thuto
Lefapha la Thuto
Pegelo ya
Kereiti 10 - 12
Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso
DIPUO
Lefapha la Thuto
ISBN 1-919975-47-0
TSELA YA GO BUISA BUKA E
Buka e e arogantswe ka dikgaolo di le nne. Go botlhokwa gore mmuisi a buise a bo a lomaganye tshedimosetso go tswa mo dikarolong tse di farologaneng tsa tokomane e. Diteng tsa kgaolo nngwe le nngwe di tlhalosiwa fa tlase:
Kgaolo 1 - Kitsiso ya Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba
Kgaolo e, e tlhalosa metheo le diponagalo tsa kagego tsa Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso). E fa mmuisi matseno a kharikhulamo.
Kgaolo 2 - Kitsiso ya Lekala la go Ithuta la Dipuo
Kgaolo e, e naya tlhaloso, maitlhomo, boanamo, dikgolagano tsa dithuto le ditiro le Dipoelo tsa go
Ithuta tsa Lekala la go Ithuta la Dipuo. E naya tshedimosetso e e baakanyetsang pegelo ya Dipuo.
Kgaolo 3 - Dipoelo tsa go Ithuta, Maemo a Tekanyatso, Diteng le Maemo
Kgaolo e, e tsentse Maemo a Tekanyetso a Poelo nngwe le nngwe ya go Ithuta, ga mmogo le diteng le maemo a serutwa. Maemo a Tekanyetso a rulagantswe go thusa mmuisi go bona tsweletso e e ikaeletsweng go tloga mo Kereiting ya 10 go ya go Kereiti ya 12. Ka jalo Maemo a Tekanyetso a adilwe go anama ditsebe tse pedi. Kwa bofelong jwa kgaolo go diteng le maemo a go fitlhelela Maemo a Tekanyetso a a tshitsinngwang a a ka dirisiwang go ruta, go ithuta le go fitlhelela Maemo a Tekanyetso.
Kgaolo 4 - Tekanyetso
Kgaolo e e tshwaragane le ditsela tsa tekanyetso ka kakaretso tse di tlhagisiwang ke Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba. Kwa bofelong jwa kgaolo e go na le letlhomeso la Tlhaloso ya Bokgoni jwa thuto jwa serutwa se se totobaditsweng. Letlhomeso le tsentse khoutu, sekale le tlhaloso ya bokgoni ya kereiti e nngwe le e nngwe. Ditlhaloso tsa Bokgoni di rulagantswe ka tsela e e tla dirang gore mmuisi a kgone go bona tsweletso go tswa mo Kereiting ya10 go ya go ya 12.
Matshwao
Matshwao a a latelang a dirisiwa go bontsha Dipoelo tsa go Ithuta, Maemo a Tekanyetso, dikereiti, dikhoutu, dikale, Ditlhaloso tsa Bokgoni, diteng le bokao.
Poelo ya go Ithuta
Maemo a Tekanyetso
Kereiti
Khoutu
S = Sekale
Ditlhaloso tsa Bokgoni
Diteng le Bokao
DITENG
TSELA YA GO BUISA BUKA E iii
DIAKERONIMI ix
KGAOLO YA 1: KITSISO YA PEGELO YA KHARIKHULAMO YA BOSET.HABA 1
METHEO 1
Phetogo ya loago 2
Thuto ya dipoelo 2
Kitso e e kwa godimo le bokgoni jo bo kwa godimo 3
Tsenyeletso le bokgoni jo bo dirisiwang 3
Tsweletso 3
Kamano le phetolelo ya dithuto 3
Ditshwanelo tsa botho, boakaretsi, tikologo le bosiamisi jwa loago 4
Go fa thulaganyo ya kitso ya tlholego boleng 4
Ikanyego, boleng le nonofo 5
MOFUTA WA MOITHUTI YO O LEBELETSWENG 5
MOFUTA WA MORUTABANA YO O LEBELETSWENG 6
DIPOPEGO LE DIPONAGALO TSA KAGEGO 6
Popego ya Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba 6
Diteng tsa Dipegelo tsa Dirutwa mo lekaleng la go Ithuta la Dipuo 7
KAEDI YA LENAANETHUTO 8
KGAOLO YA 2: KITSISO YA LEKALA LA GO ITHUTA LA DIPUO 9
TLHALOSO 9
MAITLHOMO 9
BOANAMO 10
boakaretsi 10
Magato a Puo 11
DIKGOLAGANO TSA DITHUTO LE DITIRO 12
DIPOELO TSA GO ITHUTA 12
Poelo ya go Ithuta 1: Go reetsa le go bua 13
Poelo ya go Ithuta 2: Go buisa le go lebelela 13
Poelo ya go Ithuta 3: Go kwala le go tlhagisa 14
Poelo ya go Ithuta 4: Thutapuo le tiriso 14
KGAOLO YA 3: DIPOELO TSA GO ITHUTA, MAEMO A TEKANYETSO, DITENG
LE BOKAO 16
Poelo ya go Ithuta 1:Go reetsa le go bua 16
Poelo ya go Ithuta 2: Go buisa le go lebelela 26
Poelo ya go Ithuta 3: Go kwala le go tlhagisa 36
Poelo ya go Ithuta 4: Thutapuo le tiriso 46
DITENG LE BOKAO MO GO FITLHELELENG MAEMO A TEKANYETSO 54
Tiriso ya ditlhangwa go ruta puo 54
Go tlhaloganya ka mo ditlhangwa di bopiwang ka teng 55
KGAOLO YA 4: TEKANYETSO 59
MATSENO 59
GORENG GO LEKANYETSWA 59
MEFUTA YA TEKANYETSO 60
Tekanyetso ya motheo 60 Tekanyetso ya go batla makoa 60 Tekanyetso ya go aga 60 Tekanyetso ya kwa bofelong 60
TEKANYETSO E TSHWANETSE GO GO NNA JANG LE DIRA ENG 61
GO LEKANYETSWA JANG 61
MEKGWA YA TEKANYETSO 62
Tekanyetso ka mong 62 Tekanyetso ka balekane 62 Tekanyetso ya setlhopha 62
DITSELA TSA GO KOKOANYA BOSUPI JWA TEKANYETSO 62
Tekanyetso ka go lebelela 62 Tekanyetso ka teko 63 Tekanyetso ka tiro 63
GO KWALA LE GO BEGA MADUO 63
Mekgwa ya go kwala maduo 63 Go bega tiragatso le phitlhelelo 65
DITLHALOSO TSA BOKGONI 66
TLHATLOSO 66
KA MO KARATAPEGO E TSHWANETSENG GO NNA KA TENG 66
TEKANYETSO YA BAITHUTI BA BA ITEMOGELANG DIKGORELETSO MO GO ITHUTENG 67
DITLHALOSO TSA BOKGONI TSA PUO YA GAE 68
LENAANEFOKO LA MAREO 93
DIAKORONIMI
KGAOLO YA 1
Kamogelo ya Molaotheo wa Rephapoliki ya Aferika Borwa (Molao 108 wa 1996) e neela motheo wa phetogo le kgodiso ya kharikhulamo mo Aferika Borwa. Kwa tshimologong ya kwalo ya molaotheo go tlhagisiwa gore maikaelelo ke go:
fedisa tlhaolele ya nako e e fetileng le go simolola morafe o mopwa o o ikaegileng ka dingwao tsa temokerasi, bosiamisi jwa loago le ditshwanelo tsa botho tse di tsepameng;
tlhabolola matshelo a baagi botlhe le go neela batho tphono ya go bontsha bokgoni jwa bona;
aga motheo wa morafe mo temokerasing le kgololosego ya puso, e e ikaegileng ka keletso tsa batho e bile baagi botlhe ba a sireleditswe ke molao ka go lekalekana; le go aga Aferika Borwa yo o kopaneng wa temokerasi e bile a kgona go ikemela ka nosi mo ditphabeng tse dingwe.
Go ya ka molaotheo o, 'mongwe le mongwe o na le ditshwanelo tsa go tsweletsa thuto e puso e tshwanetseng go dira gore e fitlhelelwe ka botlalo'.
Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso) e aga motheo wa go atlegisa maikaelelo a, ka go tlhagisa Dipoelo tsa go Ithuta le Maemo a Tekanyetso, le ka go tlhalosa metheo tota ya boleng jo bo tshegeditseng kharikhulamo.
METHEO
Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti tsa 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso) e ikaegile ka metheo e e latelang:
phetogo ya loago;
thuto ya dipoelo;
kitso e e kwa godimo le bokgoni jo bo kwa godimo;
tsenyeletso le bokgoni jo bo dirisiwang;
tsweletso;
kamano le phetolelo ya dithuto;
ditshwanelo tsa botho, boakaretsi, tikologo le bosiamisi jwa loago;
go fa thulaganyo ya kitso ya tlholego boleng; le ikanyego, boleng le nonofo.
Phetogo ya loago
Molaotheo wa Rephaboliki ya Aferika Borwa o aga motheo wa phetogo ya loago mo setphabeng ka go baakanya ditlamorago tsa tlhaolele. Maitlhomo a setphaba sa Aferika Borwa ka go dirisa mekgwa e e rileng ya go lere diphetogo a tswa mo ditlhokegong tsa go siamisa ditshiamololo tse di tlhodilweng ke kgethololo mo mabakeng otlhe a setho, bogolo jang mo thutong. Thuto mo phetogong ya loago e ikaeletse go baakanya go sa lekalekaneng mo thutong mo nakong e e fetileng, go lebelelwe, le gore ditphono tse di lekalekanang tsa thuto di fiwa batho bothe. Go fitlhelela phetogo ya tshedisano, baagi ba Aferika Borwa ba tshwanetse go newa dithata tsa thuto ka go lemoga bokgoni jwa bona le go tlosa maparego a maitirelo go fitlhelela borutegi jo bo rileng.
Thuto ya dipoelo
Thuto ya dipoelo e aga motheo wa kharikhulamo ya Aferika Borwa. E leka go kgontsha baithuti botlhe go fitlhelela bokgoni jo bo kwa godimo jwa go ithuta ka go tlhoma Dipoelo tsa go Ithuta tse di tshwanetseng go fitlhelelwa kwa bofelong jwa tsamao ya thuto. Thuto ya Dipoelo e rotloetsa ditsela tsa thuto tse di itshetlegileng ka baithuti le tse di itshetlegileng ka ditiro. Pegelo ya Karikhulamo ya Bosetphaba e bopa Dipoelo tsa go Ithuta tsa yona tsa Dikereiti tsa 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso) go tswa go Dipoelotsenelelo le Dipoelotlhabololo tse di tlhotlheleditsweng ke Molaotheo le go bopiwa ka tsamaiso ya temokerasi.
Dipoelotsenelelo di batla baithuti ba kgona go:
lemoga le go rarabolola mathata le go dira ditshwetso ka go nagana le go itlhamela ka tsenelelo;
dira ka nonofo le ba bangwe jaaka leloko la setlhopha, setheo le morafe;
rulaganya, laola ditiro tsa bona ka maikarabelo le nonofo;
kokoanya, sekaseka, rulaganya, le go tlhatlhoba tshedimosetso ka tsenelelo;
tlhaeletsana ka nonofo a dirisa bokgoni jwa pono, botshwantshi le/kgotsa bokgoni jwa puo ka ditsela tse di farologaneng;
dirisa bonetetshi le thekenoloji ka nonofo le ka tsenelelo go supa maikarabelo mo tikologong le boitekanelong jwa ba batho bangwe; le go bontsha go tlhaloganya fa lefatshe e le ngata e le nngwe ya ditsamaiso tse di golaganeng le go lemoga gore tharabololo ya mathata ga e diragale ka bojosi.
Dipoelotlhabololo di batla baithuti ba kgona go:
akanya le go tlhotlhomisa ditsela tse di farologaneng tsa go ithuta ka nonofo;
tsaya karolo jaaka baagi ba ba boikarabelo botshelong jwa tikologo, bosetphaba le mo merafeng ya lefatshe lotlhe;
nna tshisimogo mo setsong le bontle go kgabaganya methalethale ya maemo a semorafe;
tlhotlhomisa ditphono tsa thuto le tiro; le go godisa ditphono tsa kgwebopotlana.
Kitso e e kwa godimo le bokgoni jo bo kwa godimo
Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Kereiti ya 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso) e ikaelela go godisetsa maemo a kitso le a bokgoni jwa moithuti kwa godimo. E baya maikaelelo a a kwa godimo a baithuti ba Aferika Borwa ba ka a fitlhelelang ka tshiamiso ya semorafe go lekwa gore batho bangwe bao ba neng mo nakong e e fetileng ba tlhoka kitso le bokgoni ba akarediwe. Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba e totobatsa maemo a bonnye jo bo tlhokagalang jwa kitso le bokgoni jo bo tshwanetseng go fitlhelelwa mo kereiting nngwe le nngwe, le go baya maemo a a fitlhelesegang a a kwa godimo mo dithutong tsotlhe.
Tsenyeletso le bokgoni jo bo dirisiwang
Tsenyeletso e fitlhelelwa gotlhe mo dirutweng le mo mafapheng a go ithuta. Tsenyeletso ya kitso le bokgoni go akaretsa dirutwa le mafelo a thuto e botlhokwa mo go fitlheleleng bokgoni jwa go dira jaaka di tlhalosiwa mo Letlhomesong la Taolo ya Borutegi la Bosetphaba. Bokgoni jwa tiro bo ikaeletse go tswakanya mekgwa e le meraro ya bokgoni e e itlhaotseng - e bong, bokgoni jwa tiro ya diatla, motheo le jwa kakanyo. Ka go tsaya tsenyeletso le bokgoni jo bo dirisiwang, Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go ithuta ka kakaretso) e batla go godisa tsenyeletso ya go ithuta tiori, tiro ya diatla le kakanyo.
Tsweletso
Tsweletso ke tsela ya go godisa go ya pele kitso e e boteng le bokgoni jo bo kwa godimo. Dipegelo tsa Dirutwa di bontsha tsweletso go tswa mo kereiting e e rileng go ya go e nngwe. Poelo ya go Ithuta nngwe le nngwe e latelwa ke pegelo e e itlhalosang ka ga maemo a go dira a a lebeletsweng ka Poelo ya go Ithuta. Maemo a Tekanyetso a rulagantswe ka mokgwa o o bontshang kgolo ya maemo a a oketsegang mo kereiting nngwe le nngwe. Diteng le maemo a kereiti nngwe le nngwe di tla bontsha tsweletso e e simololang e le bonolo mme e oketsege go nna marara.
Kamano le phetolelo ya dithuto
Kamano e kaya botsalano gareng ga borutegi mo maemong kgotsa mo dikgatong tse di farologaneng tsa Letlhomeso la Taolo ya Borutegi la Bosetphaba ka ditsela tse di rotloetsang phitlhelelo go tswa mo boruteging jo bo rileng go ya go jo bongwe. Seno se botlhokwa thata mo borutigeng jo bo welang mo karolong e le nngwe ya dithuto tse di rileng. Ka ntlha ya gore sekgamu sa Thuto le Katiso e e Tswelelang se thaetswe fa gare ga dikgamu tsa Thuto le Katiso e e Akaretsang gammogo le Thuto ya Boemo-Godimo, go botlhokwa gore Lokwalo lwa Thuto le Katiso e e Tswelelang (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso) le amane le Lokwalo lwa Thuto le Katiso e e Akaretsang le borutegi mo ditseleng tseo di tshwanang le tsa go ithuta tsa Thuto ya Boemo-Godimo. Go atlega mo go fitlheleleng kamano e, kgolo ya Pegelo ya Serutwa sengwe le sengwe e akareditse go leba ka tsenelelo, tebelelo ya boemo jo bo kwa godimo jwa fa baithuti ba fetela pele go tswa mo lokwalong boruteging jwa thuto le katiso, gammogo le kitso e go solofetsweng gore e tla bo e fitlheletswe ke baithuti fa ba fetela kwa ditheong tsa thuto e e kwa godimo.
Phetolelo ya dithuto e kaya go anama ga dikarolo tsa borutegi (serutwa kgotsa maemo a motheo) ka mo di ka fetisetswang go tswa go borutegi jo bongwe go ya go jo bongwe ka ditsela tse di farologaneng tsa go ithuta tsa kgato ya Letlhomeso la Taolo ya Borutegi la Bosetphaba. Mo maitlhomong a go oketsa phetolelo ya dithuto tse di bonweng mo dikereiting tsa 10 - 12 le mekgwa ya go tsaya serutwa jaaka maemo a motheo a yuniti ya dikerediti di le 20 a tlhotlhomisitswe. Ditiro tse di tsentsweng mo Pegelong ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti tsa 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso) di bapisega le maemo a motheo a yuniti a a maleba a a kwadisitsweng mo Letlhomesong la Taolo ya Borutegi la Bosetphaba.
