	zo-
	liu-
	ake
	izo	xix

	Ya.
	p	Enziwa-ke amalungiselelo okuhamba kukasibongile.
	,hle	Kwathengwa ibhokisi elihle, elicwebezelayo, k-ulo kwafakwa
	[we	izinhlobo ngezinhlobo zezinglibo zabantu besifazane. Ngalezo
	-ke	zinsuk-u uMaZondi wake wakhohlwa nok-ukhohlwa ukuthetha
	[Si-	wayeka nok-unyuk-ubala kwakhe, nakhu phela wayesathatheke
	Lbo	uk-ugqigqa esitolo kwenziwa amalungiselelo kasibongile.
	the	Kuningi futhi ayehleze ekuhambela komakhelwane, imthathe
		impela lendaba yokuhamba kukasibongile. Nami ngalezo
	wa	zinsuku ngake ngaphathwa kahle, ngatotoswa, k-wenzelwa
		phela ukuba ngijabule nakhu kwakucothelwe ukuba ngikhiphe
	asa	imali yokuhamba kukasibongile. Ngalezo zinsuk-u wake waka-
	ike	yeka uMaZondi ulcuba angibhuqe njalo akhulume namazwi
	ka-	aziswana uma ethola isibhobo sokwenza njalo.
	esi-	Ngatshelwa ukuthi lowo mngani owayeseglencoe kwaku-
	ku-	ngumamkazi Ndabandaba. Kwathiwa lentombazane yayikade
	izu	ifunda nosibongile, ihlala eduze kwakhe sihlalweni sinye ema-
	awe	bangeni ngamabanga kuyilokhu baqala phansi baya ngokukhu-
		phuka njalo. Ngazama ukuziwisisa ngalomamkazi ngifuna
	,)ho	ukwazi ukuthi wayenguniuntu onjani. Kangitholanga lutho

	' LMI	nokho olwalungaqondile ngomamkazi. Ngezwa nok-uthi

10	umamkazi wayehlala njalo ebabhalela abazali bakhe, futhi
hie	evamise ukufaka nemali encwadini lapho ebabhalele.  Abantu
ga-	ababengabasemsinga ababesebenza eglencoe kabazange bali-
lgi-	phathe balihlanganise nokubi okuthile igama likamamkazi.
1,se-	Noma ngase ngikuzwile koake okuhle kangeneliswanga,
kangigculisekanga.
in-	Lwafika-ke usuk-u lolo usibongile ayezohamba ngalo,,
,Dla	Kwakwenziwe amalungiselelo ngeposi ulcuba ahlangatshezwe uma esefike eglencoe.  Sethemba-ke ukathi incwadi leyb yayi'ngedukanga.
ise	Savuka ekuseni saqonda lapho ibhasi isukela Uona-
ecwaka.  USibongile wayegqoke ingubo yakhe kanokushcii
143


kungamavilivili.  Wayephethe ngesandla ibhokisana I, zakhe.  Ngesinye isandla wayephethe isikhwanyana esincane ungatlii ngokokudlala izingane ngoba nesinkwa sodwa lesi sasingangenj nakungena.  Unina wayethwele ipotimende ekhanda.  Yimina engangihamba phambili njengoba kungumthetho lowo.
Angikhumbuli ukuthi kwaba khona ingxoxo ende ngalolo lusuku.  Safika ecwaka kuseyisildiatffi.  Sahlala phansi salinda phansi kwezihlahla lapho uhadebe asakhe khona indlu yokudlela manje.  Emva kwesikhashana wangena umhuqa wakwabo obomvu, wabhavumula k-wenancla amama, ngoba abelungu!  Wagibela usibongile.  Isikhashana lasuka ibhasi, wakhipha isandla wasijikizisa emoyeni, nonina wenzenjalo, mina ngavele ngasiphakainisa nje esami, kangaze ngasijikizisa ngoba ngangingazi nokuthi kuchazani khoila loklio kusijikizisa.  Lasithela-ke ibhasi, nobuso bukasibongile basithela.  Nesandla sakhe sasithela.  Wayesehambile.
Sabuyela ekliaya noMaZondi izinhliziyo zethu ziduduzela.  UMaZondi yena wayezwa isiziingu ikakhulu, kodwa ngiye-. themba futhi kwakukhona nokudabuka ngoba ebona ukuthi umuntu owayesezomcl-ithisa isizungu kwakuyimina k-uphela.  Ngalesi sikha@hi-ke ilMaZondi ngase ngiyaye ngimbone

gi-
sengathi akasengabungabu ngami.  Kwesinye isikliathi ngan

ze ngicabange impela ukuthi sekukhona nokungizonda.  Ngithi uma ngicaban-a ngingasitholi isizathu.  Kuthi kodwa uma ngicabanga ngokufa kwendodana yami, ngizwe ngishaywa uvalo ngingazi noma k-ukhona yini lapho uMaZondi alithola khona ngempela iqiniso lokushona k-ukabasuse.  Umuntu wayengazi kanjani phela lokhu amakhosikazi lawa ayekuthanda nokubhula?
Ukukhalela indodana yami kangaka akusikho uk-uthi ayengekho amanye.  Kodwa ayesaganwa, asazipliurnela imizi yawo, ayesefana nje nezihlobo zasekbaya, kodwa ubasuse ngangisezwa nasegazini ukuthi wayesefanele ukuba ngowami.
Ukuhamba kukasibongile uMaZondi wayengak-ucabailgeli lutho, engakwesabeli lutho.  Yimina engangizwa umphefumulo wami ungakhululekile njalo.  Kwaba sengathi likhona

144

iliz                                      gangithi ngezinye
·	wi clilokhu lingitshela okuthile en
izinsuku ngikuzwile, kanti kuzokuthi ngezinye izinsul,-u



si	ngingakuzwa.

le	Nangaphambi kokuba sifinyelele ekhaya ngalo usuku

impela usibongile ahamba ngalo, nganquma engqondweni vami ukuthi nami ngangizobuye ngiye ngakhona egiencoe ngiyobona ukuthi umntanami wayehlezi kanjani.  Ngakubona

[a	kungcono lokho ngoba kwak-uzokuthi uma kukliona olcunga-
@u	ngigculisi ngithole ibhaxa lokuba ngibuye naye usibongile.
[a	Lemicabango yangiduduza okwesikhashana nenhlalo
)a	yetliu ekhaya yahainba kalile njengemfanelo ngenama, ngenela, ngaphandle-ke kokuthi ngangiyikhumbula indodakazi yami.  Nganginawo amanye amadodakazi kodwa ayeseganile, esese-

·	mizini yawo.  Umuntu osagana kwesinye isikhathi ufana nomuntu okungasesiyena owakho.  Kwakuke k-wenzeke athi

a.	amadodakazi ami noma ezama ecela ulcungivakashela kwaliwe ernizini.  Umuntu engangisezwa ukuthi ngowami ngempela yiyo indodakazi yami usibongile.  Inhliziyo yami yayihlala
.a.
e-	njalo imkhumbula.  Ngangikhumbula futhi nezintwanyana
hi	ezincane ayehleze engenzela zona, ukunginakekela kwakhe,

[a.	nothando lwakhe.

Laphela isonto ehambile usibongile, akwafika ncwadi.

ne	Laqalwa isonto elilandelayo kwagqigqwa esitolo ngomsombu-

luko, iigolwesithathu, nangoL,,vesihlanu.  Akufikanga ncwadi.
@hi
1 na	Kwaphela elesithathu isonto kwangenelwa elesine.  Nalo laze


Pva	laphela kungezwakalanga lutho.  Waqala uMaZondi uk-unge-

)la	saba, clindele ukuthi ngizovutha uphondo.  K,@vangenelwa

itu	inyanga yesibili.  Laye laphela isonto lok-uqala enyangeni

@u-	yesibili kungafike ncm!adi.  Kwafika imicabango erniningi engqondweni.  Kwafika ukwesaba ukuthi umntanami wayenga-


thi	finyelelanga kumngani walffiei mhlawumbe kweduka ilicwadi

@zi	emaposiiii ngakho umamkazi akaze amlilangabeza.  Mhla-

ise	wumbe lowo nilungu ok-wakutholwe kuye umsebenzi wayengesiyena owaseglencoe, wayezomqhasha maqedane umnta-


)a-	nami ahambe naye aye egoli mhlawumbe.  Mhlamumbe

ic-	umntanami wayefike wagula, nomamkazi eseswele uk-utlii

na	usazisa kanjani.

