









TUMELANO YA DITOKAFATSO





E E TSENETSWENG KE LE MAGARENG GA:



LEFAPHA LA MERERO YA TSA SELEGAE

(DHA)



LE



MOKGATLHO WA BADIREDIPUSO

[PSA]

LE

MOKGATLHO WA BOSETŠHABA WA THUTO WA BOITEKANELO LE WA BADIRI BA BA TSHWARAGANENG

[NEHAWU]



JAAKA BAAMEGI BA FORAMO YA DITHERISANO YA DITOKAFATSO







DITENG



PULAMADIBOGO

DITLHALOSO  

TSHEKATSHEKO LE MAIKAELELO A TUMELANO

SEKOUPU SA TIRISO

MELAWANA YA MAITSHOLO

DIKAELO TSA TSHUTISO LE MAITLHOMO

DITSHEKATSHEKO TSA BOKGONI

TSHUTISO MALEBANA LE KAROLO YA DIPOSO TSA A

TSHUTISO MALEBANA LE KAROLO YA DIPOSO TSA B

DITHULAGANYO MALEBANA LE BADIRI BA BA TSHWANETSENG GO BEWA MO TIRONG

PHANELE YA PEOTIRONG

DINGONGOREGO MALEBANA LE PEOTIRONG

PATLO

KATISO LE TLHABOLOLO

TAOLO YA TIRO

TLHAELETSANO

LETLHA LA TSHIMOLOLO LE SEBAKA SA TUMELANO E

THARABOLOLO YA DIKGANETSANO






PULAMADIBOGO

Baamegi ba tsena mo taumelanong e ya Ditokafatso ka nako e mo hisitoring ya naga ya rona kgwetlho ya go laola thulaganyo ya tshiamiso mo Mererong ya tsa Selegae e leng mo go rona. Ke nako e baamegi ba lebaganeng le kgwetlho e e tshwanang ya go aga le go siamisa DHA ya ga jaanong go nna Lefapa le lentšhwa la Merero ya tsa Selegae go tokafatsa pitlhelelo, boteng, mafaratlhatlha, maatla, nonofo le boleng jwa thebolo ya ditirelo malebana le ditiro tse di diriwang ke DHA, le ka fa letlhakoreng le lengwe, go okediwa thapo le go tokafatsa go dira, katiso le tlhabololo ya bokgoni, boleng le tswelelo ya ditiro go badiri ba DHA e e leng botlhokwa malebana le tshiamiso ya katlego ya DHA. 

Baamegi ba amogela gore ba na le boineelo jo bo tshwanang malebanale le kgatlhego e e bulegileng ya go direla ditlhokwa tsa tlhabololo tsa Naga le setšhaba sa Aforika Borwa. Gape ba amogela gore Molaotheo o netefatsa ditshwanelo tsa batho botlhe mo Rephaboliking le go tlhomamisa melawana ya demokerasi ya seriti sa batho, tekatekano le kgololosego. Molaotheo o baya tiro mo Pusong go tlotla, go tokafatsa le go diragatsa disthwanelo jaaka di tlhagelela mo Molaotlhong wa Ditshwanelo.

Le fa go ntse jalo baamegi ba totobalo ba rekhota boineelo jwa bona mabapi le thebolo e e maatla ya ditirelo tsa setšhaba mo DHA, ka go netefatsa gore ditirelo tse di botlhokwa di rebolelwa baagi le badirisi mabapi le ditiro tse di diriwang ke DHA, le tsamaiso ya setšhaba e e nonofileng le tiriso e kgolo ya didirisiwa.  Go potlakisa thebolo ya ditirelo go ya ka melawana ya tsamaiso ya setšhaba e e tlhagelelang mo Molaotheong le mo Pholising ya Batho Pele. Gape, baamegi ba rekhota boineelo jwa bona go tlhola mowa o o lorato wa tirelo ya setšhaba mo DHA o o ineetseng mo tsamaisong ya setšhaba ya maitsholo, kgomarelo ya kaelo ya molao le melawana ya maitsholo le go tokafatsa mekgwa e e maatla go somarela le go thibela bobodu le tsmaiso e e sokameng. 