Ditshwanelo tsa botho, boakaretsi, tikologo le bosiamisi jwa loago
Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso) e batla go rotloetsa ditshwanelo tsa botho, boakaretsi, bosiamisi jwa loago le bosiamisi jwa tikologo. Dipegelo tsa Dithuto tsotlhe tse di bopilweng sepwa, di tsenyeleditswe le metheo le ditlwaelo tsa bosiamisi jwa loago le tikologo le ditshwanelo tsa botho jaaka di ranolwa mo Molaotheong wa Rephaboliki ya Aferika Borwa. Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso) e na le tshisimogo mo mabakeng a dipharologantsho jaaka botlhoki, go sa lekalekane, lotso, bong, puo, kgolo, bogole le mabaka a mangwe.
Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso) e tsaya mokgwa wa boakaretsi ka go totobatsa ditlhokego tsa bonnye jo bo lebeletsweng mo baithuting botlhe. E amogela gore baithuti botlhe ba ka kgona go gola le go fitlhelela bokgoni jo bo tletseng jwa bone fa e le gore ba tla neelwa tshegetso e e tlhokagalang. Ditlhokego tse tota e leng tsa botlhale, bomorafe, maikutlo, semowa le tsa mmele tsa baithuti di tla lebelelwa ka go aga le go godisa Manaanethuto a a maleba, le ka go dirisa didiriswa tse di maleba tsa go lekanyetsa.
Go fa thulaganyo ya kitso ya tlholego boleng
Ka dingwaga tsa bo 1960 tiori ya botlhalebontsi e ne ya pateletsa boradithuto go lemoga gore go ditsela di le dintsi tsa go fetisa kitso gore o kgone go tlhaloganya tsa lefatshe, le gore, fa mongwe a tshwanela go tlhalosa botlhale sepwa, a tshwanetse go tsaya ditsela tse di farologaneng tse tsia. Go fitlha ka nako eo, ba mafatshe a a tlhabologileng pele ba ne ba tsaya gore bokgoni jwa go akanya, kitso ya dipalo, le bokgoni jo bo rileng jwa dipuo, le go kaya fa batho ba le "botlhale" fela fa ba itse go dirisa ditsela tse go na le boleng. Jaanong, batho ba lemoga dipharologano tse di anameng tsa thulaganyo ya kitso tse ka tsona batho ba tlisang tlhaloso ka tsona, le go golaganya bokao mo lefatsheng le ba tshelang mo go lona. Dithulaganyo tsa kitso ya tlholego mo maemong a Aferika Borwa, di kaya kitso e e tseneletseng mo kakanyong ya filosofi ya Aferika le ditiragatso tsa semorafe tse di nnileng teng mo dingwageng di le dikete tse di fetileng. Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso) e akareditse kakanyo ya Thulaganyo ya Kitso ya Tlholego mo teng ga Dipegelo tsa dirutwa. E amogela gore naga rona e humile ka ditiragalo le boswa jaaka di nnile le seabe mo go dingwao tse di tsentsweng mo Molaotheong. Dintlha di le dintsi tse di farologaneng di akareditswe mo go kgonagalang go thusa go rarabolola mathata a a ka tswang a le gone mo dirutweng tsotlhe.
Ikanyego, boleng le nonofo
Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso) e ikaelela go atlega mo ikanyegong ka go leka go fitlhelela lenaanetsamaiso la diphetogo le ka go neelana ka thuto e e bapisegang ka boleng, bophara le boteng le ya dinaga tse dingwe. Netefatso ya boleng e tshwanetse go diragatswa go ya ka ditlhokego tsa Molao wa Lekgotla la Taolo ya Borutegi la Aferika Borwa (Molao wa 58 wa 1995), Melawana ya Netefatso ya Boleng ya Thuto le Katiso, le Molao wa Netefatso ya Boleng ya Thuto le Katiso e e Tswelelang (Molao wa 58 wa 2001).
MOFUTA WA MOITHUTI YO O LEBELETSWENG
Selo se se leng botlhokwa thata mo kgolong ya rona jaaka batho, ke ditlwaelo tse di nayang bokao jwa semowa le botlhale mo loetong lwa botshelo. Manifesto on Values, Education and Democracy, (Lefapha la Thuto, 2001: 9-10) o supa tse di latelang ka thuto le boleng:
Mofuta wa moithuti yo o lebeletsweng ke yo o tla tlhotlheletswang ka tsela e e siameng ka boleng le go dira go ya ka dikgatlhego tsa morafe, go ikaegilwe ka go tlotla temokerasi, tekatekanyo, tlotlo ya botho, le bosiamisi jwa loago jaaka di rotloediwa mo Molaotheong.
Moithuti yo o tswang mo sekgamung sa Thuto le Katiso e e Tswelelang o tshwanetse gore a bontshe le phitlhelelo ya Dipoelotsenelelo le Dipoelotlhabololo tse di kwadilweng pelenyana mo lokwalong lo. Dirutwa tsa Konôkonô, di rotloetsa phitlhelelo ya Dipoelotsenelelo le Dipoelotlhabololo ka kopanelo, fa dirutwa tse di rileng tsa dithuto tsa Motheo le tse di ikgethelwang nngwe le nngwe, e rotloetsa phitlhelelo ya Dipoelotsenelelo le Dipoelotlhabololo tse di rileng.
Go tlaleletsa go se se fa godimo, moithuti yo o tswang mo legatong la Thuto le Katiso e e Tswelelang tshwanetse go:
kgona go fitlhelela, le go tswelela mo thutong le katisong ya botshelo jotlhe ya boleng jo bo siameng;
bontsha bokgoni jwa go nagana ka tsenelelo le tatelano, tshekatsheko, ka tsela ya bogotlhe le e e tlhamaletseng; le go kgona go fetisetsa bokgoni go tswa mo maemong a a tlwaelegileng go ya go a a sa tlwaelegang;
MOFUTA WA MORUTABANA YO O LEBELETSWENG
Barutabana botlhe le boradithuto ba bangwe ke baabi ba bagolo ba phetogo ya thuto mo Aferika Borwa. Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso) e batla barutabana ba ba nang le makwalo a go ruta, bokgoni, boineelo le tlhokomelo. Fa ba na le tsotlhe tse, ba tla kgona go diragatsa ditiro tsa mefuta tse di kwadilweng mo lokwalong lwa Phitlhelelo le Maemo a a amogelesegang a Boradithuto. Seno se akaretsa go nna batsereganyi ba thuto; bafetoledi le batlhami ba Manaane a go ithuta le didiriswa tsa go ruta le go ithuta, baeteledipele, batsamaisi le balaodi, baithuti, babatlisisi le barutwana ba leruri, baagi ba tikologo le baagi mo nageng, baruti, balekanyetsi ba dithuto le baitseanape ba dirutwa.
DIPOPEGO LE DIPONAGALO TSA KAGEGO
Popego ya Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba
Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso) e na le Lokwalo lwa Tebokakaretso, Letlhomeso la Pholisi ya Borutegi le Tekanyetso le Dipegelo tsa Dirutwa.
Dirutwa tse di mo Pegelong ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso) di arogantswe ka mafapha a go ithuta.
Lekala la go Ithuta ke eng?
Lekala la go Ithuta ke karolo e e dirang jaaka legae la dirutwa tse di tsamaelalang e bile e atlegisa go tlhangwa ga melao e e bopang Lokwalong lwa Thuto le Katiso e e Tswelelang (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso). Kgaoganyo ya makala a go Ithuta a Dikereiti 10 - 12 e ela tlhoko kamano ya sekgamu sa Thuto le Katiso e e le Akaretsang sa Thuto e Kgolo, mmogo le dikema tsa dikarologantsho mo dinageng tse dingwe.
Le fa go kwalwa ga Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso) e tsere mafapha a thulaganyo a le somepedi a Letlhomeso la taolo ya Borutegi la Bosetphaba jaaka ntlha ya yona ya tshimologo, go tshwanetse ga gatelelwa gore mafapha a, a thulaganyo a Letlhomeso la Borutegi la Bosetphaba ga se gore ke mafapha a go ithuta kgotsa mafapha a "kitso", mme fela a golagantswe le dikarologantsho tsa ditiro.
Ditlhopha tse di latelang tsa dirutwa di kgaogantswe ka Makala a go Ithuta go thusa baithuti go kopanya dithuto tsa bona:
Botshwantshi le Setso;
Dithuto tsa Kgwebo, Papatso ya kgwebo, Tsamaiso le Dithuto tsa Ditirelo;
Thuto ya go bopa didiriswa, boenjenere le thekenoloji;
Bonetetshi jwa Botho le Loago le Dipuo; le
Bonetetshi jwa Tlhago, Dipalo, Khomputara, Bonetetshi jwa tsa Botshelo le Temothuo.
Serutwa ke eng?
Bogologolo serutwa se ne se tlhalosiwa e le karolo e e rileng ya 'kitso'ya botlhalefi. Kitso e ya serutwa e ne e gatelela go rutiwa ga kitso ya sengwe go na le thuto ka ga bokgoni, tshedisano le boitshwaro. Dirutwa di ne di lejwa ke bangwe jaaka dilo tse di sa fetogeng le go ema felo go le gongwe ka melelwane e e gagametseng. Go le gontsi, dirutwa di ne di gatelela bogolo kitso e e neng e abelwa ke ba mafatshe a Bophirima.
Mo kharikhulamong e e ikaegileng ka dipoelo jaaka Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso), melelwane ya dirutwa ga e bonale. Kitso e golaganya teori, bokgoni le boleng. Dirutwa di tsewa jaaka sengwe se se fetofetogang, le gore ka gale di tsibogela mefutafuta ya kitso, go akaretsa le kitso e bogologolo e neng e sa akaretswa mo kharikhulamong ya semmuso.
Serutwa mo kharikhulamong e e ikaegileng ka dipoelo, se tlhaloswa ka bophara ka Dipoelo tsa go Ithuta e seng fela ka diteng tsa sona. Mo a Aferika Borwa, Dipoelo tsa go Ithuta di tshwanetse, go ya ka popego ya tsone, go kgontsha katlego mo go fitlheleleng Dipoelotsenelelo le Dipoelotlhabololo. Dipoelo tsa go Ithuta di tlhalositswe ka botlalo e bile di ka diriswa ka mekgwa e e farologaneng, go neela tphono ya go akarediwa mo ditshwaelong tsa metlheng.
Poelo ya go Ithuta ke eng?
Poelo ya go Ithuta ke pegelo ya dipholo tse di ikaeletsweng tsa go ithuta le go ruta. E tlhalosa kitso, bokgoni le meetlo tse baithuti ba tshwanetseng go nna natso kwa bofelong jwa STKT.
Maemo a Tekanyetso ke eng?
Maemo a Tekanyetso ke ditlhokego tse mmogo di tlhalosang se moithuti a tshwanetseng go se itse le go kgona go se dira go supa phitlhelelo ya Dipoelo tsa go Ithuta mo kereiting e e rileng. Di tsentse kitso, bokgoni le meetlo e e tlhokegang go fitlhelela Dipoelo tsa go Ithuta. Maemo a Tekanyetso mo poelong nngwe le nngwe ya go Ithuta a supa tsotlhe, ka mo tsweletso ya go tlhaloganya e diragalang ka teng go tswa mo kereiting e e rileng go ya go e nngwe.
Diteng tsa Dipegelo tsa Dirutwa mo Lekaleng la go Ithuta Dipuo
Pegelo ya Serutwa sengwe le sengwe mo Lekaleng la go Ithuta la Dipuo e na le dikgaolo di le nne le lenaanefoko la mareo.
Kgaolo 1, Kitsiso ya Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba: Kgaolo e, ya kakaretso e itsise Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso).
Kgaolo 2, Kitsiso ya Lekala la go Ithuta la Dipuo: Kgaolo e, e itsise diponagalo tsa botlhokwa tsa Lekala la go Ithuta la Dipuo. E na le tlhaloso ya serutwa, maitlhomo, boanamo, dikgolagano tsa thuto le ditiro le Dipoelo tsa go Ithuta tsa Dipuo.
Kgaolo 3, Dipoelo tsa go Ithuta, Maemo a Tekanyetso, Diteng le Bokao: Kgaolo e, e na le Dipoelo tsa go Ithuta le Maemo a Tekanyetso a a tsamaelanang le tsona mmogo le diteng le bokao go fitlhelela Maemo a Tekanyetso.
Kgaolo 4, Tekanyetso: Kgaolo e, e thadisa dintlha tsa motheo, tsa tekanyetso le go dira ditlhagiso ka go kwala le go bega ka tekanyetso. E rulagantse ditlhaloso tsa bokgoni tsa serutwa ka tatelano.
Lenaanefoko la mareo: Mo go leng maleba, go rulagantswe mareo a a tlhophilweng, a a akaretsang le a a leng maleba le dirutwa e bile a tlhalosiwa ka boripana mo kgaolong e.
KAEDI YA LENAANETHUTO
Kaedi ya Lenaanethuto le tlhalosa ka botlalo boanamo jwa go ithuta le jwa tekanyetso mo dikereiting di le tharo tsa kgato ya Thuto le Katiso e e Tswelelang. Ke leano le le netefatsang gore baithuti ba atlega go fitlhelela Dipoelothuto jaaka di tlhaoletswe ke Maemo a Tekanyetso a kereiti e e rileng. Kaedi ya Lenaanethuto, le thusa barutabana le bakwadi ba bangwe ba manaane a go ithuta go aga le go tlhama thuto ya boleng jo bo kwa godimo jwa go ruta le go ithuta, gammogo le manaanetekanyetso.
KGAOLO 2
KITSISO YA LEKALA LA GO ITHUTA LA DIPUO
TLHALOSO
Puo ke sediriswa sa kakanyo le tlhaeletsano. Ke ka puo go tlhagisiwang pharologano ya setso le kgolagano ya bomorafe le ka mo di tlhalosiwang le go tlhamiwa ka teng. Go ithuta go dirisa puo ka nonofo go kgontsha baithuti go nagana le go bona kitso, go itlhalosa, go tlhagisa maikutlo le dikakanyo, go dirisana mmogo le ba bangwe le go tlhaloganya tulo ya bona.
MAITLHOMO
Ka ntlha ya pharologano ya puo le setso mo Aferika Borwa, baagi ba yona ba tshwanetse go tlhaeletsana go sena maparego mo puong , le go rotloetsa, go tlotla le go, tlhaloganya ditso le dipuo tse dingwe. Go farologana ga dipuo tse di buiwang mo nageng e go a tlotlwa e bile go newa boleng mo molaotheong ka go nna le dipuo tsa semmuso di le somenngwe le Pholisi ya Puo mo Thutong e e rotloetsang thuto ya dipuodintsi. Baithuti ba pateletsega go akaretsa bonnye, dipuo di le pedi tsa semmuso jaaka dirutwa tsa Konôkonô, dipuo tse dingwe di ka tsewa jaaka karolo ya Motheo le/kgotsa ya tse di ikgethelwang.
Mo sekgamung sa Thuto le Katiso e e Tswelelang kitso e e tseneletseng ya puo ya gae ya baithuti e a godisiwa mme e fa ka motheo wa go ithuta dipuo tsa tlaleletso. Ka nako ya fa baithuti ba fitlha mo Kereiting ya 10, ba tla bo ba itemogetse le go tlhotlhomisa dipuo tsa tlaleletso mme ba tla bo ba setse ba dirisitse dipuo tsa tlaleletso go ithuta. Mo sekgamung sa Thuto le Katiso e e Tswelelang kharikhulamo e naya baithuti ditphono tsa go matlafatsa le go godisa kgono ya bokgoni jwa dipuo tse dintsi. Mo tsamaong ya go ithuta, baithuti ba lebeletswe go dirisa puo ka thelelo, bokgoni le ka nepagalo mo maemong a mantsi a a farologaneng. Ba tsaya maikarabelo a magolo mo go ithuteng ga bona le go dirisa bokgoni jwa puo mo ditseleng tse di gwetlhang le tse di marara.