145

Zaphela izinyanga ezimbili kungezwakalanga ngisho nephunga lapho usibongile ashona ngakhona.  Ngazimisela ukuhamba ngiye mathupha eglencoe. lzinyanga ezimbili yisikhathi eside kakhulu.  Noma amalanga namasonto kuhamba kuphela masinyane kangaka, umuntu osekhule ngangathi akakhohlwa ukuthi izinsuku zakhe ezimsalele esesemhlabeni ziyingeosana, zincipha mihla lena.
Ngisengumfana ngangike ngedlula ngasedundee.  Kodwake kwase kuyiniinyaka eminingi kakhulu ngingasayi ndawo, sengilokhu ngingasemsinga njalo, kuthi noma ngikuphi ngi",azi ukuyikhomba impompolwane ngitlii nakhuyana lapho inkaba yami ikhona.
Ngaphuma futhi ekhaya, kwakusekuseni lapho kuthi nwe, izinqenqema zezintaba zisemnyama kanti yizona ezizok-wemukela ilanga kuqala lapho liphuma.  Ngakhumbula mhla ngiphuma ngibabele uxaba ngithi ngiyofunela ubasuse okwakuzombuyisa ingqondo.  Izindlela engahamba ngazo kwakuseyiIezo engahamba ngazo ngisemncane, nemigwaqo yayiselapho yayikhona kuqala.  Kodwa kwase lcunomehluko omkhulu manje.  Ngesikhathi ngigcina inina ukuhamba ngalezo zindlela nok-ubona lowo mgwaqo ngisemusha, izindlela Iezi zazihamba zithubeleza kobude utshani, kwesinye isikhathi umuntu avalwe uqunga angabonakali mpelampela.  Kwak-uthi uma umuntu ehamba kusesekuseni khona awathole amazolo abe manzi wonke umzimba te.  Lapho umuntu efuna ibheshu lakhe lingabimanzi, wayeyele azitshathele Iona ehlombe azibhukuzele nje.
Kodwa-ke manie bvase kukhona umehluko omkhulu.  Izindlela zase zaba banzi lapho kwalcukhona utshani sekungamatshe, lapho elcuqaleni izinkomo zazigebisa amakhanda njalo zidla utshani wawuzifica zimile, zijamile, k-uthi uma eyodwa igebisa ikhanda ibuye ilikhuphule futhi, kube sengathi ikhuluma yodwa.  Lapho umuntu ayebona khona uquqaba lwezimvu nezimbuzi umuntu wayesebona amatshe neziduli.  Ngalezo zikhathi kwak-ukhona umgwaqo owodwa kuphela, umahedle, ufanele kuphela izinqola.  Kodwa-ke manje wawusulungilungisiswe, nabeziinoto sebecacamezela.  Ezinsukwini

146

zobufana bami lapho emagqumeni aseduze nendlela kwakuyaye kweluke minable yezithole nezinkabi.  Kwakuthi lapho umuntu ezihambela athuke sekuvuka inyamazane eduze kwendlela yeqe amangqeshe.  Yebo ngaleso sikhathi izwe Ialisemi kahle.  Manje umuntu wayengaba unenhlanhla eke wabona ngisho unogwaja yedwa lona.
lzinsuku zakuqala sezanymalala, zanyamalala nabo bonke ubuhle bezwe.  Selafa elikamjokwane kandaba.
Yileyo naleyonto inamacala amabili noma izinhlangothi ezimbili.  Tffina bantu abadala siyazi uk-uthi yini eyasilahlekela, alculula futhi uk-usikhohlisa nangonoma yini ok-ungatbiwa iyimbuyiselo ithatha isikhundla salokho okwasilahlekela.  Namhlanje umuntu useyaye abone izindizamshini zintwela phezu kwelasemsinga, ok-wakungekho kuqala.  Kodwa-ke konke lokhu kusho ulcuthini?  Akwenzi mehluko kimina nakancane.  Noma kukhona noma akukho kuyefana nje Idniina.  Ngisho nabafana abelusayo impela kabasawabhekisi amakhanda abo phezulu bankeme nemilomo uma bezwa ibhanoyi lindiza phezulu.  Izintwaiiyana eziningi ezintsha ezazikhona zazingangisizi ngalutho mina.  Amaposana ama~ ncane ayesezindaweni ngezindawo akukho lutho ayengisiza ngakho.  Kwathi noma ngifuna ukuzwa utho ngomntanami engangimfundise ukubhala esikoleni, angasizakala ngalutho, kwaze k-wafanela ukuba ngilibhadule ngiyofinyelela mathupha lapho aye khona, noma sengizigugele ngingaka, amathambo esebuhlungu nezinyama sezaba nenkwantshu yeminyaka.  Ngangifuna nokushayelwa izingcingo, kwafunwa izinombolo namakheli azatholakala.
Kuthiwa isibhedlela siyasiza ngemithi yesilungu.  Kodwa lusizo luni engangingaluthola laphp ngidlise umntanami khona ngangiyile?  Akafanga na?
lbhasi engangiligibele lasheshe langifikisa lapho ngangiphikelele khona.  Kodwa-ke futhi, namadodana ami, kanye namadodakazi ami, ayethatheka kanjalo, ashesha ukungishiya ngalo ibhasi lelo.
Amaphoyisa nezimantshi ngabantu abahle nabalungile.
Ngingabuye ngithi banjani?  Yekanini!  Kodwa-ke mina ngo-

147

kwami, kwasidalo, angizange ngikuthande ukuthetha amacala.  Ngakho-ke akukho lusizo engake ngaluthola noma ngalufuna emaphoyiseni nasemantshini.  Nokho ngolwazi enginalo engiluthola k-ulabo abejwaycle izinkantolo, umthetho woxolo nokuzwana ngok-wesilungu ufanelene kakhulu nabo abamhlophe, kunesizwe esinsundu.  Ngizwa kuthiwa ezinkantolo ngisho nabaqambi bamanga abaziwayo, ohubhu lukabhejane ngempela, bayalalelwa uma bekhuluma nje uma befungile.  Kuthiwa, ngimfunge ubaba, abclungu laba izinto bona bazenza ngeyabo nje indlela.  Uya",azi ukuthi kuthi into yazi'@va kahle ngamadoda ukuthi iliqlniso kube yikliani kuthiwa leyonto mayiqiniseliswe ukuthi ngempela agempela injalo-ke yirii na? Kuyasuka lapho lendlela okuqiriiseliswa ngayo iyehluleka, kusinde isigebengu esidala, sivuma kubangani baso ukuthi ngempela ngempela sayeaza leyonto.  Hawu!  Izinkantolo zani bo, lapho kancane kancane umuntu ebuzwa ukiithi into ethile leyo wayibhalaphi?  Lapho iiidoda ingenamahloni ukupmka eyak-usho kwaziwa nangamanye amadoda, kodwa kuthiwa uyizwa isibuza ithi lokho okutffiwa yakusho kwabhalwapffi.
Ngahamba kahle ebhasini lelo.  NabeLungu bangihlonipha.  Ngiyethemba nobuqh-,va bezinwele zami bangisiza.  Kwangisiza futhi nokukhumbula inani lemali lokugibela, ngaya nalo selilungene cimikiji.
Ngathi uma ngehla eglencoe, ngathi qalaqala ngabona ulcuthi kukoludumayo-ke lapha.  Ngenhlanhla kwathi ngisaqalaza kanjalo ngahlangana nosonosakhe, umfana owayephuma othukela, esikebheni, ngimazi, nempela wangiyalela lapho umntanami ayesebenza khona.
Yayinkulu lendlu, izindonga zicakwe zimhlophe, uphahla lubomvu.  Ngaphambili lapho kwakukhehleke izimbali, ebaleni kukhona nedanyana lamanzi elalakhelwe kahle ngosimende kulo kutshuza izinhlanzi.  Zazibomvu tebhu izitebliisi, kubonakala ukuthi kuyasetshenzwa lapho akudlalwa.  Kwabasobala-ke ukuthi usibongile wayesebeazela indoda emi kahle okwakufanele ukuthi imphethe kahle.
Ngaqala nganinga ngenhliziyo ukuba kazi uhambo lwami
148

EL





lwaluzogcinaphi mayelana nengangik-uzele.  Ngezwa kufanele ukuba ngisheshe ngiphindele emzini wami.  Wawubuye uhambe umqondo wami, kuthi lapho ubuya ngikhumbule ukuthi n,-iseGlencoe, lcuthi kunjalo ngjkhumbule uhambo lwami.  Lapha ngangize kusibongile.








149

xx

Ngasondela kancane sakucathama ngihlonipha ngaye ngafinyelela ngasemnyango.  Ngacela ngentobeko kunkosikazi womlungu ukuba ngikhulume nendodakazi yami.  Kodwa lonkosikazi akangiphendulanga.Wathi esukawayebizaumfana owayesengena ebubhungwananeni, okugama lakhe ngiyabona ukuthi kwakungujim.  Unkosikazi wayesekhuluma nalomfana ngolimi lwesilungu.
Kusobala ukuthi lomfana wayengizwile ngesikhathi ngikhuluma nonkosikazi, ngoba akabange esangibingelela nokungibingelela, wathi efika nje wabe esethi angimlandele.  Wahamba njalo-ke umfana Iona ngendledlana eyayidabula emaganandeleni ayakhelwe kahle aphahla indlela ahlangana phezulu.  Uhamba n e akabheki nokuthi mina anginabunzima yini ekumlandeleni.  Saye safika-ke endlwaneni eyayiseduze lcwendlu yemoto. @Vangishiya k-ulendlu-ke lomfana, wangitshela sakungifutha uk-uthi angilindele lapho intombazane yami ize iqede umsebenzi ewenzayo kade izokhuluma nami.
EMsinga sasazi ukutffi izinto ezifana nalezo zenziwa njani.  Umfana ongakaya wayengeke alokothe ngisho ulculokotha ukuphatha umuntu omdala ngangami kanjeyana.  Indelelo enjeyana ngangingakaze ngiyibone, dadewethu kababa.
Lendlu engangihlezi k-uyona, okwathiwa ngekasibongile, yayibanzi ngok-wancle umuntu enok-ulala ngokukhululeka k-uyo.  Ngaphandle kobukliulu bayo kodwa kayikho enye into eyayinok-ukhanga umuntu omdala kuleyondlu.
Phansi kwalcuganday@ve ngosimende, kuqinile kubanda.  Yingakho nje umuntu abona inqwatshana yamasaka emuva kwesivalo.  Ngabona uk-uthi umntanami wayewendlala phansi lamasaka azame ukuvimbela ukubanda lapho eselala.
Kwakubonakala ukuthi ngomunye ukhisimuzi Iezi zindonga zazike zacak-wa zaba mhlophe; lokhu phela amakholwa