Baamegi ba tumelano ya ditokafatso ba ikana le go ineela go tlotlana ka mafoko le ka ditiro, le go tlotla mowa le lekwalo la tumelano e, le le tla laolang maitlhomo, melawana le dithulaganyo tsa tsamaiso ya tsela ya tshiamiso go aga Merero e Mentšhwa ya tsa Selegae.



DITLHALOSO

“Karolo ya diposo tsa A” ke diposo tsa maemo a bo 9 go fitlha go tsa maemo a bo 12 mo sebopegong se sentšhwa.

“Karolo ya diposo tsa B” ke diposo tsa maemo a bo 8 le a a kwa tlase mo sebopegong se sentšhwa, mme ga di akaretse diposo tse di welang mo karong ya A.

“Bokgoni” bo kaya motswako wa kitso, botlhale, maitsholo le kitso e motho a ka e dirisang mo tirong, e e supang bokgoni jwa motho go fitlhelela ditlhokego tsa poso e e rileng.

“Molaotheo” o kaya Molaotheo wa Rephaboliki ya Aforika Borwa Molao No. 108 wa 1996, jaaka o tlhabolotswe.

“MK” e kaya Mokaedi-Kakaretso wa DHA kgotsa moemedi wa gagwe.[1]

“DHA” e kaya Lefapha la Merero ya tsa Selegae.

“Mothapi” o kaya DHA.

“Mothapiwa” o kaya mongwe le mongwe ntle le mokonteraka yo o ikemetseng yo o:

direlang puso le go amogela kgotsa yo o tshwanelwang ke go amogela mopuso gape;

ka mokgwa mongwe a thusang go tsweletsa kgotsa yo o dirang tiro ya DHA;

“KKLTD” Khansele ya Kakaretso ya Lephata la Tirelopuso ya Ditherisano.

“HR” e kaya bokaedikgolo jwa Ditirelo tsa Batho jwa DHA. 

“LRA” e kaya Molao wa Dikamano tsa Badiri No. 66 wa 1995, jaaka o tlhabolotswe. 

“Tshutiso” e kaya tsela ya go baya badiri go tswa posong e nngwe ya mo sebopegong sa bogologolo sa mokgatlho mo sebopegong se sengwe se sentšhwa.

“NEHAWU” e kaya Mokgatlho wa Bosetšhaba wa Boitekanelo le wa Badiri ba ba Tshwaraganeng, e le Mokgatlho o o kwadisitsweng wa badiri.

“Peotirong” e kaya go baya modiri yo o leng teng mo posong mo sebopegong se sentšhwa.

“PSA” e kaya Mokgatlho wa Badiredipuso, e le Mokgatlho o o kwadisitsweng wa badiri.

“Tumelano ya Ditokafatso” kgotsa “Tumelano” e ka ya tumelano ya botlhe.

“TCF” e kaya Foramo ya Ditherisano ya Ditokafatso.

“Modiri yo o sa bewang mo tirong” kgotsa “modiri yo o tshwanetseng go bewa mo tirong” ke modiri yo o iseng a beiwe mo sebopegong se sentšhwa sa mokgatlho.



3.	TSHEKATSHEKO LE MAIKAELELO A TUMELANO 

3.1	Puso ya Aforika Borwa e ineetse go maatlafatsa batho ba yona go tswa mo malatsing a bona a ntlha go fitlha ka a bofelo a bona ka ditokomane tse di nepagetseng, le go tshegetsa kgolo le tlhabololo ka go kgontsha batho ba ba nang le botlhale, bajanala le babeeletsi go nna le seabe mo ikonoming ya rona.

3.2	DHA e tlamela ka ditirelo tse di farologaneng mo nageng yotlhe.  Sekao, ka thebolo ya kwadiso ya matsalo le makwaloitshupo, lefapha le kgontsha batho go fitlhelela ditirelo tse di botlhokwa tsa setšhaba .  Gape le tlamela baeng ka ditokomane tse di botlhokwa ba ba eletsang go dira kgwebo mo nageng e gape le bebofatsa phalalelo ya batho ba bq nang le bokgoni jo bo tlhaelang mo nageng.  Tlhaelo ya bokgoni jo e supilwe e le sekgoreletsi se se botlhokwa go tokafatsa tlhagiso le kgolo ya ikonomi.  Gotlhe, DHA e na le seabe se se botlhokwa mabapi le go tlamela phitlhelelo go ditirelo tsa setšhaba le go tshegetsa kgolo ya ikonomi mo nageng e.  Se, se raya gore le tshwanetse go nna le bokgoni jwa go rebola ditirelo tse ka nonofo le ka maatla, go emanokeng Kgato ya Kgolo e e Potlakisitsweng e bile e Abelanwa ya Aforika Borwa (ASGI-SA) le Kgato e e Kopanetsweng malebana le Phitlhelelo ya Bokgoni jo bo Tlhokegang (JIPSA).

