
=====================================================================
Tale word digterlik saamgebind (AV 4:2)
=====================================================================

Inhoudsoorsig


Tale word digterlik saamgebind

Dr. Ena Jansen van die Universiteit Witwatersrand -- skrywer van Afstand en Verbintenis -- Elisabeth Eybers in Amsterdam, het Voor die 
Literaire Tafel van die Sociëteit de Witte in Den Haag 'n lesing oor die Suid-Afrikaanse Literatuur en Elisabeth Eybers   gehou. In dié 
uittreksel daaruit word die wisselwerking tussen die taalsfeer van Nederlands en Afrikaans digterlik saamgevat.

TOEN Koningin Beatrix Zuid-Afrika onlangs bezocht, gingen er vantevoren stemmen op dat ze niet alleen in de vanzelfsprekende internationale 
taal Engels moest spreken, maar ook in het Nederlands -- de grootste brontaal van het Afrikaans. Tegenstemmen gingen op: Afrikaans zou door 
velen nog gezien worden als apartheidstaal en door in het Nederlands te spreken, zou de Koningin een veel te positief signaal geven aan 
maar, 'n bepaalde groep van de zuidafrikaanse bevolking, de voormalige machthebbers.

Wat deed de Koningin? Zij sprak tijdens het staatsbanket bijna alleen Engels, maar toen inderdaad ook enkele zinnetjies in het Nederlands. 
Voor de Afrikaanssprekenden in Zuid-Afrika was dat een hart onder de riem, of zoals wij dat zeggen, 'n "riem onder die hart": een erkenning 
van de taalverwantschap die er bestaat met Europa, en een duwtje in de rug in de nieuw taalstrijd tegen het Engels. De Koningin maakte 
daardoor een geste niet alleen naar de zijde van blanke Afrikaanstaligen, maar ook aan de miljoenen bruine en zwarte mensen voor wie het 
Afrikaans hun moedertaal of tweede taal is, en die in veel gevallen dus uiteraard ook een stamverwantschap met Nederlanders hebben.

Ik vond het daarom wel vreemd dat het NRC Handelsblad van 1 Oktober uit de Nederlandse woorden van de Vorstin concludeerde dat zij daarmee 
op symbolische wijze alleen maar verwees naar het verleden. Het hoofdartikel -- met de titel "Verleden tijd" -- eindigde zelfs met een zeer 
finaalklinkend oordeel: "De verwantschap is inmiddels voltooid verleden tijd."   Terecht vroeg Gawie Keyser zich op de Forum-pagina van de 
Volkskrant af waarom Nederland toch zo vasthoudt aan de clichés over Zuid-Afrika en het Afrikaans.

Aan het feit dat de Koningin juis wél toekomsgericht was door zelfs verder te gaan dan men gehoopt had, door namelijk ook Afrikaans te 
spreken, ging de hoofdartikelschrijver van NRC Handelsblad helemaal voorbij -- terwijl dat stukje Afrikaans wél elders in de krant stond. 
Beatrix citeerde enkele regels, in het Afrikaans, uit een gedicht van Elisabeth Eybers. De drie regels zijn:
Taal het ons uit twee pole saamgetrek:
sy wisselstroom sal in die woorde duur
wat ons mekaar ontlok, mekaar toestuur.


Alleen de eerste regel staat in het verleden tijd omdat hier vanuit een positie in het heden een historisch feit wordt meegedeeld. In de 
andere twee regels wordt er naar de toekomstige tijd verwezen. Een gelukkiger keus om aandacht te vestigen op de taalbanden die er nu nog 
bestaan tussen de twee polen Nederland en Zuid-Afrika was niet mogelijk.

De woorden van Eybers komen uit haar gedicht "Beurtsang" dat ze nog in Zuid-Afrika schreef voordat ze in 1961 naar Nederland verhuisde. Tot 
voor het citeren ervan door de Koningin heb ik "Beurtsang" als een gedicht over vriendschap tussen twee individuen over de correspondentie 
tussen hen, geãnterpreteerd. Beatrix heeft een extra waarde toegekend aan deze drie regels.

Ze zijn tekenend geworden niet alleen voor een persoonlijke relatie, maar voor Afrikaans- en Nederlandstaligen in breder verband.

Terug na bo

Hierdie blad: <http://www.afrikaans.com/av425.html> Voeg kommentaar toe aan hierdie bladsy. Skryf gerus aan die redaksie. © Kopiereg (c) 
Stigting vir Afrikaans 1999     Blaai terug | Blaai om
.

Enige woord Al die woorde Presiese frase   /// Afrikaans Vandag -- April 1997 /// Afrikaanse sektor moet in rat kom (AV 4:2) /// 'n 
Positiewe taaltoekoms (AV 4:2) /// Staan Afrikaans sy man oor die lug? (AV 4:2) /// SAG begin wins sien (AV 4:2) /// Tale word digterlik 
saamgebind (AV 4:2) /// Laat Afrikaans soos kakiebos woeker (AV 4:2) /// Afrikaans en 'n taalplan vir Suid-Afrika (AV 4:2) /// Keuses word 
nou vir en in Afrikaans gemaak (AV 4:2) /// Moedertaalonderrig is belangrik (AV 4:2) /// Staan nader -- daar's hoop! (AV 4:2) /// Hoekom 
stry? (AV 4:2) /// Zoo leert men ... Afrikaans (AV 4:2) ///