150

siyaye siwabone etatazela elungisa izindlu ngokhisimuzi kuphela, umuntu angaze athi ubunono budingeke kanye ngonyaka. Kodwa ngalesi isikhathi izindonga zase zaphupha, umbala omhlophe usungcohle.  Kwakuhamba k-uba nezisihlana eilwa nezindonga naphezulu ophahleni.  Lokhu ngakubona ukuthi kwak-udalwa izibani zikaphalafini.  Njengoba indlu yayibanda kangako njalo-ke, kwakusobala uk-uthi umntanami noma owayengaphambi kwakhe wayefaka imbawula kulendlu.  Ngezwa ngishayiva uvalo. lzigemegeme zezimbawula zase ziningi kakhulu.  Kaningi abantu zibacinanisela ebusuku.  Kuzo-ke izindonga ezase zingcohle, kwakulenga isithombe sentombazane eyayihlezi isonge izandla igcobe umlomo wabomvu tebhu, ingamayoyosmaiia ngczinwele.  Isithombe sayo sasixhumelene nedlanzana lamaphepha elalinofikifiki lokubhalwe ngokumnyama nokubomvu.  Kamuva ngezwa ukuthi lokhu kwakuyilona phepha okwakubukwa kulo ukuthi izinsulcu zingaki enyangeni.  Ngakwamanye amacala-ke kwalcunanyathiselwe izithombe zezimoto nezabelungu nje engingabazi, lcubonakala ukuthi zihambe zisik-wa kuwo wonke amaphepha lawa.  Esinye sezithombe ngasifanisa nengangike ngasibona kuthiwa ngesendlovukazi uvictoria.
Kwakuhamba kuhambe kwezinye izingxenye zendlu k-ube khona izibhadu zegazi.  Lezi zibhadu zazingezegazi Iezimbungulu.
Kwakukhona iphungana elalilokhu lingena ngomnyango umuntu okungafanela alazi kahle ukuba aze alazi ngempela ngempela ukuthi Ialinjani.  Ngezwa isisu sami sinyantululeka.  Ngabona kamuva, wo, yiyo leyondaba yokwakha izindlu ezincane emakliaya.  Zakhiwa nje eduze nezindlu okuhlalwa kuzo.  Ngizwa k-uthiwa ngisho nezindlovu imbala zinezindawo zazo ezithile ezenzela kuyo into efana nalena.  Kodwa ngisho nazo imbala kazilali kazidli eduze nalezo zindawo.  Ngisho nezinja imbala kazikwenzi lokho.
Kwathi dulcuduku ngezwa izigi ngabona ukuthi ngezikaJim, useya endlini yakhe.  Wangena.  Ngangimuzwa-ke elokhu enyakanyakaza endlini, duze nje nalena engangihlezi kuyona.  Izindlu zabo zazehlukaniswe udonga nje.  Kusukela nje ngimbo151

na okokuqala angizange ngimthande lomfana.  Kwazwi lakhe nje, kwandlela nje ayekhuluma ngayo kwakungidina.
Lokho k@yakwenele.  Ngangingadingi ngisho ukukhuluma naye.  Kwafika kimina ukuthi nokuba ngize ngifinyelele lapha, nokuba ngize ngihlupheke ngideleleke kangaka, kwakungenxa yokuba ngangivumele usibongile ukuba azosebenza edolobheni.

Intombazane-ke eziphumela emakhaya, angikhathali ukuthi ifundisiwe, yayingazivikela kanjani uma izinto zinjengoba ngangizibona, abafana bemidlwempe nje engazi nanyaka?  Lasho izwi lafana nalelo ela-ngifikela mhla usibongile ngimdedela wahamba ekhaya lathi lokhu engangikwenzile "Yakungafani yini nokuqhuba isithole ngisise edlelweni lapho kweluke khona izinkunzi ezingafakelwe lucingo na ? Ngase ngethembela ekutheni ngangifike kuseyisikhathi, kungakaveli monakalo waluhlobo luni.

Ngezwa sengimbuzile lomfana isibongo sakhe.  Ngambuza nendawo yakubo.  Ngibuza njalo ngiyamemeza ukuthi kuphumele ngale kodonga lokhu naye usendlini yakhe mina ngikulena enganeno.  Wangiphendula sakunqikaza, kanti angigculisekanga nangazo izimpendulo zakhe Iezo.  Kwaba sobala ukuthi ujim Iona wayengakhululekile lapho ekhuluma nami.  Laphoke ngezwa ukwesaba kwami kuya ngokuqliubeka.  Ngaphandle kok-uba umuntu kukhona intwana engaqondile ayesabayo, kufanele alisho igama likayise ngokuziqhenya uma ebuzwa, futhi anganqikazi uk-usho indawo lapho inkaba yakhe ikhona.
Yebo, izinto ngazibona kabusha ngizalwa, ngizifunda, ngicabanga ukutffi ebangeni elithize ngiyobe sengikwazi konke, kodwa ngaze ngakhula ngampunga ngifunda, izinto ngizibona kabusha.  Ngamthukuthelela ngamcunukela ujim ngaleso sikhathi.  Kodwa namhlanje sengiyabona uk-uthi ujim lowo wayengomunye walabo abaneshwa, Iezo zimpabanga ezizalelwa ngemuva emajalidini abelungu emadolobheni.  Wathi unina kade ephume eyosebenza eyintombi, kwathi angazibona ukuthi akasaphilile, wesaba ukuphindela ekhaya, ujim Iona waze wazalelwa khona edolobheni, wakhulela lapho.  Wayengaya kanjani unina kajim ekhaya k-ungekho muntu owayezi152

misele ukuvuma ukuthi unguyise wengane?  Yini-ke enye eyayingaziwa yingane enjalo ngaphandle kobubholwane nokwedelela kwasemadolobheni?
Izingane ezizalwa kanjena azinaso isibongo esiqondile, akunamuzi ezingawukhomba zithi zazalwa lapho.  Ngokwesiko k-ufanele intombazane ihambe iye ekhaya ibatshele owenze lento ukuze izintombi zihambe nayo kuyobikwa.  Kodwa-ke emadolobheni usuke ezoyaphi uma naye engaqondisisi?  Uma kukhona ubuxakaxaka obunje ingane ibe isibizwa ngesibongo sasekhakhonina.  Zanda kanjalo-ke izingane ezingenamakhaya, ezingenazibongo zoyise, ezingenasizalo esilandelekayo.
Enhlalweni enjena-ke, zikhundla zini eziphakeme okungafinyelelwa k-uzo na, ngaphandle kok-uziphatha ngendlela evumelekayo enhlalweni yabansundu?  Isikhundla, sengisho noma k-uyiphi inhlalo, sitholakala ngokwenza lokho okuthakaselwayo, okwesaselwa ngoba kuvumelana neiihlalo yalolo luhlobo lwesizwe.  Futhi kuthakaswa nje ngoba leyonto eyenziwayo ihlonipha, igeina iqhubela phambili izinhloso zesizwe leso.
Ngokwenhlalo kazulu, izinto zihleleke kahle ngononina.  Kunempatho ethize efaneleke ukweshela, uk-ugana, uk-udla, indlela nje umuntu aziphatha ngayo esaphila, nokwenziwayo lapho kukhona oshonile.  KwaZulu-ke umuntu unikezwa isikhundla esithile ngokwesiko, mayelana nakwenzayo nayikhona.
Kanjalo-ke kulenhlalo yalesi sizukulwane esikhulayo esesande lonke ilizwe kodwa ikakhulukazi emadolobheni amakhulu, isikhundla esithile umuntu usithola ngok-uba azame ulcuphila ngendlela yamanje, okuthiwa ngeyesilungu.  Indlela yesilungu-ke njalo lena yikwazi kwakhe ukujivaza aniasiko nezilandelo ezithize zokhokho bakhe, agcine engasahloniphi siko, aphile nje njengempungushe ethuka isiphila ngaleyondlela engaphila ngayo ngaleso sikhathi.  Akusekhonto umuntu aqiniseleka abambelela kuyona.  Akusekho k-uzikhuza nak-uzibamba, akusekho kwesaba hlazo.
Sekwaba ligugu nendlela yokukhombisa ubuhlakani ukukhohlisa abadala, sek-waba liqholo ukuthi umuntu sewake waboshwa wadonsa ejele.  Sekuthiwa yiyona ndlela yok -uzibona ubudoda ukona izingane zabantu lonke izwe leli.

153

F





lib

Lona-ke umphumela wenguquko yezikhathi esikuzona.  UJim, nabo bonke abafana naye, nxa sesibhekisisa, bangebekwe icala lonke lakho konke okubi abakwenzayo.  Uma umuntu engababeka icala lonke, kungafanela futhi asale eseyi beka icala nenja ebuyela ebuhlanzweni bayo. lzinja zinjalo, akuhlasimuli mizimba kuzona ekwenzeni lokho umuntu ophilayo angeze acabanga ngakho neze.
Konke lokhu kwacaca engqondweni yami iigisahlezi lapho endlini kasibongile, iigingedwa, ngimlindele.  Kwak-usengathi yilokhu ngikuzwe njalo ukwenanela kwezwi likajim linqikaza ukuphuma neqiniso, nalo mhlawumbe ujim ayengalazi.  Ngezwa ngimdabukela manje ujim.  Wakhula kirnina umqondo wokuba ngimhlwithe usibongile emlonyeni wengwenya, ngingaqonde Jim kuphela, kepha nabo bonke abafana naye, kanye nenhlalo jikelele yasedolobheni.  Ngangizimisele ukuba ngiphindele naye emsinga usibongile.  Engase ngik-ubonile nokwase kufike engqondweni yami kwase kwenele.
Yebo, emsinga akukho zitaladi ezibanzi nezingenalucofi lokungcola, akukho bukhazikhazi bogesi, akukho dukathole wezitolo, akukho bhazabhaza wamafastela.  Akukho magilamafomu, akukho mibhede, akukho zibiliboco zasemakhishini abelungu.  Kodwa futhi alcukho zindlu ezakhiwe ngemuva okwenzeka kuzona amahlazo odwa, akukho zindlu ezincane eduze kwezindlu okudlelwa nok-ulalwa kuzo.  Lapha emsinga amantombazane avikeleke kakhulu ngokwamasiko, kuleli sisak-wazi futhi siyakwenza ukuba sinqande nagandlelani lowo owephula izinswelo nemithetho yethu.
Angikuphiki ukuthi ikhona injabulo, kukhona uk-usinda nokuphepha lculabo abakwaziyo ukwehlukanisa izinto eziqavile nezinosizo, nalezo eziyimimoya nezingasho lutho.  Lezo zinto ezenza abantu baqhubeke nje baphile kodwa kungekho lutho ezilwenezezelayo oluyusizo kuleyo nhlalo, zingeqhakambiswe ngokungako.
Kwathi lapho usibongile esefika endlini, wahlonipha njengoba kufanele, kodwa amehlo akhe akaze athanda ukuhlangana nawami.  Emehlweni akhe kwakukhona ukungesaba okuthile.