3.3	Go etswe maitlhomo otlhe a tlhoko, puso e beeleditse didirisiwa tse di botlhokwa mo tshiamisong e e feletseng ya DHA go Aga Merero e ntšhwa ya tsa Selegae go netefatsa gore Lefapha le rebolela badirisi ba lona botlhe ditirelo tse di siametseng setšhaba, tse di se nang boodu gape di nonofile tse di tsamaelang le dikaelo tse di botlhokwa le melawana e e tlhagelelang mo karolong 195 (1) ya Molaotheo wa Rephaboliki ya Aforika Borwa.

3.4	Tsela ya Ditokafatso e ya go leka go fitlhelela se ka, magareng ga tse dingwe:

	3.4.1	go tokafatsa ditsela tsa tiro tsa lefapha;

	3.4.2	go lebaganya dibopego tsa lona sentle le ditiro tsa lona; 

	3.4.3	go tokafatsa mafaratlhatlha a lefapha;

3.4.4	go oketsa ka tsamao badiri ba lona go tlamela ka ditirelo tse di nonofileng gape di le maatla tsa setšhaba; le 

3.4.3	go tokafatsa le go tlhabolola bokgoni jwa badiri botlhe ba lona, go akaretsa e bile segolobogolo badiri ba botsamaisi.

3.5	Maatla le nonofo ya badiri ba DHA a ya go tokafadiwa ka, magareng ga tse dingwe:

	3.5.1	katiso, tlhabololo le maatlafatso ya badiri; le

3.5.2	go netefatsa gore batho ba ba nang le bokgoni jo bo siameng kgotsa maatla a go bona botlhale jo bo siameng le bokgoni ba isiwa kwa diposong tse di siameng.

3.5.3 	go netefatsa gore batho ba ba nang le bokgoni jo bo siameng kgotsa maatla a go bona botlhale jo bo siameng le bokgoni ba a tlhabololwa fa go tlhaelang mo pakeng e e tshwanetseng go tlhomamisiwa ke DHA ika therisano le modiri le/ kgotsa mokgatlho wa gagwe wa badiri.

3.6	Maikaelelo a Tumelano e ya Ditokafatso ke go fitlhelela magareng ga tse dingwe, 

3.6.1	tsela ya tshutiso ya badiri ba ba thapilweng mo maemo a bo 12 le a kwa tlase go tswa mo diposong tsa mo sebopegong sa bogologolo sa mokgatlho go diposo tse di mo sebopegong se sentšhwa sa mokgatlho go fitlhelela maitlhomo a Tsela ya Ditokafatso jaaka a tlhagelela mo tumelanong e. 

3.6.2	mekgwa, ditsela le dithulaganyo tse di laolang maatla a tsela ya Ditokafatso mo badiring, go akaretsa manaane a katiso le tlhabololo le tshireletso ya thapo le dinetefatso tsa tshireletso ya lotseno. 

3.6.3	go netefatsa gore ga go ope yo o thapilweng ke DHA yo o yang go lebogisiwa tiro ka ntlha ya tsela ya ditokafatso.





4.	SEKOUPU SA TIRISO.

4.1	Tumelano e e dira mo badiring ba ba thapilweng mo DHA mo maemong a bo 12 le a a kwa tlase.

	4.2	Tumelano e, e tlama:

		4.2.1	mothapi;

4.2.2	mekgatlho ya badiri e e saenileng Tumelano e le badiri ba ba welang ka fa tlase ga sekoupu se se kwadisitseng sa KKLTD ba ba thapilweng mo DHA mo maemong a bo 12 le a a kwa tlase.