Mefuta e e tlhokegang ya dilitheresi tse di farologaneng, e e kgontshang go tsaya karolo ka nonofo mo setphabeng le mo mafelong o madirelo mo ekonoming ya lefatshe lotlhe ya ngwagakgolo wa some a mabedi le bongwe , e godile go gaisa go reetsa le go bua, puiso, go kwala ditlhangwa tsa segologolo go akaretsa, ditsela tse di farologaneng jaaka mefuta ya tlhaeletsano, kerafo, tshedimosetso, khomputara, setso le litheresi e e tseneletseng. Kharikhulamo ya Dipuo e baakanyetsa baithuti dikgwetlho tse ba tla rakanang le tsona jaaka baagi ba Aferika Borwa le maloko a baagi ba lefatshe ka kakaretso.
Kharikhulamo ya Thuto le Katiso e e tswelelang e kgontsha baithuti botlhe go fitlhelela bogolo jwa ditlhokego tsa Dipoelotsenelelo le Dipoelotlhabololo go akaretswa maitlhomo a a latelang:
Atolosa le go totobatsa bokgoni jwa puo jo bo agilweng mo sekgamung sa Thuto le Katiso e e Akaretsang, go akaretsa bokgoni jwa puo ya kgopolo e e tlhokagalang mo thutong ya botlhalefi mo kharikhulamong yotlhe, le temogo ya bontle le go itumelela ditlhangwa gore ba tle ba kgone go reetsa, bua, buisa/lebelela le go kwala/tlhagisa ka go itshepa. Bokgoni jono le maikutlo a motho ka sengwe/mongwe di bopa motheo wa thuto ya leruri.
Dirisa puo ka tshwanelo mo maemong a gale a botshelo le go tsaya tsia bareetsi, maitlhomo le bokao.
Itlhalosa le go netefatsa dikakanyo tsa bona, ditebo le maikutlo ka go itshepa, go ikemela le go nna batho ba ba naganang ka tsenelelo.
Dirisa puo le boikakanyetsi jwa bona go emela le go tlhotlhomisa maitemogelo a botho. Ka go mekamekana le mefuta e mentsi e e farologaneng ya ditlhangwa, baithuti ba kgona go akanya ka botshelo le maitemogelo a bona le go nna le dikakanyo tse di farologaneng mo botshelong.
Dirisa puo go fitlhelela le go laola tshedimosetso e le go ithuta mo kharikhulamong yotlhe le mo bokaong jo bontsi jo bo farologaneng. Litheresi ya tshedimosetso ke bokgoni jo bo botlhokwa mo 'dingwageng tsa boamogelakitso' le go bopa motheo wa thuto ya leruri.
Dirisa puo jaaka sediriswa sa go akanya ka tsenelelo le ka boitlhamedi. Maitlhomo a, a lemoga gore kitso e bopiwa mo loagong ka botselaganyi gareng ga puo le boakanyi.
Tlhagisa dikakanyo tse di akantsweng sentle ka dintlha tsa dingwao le meetlo. Go aga meetlo ya bona, baithuti ba mekamekana le ditlhangwa tse di amang ditshwanelo tsa botho le maikarabelo jaaka ditshwanelo tsa bana, basadi, digole, batsofe le dintlha tse di amanang le bomorafe, setso, kakanyo e e rileng, maemo, ditumelo, bong, lebolelateng le mogare wa lebolelateng, kgololosego ya puo, tlhatlhobo ya ditlhangwa le tikologo.
Mekamekana ka tsenelelo le mefuta e mentsi e e farologaneng ya ditlhangwa. Baithuti ba tla lemoga le go gwetlha dikakanyo tsa batho ba bangwe, meetlo le tlhotlheletso ya maemo a motho tse di fitlhelwang mo ditlhangweng.
Lemoga go sa lekalekaneng ka maemo ga mefuta e e farologaneng ya dipuo le ditiriso tse di farologaneng tsa dipuo. Baithuti ba tla kgona go gwetlha tiriso ya puo e le nngwe e e rileng go gaisa tse dingwe le go dirisa ditshwanelo tsa bona tsa puo mo boaging jwa fa go buiwang dipuo di le dintsi.
BOANAMO
Boakaretsi
Go ruta le go lekanyetsa dipuo go tshwanetse go neela tphono ya boakaretsi jwa baithuti botlhe, mme ditsela tsa go thusa baithuti botlhe di tshwanetse go bonwa di fitlhelela kgotsa di tlhagisa ditlhangwa tsa puo. Baithuti bangwe ba ba itemogelang dikgoreletsi ba ka se kgone go fitlhelela Maemo a Tekanyetso mangwe jaaka a neetswe mo Pegelong ya Kharikhulamo ya Bosetphaba. Ka jalo dintlha tse di latelang di tshwanetse tsa elwa tlhoko:
Mareo, 'tlhalosa', 'anela', 'bua ka ga', boeletsa',' kwalolola ka mafoko a gago', 'bua', 'botsa' le 'tlotla' a tshwanetse go tlhaloganngwa jaaka a akaretsa mefuta ya tlhaeletsano ya molomo le eo e seng ya molomo, go akaretswa le tlhaeletsano ya matsogo le didiriswa tsa tlhaeletsano. Lefoko 'tlhaeletsano ya molomo' le akaretsa tlhaeletsano ya matsogo le didiriswa tsa tlhaeletsano. Fela jalo, lefoko 'puo ya molomo' le akaretsa tlhaeletsano ya matsogo le mefuta mengwe ya tlhaeletsano.
Mareo 'reetsa', 'leba', 'buisa'le go 'lebelela', a akaretsa mefuta ya tlhaeletsano e e jaaka go lebelela dipounama fa mongwe a bua le go lebelela ka tlhokomelo puo ya matsogo.
Baithuti ba ba nang le kgolofalo ya pono ba ka tlhoka didiriswa le dikwalo jaaka Boreili, digatisamantswe, mokwalo o mogolo, didiriswa tse di ka angwang, le ditshwantsho tse di takilweng. Lereo 'bona' le ka tlhaloswa ka go diragatswa. Fa go twe 'buisa' go akaretswa metswedi e e jaaka Boreili le dibuka tse di buang.
Magato a puo
Dipegelo tsa Dirutwa tsa Puo ya Gae, Puotlaleletso ya Ntlha le Puotlaleletso ya Bobedi di ka fetolelwa mo dipuong tse di amogetsweng tsa seeng mme dipuo tse di ka rutwa mo dikarolong tsa Motheo kgotsa tse di ikgethelwang tsa Kharikhulamo.
Dipuo tsotlhe di ka rutwa go ya ka magato a a latelang:
Puo ya Gae: Puo ya gae ya moithuti e tshwanetse go matlafatswa le go godisiwa go mo naya motheo o o tiileng wa go ka ithuta dipuo tsa tlaleletso. Mo sekgamung sa Thuto le Katiso, e e Tswelelang dipuo tsotlhe tsa semmuso tsa Aferika Borwa di na le Dipoelo tsa go Ithuta tsa Puo ya Gae tsa boleng jo bo ka lekalekanngwang le jwa dithuto lefatsheng lotlhe. Seno se tsamaelana le ditlhokego tsa Molaotheo tsa go tsaya dipuo tsotlhe ka maemo a a lekanang. Kgato ya go tlhaloganya puo ya gae e tshwanetse go nna mo maemong a e leng gore e ka dirisiwa jaaka puo ya go ruta le go ithuta. Bokgoni ba go reetsa le go bua bo ka godisetswa pele le go tokafadiwa, fela kgatelelo mo legatong le, e tla nna mo go godiseng bokgoni jwa go buisa le go kwala.
Puotlaleletso ya Ntlha: Go ithuta Puotlaleletso ya Ntlha, go tla rotloetsa tiriso ya dipuodintsi le tlhaeletsano mo gareg ga ditso. Dipoelo tsa go Ithuta tsa Puotlaleletso ya Ntlha di na le dikgato tsa bokgeleke jwa go dirisa dipuo jo bo fitlhelelang dikgato tsotlhe tse di tlhokegang go ithuta ka tsenelelo mo kharikhulamong yotlhe bogolo jang ka baithuti ba ka ithuta ka yone ka go e dirisa mo nageng ya rona. Seno se akaretsa bokgoni jwa tlhaloganyo ya kgopolo le ya botlhalefi mo dipuong tse di tlhokagalang mo go akanyeng le go ithuteng. Seno se akaretsa dipuo tsotlhe tsa semmuso. Go tla gatelelwa ka tekano bokgoni jwa go reetsa, go bua, go buisa le go kwala.
Puotlaleletso ya Bobedi: Go ithuta Puotlaleletso ya Bobedi, go tsweletsa pele thotloetso ya tiriso ya dipuodintsi le tlhaeletsano ya mo ditsong tsotlhe ka go farologana. Le fa bokgoni ba go buisa le go kwala bo tla godisiwa, mo legatong le, kgatelelo e tla nna thata mo kgodisong ya bokgoni jwa go reetsa le go bua. Legato la Puotlaleletso ya Bobedi le tshwanetse go tota tokafatso ya tlhaeletsano magareng ga batho.
Mo karolong ya dirutwa tsa Konôkonô tsa sekgamu sa Thuto le Katiso e e Tswelelang, baithuti botlhe ba tshwanetse go ithuta dipuo di le pedi tsa semmuso, ya ntlha e nne mo legatong la Puo ya Gae, fa e nngwe e le mo legatong la Puotlaleletso ya Ntlha kgotsa Puo ya Gae. E nngwe ya dipuo tse, mo karolong ya dirutwa tsa Konôkonô, e nne Puo ya go ruta le go ithuta. Mo karolong ya dirutwa tsa Motheo le tse di ikgethelwang, dipuo tsa semmuso dipuo di ka ithutiwa jaaka Puo ya Gae, Puotlaleletso ya Ntlha le/kgotsa Puotlaleletso ya Bobedi mo baithuting ba ba nang le kgatlhego e e rileng mo dipuong go tsweletsa pele go ithuta dipuo dintsi.
DIKGOLAGANO TSA DITHUTO LE DITIRO
Mo sekgamung sa Thuto le Katiso e e Tswelelang, dipuo di ithutiwa mo Karolong ya go Ithuta ya Dipuo; mo legatong la Thuto le Katiso e e Tswelelang, Lekala la go Ithuta la Dipuo le golagana le lefapha la thulaganyo ya go ithuta Thuto ya Tlhaeletsano le Puo la Lekgotla la Taolo ya Borutegi la Aferika Borwa: Go netefatsa tsweletso, metheo e e rulaganyang e e dirisitswe gape jaaka mo sekgamung sa Thuto le Katiso e e Akaretsang Kakaretso: dirisiwa:
bokgoni jwa puo jwa go reetsa, go bua, go buisa le go kwala ke motheo mo kgodisong ya Dipoelo tsa go Ithuta; le tiriso ya mefuta e mentsi e e farologaneng ya ditlhangwa e letla baithuti go tlhatlhoba dintlha tsa bona, tsa setphaba le tsa lefatshe lotlhe ka kakaretso le go aga kitso e e golang ya mo lefatsheng.
Go ithuta dipuo go ka lebisa kwa ditirong tse di ikaegileng ka puo jaaka bokwadi jwa dikgang, phetolelo, thutapuo, thekiso, bobapatsi, thuto ya bogolaganyi jwa tsa matlhale jj. Le fa go le jalo, go totobetse gore dipuo ke motheo wa go ithuta, e seng fela mo botshelong jwa ka metlha, le kwa madirelong. Go nna le kgolo mo kgwebong, go ikaegile ka bokgoni jo moithuti a nang le jona mo puong. Mo lefatsheng le le tletseng kgwetlho e e kwa godimo ya thekenoloji, gore moithuti a fitlhelele sengwe, go ikaegile ka bokgoni jwa gagwe jwa tlhaeletsano. Puo ke senotlele sa gotlhe. Fa puo e sa rutiwa sentle ditsela di le dintsi tsa moithuti di ka tswalega.
Bokgoni jwa go buisa go kwala le go tlhaeletsana ke motheo wa go kgontsha moithuti go feleletsa ditiro tsa ka metlha, le go nna le seabe mo dithutong tsa botshelo tse moithuti a di tlhokang go ka mekamekana le botshelo. Puo ke sediriswa se se ka thusang moithuti mo tsweletsong ya botsalano le batho ba ba leng mo tikologong e a leng mo go yona. Tshisimogo e puo e dirisiwang ka yone, e tlisa katlego kgotsa thetelelo ya go dira botsalano gantsi mo bathong.
DIPOELO TSA GO ITHUTA
Boanamo le maitlhomo tse di umakilweng fa godimo di kgobokantswe mo Dipoelong tsa go Ithuta di le nne. Le fa Dipoelo tseno tsa go Ithuta di kgaogantswe, nngwe le nngwe e ikemetse ka boyone di tshwanetse go rutwa le go lekanyetswa mmogo.
bokaong jo bo farologaneng.
Baithuti ba tlhaloganya gore go bua le go reetsa ke ditiro tse di tlwaelegileng mo botshelong jwa ka gale tse di diragalang mo maemong a a rileng le mo maitlhomong le mo baamogeding ba tshedimosetso ba ba farologaneng, le gore mefuta ya ditlhangwa tsa molomo le tirisopuo e e maleba di a farologana. Ba lemoga le go dirisa ditlhangwa tse di maleba tsa molomo le tirisopuo mo maemong a semmuso le a e seng a semmuso.
Go reetsa le go bua ke pinagare ya dirutwa tsotlhe. Ka ditsela tse di nonofileng tsa go reetsa le go bua, baithuti ba kgobokanya le go tlhotlha tshedimosetso mmogo, aga kitso, rarabolola mathata le go tlhagisa dikakanyo le dintlhakemo. Bokgoni jwa go reetsa ka tsenelelo go kgontsha baithuti go lemoga meetlo le maikutlo ka sengwe/mongwe tse di fitlhelwang mo ditlhangweng le go gwetlha go tsaya letlhakore le puo ya go tlhotlheletsa ka botlhale.
Poelo ya go Ithuta 2: Go buisa le go lebelela
Moithuti o kgona go buisa le go lebelela, go tlhaloganya le go tlhatlhoba ka tsenelelo mme a tsibogela mefuta e mentsi e e farologaneng ya ditlhangwa.
Bokgoni jo bo agegileng sentle jwa go buisa le go lebelela ke pinagare mo tsweletsong ya go ithuta mo kharikhulamong ka bophara le go tsaya karolo ka botlalo mo botshelong jwa ka gale le kwa ditirong. Baithuti ba ikgodisa mo bokgoning jwa go buisa le go lebelela mefuta e mentsi e e farologaneng ya dintlhangwa , tse di kwa wang le tse di sa kwalweng go akaretswa tse di bonwang le tsa tshedimosetso. Baithuti ba lemoga ka mo dikwalo le mekgwa ya go dirisa puo di bontshang maitlhomo, baamogedi ba tshedimosetso le maemo a setlhangwa ka teng.
Baithuti ba dirisa mefuta e e farologaneng ya ditsela tsa go buisa le go lebelela go ikaegilwe ka maitlhomo a bona a go buisa le mofuta wa setlhangwa. Ba aga bokao go tswa mo ditlhangweng, lemoga meetlo le go itlhoma mme ba tsibogela ka tshwanelo. Ka go buisa le go lebelela baithuti ba batlisisa le go tsaya tshwetso ka botsalano jwa seemo sa bona le batho bangwe. Puiso ya ditlhangwa tse di kwadilweng e neela boithuti dikao tse ba ka di dirisang fa ba ikwalela.
Poelo ya go Ithuta 3: Go kwala le go tlhagisa
Moithuti o kgona go kwala le go tlhagisa mo mefuteng e mentsi e e farologaneng ya maitlhomo le go baamogedi ba tshedimosetso a dirisa melawana le dipopego tse di maleba mo bokaong jo bo farologaneng.
Go kwala ke sediriswa se segolo sa go tlhaeletsana o o dumelelang mokwadi go bopa le go tlhaeletsa mogopolo le dikakanyo ka tomagano. Go kwala kgapetsakgapetsa mo maemong, ditiro le mafapha a dirutwa a a farologaneng go kgontsha baithuti go tlhaeletsana ka mokgwa wa tirisano le wa boitlhamedi. Maitlhomo ke go tlhagisa bakwadi ba ba nonofileng, le ba ba kgonang go fetoga bonolo, bao ba tla kgonang go dirisa bokgoni jwa bona go bopa ditlhangwa tse di maleba tse di kwadilweng, bonwang le tsa ditlhangwa tse di dirisang ditsela tsa tlhaeletsano tse di farologaneng mo maitlhomong a a farologaneng.