154

EL





Emva kokumbuza impilo, nokumtshela ukuthi boake babesaphila ekhaya, angibange ngisachitha sikhathi, futhi angibange ngisagigiyela, ngavela nje ngalikhipha lama ngesibloko uk-uthi ngangingasagculisiwe neze inhlalo leyo engangiyibonile.  Kulukhuni kwesinye isikhathi ukuba uyise wentombazane amise izinto ngesihloko, kodwa ngachaza ngabeka zonke Iezo zinto ezazingangigculisi.
USibongile waphendula ngelipholile nangeiitobeko.
"Ubaba uqinisile kukho konke lokho ak-ushoyo.  Kwakufanele ngikulalele baba sisesekhaya.  Uk-uba ngakwenza lokho ngabe kasibanga bikho isidingo sok-uba ushiye izintaba zasekhaya udledlemuke emabhasini uze uzofinyelela lapha.  Abafanele ukukhalelwa ngojumekile, ozenzile qha.  Kulukhuni ezweni baba, umuntu uyabugola ubunzima engaqondile, uyakweshela ukuhlupheka engaboni.  Baba, anginamazwi enele nabukhali angakukhombisa uk-uthi sengizisola kangakanani ngoba ngingak-ulalelanga, ngoba futhi ngakhohlisa umama, ngamtshela ngokuhle kodwa ngedolobha engangihleze ngizwa ngalo.
Nokho-ke, baba,@mayclana nok-uphindela kwami emuva, indaba isingemuva kwesikhathi.  Sengaze ngawuqala umsebenzi.  Sengawuqala nje-ke, izinto zabelungu zinem-igoqo nemithetho yakhona.  Sekufanele manje uma ngifuna ukuhamba ngiqale ngibazise abelungu kusasele inyanga yonke, ngiyisebenze ngize ngiyiqede.  Njengoba-ke manje sekuphakathi nenyanga nje, ang-isakwazi ukumazisa umlungu ngohambo lwami ngiqondanise nalenyanga.  Sengiyoze ngimazise k-uqalwa lena ezayo, bese kumela ukuba ngiyisebenze yonke ize iphele kade ngikhululeke.  Lokhu-ke, baba, kungumthetho oqinile, oweqayo ayambopha amaphoyisa.  Ngok-wakobani-ke, baba, ukuboshwa?
Ngale kwalokho futhi baba nginemali encane kabi ongayithatha uphindele nayo emuva kumama.  NeNdiya leli lasesitolo kwamthombela ngilik-weleta imali, ngoba ngathenga amayajana ngithi ngizosika izingutshana zokugqoka ngamasonto.  Anginakukwazi ukusikhipha lesi sikweletu kuze k-ube ukuphela k-weyanga ezoqalwa.  Esengibuye ngik-uzwa ukuthi akukuhle

ukuba intombazane yomuntu ihamba iba nezikweletu ema Ndiyeni.  Ngangingak-wazi mina lokho, laze labhalwa phansi igama lami.  Ngikliuluma nje igama lami lisemabhukwini amaNdiya!  Oho!  Oho!  Awu, baba, ngixolele, ngixolele sengiyazl~ sola."

"Sengikuzwe konke okushilo mntanami.  Kodwa-ke, angidabulanga izwe elingaka ngizonqakuzisana nawe nje ngamazwi.  Kade nje ngikucabange ngakunquma engqondweni ukuthi uma nje ngikufica ungahlezi kahle ngiyobuya nawe noma kanjani.  Sengikubonile-ke ndodakazi, uhlezi ngendlela enganchsi ngokumangalisa-yo.  Ngakho sengiyakuthatha-ke.
llanga selikhuphuke kakhulu manje, kodwa liyothi lizilahla kunina kusasa nawe ube ufinyelela kunyoko engethemba ukuthi uyothokoza kakhulu ukukubona.  Njalo mina ngangiliqhawe ezintweni eziningi.  Angizange ngitheliswe yinto ngize ngiyixolele.  Ngeke-ke ngivume noma nginikeze umqondo wokuthi izinsuku zami zobudala seziwamuncile lawo mandla.  Ngizolcunyomula ngikukhiphe k-ulolutaku ngisho lokho kungasho ukwephula iphuzwana elithize lomthetho.  Ngineqiniso lokutlii umthetho ubekelwe ukuphephisa uvikele abantu.  Kangisho neze ukuthi ubekelwe ukukhuthaza ubhebhezele okubi."

Ngambona umatanami amehlo akhe ewanamathisele emhlabathiiii, wacwayicwayiza masinyane kwasengathi uvimba izinyembezi.  Ngamuzwa ekhuluma ngeliqhaqhazelayo, kodwa kubonakala ukuthi unesibindi, ethi:
"Kulihlazo kimina baba ukuthi anginalutho engingalubeka phambi kwakho ngithi yesula umlomo.  Nokokwehlisa udeiida akukho.  Konke kuphithene nje lapha.  Kodwa uma baba ubungafindehndela kancane bekungathi lapho sengigeza izitsha zabelungu ngithuke sengithola nezingqweqwane ezimbili usale usuthusa iphango nje.
Mayelana nosekushiwo ngubaba ok-uphathelene nokusuka lapha, yebo ngizomlalela ubaba.  Okungiphethe kabi nje yikuba ngibaleke ngeqe njengesigebengu."
"Okwami-ke sekwanele, yenza amalungiselelo okuqoqa masinyane.  Kodwa ungayithi vu nakoyedwa lendaba yokuthi

156

uyahamba.  Yiliphi Iona lelindiya olikweleta imali, malini yona lemali oyikweleta Iona?  Kufanele ngilibone ngikhulume nalo namhlanje.  Asinda ngokwanele amaqoma ezinhlupheko zethu, akudingekile senezezele okunye, nokwenza kube yisizwe solunye uhlobo!  Yebo, uqinisile ndodakazi umuntu akayokhokha, akukuhle ukuhainba uthungathwa ulandelwa uma ukade usendaweni."
Wangitshela-ke usibongile, wangilaycla nesitolo salo.  Indlu yalo yokuhlala ixhumene nesitolo, ngakho akwenzeki uk-uba izinto ezidingekayo zingatholakali.  Ngihamba nje ngifisa sengathi ngabe sengitholene nabantu bangakithi emsinga ukuze bangeluleke kahle ngalezi zindawo zakubo emadolobheni asebabhungukela kuzo.  Noma ihlo liwuwela umfula ugcwele, umninilo akakwazi ukugxumela cqele ngaphesheya k-walowo mfula odla izindwani.  Nokho labo abahlezi eduze kwawo umfula yibona abazi amazibukwana aphephile okuwelelwa kuwo.
Ngangiqala-ke, ohambeni lwami lonke, ngisuka emsinga ngiya eglencoe, ukuthola umuntu owayephuma n-akithi eyisihlobo sami, ukuba angilayele, uma kwenzeka angiyise yena mathupha.  Ngahlangana nokhuzwayo, wathi angezwa ukuthi ngingugumede ngasecwaka wangibheka ngamehlo afunayo kodwa anothando.  Sasingesibo omakhelwane khona emakhaya. Kodwa sathi uma sesixoxa satholana ukuthi sasiyaye siye emisindweni efanayo.
Njengomuntu osekhulile-ke, niina ngashesha ngazibona izihlobo zikayhuzwayo khona ekhaya saxoxa-ke kwamnandi adela.  UYhuzwayo Iona wayezalwa yintombi yakwadlodlo.  Abafowabo bakaMaZondi babethethe izelamani zak-wadlodlo ezaziqatha, ziphilile, zibukeka.  Lokhu-ke kwak-ukhombisa uk-uthi nokho sasisondelene.  Ngenxa yalokho-ke ngazimiselg ukuba ukhuzwayo ngimenekele yonke imfihlo yenhliziyo yami.  Ngamtshela futhi nendlela engase ngicabange ukuthi ngizoqhuba ngayo.
Waba lusizo olukhulu ukhuzwayo kimina.  Sahlala-ke sobabili sahlela sabonisana ulcuthi kwakufanele ngenze njani.  Wangidonsa ngendlebe okamnguni wathi ngisize ngiqaphele 157