4.2.3	go ya ka karolo 23 (1)(d) ya LRA, badiri botlhe ba bangwe ba mothapi ba e seng maloko a mokgatlho wa badiri o o kwadisitsweng ba ba amegang mo Tumelanong e e bile ba thapilwe mo DHA maemong a bo 12 le a kwa tlase.[1]



5.	MELAWANA YA MAITSHOLO

5.1	Baamegi ba tshwanetse obamela dikaelo tse di latelang tsa maitsholo mo tseleng yotlhe ya ditokafatso le peotirong.

5.2	Mabapi le se, DHA, baamegi ba mekgatlho ya badiri ba tumelano e, maloko a bona le badiri ba DHA ba tshwanetse, go tlaleletsa ditlamego tsa bona tsa semolao tse di tlwaelegileng:

5.2.1	Go obamela melawana, dikaelo le dithulaganyo tse di tlhagelelang mo Tumelanong e. 

5.2.2	Go phasalatsa tshedimosetso yotlhe e e ikaegileng ka dintlha e seng ka kabakanyo. 

5.2.3	Go kgaratlhela go fitlhelela tumelano mo ditshwetso di tlhokegang. 

5.2.4	Go dira mo dikgatlhegelong tsa DHA, tsa badiri ba yona le mo ditlamegong tsa yona tsa thebolo ya ditirelo. 

5.2.5	Go dira ka mokgwa wa tlotlo le wa bopelotlhomogi go mongwe le mongwe. 

5.2.6	Go ikaegilwe ka Karolo 16 ya LRA, o se ke wa senola tshedimosetso e e leng khupamarama. 

5.2.7	Go bontsha go rata ga bona, boineelo le thotloetso ya go aga DHA e ntšhwa. 

5.2.8	Go neelana ka kitsiso e e siameng ya go se kgone ga bona go tsenela kopano kgotsa go fitlhelela letlha la bofelo, e bile bay a go tlogela go dira jalo mo go ka kgonagalang go tilega sentle. 

5.2.9	Go senola kwa pele dikgotlhang tsotlhe tse di ka kgonagalang tsa dikgatlhego le go ikgogela morago ga bona mo nang kgotsa go ka bonagalang go na le kgotlhang ya kgatlhego.



6.	DIKAELO TSA TSHUTISO LE MAITLHOMO

Tsela ya ditokafatso le tshutiso e tshwanetse go kaelwa, magareng gat se dingwe, ke maitlhomo le dikaelo tse di latelang. 

6.1	Go netefatsa thebolo ya ditirelo e e sa kgorelediweng e bile e lolame ka motsi wa tokafatso le tshutiso le tshiamiso ya badiri mo dibopegong tse dintšhwa tsa mokgatlho. 

6.2	Go bebofatsa tiriso e e siameng ya badiri le go oketsa bokgoni jwa bona jwa tlhabololo.

6.3	Go dira sentle, ka tlhomamo le mo go utlwagalang.

6.4	Go tlamela ka thulaganyo e e siameng gape e se na bofitlha e e fokotsang ditleleimi le dikganetsano le go tlamela badiri ka bonnete ka bonako jo bo ka kgonagalang. 

6.5	Go tlhaeletsana le badiri gangwe le gape go fokotsa letshogo le ketsaetsego le go rotloetsa ka kakaretso seabe se se siameng mo thulaganyong. 

6.6	Go diragatsa tlhabololo ya bokgoni le maitlhomo a tekatekano ya thapo le maano tsa DHA, le go di lolamisa fa go tlhokegang.

6.7	Go rulaganya le go laola tshutiso ya badiri ba bal eng teng ka tshiamo le mo go utlwagalang ka mo go ka kgonagalang.

6.8	Go tlamela ka tsela mo DHA e yang go nna le thata ya go baya mongwe gongwe le gongwe mo Lefapheng ka therisano le motho yoo kgotsa mokgatlho wa gagwe wa badiri go ikaegilwe ka ditlhokego tsa tiro tsa DHA.

6.9	Modiri ga a ne a bewa mo maemong a a kwa tlase ga a modiri yoo ga jaanong a leng mo go ona.

6.10	Peo e ya go diriwa go ya ka dipholisi tse di leng teng tsa peo le dithulaganyo mo Bodiredingpuso.

6.11	Tshutiso e tla tsenngwa tirisong go ya ka tshedimosetso ya bokgoni ya modiri le kelotlhoko ya molawana go tshwana go go fa gaufi. 