Poelo ya go Ithuta 4: Thutapuo le tiriso
Moithuti o kgona go dirisa dipopi le melawana ya tiriso ya puo ka tsela e e maleba le ka nonofo.
Ka go dirisa ditlhangwa tse di farologaneng kitso ya baithuti ya tlotlontswe e a oketsega le go tlhaloganya popegopuo mme ba di dirise ka tshwanelo. Baithuti ba nna le maitemogelo a a tseneletseng a ka fao meetlo le tlhotlheletso ya maemo a motho di ageletsweng mo puong ka teng gammogo le gore puo e ka dirisiwa jang go susumetsa batho.
KGAOLO YA 3
DIPOELO TSA GO ITHUTA, MAEMO A TEKANYETSO, DITENG LE
BOKAO
Poelo ya go Ithuta ya 1
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
Go reetsa le go bua bontsha kitso ya mefuta e e farologaneng ya Moithuti o kgona go reetsa le go bua ka maitlhomo tlhaeletsano ya molomo e e dirisiwang go a a farologaneng, go baamogedi ba tshedimosetso tlhaeletsana le batho ba bangwe:
le mo bokaong jo bo farologaneng.
bua ka maitemogelo, araba a ipaakantse le go anela;
simolola le go tsweletsa motlotlo o a o rulaganyeditsweng;
neela le go latela ditsela le ditaelo tse di bonolo;
tsaya karolo mo dipuisanong tse ba di rulaganyeditsweng tsa mefuta a tlhagisa dikakanyo le megopolo ya gagwe, go reetsa le go tlotla dikakanyo tsa ba bangwe, a ntse a mekamekana le dintlha tse dinnye tse di tlwaelegileng;
neela kgotsa tlhagisa puo e khutshwane e e ipaakanyeditsweng;
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
bontsha kitso ya mefuta e e farologaneng ya tlhaeletsano ya molomo mo maitlhomong a go tlhaeletsana le batho ba bangwe:
bua ka maitemogelo, araba a ipaakantse le fa a sa ipaakanya le go anela;
simolola le go tsweletsa motlotlo;
neela le go latela ditsela le ditaelo tse di tlhamaletseng;
tsa ya karolo mo dipuisanong tsa ditlhopha ka go tlhagisa dikakanyo le megopolo ya gagwe, go reetsa le go tlotla dikakanyo tsa ba bangwe, a ntse a mekamekana le dintlha tse di tlwaelegileng;
neela kgotsa tlhagisa puo e khutshwane e e ipaakanyeditsweng.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
bontsha kitso ya mefuta e e farologaneng ya tlhaeletsano ya molomo mo maitlhomong a go tlhaeletsana le batho ba bangwe:
bua ka maitemogelo, emela ntlha, araba a ipaakantse le fa a sa ipaakanya, le go anela;
simolola le go tsweletsa motlotlo;
neela le go latela ditsela le ditaelo ka nepagalo;
tsaya karolo ka matlhagatlhaga mo dipuisanong tsa ditlhopha ka go tlhagisa dikakanyo le megopolo ya gagwe, go reetsa le go tlotla dikakanyo tsa ba bangwe, a ntse a mekamekana le dintlha tse di tlwaelegileng;
neela kgotsa tlhagisa puo e khutshwane e e ipaakanyetsweng.
Maemo a Tekanyetso
Tsweletso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
Go reetsa le go bua 
bontsha bokgoni jwa go rulaganya le go batlisisa mo ditlhagisong tsa molomo:
Moithuti o kgona go reetsa le go bua ka maitlhomo dira dipatlisiso ka setlhogo se se a a farologaneng, go baamogedi ba tshedimosetso tlwaelegileng ka go lebelela mo metsweding le mo bokaong jo bo farologaneng. e e farologaneng e e maleba e a e filweng;
rulaganya ditlhangwa tse di tlhophilweng ka tomagano ka go tlhopha dikakanyokgolo le dintlha kgotsa dikao go di tshegetsa;
lemoga le go tlhopha tlotlontswe, dikarolopuo le dikagego tsa puo;
baakanyetsa matseno le bokhutlo jo bo maleba;
akaretsa didiriswa tse di bonwang, utlwelelwang, le tsa ponokutlo jaaka ditphate, diphousetara, dinepe, diselaete, dikgopolo, mmino, medumo le tlhaeletsano tsa eleketeroniki.
Re itse se fa moithuti a kgona go:
bontsha bokgoni jwa go rulaganya le go batlisisa mo ditlhagisong tsa molomo:
dira dipatlisiso ka setlhogo se se tlwaelegileng ka go lebelela mo metsweding e efarologaneng;
rulaganya ditlhangwa tse di lomaganeng ka go tlhopha dikakanyokgolo, dintlha le dikao tse di maleba kgotsa go tshegetsa;
lemoga le go tlhopha tlotlontswe, dikarolopuo, le dikagego tsa ditlhangwa tse di maleba.
baakanyetsa matseno le bokhutlo jo bo maleba;
akaretsa didiriswa tse di maleba, bonwang, utlwelelwang le tsa ponokutlo jaaka ditphate, diphousetara, dinepe, diselaete, dikgopolo, mmino, medumo le tlhaeletsano tsa eleketeroniki.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
bontsha bokgoni jwa go rulagonya le go batlisisa mo ditlhagisong tsa molomo:
dira dipatlisiso ka setlhogo se se tlwaelegileng ka go lebelela mo metswedi e e farologaneng;
rulaganya ditlhangwa tse di lomaganeng ka go tlhopha dikakanyokgolo, le dintlha tse di maleba kgotsa dikao go tshegetsa;
lemoga le go tlhopha tlotlontswe, dikarolopuo, le dikagego tsa ditlhangwa tse di maleba;
baakanyetsa ka tsenelelo matseno le bokhutlo jo bo maleba;
akaretsa didiriswa tse di maleba, bonwang, utlwelelwang, le tsa ponokutlo jaaka ditphate, diphousetara, dinepe, diselaete, dikgopolo, mmino, medumo, le tlhaeletsano tsa eleketeroniki.
Maemo a Tekanyetso
Tsweletso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
Go reetsa le go bua
 bontsha bokgoni jwa go reetsa le go neela ditlhagiso tsa molomo ka: Moithuti o kgona go reetsa le go bua ka maitlhomo dirisa didiriswa tsa puo e e tlhotlheletsang a a farologaneng, go baamogedi ba tshedimosetso tse di tlwaelegileng jaaka dipotso tse di sa le mo bokaong jo bo farologaneng. batleng dikarabo, dikhutso le poapoeletso;
dirisa segalo, tlhagelelo ya lentswe, tebo ya matlho, moemo le puo ya mmele ka nepagalo le go araba ka tsela e e maleba;
kapodisa mafoko a a tlwaelegileng ntle le go fosa bokao;
bontsha tlhaloganyo e e rileng ya ditlhangwa tsa molomo ka go kwala dintlha le/kgotsa ka go boeletsa se se utlwilweng;
reetsa le go araba dipotso tse di bonolo go tlhaloganya.
Re itse se fa moithuti a kgona go:
bontsha bokgoni jwa go reetsa le go dira ditlhagiso tsa molomo ka thelelo:
dirisa didiriswa tsa puo e e tlhotlheletsang e e tlwaelegileng jaaka dipotso, tse di sa batleng karabo dikhutso, poapoeletso;
dirisa segalo, tlhagelelo ya lentswe, tebo ya matlho, moemo le puo ya mmele ka nepagalo le go fetola ka tsela e e maleba;
kapodisa mafoko a a tlwaelegileng ntle le go fosa bokao go le gantsi;
bontsha tlhaloganya e e golang ya ditlhangwa tsa molomo ka go kwala dintlha, manaanenetefatso, ditshobokanyo le/kgotsa go boeletsa se se utlwilweng le go tlhalosa dintlhakgolo;
reetsa ka tsenelelo le go araba dipotso tse di tlwaelegileng go tlhaloganya.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
bontsha bokgoni jwa go reetsa le go dira ditlhagiso tsa molomo ka thelelo:
dirisa didiriswa tsa puo e e tlhotlheletsang e e tlwaelegileng jaaka dipotso, tse di sa batleng karabo dikhutso, poapoeletso;
dirisa segalo, tlhagelelo ya lentswe, tebo ya matlho, moemo le puo ya mmele ka nepagalo le go araba ka tsela e e maleba;
kapodisa mafoko ntle le go fosa bokao;
bontsha go tlhaloganya ditlhangwa tsa molomo ka go kwala dintlha, manaanenetefatso, ditshobokanyo le/kgotsa go boeletsa se se utlwilweng le go tlhalosa dintlhakgolo tse di tlaleletsang;
reetsa ka tsenelelo le go fetola dipotso tse di tlhamaletseng tse di farologaneng go tlhaloganya.
Maemo a Tekanyetso
Tsweletso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
Go reetsa le go bua 
 bontsha temogo e e tseneletseng ya tiriso ya puo mo mabakeng a ditlhagiso tsa molomo: Moithuti o kgona go reetsa le go bua ka maitlhomo dirisa setaele le mekgwa e e maleba ya go a a farologaneng, go baamogedi ba tshedimosetso dirisa puo go ya ka maitlhomo, baamogedi le le mo bokaong jo bo farologaneng. maemo ka tsibogo e e golang;
tlhotlhomisa pharologano gare ga dintlha le dikakanyo;
bua ka tiriso ya puo mme a leke go tshegetsa ka bosupi;
tlhotlhomisa kgolagano gare ga setso le puo;
lemoga le go gwetlha puo e e bontshang e tlhotlheletsa jaaka puo e e dirisiwang mo dipapatsong.
Re itse se fa moithuti a kgona go:
bontsha temogo e e tseneletseng ya tiriso ya puo mo mabakeng a tlhagiso ya molomo:
dirisa setaele le mekgwa e e maleba ya go dirisa puo go ya ka maitlhomo, baamogedi le maemo a tshedimosetso go le gantsi;
simolola go farologanya gare ga dintlha le dikakanyo;
bua ka tiriso ya puo le go tshegetsa ka bosupi;
lemoga kgolagano fa gare ga puo le setso;
lemoga le go gwetlha puo e e bonalang e tlhotlheletsa jaaka ya kgasakgaso le papatso.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
bontsha temogo e e tseneletseng ya tiriso ya puo mo mabakeng a tlhagiso ya molomo:
dirisa setaele le mekgwa e e maleba ya go dirisa puo go ya ka maitlhomo, baamogedi le maemo a tshedimosetso;
farologanya gare ga dintlha le dikakanyo;
bua ka tiriso ya puo le go tshegetsa ka bosupi;
lemoga kgolagano fa gare ga puo le setso;
lemoga le go gwetlha puo e e bontshang e tlhotlheletsa jaaka ya kgasakgaso le papatso.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
Go buisa le go lebelela bontsha ditsela tse di farologaneng tsa go buisa
Moithuti o kgona go buisa le go lebelela, go le go lebelela gore a kgone go tlhaloganya le go tlhaloganya le go tlhatlhoba ka tsenelelo mme a bontsha kgatlhego: tsibogela mefuta e mentsi e e farologaneng ya botsa dipotso tse di bonolo go dira ditlhangwa. diponelopele tse di bonalang;
buisa ditlhangwa tse di tlwaelegileng ka bonako go bona tshedimosetso ka go buisa ditlhogo, matseno, ditemana tsa ntlha le dipolelo tsa matseno tsa ditemana;
tlodisa mefuta e mennye ya ditlhangwa matlho go batla tshedimosetso e e rileng;
buisa ka thelelo go ya ka maitlhomo le tiragatso;
sobokanya dikakanyokgolo tsa ditlhangwa tse di setseng di tlhalositswe ka kwalo ya dintlha;
batla bokao jwa mafoko a a sa tlwaelegang kgotsa ditshwantsho mo maemong a a tlwaelegileng ka go dirisa kitso ya thutapuo, dikaelo go ya ka tiriso, modumo, mmala, le ka tiriso ya ditemosi tsa kutlo;
buisa gape, lebelela gape, boeletsa go tlhotlheletsa go tlhaloganya.
Re itse se fa moithuti a kgona go:
bontsha ditsela tse di farologaneng tsa go buisa le go lebelela gore a kgone go tlhaloganya le go bontsha kgatlhego:
botsa dipotso go dira diponelopele;
buisetsa ditlhangwa tse di tlwaelegileng ka bonako go bona tshedimosetso ka go buisa ditlhogo, matseno, ditemana tsa ntlha, le dipolelo tsa matseno tsa ditemana;
tlodisa matlho mo ditlhangweng tse di tlwaelegileng go batla tshedimosetso e e rileng;
buisa ka thelelo go ya ka maitlhomo le tiragatso;
sobokanya dikakanyokgolo tsa ditlhangwa tse di tlwaelegileng ka go kwala ka dipolelo le ka dintlha;
batla bokao jwa mafoko a a sa tlwaelegang kgotsa ditshwantso mo maemong a a tlwaelegileng ka go dirisa kitso ya thutapuo, dikaelo go ya ka tiriso, modumo, mmala, popego le ka tiriso ya ditemosi tsa kutlo;
buisa gape, lebelela gape, boeletsa go tlhotlheletsa go tlhaloganya.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
bontsha ditsela tse di farologaneng tsa go buisa le go lebelela gore a kgone go tlhaloganya le go bontsha kgatlhego:
botsa dipotso go dira diponelopele;
buisa ditlhangwa ka bonako go tlhaola dintlhakgolo ka go buisa ditlhogo, matseno, le ditemana tsa ntlha, dipolelo tsa matseno tsa ditemana;
tlodisa matlho mo ditlhangweng go batla tshedimosetso e e rileng;
buisa ka thelelo go ya ka maitlhomo le tiragatso;
sobokanya dikakanyokgolo ka kwalo ya dintlha, dipolelo le ka ditemana;
batla bokao jwa mafoko a a sa tlwaelegang kgotsa ditshwantso ka go dirisa kitso ya thutapuo, dikaelo go ya ka tiriso, modumo, mmala, popego, le tiriso ya ditemosi tsa kutlo;
buisa gape, lebelela gape, boeletsa go tlhotlheletsa go tlhaloganya.
Maemo a Tekanyetso
Tsweletso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
Go buisa le go lebelela
 tlhalosa bokao jwa mefuta e mentsi ya ditlhangwa tse di kwadilweng, bonwang le tsa Moithuti o kgona go buisa le go lebelela, go ponokutlo: tlhaloganya le go tlhatlhoba ka tsenelelo mme a bona tshedimosetso le dintlha mo tsibogela mefuta e mentsi e e farologaneng ya ditlhangweng tse di tlwaelegileng;
ditlhangwa.
lemoga mogopolo wa mokwadi le/kgotsa ya moanelwa;
tlhotlhomisa didiriswa tsa puo ya botshwantshi le e e tlhotlheletsang jaaka tshwantshiso, tshwantshanyo, sesupo le pharologanyo le ka mo di tlhotlheletsang bokao ka teng;
tlhotlhomisa ditshwetso tsa mokwadi le go di bapisa le tsa gagwe;
ranola mefuta ya ditlhangwa tsa botshwantshi tse di tlwaelegileng;
simolola go fa karabo ya gagwe mo ditlhangweng tse di tlwaelegileng.
Re itse se fa moithuti a kgona go:
tlhalosa bokao jwa mefuta e mentsi ya ditlhangwa tse di kwadilweng, bonwang le tsa ponokutlo:
bona tshedimosetso le dintlha mo ditlhangweng;
tlhalosa ntlhakemo ya mokwadi le/kgotsa moanelwa le go fa bosupi jo bo rileng jo bo tshegetsang go tswa mo ditlhangweng;
tlhalosa didiriswa tsa puo ya botshwantshi le e e tlhotlheletsang jaaka tshwantshiso, tshwantshanyo, sesupo le pharologanyo le ka mo di tlhotlheletsang bokao ka teng;
tlhalosa ditshwetso tsa mokwadi le go di bapisa le tsa gagwe;
ranola mefuta ya ditlhangwa tsa botshwantshi tse di tlwaelegileng;
neela tsibogo ya gagwe mo ditlhangweng.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
tlhalosa bokao jwa mefuta e mentsi ya ditlhangwa tse di kwadilweng, bonwang le tsa ponokutlo:
bona tshedimosetso le dintlha mo ditlhangweng;
tlhalosa ntlhakemo ya mokwadi le/kgotsa moanelwa le go fa bosupi jo bo rileng jo bo tshegetsang go tswa mo ditlhangweng;
tlhalosa didiriswa tsa puo ya botshwantshi le e e tlhotlheletsang jaaka tshwantshiso, tshwantshanyo, sesupo le pharologanyo le ka mo di tlhotlheletsang bokao ka teng;
tlhalosa ditshwetso tsa mokwadi le go di bapisa le tsa gagwe;
ranola mefuta e e farologaneng ya ditlhangwa tsa botshwantshi;
neela le go tshegetsa tsibogo ya gagwe mo ditlhangweng.