ngize ngingasiphakamisi isandla k-usibongile.  Wathi uma leyo kwakuyinto engangizimisele ngayo kwakungafanele ngiyenze eglencoe.  Wathi ukhuzwayo kwase kuke k-wenzeka ukuba uyise wengane athukuthele aze ayishaye.  Iyasuka lapho iiigane iqonda emaphoyiseni iyobika.  Okulike kuxake-ke lapha emthethweni wabelungu ukuthi uyise, eyizala impela impela ingane, ufike ahlawuliswe ishumi lamarandi uma eyishayile, kuthiwe ubebva icala lokuthi uhlaselile.
Impela kwangithatha isikhathi ukuba ngize ngikholwe ukuthi izimantshi zazingaba yiziphukuphuku kangako.  Kodwa-ke, mina nakadeni, -ngangingezile ukuzoshaya usibongile.  Lendaba-ke yayingangisizi ngalutho ngok-ungako.
USibongile wayengafunwanga pasi ngalezo zikhathi, ngesikhathi eyofuna umsebenzi njengoba kuyaye k-wenze amadoda.  Kwakungazange kuyiwe enkantolo, ngakho emabhukwini kwakungekho gama lakhe, gama lami, nkosi yethu nasifunda uyise ayetliela kuso.  Kwakungaziwa nokuthi uphumaphi.  Kodwa-ke kwathi lapho sengicabangisisa ngabona ukuthi kwakungenzeka ukuba usibongile wayebatshelile abelungu bakhe noma ujim ukuthi wayephuma emsinga.
Ngenxa yalomcabango-ke wokuthi hleze usibongile uyaziwa lapho aphuma khona, ngakubona kungeono ukuba angathathwa mpela amabhasi asemsinga.  Kwak-uzokuthi lcungabonakala ukuthi usibongile usenyamalele bese kuphuthunywa emaphoyiseni kujahwa amabhasi asemsinga esetholakala.  Ngakubona k-ungcono ukuba sithathe isitimela siqonde ewasbank, silale bonke ubusuku esiteshini lapho.  Kwakunebhasi yendiya eyayigijima igqigqa nsukuzonke isuka ewasbank iqonde elenge.  Kusukela esitolo clenge lapho-ke, sase sizohulukuqela schle njalo siye siqede intaba.  Sesisuka laphoke izindawo bese ziba zinhle umuntu esethubelezela ezihlotsheni nasebanganini, kweminye imizi mhlawumbe k-usindwa, angene amise insika.  Sase sizohamba kanjalo-ke siye sifinyelele emzini wami.  Lena kwakuseyinto esasisayakha nokhuzwayo, siyihlahla sifuna ukuyibona uk-uthi yayinokusebenza yini na.
Ngezwa lelisu lingigculisa.  Lokho kwase k-usho uk-uthi usibongile ngase ngizomkhipha lapho enduni yakhe nangabo

158

ubusuku abecabanga ukuthi uzogcina ngabo ukulala endiini yakhe.  Umkhondo wethu wawungeke ulandeleke futhi.  Ngisho nomseshi impela wayengeke asithole masinyane.  Uma sase sitholwa silandelwa, sesize safinyelela ekhaya, umuntu akazi ukuthi kwak-uyokwenzekarii-ke lapho.  Kodwa emsinga akudlalwa phela, nalabo ababengasilandela, babengeke basilandele isikhathi eside.  Nokho-ke lokhu akugxilanga neze kakhulu enhliziyweni yami.  Angizange nje ngize ngimcabange usibongile esedonswa ngumseshi ngengalo emphindisela eglencoe.
Kwakhanya ukuthi loluhlelo kwakuyilo impela olwaluzongiphumelelisa.  Sehlukana nokhuzwayo ngenelisiwe.  INdiya lelo lathi bekungajahwe mdaka, imali lena yayingabuye ikhokhwe nje nangesinye isikhathi.  Laqhubeka lathi futhi, uk-uze kukhokheke kahle, kwakufanele ukuba usibongile ayozikhokhela yena mathupha.  Angibange ngisanda nenlculumo ngavele ngalinika amarandi amabili lawo usibongil.e ayekhulume ngawo.
lzizwe ngezizwe zinamasiko azo ehlukile.  Ngiyethemba namandiya anawawo ahlukile kwawethu.  Neadlela ahlala ngayo emakhaya ifancle ukwehluka kakhulu kweyethu.  Anginandaba nazo zonke Iezi zinto, kodwa nje engingakusho yikuthi ingane yami akusiyona into yolcudlala.  Kayikho enye indlela eshesha ukuphumelela iphoqe ukuba indoda ibulale kunaleyo yokuba kudlalwe ngesifazane sakubo, Kaingakananike indodakazi yakhe umuntu?
Ngambiza usibongile lapho sekumnyama khuhle ngamtshela uk-uthi k-wase kufanele siphume sihamba-ke.  Ngathi kujim ngisathi shelele nendodakazi yami iyongikhombisa ezinye izindawo ezinhle edolobheni.  Angisho kodwa ukuthi ujim wabona ukuthi usibongile wayephethe nepotimendana lakhe.
Seqe eglencoe, sihambe ziqalaza, elandela usibongile.  Saze sakhwela isitimela ngisenovalo ukuthi mhlawumbe usibongile wayezophindela emuva.  Kwaba sengathi ngiyaphupha lapho isitimela sesisuka impela ngihamba naye usibongile ngiphindela emuva emsinga.

159

Kwakumakhaza ewasbank ngalezo zinsuku.  Nezimoto Iezi esezaba khona ekuseni okuthiwa ngamathekisi zazingakabi bikho.  Kwaze k-ivasuka ibhasi.  Sehla njalo-ke siqhuqha ngamakhaza saze saliqeda ilenge safinyelela pliansi cababa, saqhubeka sahamba.

Amagquma nezintaba, namathafa, imisasane, namanqayi nenhlaba; konke kwakuthe nakalala yonke indawo.  Imisinjwana yezagwaca, yezincuneu, neyoucede; amaphumbulu, amatulwa, namakhiwa; imbondwe necibo.  Imifula: icwaka, ikwiti nesampofu; iinihosha nemifula nokukhalima kothukela; iphunga lehlanze nokugqagqelana kwemizi ngemizi, yonke iyizindilinga, ngezwa konke lokhu kungipjiolisa ngaphakathi.  Ngase ngimdala, ukukhathala kwase kungiqedile, kodwa ngase ngiphinde ngabuya ngaba sekhaya futhi.  Lapha emsinga, nganginokukwazi ukuqalaza amagquma onke ngivule umlomo wanii, ngisho ngitlii inkaba yami ikulezi zilikalo, yilo lelizwe engangithi iigiyalazi nakho konke okuqondile okukuIona, ngingowalapha.

Kwathi libantu bahle safinyelela emageekeni, emzini wami kwaphumzile-ngangiwetlie kanjalo umuzi wami.  Nguwena mfundi owazi kangcono noma ukuhamba kwezinto kwalilandela yini lelo gama.  Leligama ngangilisusela entombini kababa, udadewethu, owaze wafa ebiza igama ant ngenxa yokukhonzana kwethu kakhulu.
UMaZondi wangiletliela isicathulwana sotshwala obupholile.  Ngaphuza.  Kwayima ngizwa umzimba wami uqabuka.
Kwatffi lapho lishona, izinkukhu zikhwela emithini, kulokolokoza imililo emiziiii engaphesheya, ngezwa nami ngozela; kwathi lapho ngicabanga ukuthi sengisekhaya, ngibuyile nosibongile, indodakazi yami, kwangathi lokhu kwenziwa yingoba senginobuthongo.






160

xxi

Ngaleso zinsuku kwaba khona ukuthula nokuphumula emziiii wami.  Ngezwa ngenelisekile, kwathi nezinye izinhlupheko ezazihleze zibuya engqondweni zake zanyamalala.
Ngase ngimdala, umhlaba usungikhandlile.  Lapho umuntu ekhuphukela emagqumeni obudala, ephikelele esiqongweni sokuphela, kuyamangalisa ukuthi izinto akhula ezikhonzile ezibona nobukhulu bazo, zijika kanjani zingabi lutho kuyena lapho esemdala.  Ngiyethemba okuyikhona kusemqoka mayelana nalokhu yikuthi lapho umuntu esekliulile, ekhule wakhandleka, kujika kube n-umsebenzi omkllulu kakhulu ukuzama ukuguqula isimo sezinto, ezwe enelisiwe ephumule ngokwanele uma nje izinto Iezo ezemukela njengoba zinjalo eneliseke.  Mhlawumbe lowo omda'la usuke esekubone konke ngokwanele ukuthi akusizi lutho kakhulu ukugtiqula isimo sendlela yempilo.  Ukuzama ukuyiguqula yikuchithela amandla ezeni.  Kuthiwa ingwe ihlala njalo iququda umunyti, inganelisiwe neze, ngoba kuthiwa icabanga ukuthi yisona silwane esizondwa okwedlulele yizo zonke izilwane.  Kodwa konke-ke lokhu kungaphatheki kahle kwayo, nokukhononda kokunganeliswa, akukaguquli nelincane ichashaza esikhumbeni sengwe.  Zonke izinto sezabekwa zahlelwa zamiswa ngentando kamvelinqangi.  Cisbe futhi kuyindelelo ukuzama ukuguqula isirniso somdali.
Ngacabanga kanjena-ke ngaxola.  Ngiyethemba nabanye emzini wami izinto bazihlela ngalendiela ezingqondweni zabo, ngakho bakubona konke okwenzekile ngendlela leyo okumiselwe yona.  Ngalawo niasontshwana sazihlalela sizithokozisa ngezintwanyana ezincane ekliaya.
Okuhle njalo akuhlali.  Ubumnandi kabusalali emlonyeni isikhathi eside kepha inhlaba izwakala ngisho umulitu eselele.  Abahle bayafa ababi kabafi.  Okwenelisayo k-uyahwamuka k-uphela, izinciji zameva ziyazinza zihlale ungohlalo.  Ekugeineni ak-ukho, ngisho kufanele, okwangijabulisa njalo ngakho-