6.12	Go naya molawana wa go tokafatsa tirisano bokao mo DHA le kabelano ya kitso ka, magareng ga tse dingwe, go nna botlhale mabapi le go tsenya badiri mo dikarolong tse mo go tsona ba tswang ban a le bokgoni kgotsa tse mo go tsona ba ka boning bokgoni mo pakeng e e utlwagalang. 

6.13	Go gapeletsa molawana wa gore badiri ba ba dirang nama-o-tshwere mo diposong le tse ba tlhophilweng go di tshwara ga ba na thata go di tsaya go nna thapo ya leruri mo diposong tseo mo sebopegong se sentšhwa. 

6.14	Go netefatsa gore didirisiwa tse di siameng gape di lekane di a tlamelwa mabapi le tiragatso e e nonofileng ya Tumelano e. 

6.15	Go netefatsa thebolo ya ditirelo e e tokafaditsweng.



7.	DITSHEKATSHEKO TSA BOKGONI

7.1	 Badiri botlhe ba ba mo maemong a diposo a bo 12 go fitlha ka bo 9 mo sebopegong se sentšhwa ba tshwanetse go tsenela tshekatsheko ya bokgoni e e tshwanetseng go diriwa ke setheo se se amogelwang gape se siame e bile ba ka kopiwa go tsenela potsotherisano ya bokgoni.

7.2	Ditlamorago tsa tshekatsheko ya bokgoni di ya go dirisiwa jaaka sedirisiwa sa go tlhagisa ditlhokwa tsa katiso le tsa tlhabololo tsa modiri.

7.3	Mbapi le bakopi go diphatlhatiro dinngwe le dinngwe kgotsa tse dintšhwa malebana le Karolo ya diposo tsa A, ke tlhokego gore mokopi a tsenele tshekatsheko ya bokgoni e e tshwanetseng go diriwa ke setheo se se amogelwang gape se siame e bile mokopi o tla kopiwa go tsenela potsotherisano ya bokgoni.







8.	TSHUTISO MALEBANA LE KAROLO YA DIPOSO TSA A 

8.1	Fa diteng tsa tiro ya poso di fetotswe thata, sekao, 50% kgotsa go feta, poso e ya go tsewa e le eo ya poso e ntšhwa  bile melawana e e tlhokegang ya diposo tse dintšhwa e ya go diragadiwa. 

8.2	Fa tiro ya tshekatsheko ya tiro e tlhomamisitse maemo a tiro ka tsela e nngwe, dipholisi le dithulaganyo tse di leng teng mo Bodiredingpuso di tla dira. 

8.3	Motho wa poso e e fetogileng e bile a sa tshwanelwa ke poso e ntšhwa o ya go bewa mo posong ya maemo a a tshwanang mo Lefapheng. 

8.4	Tshutiso ya badiri botlhe go tswa mo sebopegong sa bogologolo go ya kwa sebopegong se sentšhwa e ya go netefadiwa ka lekwalo ke DHA. 

8.5	Fa go na le diposo di le mmalwa mo sebopegong se sentšhwa go na le mo sebopegong sa bogologolo, tshekatsheko ya bokgoni mmogo le ditlhokego tse di yang go tlhomamisiwa ke DHA ka therisano le mekgatlho ya badiri di ya go dirisiwa jaaka tlkhokego ya go tlhopha go tlhomamisa peotirong. DHA e tla tsenela dipuisano le mekgatlho ya badiri mo TCF mo ditlhokego tse di kailweng di fetolang maemo a tirelo a  badiri.

8.6	DHA e ya go nna le thata go baya modiri gongwe le gongwe mo Lefapheng go ikaegilwe ka ditlhokego tsa tiro tsa lona morago ga go buisana le modiri yoo le/kgotsa mokgatho wa gagwe wa badiri. Fa go gana ga motho yoo go sa utlwagale, DHA e ka dirisa dipaakanyo tse di maleba tse e nang le tsona. 



9.	TSHUTISO MALEBANA LE KAROLO YA DIPOSO TSA B

Malebana le karolo ya diposo tsa B, dikaelo tsa tlelose ya 6 tse di fa godimo, di ya go dira ka polokesego malebana le ditshekatsheko tsa bokgoni, tse di ka se keng tsa nna maleba. 