Maemo a Tekanyetso (Tsweletso)
Re itse se fa moithuti a kgona go:
Go buisa le go lebelela 
 lemoga ka mo puo le ditshwantshiso di ka supang le go tlhotlheletsa meetlo le maikutlo mo
Moithuti o kgona go buisa le go lebelela, go ditlhangweng ka teng:
tlhaloganya le go tlhatlhoba ka tsenelelo mme a lemoga gore ditlhangwa di na le diteng tsa tsibogela mefuta e mentsi e e farologaneng ya setso le loago, kgotsa meetlo ya sepolotiki, ditlhangwa. maikutlo le ditumelo jaaka maikutlo mabapi le bong, tlhotlheletso ya maemo a motho, ditshwanelo tsa botho le dintlha tsa tikologo;
lemoga dikakanyo le dithitokgang mo ditlhangweng tse di tlwaelegileng.
Re itse se fa moithuti a kgona go:
lemoga ka mo puo le ditshwantshiso di ka bontshang le go tlhotlheletsa meetlo le maikutlo ka teng:
lemoga ditlhangwa tse di tlwaelegileng tse di bontshang meetlo ya setso/sepolotiki, maikutlo le ditumelo jaaka maikutlo ka bong, tlhotlheletso ya maemo a motho, ditshwanelo tsa botho le dintlha tsa tikologo.
tlhalosa dikakanyo le dithitokgang mo ditlhangweng.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
lemoga ka mo puo le ditshwantshiso di ka bontshang le go tlhotlheletsa meetlo le maikutlo ka teng:
tlhalosa boleng jwa meetlo ya setso, sepolotiki, maikutlo le ditumelo mo ditlhangweng tse di bonagalang jaaka maikutlo ka bong, maemo a botshelo, dingwaga, tlhotlheletso ya maemo a motho, ditshwanelo tsa botho le dintlha tsa tikologo;
tlhalosa dikakanyo le dithitokgang mo ditlhangweng.
Maemo a Tekanyetso
Tsweletso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
Go buisa le go lebelela
 tlhotlhomisa diponagalothôothôo tsa ditlhangwa le go tlhalosa ka mo di nang le seabe mo Moithuti o kgona go buisa le go lebelela, go bokaong ka teng (diponagalo tse, ga di a tlhaloganya le go tlhatlhoba ka tsenelelo mme a tshwanelwa go sekasekwa di ikemetse ka tsibogela mefuta e mentsi e e farologaneng ya bojosi): ditlhangwa.
ditlhangwa tsa tirisano le boitlhamedi:
lemoga le go tlhalosa maitlhomo, popego puo le tiriso ya puo mo ditlhangweng tse di tlwaelegileng jaaka go tlotla gape ka se se utlwilweng, ditshenolo, dithadiso le ditlhaloso tsa ditiragalo;
ditlhangwa tsa dikwalwa:
tlhalosa phuthologo ya poloto, polotwana, semelo;
tlhotlhomisa melaetsa le dithitokgang;
tlhotlhomisa maitshetlego le lefelokgang;
tlhotlhomisa tlhopho ya mafoko, botshwantshi le tiriso ya modumo mo mabokong/dikopelong tse di bonolo;
lemoga gore morumo, morethetho le matshwao a puo a ka tshwaetsa bokao;
lemoga tiriso ya puisano le tiragatso.
Re itse se fa moithuti a kgona go:
tlhotlhomisa diponagalothôothôo tsa ditlhangwa le go tlhalosa ka mo di nang le seabe ka teng mo bokaong (diponagalo tse, go di a tshwanela go sekasekwa di ikemetse ka bojosi):
ditlhangwa tsa tirisano le tsa boitlhamedi:
lemoga le go tlhalosa maitlhomo, popego, le tiriso ya puo mo ditlhangweng jaaka dipegelo, go boeletsa se se utlwilweng, dithadiso le ditlhaloso tsa ditiragalo;
ditlhangwa tsa dikwalwa:
tlhalosa phuthologo ya poloto, polotwana, moanelwa;
tlhotlhomisa melaetsa le dithitokgang le go di tsalanya le setlhangwa sotlhe;
tlhalosa ka mo maitshetlego le lefelokgang di gologanang le moanelwa le/kgotsa thitokgang ka teng;
tlhotlhomisa tlhopho ya mafoko, botshwantshi le tiriso ya modumo;
lemoga gore morumo, morethetho le matshwao a puo a tlhotlheletsa bokao;
tlhalosa tiriso ya puisano le tiragatso.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
tlhotlhomisa diponagalothôothôo tsa ditlhangwa le go tlhalosa ka mo di nang le seabe ka teng mo bokaong (diponagalo tse, ga di a tshwanela go sekasekwa di ikemetse ka bojosi):
ditlhangwa tsa tirisano le tsa boitlhamedi:
lemoga le go tlhalosa maitlhomo, popego le tiriso ya puo mo ditlhangweng jaaka dipegelo, go boeletsa se se utlwilweng, ditshenolo dithadiso le ditlhaloso tsa ditiragalo;
ditlhangwa tsa dikwalwa:
tlhalosa phuthologo ya poloto, polotwana le moanelwa;
ranola melaetsa le dithitokgang le botlhokwa jwa tsona mo setlhangweng sotlhe;
tlhalosa ka mo maitshetlego le lefelokgang di golaganang le moanelwa le/kgotsa thitokgang ka teng;
ranola tlhopho ya mafoko, botshwantshi le tiriso ya modumo;
tlhalosa ka mo morumo, morethetho le matshwao a puo a bopang bokao ka teng;
tlhalosa tiriso ya puisano le tiragatso.
Go buisa le go lebelela
Moithuti o kgona go buisa le go lebelela, go tlhaloganya le go tlhatlhoba ka tsenelelo mme a tsibogela mefuta e mentsi e e farologaneng ya ditlhangwa.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
ditlhangwa tse di bonwang, utlwelelwang le ditlhangwa tse di dirisang ditsela tsa tlhaeletsano tse di farologaneng:
tlhotlhomisa ditsela tsa motheo tse di bonwang, utlwelelwang le tsa ponokutlo jaaka tiriso ya mmala, ditlhogwana mmino, modumo, dipone le, ditsela tsa go tsaya ditshwantsho.
Re itse se fa moithuti a kgona go:
ditlhangwa tse di bonwang, utlwelelwang le ditlhangwa tse di dirisang mekgwa e e farologaneng ya tlhaeletsano:
tlhalosa ditsela tse di bonwang, utlwelelwang le tsa ponokutlo tsa motheo jaaka tiriso ya mmala, ditlhogwana, mmino, modumo, dipone le ditsela tsa go tsaya ditshwantsho.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
ditlhangwa tse di bonwang, utlwelelwang le ditlhangwa tse di dirisang mekgwa e e farologaneng ya tlhaeletsano:
tlhalosa ditsela tse di bonwang, utlwelelwang le tsa ponokutlo tsa motheo jaaka tiriso ya mmala, ditlhogwana, mmino, modumo, dipone le ditsela tsa go tsaya ditshwantsho.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
Go Kwala le go tlhagisa bontsha bokgoni jwa go rulanganya go kwalela Moithuti o kgona go kwala le go tlhagisa mo maitlhomo a a rileng, baamogedi ba mefuteng e mentsi e e farologaneng ya maitlhomo le tshedimosetso le bokao jo bo rileng: go baamogedi ba tshedimosetso a dirisa melawana tlhalosa ditlhokego tsa thutiso tse di mmalwa le dipopego tse di maleba mo bokaong jo bo tse di tlwaelegileng;
farologaneng.
lemoga baamogedi ba tshedimosetso ba ba lebeletsweng le maitlhomo a a rileng jaaka go tlhalosa, sedimosa le go thadisa;
lemoga le go tlhalosa mefuta ya ditlhangwa tse di tla tlhagisiwang jaaka tsa tshedimosetso, boitlhamedi, tirisano le ditlhanangwa tse di dirisang mekgwa e e farologaneng ya tlhaeletsano;
tsaya tshwetso le go dirisa setaele se se maleba le kagego ya ditlhangwa tse di tlwaelegileng;
dira dipatlisiso ka ditlhogo go tswa mo metsweding e e tlwaelegileng a bo a kwala diphitlhelelo;
batla, fitlhelela, tlhopha, rulaganya le go nyalanya tshedimosetso e e maleba go tswa mo metsweding e e tlwaelegileng ka thuso ya mongwe;
aga le go rulaganya dikakanyo ka go dirisa ditsela tse di jaaka kgobokanyo ya dintlha ditshwantsho, lenaane la mafoko a a botlhokwa le papetlana ya thulagano ya dintlha/dikakanyo;
dirisa didiriswa tse di rileng tsa pono tse di itlhametsweng ka tshwanelo.
Re itse se fa moithuti a kgona go:
bontsha bokgoni jwa go rulaganya go kwalela maitlhomo a a rileng, baamogedi ba tshedimosetso le maemo a a rileng:
tlhalosa ditlhokego tsa mefuta ya ditiro tse di tlwalegileng;
lemoga baamogedi ba tshedimosetso ba ba maleba le maitlhomo a a rileng jaaka go anela, tlhalosa, sedimosa le go thadisa;
lemoga le go tlhalosa mefuta ya ditlhangwa tse di tla tlhagisiwang jaaka tsa boikakanyetsi, tshedimosetso, boitlhamedi, tirisano/bogolaganyi le ditlhangwa tse di dirisang mekgwa e e farologaneng ya tlhaeletsano;
tsaya tshwetso le go dirisa setaele le kagego tse di maleba tsa ditlhangwa;
dira dipatlisiso ka ditlhogo go tswa mo metsweding e e farologaneng e e tlwaelegileng a bo a kwala diphitlhelelo;
batla, fitlhelela, tlhopha, rulaganya le go nyalanya tshedimosetso e e maleba go tswa mo metsweding e e tlwaelegileng;
bopa le go rulaganya dikakanyo ka go dirisa ditsela tse di jaaka kgobokanyo ya dintlha, ditshwantsho, lenaane la mafoko a a botlhokwa, papetlana ya thulagano ya dintlha/dikakanyo;
dirisa didiriswa tse di rileng tsa pono le tse di itlhametsweng ka tshwanelo.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
bontsha bokgoni jwa go ipaakanyetsa go kwalela maitlhomo, baamogedi ba tshedimosetso le maemo a a rileng:
tlhalosa ditlhokego tsa mefuta e e tlhaotsweng ya dithutiso;
lemoga baamogedi ba tshedimosetso ba ba maleba le maitlhomo a a rileng jaaka go anela, tlhalosa, sedimosa, thadisa le go tlhotlheletsa ka botlhale;
lemoga le go tlhalosa mefuta ya ditlhangwa tse di tla tlhagisiwang jaaka tsa boikakanyetsi, tshedimosetso, boitlhamedi, tirisano/bogolaganyi le ditlhangwa tse di dirisang mekgwa e e farologaneng ya tlhaeletsano;
tsaya tshwetso le go dirisa setaele le kagego tse di maleba tsa ditlhangwa ka nonofo;
dira dipatlisiso ka ditlhogo go tswa mo metsweding e e farologaneng a bo a kwala diphitlhelelo;
batla, fitlhelela, tlhopha, rulaganya le go nyalanya tshedimosetso e e maleba go tswa mo metsweding e e farologaneng;
bopa le go rulaganya dikakanyo ka go dirisa ditsela tse di jaaka kgobokanyo ya dintlha, ditshwantsho, lenaane la mafoko a a botlhokwa le papetlana ya thulagano ya dintlha/dikakanyo;
dirisa mefuta e e farologaneng ya didiriswa tse di rileng tsa pono le tse di itlhametsweng ka tshwanelo.
Maemo a Tekanyetso
Tsweletso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
Go kwala le go tlhagisa
 bontsha tiriso ya methale le mekgwa e e farologaneng ya go kwala ipaakanyetsokwalo tsa Moithuti o kgona go kwala le go tlhagisa mo ntlha: mefuteng e mentsi e e farologaneng ya maitlhomo le dirisa dintlhakgolo le dikakanyo tse di go baamogedi ba tshedimosetso a dirisa melawana tlaleletsang go tswa mo go ipaakanyetseng le dipopego tse di maleba mo bokaong jo bo go kwala;
farologaneng.
lemoga le go dirisa puo ya botshwantshi, mafoko, dithadiso, mmala, go baya dintlha le go dirisa modumo o o maleba;
dirisa mefuta e e farologaneng ya dipolelo tsa boleele le dipopi tse di farologaneng;
dirisa melawana ya ditemana jaaka dipolelo le dipolelo tsa setlhogo sa temana, matseno le bokhutlo go tokafatsa nyalelano ya dikakanyo;
dirisa makopanyi, dithuanyi, maemedi le matlhalosi go tokafatsa tomagano ya dikakanyo;
Re itse se fa moithuti a kgona go:
bontsha tiriso ya methale le mekgwa e e farologaneng ya go kwala ipaakanyetsokwalo tsa ntlha:
dirisa dintlhakgolo le dikakanyo tse di tlaleletsang mo go ipaakanyetseng go kwala;
lemoga le go dirisa puo ya botshwantshi, mafoko, dithadiso, mmala, go baya dintlha le go dirisa modumo o o maleba;
dirisa mefuta e e farologaneng ya dipolelo tsa boleele le dipopi tse di farologaneng;
dirisa melawana ya thulaganyo ya ditemana jaaka dipolelo, setlhogo sa temana, matseno le bokhutlo go tokafatsa nyalelano ya dikakanyo;
dirisa makopanyi, dithuanyi, maemedi le matlhalosi go tokafatsa tomagano ya dikakanyo;
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
bontsha tiriso ya methale le mekgwa e e farologaneng ya go kwala ipaakanyetsokwalo tsa ntlha:
dirisa dintlhakgolo le dikakanyo tse di tlaleletsang mo go ipaakanyetseng go kwala;
lemoga le go dirisa puo ya botshwantshi, mafoko, dithadiso, mmala, go baya dintlha le go dirisa modumo o o maleba;
dirisa mefuta e e farologaneng ya dipolelo tsa boleele le dipopi tse di farologaneng;
dirisa melawana e e dirisiwang ya thulaganyo ya ditemana jaaka dipolelo tse di tlhalosang setlhogo sa temana, matseno le bokhutlo, tatelano e e lolameng ya ditemana go tokafatsa nyalelano ya dikakanyo;
dirisa makopanyi, dithuanyi, maemedi le matlhalosi go tokafatsa tomagano ya dikakanyo;
Maemo a Tekanyetso
Tsweletso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
Go Kwala le go tlhagisa
 akanya ka tiro ya gagwe, a tsaya tsia dikakanyo tsa ba bangwe, a kwala gape a bo a tlhagisa Moithuti o kgona go kwala le go tlhagisa mo setlhangwa sa bofelo: mefuteng e mentsi e e farologaneng ya maitlhomo le dirisa mokgwa o o beilweng wa go go baamogedi ba tshedimosetso a dirisa melawana tlhatlhoba tiro ya gagwe le ya ba bangwe ka le dipopego tse di maleba mo bokaong jo bo kakaretso;
farologaneng.
tokafatsa nyalelano le tomagano ya dikakanyo mo setlhangweng sotlhe;
akanya gore a diteng, setaele, nonofo, di maleba go baamogedi ba tshedimosetso, maitlhomo le maemo;
tsweletsa ntlhakemo ya gagwe ka tshisimogo e e rileng;
tokafatsa tlhopho ya mafoko, popego ya dipolelo le ya ditemana le go tlosa diphoso tse di bonagalang, le puo e e kgopisang;
bontsha tshisimogo e e golang mo ditshwanelong tsa botho, tshedisanong, setsong, dintlheng tsa tikologo le maikutlo;
baakanyetsa kwalo ya setlhangwa sa bofelo ka go buisa gape le go baakanya diphoso;
tlhagisa setlhangwa sa bofelo a ntse a tlhokometse setaele se se maleba sa tlhagiso jaaka setlhangwa se se tlhagisitsweng ka bophepa kgotsa phousetara e ntle e e ngokang.