161

hlwa ngelinye icala lakho.  Lokho okwangihlekisa ngezinye izinsuku, okwangenelisa ngezinye izinyanga, ok-waba ligugu neqholo kimina ngeminye iminyaka, kwangikhalisa ngezinye izinsuku, akungenelisanga ngezinye izinyanga, kwaba lihlazo nento engazinyeza ngayo ngeminye iminyaka.  Sengiyazi ukuthi injabulo enginayo namuhla igweda umgodi engxenyeni ethize kimina oyogcwala izinyembezi zami ngeenye ilanga.  Ngingahleka ngithini ngok-uphelele uma ngazi ukuthi khona lokho kuhleka kusayokuba izinyembezi ngelinye ilanga na?
Kwahamba k-wahamba usibongile wazisola.  Ukuzisola kwakhe kwaqiriiseleka.  Wabikela unina.  Sekubonakele ngempela ukuthi usibongile ukhulelwe, ngabikelwa nami.  Hayi lowo muhla lapho ngezwa kuthiwa intombi yami iphelelwe ubuntombi bayo 1

Ngezwa sengathi k-ukhona ameva ayengihaqa wonke umzimba.  Into enjalo. yayingazange yenzeke emzini kagumede.  Kodwa manje, okok-uqala ngqa, umuzi kagumede wawehlelwe yilelihlazo.
Kwathi lapho intombazane isibuzwa kwavela futhi ukuthi ihlazo lelo Ialingaphezulu kwalokho engangikucabanga.  Uma kuvele into enjengalena ekhaya, kufezwe konke njengoba kufanele-k-ukhishwe imvimba kwagezwa izintombi, izinto ziyaye zihleleke ngemfanelo.  Kuyaye kuthi lcungenziwa lokho, noma intombazane leyo esinomlanjwana ihlezi ekhaya okwesikhashana, kungabi ndaba izekwayo lcuyo yonke imizi.  Kwakwaziwa ukuthi aseseduze amalungiselelo okuba yendiswe intombazane leyo.

Kodwa-ke okwakwehlele mina kwakukhawula ngentamo, kukhinindana amandla.  USibongile akazanga ukuthi ngubani owayemkhulelisile.  Lokhu kwafika ezindlebeni zami ngomaZondi.  Into efana nalena kangizange ngiyikholwe.  Yebo, angimkholwanga ngisho unina womntwana ekhuluma ngomntanakhe.  Kwase kufike ephuzwini lokuthi nami kengikhulume umlomo nomlomo nosibongile ngaloludaba.
Akukaze kube lula ukukhuluma nengane izindaba eziphathelene nothando, kakhulukazi eyentombazane, nokwenza esizothola umntwana.  Inhliziyo yami yaba buhlungu kakhulu162

kazi futhi ngoba lowo engangizokhuluma naye k-wakungusibongile, intombi yami engicabanga ukuthi izedlula zonke, umuntu engangiziqhayisa ngaye ngisho nakwamanye amadoda ematshwaleni.
Ngabiza uMaZondi wafika.  Ngathumela ukuba usibongile abizwe, weza.  Waflke waguqa ngakwelinye icala Ialelo engangihlezi k-ulona.
Ngambuka usibongile kwathi angikhale.  Ngambona kahle eguqe ngaseziko, igazi lakhe liklase njengemisebe yelanga ethubeleza emagatsheni ezihlahla lapho ilanga liwubuka liwugcina umhlaba-seliyoshona. lzihlathi zakhe zazikhazimula obvenyosi ehlatshwa yilanga ekuseni indizandiza emaweni ngalapho kukhona khona indlovukazi yayo.
Kwathatha uMaZondi wathi:
"Sibongile, sengimtshelile ugumede ukuthi uthe ubuya eglencoe wawungasamile kahle.  Kuyaqalisa-ke ukuba kwehle umkhuba ofana nalona lapha ekhaya.  Kodwa-ke yihlazo eledlulele impela leli lakho ngoba wena kawazi, noma kawuzimisele, ukuba usitshele ukuthi ngtibai-d owenze lowo monakalo.  Ngiyakucela-ke futhi, usuphambi kukayihlo manje, uk-uba usitshele uk-uthi lokhu onakho ukuthathephi.  Kufanele simazi lowo muntu ukuze kulandelwe onke amasiko aphathelene nalendaba.  Ngakukhulisa kahle mina, milila le futhi bengiyaye ngikuyale, ukufundiswe ngubani ukuba yinto yasemgwaqweni?
Kawuzange ukufunde kimi noma lapha ekhaya lokhu okwenzile.  Bazothini bona abangani bami?  Bona abaphathi besonto bazongibheka bangithini njena?  Impela ngangingazange ngiphuphe ngisho ukuphupha uk-uthi into enje ingehlakala lapha ekhaya.  Ngangingazi ukuthi ngilindelwe yizinhlupheko ezinjena ebudaleni bami.  Kwaqala ngomfowenu, umuntu wawubamba ewubambile ongezansi.  Manje-ke sekunguwena.  Ngenzeni kodwa emhlabeni ukuba ngihlupheke kangaka na? Sono sini engisenzile ukuba konke lokhu kwehlele emahlombe anii na?"
Lapho-ke uMaZondi wayesephakamise izwi.  USibongile wayebheke phansi ethe rkio.

163

"Thula mfazi!" Ngasho ngezwi elifuthayo.  Ngaqhubeka ngathi:
"Kasikhulumi indaba yakho lapha, noma okuphathelene nabangani bakho noma nesonto lakho.  Musa ukungikhumbuza futhi indaba yamasonto lapha.  Ngingahle ngimthathe lomntwana nawe ngininike umfundisi wenu, ngimuphe, habe, akungazintshumayelwana zakhe yini konke lokhu?  Okwamanje zisike amakhanda uziyeke, ungabe usuzicutha namaqubu futhi.  Intombazana isindala, ikuzwile, iyakwazi konke.  Kayisona futhi isiwula.  Ake kukhulume yona-ke manje.  Wo!  Kwanga lowo owenzenje umntanami kungathi ngelinye ilanga inhliziyo yakhe iqhunjuzwe ngamathambo enyoka.  Ngitsheleke mntanami, ukhulume ukhululeke, ukusho konke ofuna ukukusho ungasabi lutho, kwenzeka kanjani ukuba ube njena kungakabi yisikhathi sakho na?"
Kwathi co, co, izinyembezi zambili kusibongile.  Ngazi buka zingena phansi kusindiwe, kwasala phezulu uthwethwesana oluvilivilizayo okwendlu yolwembu.  Ngangiqala ukubona unyembezi luphuma ehlweni lakhe.  Kanti futhi ngiyagcina.  Wavula umlomo wakhe usibongile wathi:
"Baba, uyazi ukuthi yilokhu kwasukela ebunganeni barrti ngiyakuhlonipha ngikukhonzile.  Kodwa-ke manje senginjena.  Kufanele ngikhulume nawe, baba, ngento engangingazi ukuthi ngiyokhuluma ngayo kuwe.  Ngenhlonipho nangokuzithoba ngiyakuvuma angikupliikisi ukuthi angisaphilile kahle.  Lokhu baba, lokhu baba ... lokhu..."
Waqhumuka wakhala umntanami.  Ngezwa nakumina zigcwala.  Ngathi nhla uMaZondi ngamfica ehwaqabele sakwethuka.  Ngamnceilga usibongile ukuba aqhubeke.  Ngasuka lapho ngangikhona ngagaqa okomfazi, ngafika eduze kwakhe ngamncenga ukuba aqhubeke.
"Lokhu baba ... lokhu baba, akwenzekanga ngoba ngiyintombazane engaziphethe kahle.  Kuzokumangalisa lokhu baba, futhi kufanele, ukuthi bonke lobu bunzima ngangena lcubo ngenxa yovalo nokwesaba.  Nawe baba wazibonela ukuthi zonke izinto zazimi nswempu kanjani laphaya.  Ubunzima bukhulu ukuhlupheka lcuningi.  Ngiyethemba wabubona 164

bonke ubunzima nobubi baleyandawo.  Ngiyathemba ukuthi nawe wazibonela masishane njengomuntu omdala.  Wathi ufikile futhi kawaze waba usabanandaba nanokwephula umthetho, nje uma ubuye nami.  Ukuba, baba, kwakwenzekile ngenhlanhla washeshe waflka, mhlawumbe ngabe ngahlengeka kulolutak-u.  Pho-ke elokufa kalitsheli, nami ukuba ngangazi ukuthi ngilindelwe yini phambili ngabe kangibeleselanga ngokuhamba.
Ngesikhathi ufika baba kwase kungemuva kwendaba.  Ngaleso sikhathi mhlawumbe kwase kuyokuba ngcono ukuba usale usungiyekela khona lapho ngisale sengenza njengoba kuyaye kwenze abanye. lhlazo leli engiyilona ngabe kalifinyelelanga ezindlebeni zabantu balapha emsinga.  Ngabe umoya wakho kawudangele kangaka.  Ngabe nomama usaziqhenya ngami.
Kodwa-ke usufikile nami ngangingeke ngisasala lcuwe.  Qha.  Noma wawungishiya, noma wawuzongitshela ukuthi ungikhiphile enhliziyweni yakho, awusangifuni, ngangiyokulandela.  Uthando lwami lwalezi zinkalo nakho konke okwaseMsinga lwase lulukhulu.  Ngangingasenakuhlala kude kangaka nawe.  Ngangingasenakwehlukana nomama.  Yingaklio ngingakucashelanga ngesikhathi sesizohamba.
Sengilapha-ke futhi baba, emagcekeni lapho inkaba yami ikhona.  Ngijezise baba kakhulu ugcine lapho weneliswa khona." Wakhala futhi usibongile, kwakhuphuka igwebu kimina laye lathi ngci ngentamo.  Kodwa nangalesi sikhathi kwakuseyigwebu lomfana lowo owayenzenje umntanami.  Ngambuka usibongile, ngambona izindebe zomlomo wakhe ziqhaqhazela.  Engalweni ayebambelele ngayo phansi eguqile kwase kuqhanse imithambo.  Isandla sakhe engangikade ngisibambile ngase ngisiyekile.  Ngamthulisa.  Zaqhaqhazela ngamandla izindebe zomlomo, wadonsa umoya, waphumisela futhi wathi:
"Kodwa ngisizeni baba wami, nawe mama wami, ihi ... ihi ... ningijezise ngenduku, noma ngani yokushaya, kepha ningangijezisi ngamazwi, ngokuthuka nangokuthetha.  Lokho kungaphezu kwamandla ami.  Ngisingcolisile isandla esangi165