10.	DITHULAGANYO MALEBANA LE BADIRI BA BA TSHWANETSENG GO BEWA MO

             TIRONG

	10.1	Thuso go badiri ba ba tshwanetseng go bewa mo tirong

10.1.1	Thuso le dipotsotherisano di tshwanetse go diriwa malebana le badiri ba ba tshwanetseng go bewa mo tirong mabapi le:

(a)	go netefatsa gore ditshwetso tse di siameng di ka tsewa tse di amanang le ditlhopho tsa peotirong tsa thuso ya bokgoni tse di ka kgonagalang; le

(b)	go tlamela ka tshedimosetso le thuso go badiri ba ba tshwanetseng go bewa mo tirong, 

10.1.2	DHA e ya go netefatsa gore go na le tlhaeletsano e e tswelelang go badiri ba ba tshwanetseng go bewa mo tirong malebana le ditlhabololo mo thulaganyong ya tshutiso. 

10.1.3	Ditsholofelo, matshwenyego kgotsa dintlha tse dingwe tse di amang badiri ba ba tshwanetseng go bewa mo tirong di tshwanetse go laolwa ka tlhaeletsano ya boikanyego, ya gangwe le gape e bile e bulegile. 



11.	PHANELE YA PEOTIRONG

11.1	Phanele ya Peotirong e ya go tlhomiwa go tlhokomela tsenyotirisong ya thulaganyo ya tshutiso. 

11.2	Sebopego sa Phanele

11.2.1	DG o ya go thopha badir ba DHA ba le batlhano, yo a le mongwe wa bona e yang go nna Monnasetulo wa Phanele ya Peotirong. Go tlaleletsa TCF e tla tshisinya motlatsamonnasetulo. 

11.3	Baelatlhoko

11.3.1	Baamegi bangwe le bangwe ba mekgatlho ya badiri ba Tumelano e, bat la tlhopha baelatlhoko ba le babedi go nna mo Phaneleng.

	11.4	Dithata le ditiro tsa Phanele

		Dithata le ditiro tsa Phanele ke tse di latelang:

11.4.1	Go ela tlhoko le go swetsa ka ga merero yotlhe e e amanang le tshutiso ya badiri go tswa mo sebopegong sa bogologolo go ya kwa sebopegong se sentšhwa. 

11.4.2	Go lalaetsa mongwe fela go tsenela dikopano tsa phanele kgotsa go thusa Phanele go diragatsa maitlamo a yona, mo ditshenyegelo tsa yona, fa go le maleba, di yang go rwalwa ke DHA. 

11.4.3	Go itsise badiri ba ba amegang ditshwetso tsotlhe tsa tshutiso tse di tserweng ke Phanele kgotsa DG kgotsa moemedi yo dumeletsweng sentle. 

11.4.4	Go batlisisa, le go begela DG kgotsa moemedi yo o dumeletsweng sentle ka ga morero mongwe fela o o amanang le thulaganyo ya tshutiso.

11.4.5	Go tlhokomela le go netefatsa tiragatso e e siameng e bile e tlhomame ya thulaganyo ya tshutiso jaaka go tlhagisiwa ke Tumelano e. 

11.4.6	Go netefatsa gore thulaganyo ya tshutiso e a konosediwa le go tlisiwa kwa bokhutlong. 




	11.5	Dikopano le Ditiragalo tsa Phanele

11.5.1	Phanele e ya go kopana jaaka go dumelanwe le fa go dumelanwe, le ka dinako tseo tse dingwe tse Monnasetulo a boning di le botlhokwa. 

11.5.2	Ditlhokego tsa khoramo ya Phanele ke 50% le mongwe wa maloko a Phanele. 

	11.6	Kitsiso ya dikopano tsa Phanele

11.6.1	Monnasetulo wa Phanele o ya go rwala maikarabelo a go bitsa dikopano tsa Phanele.

11.6.2	Ntle le fa go dumelanwe ka mokgwa mongwe, dikitsiso tsa kopano nngwe le nngwe, tse di tshwanetseng go akaretsa dintlha tsa lefelo, nako, letlha, lenanetema, le tshedimosetso e nngwe e e maleba ya tshegetso kgotsa ditokomane, di tshwanetse go romelwa leloko lengwe le lengwe la Phanele le batho ba bangwe ba ba kopiwang go tsenela kopano kgotsa ba ba tshwanetseng go tsenela kopano, malatsi a a sa feteng a mabedi a tiro pele ga letlha le le tshisintsweditsweng kopano. 