Re itse se fa moithuti a kgona go:
akanya ka tiro ya gagwe, a tsaya tsia dikakanyo tsa ba bangwe; kwala gape a bo a tlhagisa setlhangwa sa bofelo:
dirisa mokgwa o o beilweng wa go akanya ka tiro ya gagwe le ya ba bangwe;
tokafatsa nyalelano le tomagano ya dikakanyo mo setlhangweng sotlhe;
akanya gore a diteng, setaele, tiragatso, di maleba go baamogedi ba tshedimosetso, maitlhomo le maemo a a rileng;
tsweletsa ntlhakemo ya gagwe ka go itshepa go go golang;
siamisa tlhopho ya mafoko, dipopego tsa dipolelo le tsa ditemana, go tlosa diphoso tse di bonagalang le puo e e kgopisang;
bontsha tshisimogo mo ditshwanelong tsa botho, tshedisanong, setsong, dintlheng tsa tikologo le maikutlo;
baakanyetsa kwalo ya setlhangwa sa bofelo ka go buisa gape le go baakanya diphoso;
tlhagisa setlhangwa sa bofelo ntse a tlhokometse setaele se se maleba sa tlhagiso jaaka setlhangwa se se tlhagisitsweng ka bophepa kgotsa phousetara e ntle e e ngokang.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
akanya ka tiro ya gagwe, a tsaya tsia dikakanyo tsa ba bangwe; kwala gape a bo a tlhagisa setlhangwa sa bofelo:
dirisa mokgwa o o beilweng wa go akanya ka tiro ya gagwe le ya ba bangwe;
tokafatsa nyalelano le tomagano ya dikakanyo mo setlhangweng sotlhe;
akanya gore a diteng, setaele, tiriso ya puo le tiragatso, di maleba go baamogedi ba tshedimosetso, maitlhomo le maemo a a rileng;
tsweletsa ntlhakemo ya gagwe ka bokgoni;
siamisa tlhopho ya mafoko, dipolelo le popego ya ditemana, go tlosa diphoso tse di bonagalang le puo e e kgopisang;
bontsha tshisimogo mo ditshwanelong tsa botho, tshedisanong, setsong, dintlheng tsa tikologo le maikutlo;
baakanyetsa kwalo ya setlhangwa sa bofelo ka go buisa gape le go baakanya diphoso;
tlhagisa setlhangwa sa bofelo a ntse a tlhokometse setaele se se maleba sa tlhagiso jaaka setlhangwa se se tlhagisitsweng ka bophepa kgotsa phousetara e ntle e e ngokang.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
Thutapuo le tiriso lemoga le go tlhalosa bokao jwa mafoko mme a Moithuti o kgona go dirisa dipopi tsa puo le dirisiwa ka nepagalo mo mefuteng ya melawana ya tiriso ya puo ka tsela e e maleba le ka ditlhangwa tse di tlwaelegileng:
nonofo.
peleta bontsi jwa mafoko a a dirisiwang go le gale ka nepagalo;
nna le lenaane la mafoko a mopeleto;
dirisa dikhutswafatso tse di tlwaelegileng ka nepagalo;
dirisa dibukafoko le lokwalo lo lo bidiwang thesorase go batla bokao jwa mofoko;
tlhotlhomisa bong, bontsi le nyenyefatso ya maina;
dirisa matlhaodi le matlhalosi ka go farologana ga one;
dirisa mafoko a a marara (modi le tlhogo le/kgotsa mogatlana) le maina a a bopiwang ka go kopanya mafoko a mabedi ka nepagalo.
dirisa mafoko a a bokaobontsi, makwalwatshwana, makaelagongwe, malatodi, le lefoko le le lengwe boemong jwa polelo/polelwana.
Re itse se fa moithuti a kgona go:
lemoga le go tlhalosa bokao jwa mafoko mme a dirisiwa ka nepagalo mo mefuteng ya ditlhangwa:
peleta mafoko a a dirisiwang thata ka nepagalo;
nna le lenaane la mafoko a mopeleto;
dirisa dikhutswafatso tse di tlwaelegileng tse ka nepagalo;
dirisa dibukafoko le lokwalo lo lo bidiwang thesorase go batla bokao jwa mofoko;
dirisa bong, bontsi le nyenyefatso ya maina ka nepagalo e e golang;
dirisa, matlhaodi le matlhalosi ka nepagalo e e golang;
dirisa mafoko a a marara (modi le tlhogo le/kgotsa mogatlana) le maina a a bopiwang ka go kopanya mafoko a mabedi ka nepagalo e e oketsegang.
dirisa ka maitemogelo mafoko a a bokaobontsi, makwalwatshwana, makaelagongwe, malatodi, le lefoko le le lengwe boemong jwa polelo/polelwana;
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
lemoga le go tlhalosa bokao jwa mafoko mme a dirisiwa ka nepagalo mo mefuteng ditlhangwa:
peleta mafoko a a dirisiwang thata ka nepagalo;
nna le lenaane la mafoko a mopeleto;
dirisa dikhutswafatso tse di dirisiwang ka gale ka nepagalo;
dirisa dibukafoko le lokwalo lo lo bidiwang thesorase go batla bokao jwa mafoko;
dirisa bong, bontsi le nyenyefatso ya maina ka nepagalo;
dirisa, matlhaodi le matlhalosi ka nepagalo;
dirisa mafoko a a marara (modi le tlhogo le/kgotsa mogatlana) le maina a a bopiwang ka go kopanya mafoko a mabedi ka nepagalo.
dirisa ka maitemogelo mafoko a a bokaobontsi, makwalwatshwana, makaelagongwe, malatodi, le lefoko le le lengwe boemong jwa polelwana.
Maemo a Tekanyetso
Tsweletso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
Thutapuo le tiriso 
 dirisa dipolelo tse di bopilweng sentle ka tsela e e nang le bokao le go bontsha mokgwa wa go
Moithuti o kgona go dirisa dipopi tsa puo le dirisa puo ka gale:
melawana ya tiriso ya puo ka tsela e e maleba le ka dirisa dipopego tsa madiri le madirimathusi nonofo. go bontsha dipaka tsa lediri le maikutlo mo maemong a a tlwaelegileng ka nepagalo e e oketsegang;
tlhotlhomisa tiriso ya malatodi;
dirisa sediri, sedirwa le letiro ka nepagalo e e oketsegang;
tlhotlhomisa tatelano e e siameng ya mafoko;
dirisa dipolelonolo ka tshwanelo a bo a simolola go tlhotlhomisa tsela ya go bopa dipolelopate, dipolelotswako le tiriso ya dipolelwanakala, dipolelwana le makopanyi;
dirisa le go lemoga mefuta e e farologaneng ya dipolelo jaaka dipegelo, dipotso, ditaelo le ditsela tsa go dira sengwe;
dirisa tirwa ka go itshepa go go oketsegileng;
tlhotlhomisa tiriso e e farologaneng ya puosebui le puopegelo;
dirisa dithuanyi ka nepagalo e e golang;
dirisa matshwao a puiso ka nepagalo go le gantsi le mo maikaelelong a a farologaneng jaaka go sedimosa bokao, supa botsalano jwa thutapuo le go tsenya kgatelelo;
Re itse se fa moithuti a kgona go:
dirisa dipolelo tse di bopilweng sentle ka tsela e e nang le bokao le go bontsha mokgwa wa go dirisa puo ka gale:
dirisa dipopego tsa madiri le madirimathusi go bontsha dipaka tsa lediri le maikutlo mo maemong a a tlwaelegileng ka nepagalo e e oketsegang dirisa malatodi ka nepagalo e e golang;
dirisa sediri, sedirwa le letiro ka nepagalo;
dirisa tatelano e e siameng ya mafoko ka nepagalo e e golang;
dirisa dipolelonolo ka tshwanelo a bo a bopa dipolelopate le dipolelotswako tse di amogelesegang ka tiriso ya dipolelwanakala, dipolelwana le makopanyi ka nepagalo;
dirisa le go lemoga dipopi tse di farologaneng tsa dipolelo jaaka dikanelo, dipotso, ditaelo le ditsela tsa go dira sengwe;
dirisa tirwa mo maitlhomong a a maleba;
dirisa puosebui le puopegelo ka nepagalo;
dirisa dithuanyi ka nepagalo e e golang;
dirisa matshwao a puiso ka nepagalo le mo maikaelelong a a farologaneng jaaka go sedimosa bokao, supa botsalano jwa thutapuo le go tsenya kgatelelo;
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
dirisa dipolelo tse di bopilweng sentle ka tsela e e nang le bokao le go bontsha mokgwa wa go dirisa puo ka gale:
dirisa dipopego tsa madiri le madirimathusi go bontsha dipaka tsa lediri le maikutlo ka nepagalo mo maemong a a farologaneng dirisa malatodi ka nepagalo;
dirisa sediri, sedirwa le letiro ka nepagalo;
dirisa tatelano e e siameng ya mafoko ka nepagalo;
dirisa dipolelonolo ka nepagalo le go bopa dipolelopate, dipolelotswako ka tiriso ya dipolelwanakala, dipolelwana le makopanyi tse di amogelesegang;
dirisa le go lemoga dipopi tse di farologaneng tsa dipolelo jaaka dikanelo, dipotso, ditaelo le ditsela tsa go dira sengwe;
dirisa tirwa mo maitlhomong a a maleba le go tlhaloganya ka mo di ka fetolang bokao ka teng;
dirisa puosebui le puopegelo ka nepagalo go tlisa nonofo e e tlhokegang;
dirisa dithuanyi ka nepagalo;
dirisa matshwao a puiso ka nepagalo le mo maikaelelong a a farologaneng jaaka go sedimosa bokao, supa botsalano jwa thutapuo le go tsenya kgatelelo;
Thutapuo le tiriso
Moithuti o kgona go dirisa dipopi tsa puo le melawana ya tiriso ya puo ka tsela e e maleba le ka nonofo.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
tlhotlhomisa le go dirisa maemedi a a farologaneng ka maitlhomo a go sedimosa bokao;
tlhotlhomisa le go dirisa puo ya botshwantshi jaaka maele, puo ya papiso le diane;
fetolela dipolelo tse dikhutshwane go tswa mo puong e e lebeletsweng go ya kwa puong e e tshwanetseng go ranolwa.
Re itse se fa moithuti a kgona go:
dirisa maemedi a a farologaneng ka nepagalo e e golang;
dirisa puo ya botshwantshi jaaka maele, puo ya papiso le diane ka tsela e e maleba;
fetolela dipolelo go tswa mo puong e e lebeletsweng go ya kwa puong e e tshwanetseng go ranolwa.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
dirisa maemedi a a farologaneng ka nepagalo;
dirisa puo ya botshwantshi jaaka maele puo ya papiso le diane ka tsela e e maleba;
fetolela ditemana tse di khutshwane go tswa mo puong e e lebeletsweng go ya kwa puong e e tshwanetseng go ranolwa.
Maemo a Tekanyetso
Tsweletso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
Thutapuo le tiriso
 aga kitso ya tiriso ya puo ka tsenelelo:
tlhotlhomisa le go dirisa mafoko a a nang le Moithuti o kgona go dirisa dipopi tsa puo le bokao jo bo farologaneng; melawana ya tiriso ya puo ka tsela e e maleba le ka nonofo.
tlhotlhomisa ka mo melaetsa e e fitlhegileng, meetlo le maikutlo ka sengwe/mongwe di supang maemo a mmui/moamogedi/ mmuisi/mmogedi ka teng;
tlhotlhomisa tiriso ya puo ya maikutlo, le puo e e tlhotlheletsang ka botlhale e sena bonnete mme e gwetlha, le puo e e senang tshisimogo.
Re itse se fa moithuti a kgona go:
aga kitso ya tiriso ya puo ka tsenelelo:
tlhaloganya le go dirisa mafoko ka mekgwa e e farologaneng ya tlhagiso ya bokao jwa botshwantshi;
tlhotlhomisa ka mo melaetsa e e fitlhegileng, meetlo le maikutlo ka mongwe/sengwe di supang mmui/moamogedi/mmuisi/mmogedi ka teng;
lemoga le go gwetlha tiriso ya puo ya maikutlo, tlhotlheletso, le puo e e tlhotlheletsang ka botlhale e sena tshisimogo.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
aga kitso ya tiriso ya puo ka tsenelelo:
tlhalosa le go dirisa mafoko ka mekgwa e e farologaneng ya tlhagiso ya bokao jwa botshwantshi;
tlhotlhomisa ka mo melaetsa e e fitlhegileng, meetlo le maikutlo ka mongwe/sengwe di supang mmui/moamogedi/mmuisi/mmogedi ka teng;
lemoga le go emelelana le kgobelelo go tsaya letlhakore le go naganela ntlheng e le nngwe, kokomogo ya maikutlo, le puo e e tlhotlheletsang ka botlhale e sena tshisimogo.
Bk DITENG LE BOKAO MO GO FITHELELENG MAEMO A TEKANYETSO
Mo karolong e, diteng le bokao di neetswe go tshegetsa phitlhelelo ya Maemo a Tekanyetso. Diteng tse di supilweng di tlhoka gore di dirwe ka mokgwa o di ka thusang baithuti go tswelela go ya kwa phitlhelelong ya Poelo ya go Ithuta. Diteng di tshwanetse go thusa Dipoelo tsa go Ithuta mme ga di a tshwanela go iphetsa di le tsosi. Bokao jo bo tlhagisitsweng bo ka thusa gore diteng di amane le maemo a a tlisang go tlhaloganya go go feleletseng mo baithuting e bile di thusa mo go ruteng le go ithuta. Morutabana o tshwanetse go tlhokomela tiriso ya maemo a selegae, e seng fela a a supiwang fa, a a ka nnang maleba thata mo maitemogelong a moithuti. Fa diteng le bokao di golagantswe le phitlhelelo ya Maemo a Tekanyetso di ka neela ka letlhomeso la go tlhabolola Manaane a go Ithuta. Dikaedi tsa Manaanethuto di tlhalosa ka botlalo tshedimosetso e ntsi mo lebakeng le.
Tiriso ya ditlhangwa go ruta puo
Tiriso ya lefoko "setlhangwa" mo Dipegelong tsa Dirutwa tsa Dipuo, e na le kgonego ya bokao jo bo anameng, go akaretsa tiro ya molomo, go kwala, go bona, go utlwelela, kutlopono le mefuta ya ditlhangwa tse di dirisang mekgwa e e farologaneng ya tlhaeletsano. Gotlhe mo go ruteng puo, ditlhangwa di ka dirisiwa jaaka tshimologo le mefuta mengwe ya ditlhangwa tse di ka tlhagisiwang jaaka setlhangwa se se feletseng, se thaegile go tswa mo ditseleng tse dintsi tsa go se kwala. Maemo a Tekanyetso a bontsha tsweletso e e maleba ka diteng tse di bonolo go tlhaloganyega go ya go tse di thatanyana go simolola ka kereiti ya 10 go fitlha go ya 12. Ditlhangwa tse di bonolo le tse di marara ke motheo wa go netefatsa tsweletso mo dipuong tsotlhe.
Ditlhangwa ke metswedi e megolo ya "diteng le bokao" mo go ithuteng le mo go ruteng puo ka tsela e ya tlhaeletsano le ya tsenyeletso.
Mefuta e mentsi ya ditlhangwa tse di dirisiwang e bile di tlhagisiwa e tshwanetse go lemosa baithuti:
kitso e e humileng ka tsa loago; setso le ditiragalo mme di godisa go tlhaloganya boswa jwa puo;
dithitokgang tse di gwetlhang le tse di rotloetsang le go godisa go tlhaloganya ka tsenelelo meetlo le kgatlhego ya setso le loago le dintlha tsa boitshwaro tse di botlhoka e bile di le maleba mo matshelong a baithuti ba Aferika Borwa;
mefuta e mentsi e e farologaneng ya dintlhakemo;
dikao tsa puo e e kwalwang le e e buiwang ka dipopego tse dintsi tse di farologaneng go thusa moithuti go nna le kitso e e siameng ya tirisopuo e bile e le maleba;
tshekatsheko ya puo e e naganelang ntlheng e le nngwe, go gobelela le go akaretsa go godisa go nagana ka tsenelelo;
puo ya thotloetso le tlhotlheletso;
tlhotlheletso ya tiriso ya maemo a motho puong ya gagwe le mo go ya tse dingwe;
kgolo ya kitso ya go lemoga bareetsi, maitlhomo le bokao ka moono gammogo le lentswe le rejista tse di maleba;
dipharologantsho le dikarolwana tsa mefuta e mentsi e e farologaneng ya ditlhangwa, go akaretsa tse di kwalwang;
didiriswa tsa pono, kutlo le tsa kutlopono;
ditaele ka mefutafuta le didiriswa tsa setaele jaaka mefuta e mentsi e e farologaneng ya puo ya botshwantshi le ya boitlhamedi.