khulisa nesifflandla ebesingihlengile, ngicela riingijezise.
Ngathi: "Sibongile.  Ake uyibeke eceleni indaba yezi-
jeziso.  Ngitshele into eyodwa.  Kwenzeke kanjani konke lokhu
na? Ngabe ngujim Iona owasizakala wadlala ngawe na?"
"Cha baba, akusiyena, noma-ke eqinisweni ngakwelinye icala naye ekhona kulendaba." Kwasho usibongile.  Ngamkhuza, ngamfuthafutha, ngifuna nokuvimba izinyembezi kimi, nokufihla ulcuthi ngangimthanda kakhulu ngidumele kakhulu kodwa ngibona ukuthi lolutaku wayengangenanga kulona ngentando.

"Sibongile, akusona isikhathi sokuphicaphicana lesi.  Uthi kwak-ungesiyena ujim ujike futhi uthi kwak-unguyena!  Yini-ke leyo?  Khuluma kuqonde, kuzwakale!  Ngifuna ukuluzwa lonke loludaba manje, ngaphandle kokulibala nokugigiyelelwa.  Njengoba k-unjena nje ukhona umuntu okunguyena azi lomthwalo.  Ngitshen.e igama lakhe-ke."
"Anginakukutshela igama, baba.  Usulikhiphile, wangichasisela ukuba ufuna ngilcutshele.  Sengizokukhuluma konke ngikumise ngezihloko, angisezukucashisa nakugigiyelela lutho.  Ukugigiyelela nok-uhlonipha izinto kimina k-ungabe kusasho uk-uthini?

Njengoba usuke walisolela igama likajim, baba, yena wake wazama uk-ungikhulumisa kakhulu.  Wabelesela njalo akaze anginika sikhala sokuphefumula.  Amathuba ayenawo okungikhulumisa ayemaningi kakhulu.  Kayikho indawo enganginokucasha kuyo.  Wazibonela nawe baba ujim.  Wayengenaso nesibongo.  Kayikho intombazane engathanda umuntu onjalo, ngoba kungenza isimthandile ithole ukuthi uyisihlobo sayo.

Wambona futhi baba, ngisho nobuso bakhe babungabhekeki.  Ngangingafuni noma angene endlini yami.  Kodwa-ke ngangizophumelela kanjani ekubeni ngimxoshe na?  Ngubani engangizophephela kuye kuleyandawo engangingayazi na?  Kwathi lapho lendaba ngiyitshela unkosikazi womlungu engangisebenza k-uyena wavele wangihleka.  Wakhuluma amanye amazwana engingawezwanga wonke kahle, kodwa ok-usengathi ayethi uyazi soake siyefana.  Kangazanga ukuthi usho

166

ukuthini ngalokhu.  Ngawacabanga namaphoyisa.  Kodwa ngangizofike ngithini kuwona?  Kayikho into ayeyenzile ujim, wayengangibambile, ngakho akukho sikhalo esasingakha icala.  UMamkazi wayethe eqeda nje ukungifaka emsebenzini abelungu bakhe babethutha.  Ngaleso sikhathi wayengakangivakasheli nakanye ngaphandle kokuzongikhombisa indawo okokuqala.  Okwesibili wayesezovalelisa.  Mhlawumbe ngangiyoluthola usizo kuye, kodwa angazi.  Akusekho engiseneqiniso nakho ngokuphelele.
Mhlawumbe kwakufanele ngimsmye lowo mlungu ngiyosebenza engxenye.  Kodwa, baba, ngabona uk-uthi lokho kwakungezukwenza izinto zibe ngeono.  Kwakufanele ngisuke masishane ngibuye ngize lapha ekhaya, kodwa imisebenzi yabclungu inezivumelwano ezibuswa yimithetho.  Uma ngase ngiyeka ngangingenakuvela ngisukume nje ngihambe, kwakufanele ngimazise umlungu ngokuhamba kwami okungenani inyanga yonke ngingakahambi.
Ayibanga bikho baba enye into eyayisele engangingaphephela lcuyona ngaphandle kokuba ngisale sengivuma omunye umfana ukuze ngivikeleke kujim.  Ngacabanga engangizomkhetha kulabo abaningi ababengikhuluniisa kwababephakela izimpahla ezindlini, bema emasangweni befuna imisebenzi, nokunye.  Omunye walabo ngambona ebukeka ebedlula bonke abanye, ekhuluma kahle nangentobeko.  Noma ngangingathanda ukuba ulwazi lwami ngaye keluthi xaxa ngaphambi kokuba ngimthande, akubange kusenzeka lokho ngoba emuva kwami kwakukhona ujim.  Ngamvuma-ke umfana Iona.  Ngakusasa wangivakashela endlini yami.
Kwedlula amalangana namasontshwana ujim engasangikhathazi.  Ngaleso sikhathi ngake ngahlala ngakhululeka nokukhululeka, ngabona ukuthi okungenani ngangikhethe inhlupheko engcono kunojim.
Kwathi emva kwesikhathi laboshwa isoka lami leli, liboshelwa ukuthi amapasi alo kawalungile.  Ngangingazi luthoke mina ngokulunga nangokungalungi kwamapasi.  Noma ngangazi ngangingeke ngimsize ngalutho.  Kodwa okungenani ngangiyokwazi ukuthi yini ebingalungile, ngibe nanolwazi nje

167




AL

lwesimo secala.  Indaba mina sengizoyizwa ngentombazane eyayisebenza eduze kwasesokeni lami.  Lentombazane yathi isoka lami ilibone ligqoma umgwaqo kanye nabantu ababeboshiwe.  Wazizwa-ke nojim Iezi zindaba.  Kwabe akazwile waqala futhi ukungangiriiki ithuba, esengiphonsa, esebenzisa nemithi-ke manje.  Wayekusho futhi engakufihli nakukufihla ukuthi wayesezongibulala ngomuthi noma ngesikhali.  Siyawazi sonke amantombazane asafa aphela ezama ukugwema abantu abafana nojim.  Mayelana nabasebenzisa imithi, kwakhona laphaya ngaphesheya kwesampofu kwashona ukhethiwe ngonyaka odlule emva kokuba umpisendlini esonge kanjalo.  EGIencoe ngafika kuxoxwa indaba yentombazane okwakuthiwa nguthatheni eyayisanda kugwazwa, oyigwazile engakatholakali.  Abanye baphathwa yizipoliyane bahayize basho kuyoziphonsa emaweni.

Kwathi ngobusuku ngizwe emini ngokuboshwa kwalomfana engase ngimthanda, k-wanqonqotha umfana wangena.  Wathi uthunywe ngumfana engangimthanda owayeseboshiwe.  Wangena kanjalo-ke kanti uzongivukela phakathi njengotshwala emva kwesikhathi.  Waqala engeshela akaze anginika ithuba.  Weza ephindelela insakavukela umehilo wesidwaba.  Ngaphinde ngabona futlii ukuthi okungenani wayengcono kunojim.  Ngamvuma.  Saqhuba-ke naye.
N,-,azo Iezo zikhathi ngaqala ukwethuka izintwanyana ezithile kimina.  Kadeni kwase k-uyangikhanyela ukuthi ngangingasamile kahle.  Kodwa isikhathi sasisesifishane kakhulu, ngakho angibanga naqiniso ngalokho engangikusola k-uze kube manje.  Umuntu wokuqala-ke engamtshela ngwnama.  Leli yilo ihlazo lendaba yami yonke baba."
"Sengik-uzwile konke ok-ushoyo Sibongile.  Nokho akekho umuntu onganela, angaqhubeki nemibuzo kulokhu osuk-ushilo.  Endabeni yakho k-usekhona izikhexe ezifuna ukugcwaliswa ngezincazelo.  Ngobani amagama alaba bafana othi walilangana nabo na?  Ngaphandle kokwazi amagama abo, kanti naniqhuba kanjani nabo na?  Akalcutshelanga yini uMaZondi ukuthi izinto ezifana nalezi kufanele ziqashelwe kanjani na?  Wena MaZondi, kanti kawuzange uqale uyifundise utho