	11.7	Metsotso ya dikopano tsa Phanele

11.7.1	Monnasetulo wa Phanele o tshwanetse go netefatsa gore metsotso, dikhophi tsa dipegelo tsotlhe le tshedimosetso e nngwe e e botlhokwa e Phanele e itshepileng yona mo go fitlheleleng ditshwetso tsa yona le ditlhaeletsano tsa ditshwetso tsa yona di somarelwa sentle. 

11.7.2	Monnasetulo wa Phanele o tshwanetse go netefatsa gore:



11.7.2.1	ditiragalo le ditshwetso tsa Phanele, go akaretsa maina a botlhe ba ba tsenetseng kopano, di a rekhodiwa; le

11.7.2.2	metsostso ya dikopano tsa Phanele e neelwa maloko otlhe malatsi a a sa feteng a matlhano a tiro morago ga kopano nngwe le nngwe ya Phanele, ntle le fa phanele e dumelana ka mokgwa mongwe. 

11.7.3	Monnasetulo a ka thapa mokwaledi wa metsostso. 

	11.8	Melawana ya maitsholo ya maloko a Phanele le baelatlhoko

		11.8.1	Maloko a Phanele a tshwanetse:

11.8.1.1	Go dira ditiro tsa leloko la Phanele ka boikanyego, ka botshepegi le ka tlhwaafalo.

11.8.1.2	Go dira mo kgatlhegelong e e siameng ya DHA le badiri ba yona.

11.8.1.3	Go itshola ba ikaegile ka ditlhokego tsa kaelo e e farologaneng ya molao, ya molao o o tlwaelegileng le ditlhokego tse dingwe tse di laolang maitsholo a a siameng a badiredi ba setšhaba. 

11.8.1.4	Go sireletsa tshedimosetso e e leng khupamarama e a nang le yona jaaka leloko la Phanele.

11.9.1.5	Go tsenela kopano nngwe le nngwe ya Phanele, ntle le fa leloko le kopiwa ikgogela morago kgotsa itokolola mo kopanong, kgotsa a sa kgone ka ntlha ya bolwetse, kgobalo kgotsa maemo a a utlwagalang a a sa kgoneng go bonelwapele. 

		11.8.2	Baelatlhoko ba Phanele:

11.8.2.1	Ba tshwanetse go sireletsa tshedimosetso e e leng khupamarama e ba nang le yona jaaka baelatlhoko kgotsa Phanele le dikopano tsa yona. 

11.8.2.2	Ga ba a tshwanela go nna le seabe mo dikopanong le mo dithulaganyong tsa Phanele kgotsa go di kgoreletsa. 

		11.8.3	Maloko a Phanele le baelatlhoo ba tshwanetse:

11.8.3.1	Go senola kgatlhego nngwe le nngwe ya tlhamalalo kgotsa e e seng ya tlhamalalo ya sebele kgotsa ya poraefete e leloko kgotsa moelatlhoko kgotsa mogatse, modirisani, leloko le le fa gaufi la lelapa, tsala kgotsa modirammogo mo kgwebong e ba ka tswang ba na le yona mo ntlheng nngwe le nngwe e e amanang le modiri yo o sekasekiwang ke Phanele kgotsa modiri yo o dirileng katlanegiso ya tshutiso. 

11.8.3.2	Go ikgogela morago mo ditiragalong tsa Phanele mo morerong o o sekasekiwang o mo go ona leloko kgotsa moelatlhoko a nang le kgatllhego kgotsa go ka akanngwang a na le kgatlhego mo go ona, ntle le fa Phanele e swetsa ka gore kgatlhego ya leloko kgotsa ya moelatlhoko ke e nnye kgotsa ga e maleba. 

11.8.4	Ga go na leloko la Phanele le le tshwanetseng go dirisa maemo, ditshwanelo kgotsa tshedimosetso e e leng khupamarama e le nang le yona jaaka leloko, go itswela mosola ka poraefete kgotsa e dirisa go tswela mongwe mosola mo go sa tshwanelang. 