Tsela ya go ruta e e ikaegileng ka ditlhangwa le ya go ruta ka tsela ya tlhaeletsano, mmogo, di ikaegile mo tirisong e e tswelelang le tlhagiso ya ditlhangwa.
Tsela ya go ruta e e ikaegileng ka ditlhangwa e tlhotlhomisa ka mo ditlhangwa di dirang ka teng. Maitlhomo a tsela e e ikaegileng ka ditlhangwa ke go kgontsha baithuti go nna le bokgoni, go itshepa le go nna babuisi ba ba buisang ka tsenelelo, bakwadi, babogedi, le batlhami. E akaretsa go reetsa, fa go buisiwa, fa go lebelelwa le fa go sekasekwa ditlhangwa go tlhaloganya gore di tlhagisitswe jang, le gore di tlhotlhehetsa jang. Ka mekamekano e e tseneletseng e, baithuti ba nna le bokgoni ba go tlhatlhoba ditlhangwa ka tsenelelo. Tsela e e ikaegileng ka ditlhangwa e akaretsa tlhagiso ya mefuta e e farologaneng ya ditlhangwa mo mabakeng a a rileng le baamogedi ba ba rileng ba tshedimosetso. Tsela e, e tlisiwa ke go tlhaloganya ka mo ditlhangwa di tlhamiwang ka teng.
Tsela ya go ruta ka tsela ya tlhaeletsano e kaya gore mo go ithuteng puo, moithuti o tshwanetse go dirisa puo go le gontsi le go newa ditphono di le dintsi tsa go ikatisa le go tlhagisa puo ka go tlhaeletsana mo botshelong kgotsa mo tirisong ya ka gale ya puo. Go ithuta puo go tshwanetse go itlela fela mme go fetisetswa mo teng ga phaposiborutelo mo bokgoni jwa go buisa/lebelela le go kwala/tlhagisa di ithutiwang ka tokologo - baithuti ba ithuta go buisa ka go buisa go le gontsi le go ithuta go kwala ka go kwala go le gontsi.
Go tlhaloganya ka mo ditlhangwa di bopiwang ka teng
Ditlhangwa di tlhagisiwa mo bokaong jo bo rileng ka maitlhomo a a rileng, e bile go akanngwa ka baamogedi ba tshedimosetso. Mefuta tsa ditlhangwa e na le ditiro tse di farologaneng mme di latela melawana e e rileng ya tlwaelo mabapi le popego, setaele, thutapuo, tlotlontswe le diteng. Dilo tsotlhe tse ke mefuta ya ditlhangwa. Baithuti ba tshwanetse go tlhaloganya le go tlhagisa mefuta e e farologaneng ya ditlhangwa.
Ditlhangwa di tlhagisa maemo a setso le a sepolotiki a di tlhamilweng mo go one. Puo e e dirisiwang mo ditlhangweng e na le melaetsa e e mabapi le meetlo le dintlhakemo tsa sepolotiki tsa bakwadi le batlhami; Ka jalo ditlhangwa di tsaya letlhakore la bakwadi le batlhami. Baithuti ba tshwanetse go kgona go ranola le go tsibogela meetlo le maikutlo tse di tlhagelelang mo ditlhangweng.
Ke sone seo, mo tseleng e e ikaegileng ka ditlhangwa, puo ka gale e tlhotlhomisiwa mo ditlhangweng, le gore ditlhangwa di tlhotlhomisiwa go ya ka botsalano ba tsona le bokao. Tsela e, e lebelela tsibogelo ya mekgwa e e lolameng ya dikarolo tsa puo (thutapuo le tlotlontswe) go lebeletswe gore di dirisitswe jang mo ditlhangweng. Gore baithuti ba kgone go bua ka ditlhangwa, ba tshwanetse gonna le kitso ya medumo "puo e e dirisiwang go bua ka puo "- ba tlhoka mafoko a a tlhalosang diponagalo tse di farologaneng tsa thutapuo, tlotlontswe le setaele le go bua ka mefuta e e farologaneng ya ditlhangwa.
Ditlhangwa di ka arogangwa go ya ka ditlhangwa tse di dirisiwang le ditlhangwa tse di tlhagisiwang. Mefuta eno ya ditlhangwa e tlhagisitswe ka botlalo mo lenaneong le le latelang. Mananeo a, ga a akaretse mefuta yotlhe e e leng gone ya ditlhangwa - morutabana o letlelelwa go ka tlaleletsa ka ditlhangwa tse di ka dirisiwang mo go ruteng e e akaretsang dintlha tsotlhe tsa go ruta puo. Maitlhomo a mananeo ke go fa morutabana tlhopho e e anameng ya ditlhangwa tse di ka kgonang go dirisiwa le go tlhagisiwa. Dintlha ka tse di tlhokagalang mabapi le ditlhangwa tse di thata go tlhalogangwa gammogo le tirisopuo e e maleba di kwadilwe mo Dikaeding tsa Manaanethuto.
DITLHANGWA TSE DI DIRISIWANG MO GO RUTENG PUOTLALETSO YA BOBEDI KA GO AKARETSA DINTLHA TSOTHE TSA THUTAPUO, KEREITI YA 10 - 12
Ditlhangwa tsa dikwalwa: Dikhutswe Padi Poko Terama
Mefuta e mengwe ya dikwalo e e ka akarediwang mo Dikereiting tsa 10 go fitlha go 12: ditlhangwa tsa dikwalo tsa tirisano, tsa tshupiso / le tshedimosetso, boitlhamedi le tsa kutlo, tsa pono le ditlhangwa tse di dirisang mekgwa e e farologaneng ya tlhaeletsano. Tlhopho e ntsi ya ditlhangwa tse, e tshwanetse go dirisiwa mo thutong ya go akaretsa
Ditlhangwa tsa tirisano: Diathikele le dikholomo tsa dimakasini Diathikele le dikholomo tsa makwalodikgang Difekese Diforomo Dikitsiso Ditaletso Dintlha Dipegelo Diphasalatso Diphousetara Dipuisano (tse di kwadilweng) Dithelekeramo Makwalo (a semmuso le a e seng a semmuso) Makwalo a barulaganyi Melaetsa ya Memorantamo Metsotso le manaanetsamaiso Neela maikutlo ka (dikwalwa/difilimo) Tsa botshelo jwa moswi Ditlhangwa tsa tshupetso le tshedimosetso: Bukafoko Buka ya megala Dibuka tsa go ithuta Dishejule Enselaeklelopia Lenaane la nako Thesorase Ditlhangwa tsa boitlhamedi: Dibukatsatsi Dikopelo Ditlhamane Dithamalakwane Ditlhangwa tsa boitlhamedi tsa baithuti Ditlhangwa tsa dikwalwa Dipuisano Kanelo ya dinaane le dikgang Tiragatso ya terama Ditlhangwa tsa pono, kutlo ponokutlo: Dikerafo, ditaekeramo, manaanepalo Ditphate le dimmepe Difilimi tsa metlae tse di tshwantshitsweng Dikgatiso Dikhomiki Diphasalatso Dipampiri tse di bonalatsang Dipontsho tsa diselaete Dipuo tse di gatisitsweng Diselaete Diterama Ditshwantsho/Dinepe Ditshwantsho tsa metlae Dibidiyo tsa mmino Manaane a seyalemoa Manaane a thelebipene le didokumentari Matshwao Mokwalo o o gateletsweng mo dipoteng (kerafiti) (Metlae e e tshwantshitsweng) Puiso ya diterama padi kgotsa di-khutshwe Setlhangwa se se buisetswang kwa godimo Tiriso ya puo go kobisa ka mogoso Tshwantsho
DITLHANGWA TSE DI TIHAGISIWANG KA NAKO YA GO PUOTLALELETSO YA BOBEDI KA GO AKARETSA DINTLHA TSOTLHE TSA THUTAPUO, KEREITI YA 10 - 12 (Tlhopho e tshwanetse go tlhagisiwa mo Dikereiting tsa 10 go fitlha go 12)
Ditlhangwa tsa tirisano: Difekese Dikaratataletso Dipegelo tse dikhutshwane (semmuso le botsalano) Dipuisano Makwalo a botsalano Makwalo a semmuso a kopo, ngongorego, kutlobotlhoko, taletso, keleletsomasego, ditebogo Makwalokarata Molaetsa o mokhutshwane wa mogala wa lotheka Go tlatsa diforomo Ditlhangwa tsa boitlhamedi: Ditlhamo tsa kanelo le tsa ditlhaloso Go tsibogela dikwalwa Ditlhangwa tsa tshupetso le tshedimosetso: Dikaedi Dintlha Ditaelo Ditshobokanyo tse di bonolo Kgobokanyo ya dintlha le kwalo ya tsone Ditlhangwa tsa molomo, pono le dimidiyantsi: Dipapatso Dibukana - tshedimosetso Diphousetara Dipuisano Dipuisano tsa ditlhopha Dipuisano tse e seng tsa semmuso
Ditlhangwa tse e seng tsa pateletso tsa go oketsa kitso: bodiragatsi, kanelo ya kgang, dikgang tsa seyalemowa/thelebipene, diterama tsa diyalemoa/dithelebipene, dipuisano mo ditlhopheng tsa batho, dikhutshwe tsa mafoko/metshameko, difilimi tsa metlae tse di tshwantshitsweng (dikhatunu), ditshwantsho tsa metlae, matshwao, jj.
KGAOLO YA 4
TEKANYETSO
MATSENO
Tekanyetso ke karolo ya botlhokwa ya Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso). Ke tsela ya go kokoanya le go tlhalosa bosupi le go tlhomamisa bokgoni jwa moithuti. Bosupi bo ka kokoanngwa ma tsamaong ya nako le mo mafelong a a farologaneng, le ka go dirisa ditsela, didiriswa, mekgwa le mefuta ya tlhaeletsano tse di farologaneng.
Go netefatsa gore dipholo tsa tekanyetso di ka fitlhelelwa le go dirisiwa mo maitlhomong a a fapaaneng mo isagong, dipholo di tshwanetse go kwalwa. Go na le mekgwa e e farologaneng ya go kwala bokgoni jwa moithuti. E mengwe ya yona e tla tlhomamisiwa mo kgaolong e. E mengwe e tla tlotlomadiwa mo Kaeding ya Lenaanethuto.
Go na le batsayakarolo ba bantsi ba ba nang le kgatlhego ka mo baithuti ba dirang ka teng mo Dikereiting tsa 10 - 12. Batsayakarolo ba ba akaretsa baithuti ka bobona, batsadi, batlamedi, baabi, mafapha a porofense a thuto, Lefapha la Thuto (Bosetphaba), Bookamedi jwa Thuto, bathapi, ditheo tsa thuto le katiso e e kwa godimo. Gore go kgonagale go fitlhelela bokgoni jotlhe jwa moithuti le go akanyetsa bokgoni jwa moithuti, dipholo tsa tekanyetso di tshwanetse go begwa. Go na le ditsela tse dintsi tsa go bega. Kaedi ya Lenaanethuto le Lenaane la Tekanyetso di tlhalosa tsela ya go kwala le go bega mo tekanyetsong ya mo sekolong gammogo le tekanyetso go tswa kwa ntle le go neela kgakololo mo dintlheng tsa tekanyetso tsa dithuto tse di rileng.
GORENG GO LEKANYETSWA
Pele ga morutabana a lekanyetsa baithuti, go botlhokwa gore maitlhomo a tekanyetso a tlhamalale, a se nne bokaobontsi. Go tlhaloganya maitlhomo a tekanyetso, go netefatsa gore go nne le tsamaelano gareng ga maitlhomo le mekgwa ya tekanyetso. Seno, se tla thusa go netefatsa gore dikakanyo, ditshwetso malebana le tekanyetso di se gobelele, di nne maleba le maitlhomo.
Go na le mabaka a le mantsi a a dirang gore bokgoni jwa baithuti bo lekanyediwe. Mabaka ano a akaretsa tekanyetso ya go lebelela tsweletso le ya go bega diphitlhelelo, go sekaseka le go baakanya mathata mo go ithuteng, tlhopho, kaelo, tshegetso ya go ithuta, go fa setefikeiti jaaka bosupi jwa go tswelela mo kereiting e e latelang.
Mo kharikhulamong e, go ithuta le go lekanyetsa go golagane thata. Tekanyetso e thusa baithuti go lekanyetsa gore boleng jwa go ithuta ga bona bo ntse jang. E naya tshedimosetso ka tswelelo ya bona le go ba kgontsha le go tsaya ditshwetso ka ga thuto ya bone. Ka moono o, tekanyetso e naya tshedimosetso ya gore a go ruta le go ithuta go a atlega mo go nneng gaufi le dipoelo tsa go Ithuta tse di beetsweng pele. Fa tekanyetso e bontsha go tlhoka tswelelo, maano a go ruta le go ithuta a tshwanetse go fetolwa ka tsela e e maleba.
MEFUTA YA TEKANYETSO
Kgaolo e e tlhalosa mefuta e e latelang ya tekanyetso:
tekanyetso ya motheo;
tekanyetso ya go batla makoa;
tekanyetso ya go aga; le tekanyetso ya kwa bofelong.
Tekanyetso ya motheo
Tekanyetso ya motheo (tshimologo) e botlhokwa mo tshimologong ya kereiti, fela e ka dirisiwa mo tshimologong ya nako/paka nngwe le nngwe ya go ithuta. E dirisiwa go tlhomamisa se baithuti ba se itseng le go kgona go se dira. E thusa mo paakanyong ya ditiro le mo tlhabololong ya Kaedi ya Lenaanethuto. Go kwalwa ga tekanyetso ya motheo, ke go go repileng.
Tekanyetso ya go batla makoa
Tekanyetso nngwe le nngwe e ka dirisiwa ka maitlhomo a go leka go bontsha lebaka/mabaka a a kgoreletsang moithuti go ithuta. Tekanyetso ya go batla makoa le go leka go a baakanya e thusa ka ditsela tse di farologaneng tsa tshegetso kgotsa go lemoga tlhokego ya thuso e e kgethegileng kgotsa ya ketleetso. E dira jaaka lebaka la go tlhotlhomisa gore o kgone go thusa le go baakanya maikaelelo a Kaedi ya Lenaanethuto gape, kgotsa go lemoga gore ke eng se se sa ithutiwang gore go tle go nne le ditsela tsa go tsereganya tse di ka dirisiwang.
Tekanyetso ya go aga
Mofuta mongwe le mongwe wa tekanyetso o o dirisiwang go naya baithuti tshedimosetso morago ga thuto o araba maitlhomo a tekanyetso ya go aga. Tekanyetso ya go aga ke karolo e e botlhokwa ya go ruta le go ithuta. E lebelela le go tshegetsa tsamao ya go ithuta. Batsayakarolo botlhe ba dirisa mokgwa o wa go lekanyetsa go bona tshedimosetso ka tswelelo ya baithuti. Pegelo e e agang ka tiro e e dirilweng ke karolo ya botlhokwa ya tekanyetso mo maitlhomong a go aga.
Tekanyetso ya kwa bofelong
Fa tekanyetso e dirisiwa go kwala katlholo ya bokgoni kgotsa tiro ya moithuti, maitlhomo ke go naya tekanyetso ya bofelo. Tekanyetso ya bofelo e naya setshwantsho sa bogotlhe sa bokgoni kgotsa tswelelo ya moithuti mo nakong nngwe le nngwe e e rileng. E ka nna kwa bofelong jwa tiro e le nngwe ya go ithuta, yuniti,
Dipuo - Setswana Puotlaleletso ya Bobedi saekele, kgwedithataro kgotsa ngwaga wa go ithuta. Tekanyetso ya bofelo e tshwanetse go baakanyetswa mme ditsela tse di farologaneng tsa tekanyetso di tshwanetse go dirisiwa go kgontsha baithuti go bontsha bokgoni.