168

ingane yaze yafika kulelibanga na?  Wayithatha lengane wayiqembula wayisusa kontangayabo nasebuthweni layo, wayigqokisa izingubo, wayifaka ezikoleni wayisa emasontweni.  Uma kwakungezukuba nguwe, ngubani-ke omunye owayezoyifundisa Iezi zinto lengane na?  Izinto ezifana nalezi ziyaphathwa yini ezikoleni nasemasontweni na?  Uma ziphathwa, ziphathwa zigcinwephi, futhi ngaluhlangothi luni na?  Nguwena owaqembula usibongile eqhikizeni lakhe lapho ayeyofunda khona ngazo zonke lezi zindaba.  Yimaphi amalungiselelo akhona athatha isikhundla salawa na?"
"Ungixolele baba, ukuba uyakhuluma nami ngiyagaxela.  Indaba kayinamama lcuphela.  Akusikho ukuthi ngangingazi lutho ngezinto ngokungako.  Omama bakhuluma nami noma bengaqedanga, nezintombi ezindala kunami zangifundisa olcuthile, noma sasingasekho isikhathi esanele solcukhuluma sixoxe nazo.  Ngangifunda, zona zingafundi.  Engangingakwazi, ukubhekana nezimo ezithile, nokuphoqelela lokho umuntu acabanga ulcuthi kuyikho.  Angibanga nawo amandla okuphikisana nalabo ababecabanga ukuthi lokho mina engangibambelele kukho kwak-ungenamsebenzi."
Lamazwi ashiwo ngusibongile, selcungathi usequnge isibindi, usethi olcungenani akumehlele okumehlelayo akasenandaba, vele useyisilahlwa.
"Uma uthi wawazi, wonke-ke lomonakalo usemahlombe akho, nguwe owugolile.  Nangomuso usuyok-wazi.  Lapho ingqondo yakho isisebenza ngempela, k-uyokukhanyela uk-uthi lomehlakalo ok-uvelele kawulibaleki umuntti aze aye egodini, dadewethu kababa.  Nguwena oyohlala unomyocu futhi ukhumbula ngoba vele umenzi uyazikhohlelwa kodwa umenziwa akakhohlwa.  Shono-ke manje, ngobani amagama alaba bafana na?"
"Mangikucacisele, baba, anginalcukutshela lutho ngamagama alaba bantu.  Kuyosizani ngoba uma uya kowokuqala, uyokhomba omunye, owesibili uyokhomba owokuqala.  Nginolcuzinyeza ok-ukhulu ngalaba bantu nesenzakalo sonke.  Ngingeze ngak-umela ukuba ngigqigqe izinkantolo nginzima nginje, nokwenza kungomunye walabaya bantu owenze lokhu.

169

Ngisize baba, laba bantu ofuna amagama abo bathathe njengabantu abangekho, abafile.  Nempela kimina bafana nabo abantu abafile.  Kangizimisele ukuphinda ngibone omunye wabo ngisho sekunjani."
"Impela impela umlungu angathunga isicoco, ngeke kwenzeke lokho lapha emzini kanqobokazi.  Ngeke ngeke ngisho liphuma lishona uk-uba mina, Muziwakhe, ngingavumela ukuba kusuke izidwedwe zezimbuqa zizokona umuzi wami zidlule zingaligezi igama lami.  Cha, ngeke, inkomo ingazala umuntu, ngeke!  Uzowakhipha Sibongile amagama alaba bafana.  MaZondi, - ngizobulala umuntu ngimfunge uphumzile, loludaba ngilubeka ezandleni zakho, thola amagama alaba bafana kumntanakho nalapho oyise bekhona kanye namagama abo.  Uba?  Mina?  Kungavuka onomali bame ngezinyawo, bazoligeza elami igama.  Ha!"
Ngase ngithukuthele lapho.  Basukuma abesifazane bathi lacu, baphuma endlini.  Ngalesi sikhathi uMaZondi wayesekhala, engazi ukuthi ngizokwenzenjani emva kwalokho.  Kodwa usibongile, nak-ubo lobo bunzima ayebhekene nabo, wathula waziqoqa waba nesithunzi sabantu abadala.  Ngithi uma ngicabanga manje ngibone ukuthi ukudabuka kukasibongile okukhulu, nokuhlazeka kwakhe, kwedlulela ebangeni lokuba aciphize ngisho unyembezi ngaleso sikhathi.  Nami lokhu kwangithinta, kwedlula engqondweni yami nehlazo lelo ayelenzile.
Ngiyazi manje ukuthi usibongile wayephiwe isiphiwo sokubona phambili kwesinye isikhathi.  Njengoba ayesenjalo wayesebona kahle ukuthi iphambili Ialimmele kanjani, Ialimquketheleni.  Kodwa ngisho nalokho akuzange kumkhalise.  Wayenesibindi esifana nesamadoda, nawo, amadoda emadodeni, anenhliziyo ekwazi ukuqukatha izinhlupheko angablekeki.
Wo! Yeka ukuziqhenya kwami ngosibongile!  Yeka ukumthanda kwami!
UMaZondi, njengoba ngase ngivele ngaziqagelela ngelingaphakathi, akazange akwazi ukuthola utho kusibongile mayelana namagama lawo.  Wacela imvume kimina uMaZondi uk-uba amshaye usibongile aze akhiphe iqiniso.  Ngala.

170

Zaya ngokuhamba izinyanga zedlula njengamafu ashishiliza edlule enyangeni esibhakabhakeni angaphindi aphindele emuva.  Zafika izimvula zasehlobo.  Ngalezo zinsuku usibongile wayesenzima kakhulu.  Kwesinye isikhathi wayeba buthaka nokho abuye abengcono.
Ngangithi uma ngimbuka kube sengathi ngingaqhekeka phakathi naphakathi, iphele into eyimina.  Lo, owayesehamba esindana emabaleni, kwakuligugu lami.  Owayenze njalo umntanami ngangigcina ngingamazi.  Ngase ngiyoziqhenya ngobanina?
Kwathi ngobunye ubusuku, phakathi kwamabili, waqala ukubika izinhlungu zebikezela usibongile.  Kwasa, lashona, kwahlwa, lutho.  Kwaze lcwasa nangakusasa futhi, lutho uk-uba kuzwakale utho exhibeni lelo usibongile ayebelethiselwa k-ulo.  Kwakuzwakala kuphela amazwi ezalukazi zikhuluma zodwa noma zikhuluma naye usibongile.  Kwesinye isikhathi-ke njalo ziyamthethisa zithi akame isibindi.  Kwakuthi kusenjalo kuzwakale ukuklabalasa okukhulu kwezwi elibika ubuhlungu Uphuma kumntanami, liye lihlale enhliziyweni yami lishoshozele.
Kwathi ukuba lushone usuku lwesibili ngabatshela labo ababeakunyankunya umntanami ukuba bamyeke.  Ngase ngizolanda udokotela omhlophe.  Ngathatha isagila sami ngaphuma futhi ngalelo sango engaphuma ngalo ngiya kuxaba, ngithi ngizoqondisa umntanami, wafa.  Namhlanje ngase ngikhethe ukuya k-udokotela omhlophe. lgugu lami Ialisezinhlungwini, ngahamba ikhanda lami liduma ungathi lisemishinini yasezinkomponi.  Ngatlfi lapho ngifika ekwiti, ngawufica udla izindwani.  Wawukhukhula wena sigodo, litshe, nkonyane, mbuzi.  Lomfudlana owawuvame ukugelegeleza ngokukhulu ukudenga, ububanzi bawo bungange benqola, ugclna emaqakaleni kuphela, namhlanje wawudumisa okoThukela uqobo, ubanzi ngangezinqola ezintathu zilinganisene.  Kwaba sobala ukuthi imvula eyayikade ihambele ekudeni ngakithi ngakuthangi, yafinyelela kithina isiyimikhizwana nje, laliyithele liyidubuza ngakwenzinye izindawo lapho lomfula wawemukela khona.

171

aiguoqlsn



L"@OLUOS -euu                   UOIR vq

Duck-





01'8An                                                    ousn R

WO)IUIZT 01[d'el iv[l'emYI '010M0
outzejquleknq!z 0

@olnpuaduuou t,,knqeq ,clnjwn ezaunloAeq eqn3In uutlj'oq'e

eqwoqiagun eqmoi[iggu usesnX
-eumip-e2t4 oqlnl u)I;Dzuoml'e

qusaza TuiAxOuniquizaso n"olokem o115uoq

-1Sn  qlnj BmlqOMX gsiomX ozeml lnlnsnq oqol oiluoa

OuiOu 'clelnl
-OIREOU UZTSLSuloueoua oqln'fv ,elp" junje

lollqwtllgu 'o1Q)Tlieqxiou isuniqd .91.PIT@,SM
mnitOui2u empol

agun31o T          -emzaok nlnz3,qd

.olISuoq!Sn	-elr                             Mn)ln

qdusoAlum iueu

quou rui pus uqtuububi .1 elaxR!1 !fuel n2n2@)l !mzr lqlnj umz.

L>Ugsuoxlouos oqdel ITI1.09m -mollequui:D e1Uegu OAegu 't,@@u'ew
@'-nArq'g LIMPOX                       OIQ)IqSU31EATOU 1         MO opu

'OUUA'.IOIRIBIU03[                   . qliimu
-Obuln ium,@nicom Iuxem iznuineqlesomigu,9AkzagM oke3[oqes

julaxgunyqulzo                   .1   q .1

-azo	so eqtu-ebubi uki si ugua ol@guoq!St,1!1 !mzl

!1,eou uuo" t,,o3[nuieifblfu i3Lun 1,qie0K uAalM3 tlini elnquin"
-okupou:akuou uqsoqsuguequiex[tou lolilqoquguruaem liliniin

zaunlnmoki2U optX!BunOR
uoqn&12uas .ulnjuin i .qini,e

.,cznonjml o-luox okuuezn olamogn 1,auelpnjul
Molm OIOT.U i              n--1 IUura zo nxn Z.

0                  Inlpagu                       sui i tloqdemx

'BAq OUt'5UI T In-Xri oly

.9l.q193[ @uii omlnpuoqdi alou-ej"                   lq          qsizoseZ
ozumi izumin oluol OS' uaqosiz otat >ziz Q)Iz)qTiq z
-biz uqnxn                                      tXlj'92M 't'f     0 [OPU
-i     03[ OIPUUqdtgU'UZUOA',Xt',3UiOUt5un ofun31o oiRnXV