12.	DINGONGOREGO MALEBANA LE PEOTIRONG

	12.1	Go tsenya Ngongorego malebana le Peotirong

12.1.1	Modiri kgotsa mokgatlho wa badiri o o amegang mo Tumelanong e, o o dirang mo boemong jwa maloko a ona, yo o utlwisitsweng botlhoko ke tshwetso nngwe le nngwe e e mabapi le peotirong ya modiri, kgotsa ntlha nngwe le nngwe ya thulaganyo ya tshutiso ka kakaretso, a ka lebisa ngongorego kwa Phaneleng go ya ka ditsela tse di tlhagelelang fa tlase. 

12.1.2	Ngongorego e tshwanetse go kwadiwa le go nna le dintlha tse di lekaneng go kgontsha Phanele go tshwetso e e siameng. 

12.1.3	Ngongorego e tshwanetse go tsenngwa mo sebakeng sa malatsi a le matlhano morago ga ga gore modiri yo o utlwileng botlhoko a amogele kitsiso ya lekwalo go tswa go DHA ka ga tshwetso ya peotirong e e amang modiri yoo. 



13.	PATLO

13.1	Ga go na diposo tse di yang go phasaladiwa go fitlhela thulaganyo ya go nyalanya le ya peotirong di konosediwa. 

13.2	Malebana le dipeotirong tse di botlhokwa, diphasalatso tsa ka fag are le tsa kwa ntle di ka diriwa ka thata ya DHA mo ditlhokego tsa bokgoni tsa poso di sa nyalaneng le bokgoni jwa badiri ba ba tlositsweng.





14.	KATISO LE TLHABOLOLO

14.1	Baamegi ba ya go tsena mo kgolaganong ka maikaelelo a go tlhagisa lenaane le le siameng la katiso le tlhabololo go tlhabolola bokgoni, botswerere le kitso tsa badiri ba DHA.

14.2	Lenaane la katiso le tlhabololo le ya go akaretsa, magareng gat se dingwe:

14.2.1	Katiso ya tlhabololo ya tsamaiso go batsamaisi ba ba mo maemong a bo 9 go fitlha ka bo 12, e e yang go rulaganngwa ke DHA.

14.2.2	Katiso e e malebana le tlhokomelo ya badirelwa go badiri botlhe ba ba leng mo maemong a bo 8 le a a kwa tlase katiso ya tlhabololo ya tlhokomelo go batlhokomedi ba bal eng mo maemong a.



15.	TAOLO YA TIRO 

Baamegi ba ya go tsena mo kgolaganong ka maikaelelo a go tlhagisa pholisi le thulaganyo tse di siameng tsa taolo ya tiro go laola tiro ya badiri ba DHA ba ba thapilweng mo sebopegong se sentšhwa. Pholisi e ya go tsamaelana le letlhomeso la taolo ya tiro la Bodiredipuso. 




16.	TLHAELETSANO

TCF e tla newa tiro ya go samagana le merero yotlhe e e amanang le tlhaeletsano e e amang tumelano e. 



17. 	LETLHA LA TSHIMOLOLO LE SEBAKA SA TUMELANO E 

Tumelano e, e ya go simolola ka letlha la tshaeno e bile e ya go khutla ka letlha le le tshwanetseng go tlhomamisiwa ke baamegi. 



18.	THARABOLOLO YA DIKGANETSANO

18.1	Fa kganetsano e ama morero wa tshutiso, modiri kgotsa mokgatlho wa badiri o o amegang mo Tumelanong e o tshwanetse sa tlha go lebisa ngongorego kwa go tshwanetseng go ya ka dithulaganyo tse di tlhagelelang mo temaneng ya bo 10.

18.2	Fa ngongorego e sa rarabololwa mo go kgotsofatsang, modiri kgotsa mokgatlho wa badiri o o amegang mo Tumelanong e, o ka lebisa kganetsano e e ka ga thanolo kgotsa tiragatso ya Tumelano e go KKLTD.

Fa kganetsano e amana le peotirong ya modiri, e bile kganetsano eo e sa wele ka fa tlase ga karolo ya tiragatso ya tiro e e sa siamang, baamegi ba dumelana go lebisa dikganetsano tseo kwa katlholong ya poraefete.

Baamegi bay a go tlhomamisa Phanele ya baatlhodi mabapi le se. 



E saenilwe le go neelwa letlha mo ___________________________ ka di ____ tsa ________________.



_________________________

Go DHA

E dumeletswe sentle



_________________________

Go PSA

E dumeletswe sentle



_________________________

Go NEHAWU

E dumeletswe sentle

