizithengise izitshalo eziyizinhlamvu. Ngiye ngazisebenzisela ukondla imfuyo yami. Ngisebenzise enye yenzuzo engiyitholile ukubhekela umkhiqizo wangonyaka olandelayo. Ngenxa yezindleko ezikhuphukayo ngizozama ukuthola imali-mboleko yokungisiza eLand Bank.
Zithini izimvo zakho ngemibandela yezezimali kwezolimo?
Umkhiqizi kufuneka abe yizinto eziningi, ukwenza isibonelo, kufanele abe nguchwepheshe kwezemali, isazi sezomnotho, umthengisi nokunye okuningi. Ubungako benzuzo emkhqizweni wezitshalo eziyizinhlamvu buncane kakhulu, Sidinga ukuthi umphakathi ube sohlangothini lomkhiqizi waseNingizimu Afrika, uthenge imikhiqizo yakuleli lizwe. Sidinga ukuthi kube nemali eyintela ngokudla okuyizinhlamvu okungeniswa kuleli kuthengwe kwamanye amazwe angaphandle. Izindleko zezinto ezisetshenziswayo ezinjengodizili nezivundisi ziyasibulala. Ezolimo akuzona izifundo ezithandwa yintsha yabamnyama; ayiliboni ikusasa kuzo. Uma izindleko nempahla ethengwa kwamanye amazwe angaphandle kungalawulwa, ukuncintisana okuncikele nhlanye kube kubhekene nempahla ethola umxhaso kuzomshabalalisa umkhiqizi waseNingizimu Afrika. 
Ngabe uzithola kuphi izinto ozisebenzisayo?
Ngithenga kulabo abamele abathengisi abavela ezinkampanini ezihlinzeka ngezinto lezo, ngemuva kokuthola nokuqhathanisa amanani ahlongozwayo akhokhiswayo nokubheka usizo abaluhlinzekayo lokukuxhasa ezinkingeni ezivela lapho usuthengile kubo. 
Yiliphi iqhaza likaHulumeni kwezolimo futhi ngabe ulifeza kanjani?
UHulumeni ufanele ukubanakekela abakhiqizi. Abakhiqizi baveza amathuba emisebenzi nokusimama ezindaweni ezisemaphandleni. Makabheke umhlaba onikezwa abakhiqizi abasafufusa nosizo abalunikezwayo ukuze baphumelele ngokubaxhasa ngemali nangezikhali zokusebenza. Makukhuthazwe ukubekwa iso kwabo yilabo abangabakhiqizi abasebenzela ukwenza imali. Makukhokhwe amanani emali amahle futhi kucelwe usizo lapho kudingeka khona. UHulumeni uyazama kepha akaphumeleli njengamanje.
Ubona ukuthi yini ebe nomthelela kwimpumelelo yakho?
Ukukwazi kwami ukuthi ngigxamalaze kokuningi, kungisizile. Imfuyo ikunika ukusimama futhi iyakusiza ngemali engukheshi ekufanele ube nayo. Ukufuya izingulube nezinkukhu kungisizile ekuhlangabezeni izindleko zami zenyanga ngayinye zokuqhuba umsebenzi. Nginomhlaba omncane wokulima othi awube ngamahekhthare ama-3 engikwazi ukuthi ngingawunisela. Ngilima imifino ukuze ngisheshe ngithole imali engukheshi engena ngokushesha. Kanti nokuthi ngingumkhiqizi ongasebenzi kwezolimo ngokugcwele, onomsebenzi omunye osimeme, nakho kuyasiza. Uma ukulima kungaba nenzuzo ethe xaxa ngizoba ngumkhiqizi osebenza zikhathi zonke.
Yini oyibona njengengozi kwinqubekelaphambili nakwimpumelelo yakho?
Nginovalo lokuthi ukungabikho kokusimama kwezepolitiki, ubelelesi nezinkulumo ezinobudlabha ezikhishwa kwezezindaba nasemaphephandabeni zingephuca amathuba ami okuthi ngiphumelele. Ukutholakala kwenzuzo nakho kungumbandela ophambili.
Yimiphi imibandela yohwebo lwezolimo ofisa ukwenza ngcono kuyo?
Ngifisa ukuba nolwazi oluthe xaxa lobuchwepheshe ngokulungiswa komhlaba, ukulondolozwa kwamanzi nokugcinwa kwemfuyo. Ngingakuthanda futhi nokuthi abasebenzi bami bathole ukuqeqeshwa.
Yiliphi isu ozophila ngalo kulo nyaka?
Ngifuna ukuqiniseka ukuthi indlela yami yokungixhasa imi kahle. I-Grain SA neqembu lami locwaningo kubalulekile ekunginikezeni usizo. Ngingathanda nokwandisa umsebenzi wami wokufuya, okuyizinkomo zami zenyama. Uma ubelelesi bungadlangile, ngifisa ukuqala ukufuya izimvu.