TEKANYETSO E TSHWANETSE GO NNA JANG LE GO DIRA ENG
Tekanyetso e tshwanetse:
go tlhaloganngwa ke moithuti le batho botlhe;
go tsepama ka tlhamalalo;
go golagana le go ruta le go ithuta;
go nna go ya ka ditlhokego tse di beilweng tsa Maemo a Tekanyetso;
go letlelela baithuti ditphono tse di atolotsweng;
go ya ka lebelo la go ithuta la moithuti e sa gobelele;
go kgona go fetofetoga;
go dirisa didiriswa tse di farologaneng; le go dirisa mekgwa e e farologaneng ya go ithuta;
GO LEKANYETSWA JANG
Tekanyetso ya baithuti ka barutabana e tshwanetse go nna le boikanyego jo bogolo. Se se raya gore katlholo ya barutabana ka bokgoni jwa baithuti e tshwanetse go akaretsega go ya ka dinako tse di farologaneng, dintlha tsa tekanyetso, le batshwai. Dikatlholo tse di dirwang ka tsela ya tekanyatso di tshwanetse go bontsha go amogelesega go go golo; ke gore, dikatlholo di tshwanetse go dirwa mo dintlheng tsa go ithuta tse di neng di lekanyetswa.
Tekanyetso nngwe le nngwe e ka se ikanyege kgotsa go amogelega gotlhelele ka boyona ka jalo, re tshwanetse go dira ditshwetso ka tswelelo ya baithuti tse di ikaegileng ka ditekanyetso tse di fetang nngwe. Seno ke motheo wa Tlhatlhobotsweledi. Tlhatlhobotsweledi ke tsela ya tekanyetso e ditshwetso di ikaegileng ka go ithuta mo mefuteng e e farologaneng ya ditiro le ditiragalo tse di diragalang ka dinako tse di farologaneng ka nako ya go ithuta. Tlhatlhobotsweledi e akaretsa ditekanyetso tse di dirwang ngwaga otlhe, go dirisiwa mefuta le mekgwa e e farologaneng ya didiriswa tsa tekanyetso jaaka, diteko, ditlhatlhobo, diporojeke le diasaenemente. Tekanyetso ya molomo, go kwala le ya tiragalo di a akarediwa. Dikarolwana tsa tiro e baithuti ba e dirileng di dirisiwa jaaka bosupi jwa Tlhatlhobotsweledi di kokoanngwa potefoliong. Dirutwa tse di farologaneng di na le ditlhokego tse di farologaneng tsa se se tshwanetseng go kokoanngwa mo potefoliong. Ditlhokego tseno di umakiwa mo Kaeding ya Lenaanethuto.
Tlhatlhobotsweledi e dirwa mo phaposiborutelong le mo sekolong, mme e tsepame mo mokgweng o o tsweletseng o tekanyetso e tswakanngwang mo tswelelong ya go ruta le go ithuta. Barutabana ba kgona go itse baithuti ba bona ka go ba ruta letsatsi lengwe le lengwe, ka go ba botsa dipotso, go lemoga le go dirisana le bona, le go ba lebelela ka mo ba dirisanang ka teng le ba bangwe.
Tlhatlhobotsweledi e ka dirisiwa mo dikarolong tse pedi tsa Kharikhulamo tse di ka lekanyetswang ka go kwala diteko le diasaenemente le tse di ka lekanyetswang ka mekgwa e mengwe, jaaka tiragatso, go dirisa bosupi jwa go dira ka diatla kgotsa jwa go bua.
MEKGWA YA TEKANYETSO
Tekanyetso ka mong
Dipoelo tsotlhe tsa go Ithuta le Maemo a Tekanyetso di kgona go fitlhelelwa ke mongwe le mongwe. Baithuti ba itse se se lebeletsweng mo go bona. Baithuti ba ka nna ba tsaya karolo e e botlhokwa ka tekanyetso ka bobona, ka "tekanyetso - pele", ya tiro, pele morutabana a dira tekanyetso ya bofelo. Kakanyo ya mong ya go ithuta, ke karolo e e botlhokwa ya go ithuta.
Tekanyetso ka balekane
Mo tekanyetsong ka balekane, go dirisiwa manaanenetefatso kgotsa ruburiki, e e thusang baithuti botlhe ka tiro ya go lekanyetsa le ya ba ba lekanyetsang. Go bua ka maemo kgotsa tsela e e beilweng e tiro ya bona e tla lekanyetswang ka teng, go godisa baithuti go sekaseka tiro ya bona le ya ba bangwe.
Tekanyetso ya setlhopha
Bokgoni jwa go dira ka nonofo mo ditlhopheng, ke e nngwe ya Dipoelotsenelelo. Go lekanyetsa tiro ya setlhopha go akaretsa go batla bosupi jwa gore a setlhopha sa baithuti se a dirisana, thusana, arogana tiro, le go kopanya ditshwaelo tsa ba bangwe go bopa tiro e le nngwe e e kopanetsweng sentle mme e ka kgona go lekanyetswa. Tekanyetso ya setlhopha e lebelela dikgato tsa go dira tiro gamogo le tiro e e feditsweng. E akaretsa go lekanyetsa bokgoni jwa tshedisano, go laola nako, bolaodi jwa metswedi le dipharologanyo mo setlhopheng, gammogo le dintshetsontle tsa ditlhopha.
DITSELA TSA GO KOKOANYA BOSUPI JWA TEKANYETSO
Go na le ditsela tse di farologaneng tsa go kokoanya bosupi jwa tekanyetso. Tse dingwe tsa tsona di tlhalosiwa fa tlase.
Tekanyetso ka go lebelela
Ditsela tsa tekanyetso ka go lebelela ke tse di sa rulaganngwang ka botlalo le go re letlelela go kwala mefuta e e farologaneng ya bosupi ka baithuti ba ba farologaneng le ka dinako tse di farologaneng. Mofuta o wa tekanyetso ka gale o ikaegile ka ditiro tse di batlang gore baithuti ba dirisane mo kgwetlhong ya go batla tharabololo kgotsa go tlhagisa tiro e e tshwanang. Tekanyetso e e ikaegileng ka temogo e tshwanetse go nna e e ikaeletsweng le go tsamaisiwa ka thuso ya didiriswa tse di maleba tsa temogo.
Tekanyetso ka teko
Tekanyetso ka teko ke e e rulagantsweng sentle, go kgontsha barutabana go kokoanya bosupi jwa baithuti botlhe ka tsela le ka nako e e tshwanang. Mofuta ono wa tekanyetso o lebelela bosupi jwa go ithuta jo bo netefatswang ke maduo a a rileng. Fa diteko le ditlhatlhobo di dirisiwa ka tshwanelo, di dira karolo ya botlhokwa ya kharikhulamo ka gonne di neela bosupi jo bo siameng jwa se se ithutilweng.
Tekanyetso ka tiro
Ditsela tsa tekanyetso ka tiro di ikaelela go bontsha gore a moithuti o na le bokgoni jwa go dirisa se ba se ithutileng mo maemong a a sa tlwalegang kgotsa mo maemong a a kwa ntle ga phaposiborutelo. Tekanyetso ya tiragatso e akaretsa karolo ya go dira ka diatla ya dithuto e le go sekaseka ka mo baithuti ba kgonang go dirisa teori e ba e ithutileng. Tsela, maemo a a amogelegang kgotsa melao e tiragatso e tla lekanyetswang ka yona e tlhalosiwa mo diruburiking kgotsa mo manaanenetefatsong a ditiro, le go thusa morutabana go dira katlholo ya borutego go lekanyetsa tiragatso ya moithuti mongwe le mongwe.
GO KWALA LE GO BEGA MADUO
Go kwala maduo le go bega go akaretsa mokgwa o re kwalang maduo a re a kokoantseng ka nako ya tekanyetso ka ona gore a tle a sekasekiwe sentle mme a phasaladiwe ka tsela e e nepagetseng le e e tlhaloganyegang.
Mekgwa ya go kwala maduo
Go na le mekgwa e e farologaneng ya go kwala maduo. Go le gantsi go thata go kgaoganya mekgwa ya go kwala maduo le mekgwa ya go tlhatlhoba tiro ya baithuti.
Dikao tseno ke tse dingwe tsa mefuta e e farologaneng ya go kwala maduo:
sekale se se lekanyetsang;
Nngwe le nngwe e tlhalosiwa fa tlase.
Sekale se se lekanyetsang
Sekale se se lekanyetsang ke thulaganyo nngwe le nngwe ya go tshwaya, mo letshwao (sekai jaaka A kgotsa B) kgotsa maduo (jaaka 5/10 kgotsa 50%) le ranolwang ka botlalo go golaganya tlhaloso ya maduo a a filweng khoutu e e rileng le bokgoni jo bo tlhokagalang go fitlhelela maduo ao. Thanolo e e botlalo e, e botlhokwa go feta maduo a go dumelelanweng ka ona mo tsamaong ya go ruta le go ithuta, ka e naya baithuti kakanyo e e tlhaloganyegang ya se se fitlheletsweng le gore ke ka ntlha ya eng go ithuta go sa atlega ka botlalo. Mokgwa wa bogologolo wa go tshwaya o ne o dirisa sekale se se lekanyetsang ntle le tlhaloso e e feletseng. O ne o dira gore go nne thata go tlhaloganya bokgoni le makoa a baithuti go ya ka dipoelo tse di ikaeletsweng. Sekale sa dintlha di le (thataro) 6 tsa bokgoni se dirisiwa mo Pegelong ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ka Kakaretso).
Mananeo a tiro kgotsa manaanenetefatso di na le dipegelo tse di itlhaotseng tse di tlhalosang tiragatso e e lebeletsweng mo tirong e e rileng. Fa pegelo e e rileng mo manaane netefatsong e ka lemogwa jaaka e moithuti a e dirileng ka nako ya tiragatso, pegelo e tla tshwaiwa. Dipolelo tsotlhe tse di tshwailweng go tswa mo manaanenetefatso (jaaka maemo a a beilweng go ka fitlhelelwa) di tlhalosa phitlhelelo ya tiro ya moithuti. Manaanenetefatso a botlhokwa thata mo go lekanyetseng ditiro tsa moithuti ka esi kgotsa ka ditlhopha.
Diruburiki ke kopanyo ya dikhoutu tse di lekanyetsang le ditlhaloso tsa maemo a a amogelegang. Di na le tatelano ya maemo, ka maduo a a tlhalosang kgato ya bonnye kgotsa boemo jwa tiro jo bo amogelegang mo kgatong ya khoutu nngwe le nngwe. Diruburiki di batla barutabana ba itse seo tota se tlhokwang ke dipoelo. Ruburiki e ka nna ya kakaretso, e le e e nayang setshwantshotshupo sa bogotlhe sa maemo a a amogelegang a a lebeletsweng, kgotsa ya go sekaseka, go naya setshwantsho se se tlhamaletseng sa diponagalo tsa bosekaseki tse di bopang ditlhokego, kgotsa e ka di kopanya ka bobedi. Lenaane kaedi la go Ithuta le naya dikai tsa diruburiki tsa serutwa se se rileng.
Go bopa ruburiki, morutabana o tshwanetse go swetsa gore:
Ke dipoelo dife tse di lebeletsweng?
Ke Maemo a Tekanyetso afe a a tshwanetsweng go fitlhelelwa ke tiro?
Ke bosupi bofe jo bo tshwanetseng go kokoanngwa?
Ke dikarolo dife tse di farologaneng tsa tiro tse di tla lekanyetswang?
Ke didiriswa dife tse di farologaneng tsa tekanyetso tse di siametseng karolo nngwe le nngwe ya tiro (jaaka dikgato tsa go dira tiro le tiro e e feditsweng)?
Ke kitso efe e e tshwanetseng go nna bosupi?
Ke bokgoni bofe jo bo tshwanetseng go dirisiwa kgotsa tiragatso e e tshwanetseng go tsewa?
Ke ditphono dife tsa go tlhagisa maikutlo a mong, meetlo le maikutlo ka ga mongwe/sengwe tse di
Dipuo - Setswana Puotlaleletso ya Bobedi tlhagelelang mo tirong le gore ke dife tsa tse, tse di tshwanetseng go lekanyetswa le gore di tla lekanyediwa jang?
A ruburiki e le nngwe e lebane le Dipoelo tsa go Ithuta tsotlhe le Maemo a Tekanyetso otlhe a tiro, kgotsa, a tiro e batla diruburiki tse di mmalwa?
Tota, ke diruburiki di le kae tse di tlhokagalang mo tirong?
Go botlhokwa gore morutabana a abelane ruburiki kgotsa diruburiki le baithuti pele ga ba dira tiro e e batlegang. Ruburiki e sedimosa go ithuta le ditiragatso tse e tshwanetseng go di lebelela. E nna sediriswa se se botlhokwa sa tekanyetso ya moithuti ka esi.
Go bega tiragatso le phitlhelelo
Go bega tiragatso le phitlhelelo go naya botlhe ba ba nang le seabe kgotsa ba ba nang le kgatlhego gore moithuti o tswelelapele jang. Fa bosupi bo sena go kokoanngwa le go ranolwa, barutabana ba tshwanetse go kwala diphitlhelelo tsa baithuti. Go tlhokega gore ditekanyetso tsa bofelo tse di lekaneng di dirwe nako le nako gore pegelo e fe dintlha tse di tletseng tsa maemo a a fitlheletsweng ke moithuti.
Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 e amogela sekale sa dintlha di le thataro tsa go bontsha bokgoni. Sekale se supiwa ka Sethalo 4.1:
Sethalo 4.1 Sethalo sa phitlhelelo sa Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti tsa 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso)
Khoutu ya Seemo 6. Ditlhaloso tsa Bokgoni Phitlhelelo ka dinaledi Maduo (%) 80-100
Phitlhelelo ka matsetseleko 60-79
Phitlhelelo e e itumedisang 50-59
Phitlhelelo ka tekano 40-49
Phitlhelelo ka bontlhanngwe 30-39
Phitlhelelo e e tlhaelang 0-29
DITLHALOSO TSA BOKGONI TSA SERUTWA
Go thusa ka boemo jo phitlhelelo e tshwanetseng go fitlhelelwa ka jona mo Dipoelong tsa go Ithuta mo Dikereiting tsa 10 go fitlha go 12, bokgoni jwa thuto bo tlhaloswa go farologanya ditebelelo tsa kereiti ka se moithuti a tshwanetseng go se itse le go se fitlhelela. Magato a marataro a bokgoni, a tlhalositswe mo thutong nngwe le nngwe le mo kereiting nngwe le nngwe. Ditlhaloso tse di tla thusa barutabana go lekanyetsa baithuti le go ba baya mo boemong jo bo nepagetseng jwa tekanyetso. Ditlhaloso di khutshwafatsa se se tlhalositsweng ka botlalo mo Dipoelong tsa go Ithuta le mo Maemong a Tekanyetso, le go neela diponagalo tse di farologanyang le tse di tlhomamisang diphitlhelelo mo boemong jo bo rileng. Magato a a farologaneng a phitlhelelo le tsa diperesente tse di tsamaelanang le tsona di bontshwa mo Sethalong 4.1
Go tsamaelana le metheo le tsamaiso ya tekanyetso e e itshetlegileng ka dipoelo, ditekanyetso tsotlhe mo dikolong le tsa kwa ntle ga dikolo di tshwanetse go nna fela ka ditlhokego tse tiro e atlholwang ka tsona. Maduo a ka dirisiwa go tlhatlhoba tiro e e rileng ya tekanyetso, ditiro tsa tekanyetso di tshwanetse go lekanyetswa go ya ka diruburiki go na le go tshwaya dikarabo tse di siameng le go neela maduo go ya ka palo ya matshwao. Dipegelo tsa bokgoni tsa dirutwa di tlhalosa bonnye jwa bokgoni, kitso, maikutlo le meetlo tse di tshwanetseng go supiwa ke moithuti go bontsha phitlhelelo mo kgatong nngwe le nngwe ya sekale sa go lekanyetsa.
Fa barutabana/balekanyetsi ba baakanya tiro/kgotsa potso, ba tshwanetse go netefatsa gore tiro/kgotsa potso e arabela ntlha ya poelo e e rileng. Go tshwanetse ga dirisiwa maemo a tekanyetso a a maleba go tlhama ruburiki e e lekanyetsang tiro kgotsa potso. Ditlhaloso di bontshe ka botlalo bonnye jo bo dumeletsweng jwa maemo a a tshwanetseng go fitlhelelwa mo setlhopheng sengwe le sengwe mo sekaleng sa go lekanyetsa.
Ditlhaloso tsa bokgoni tsa serutwa se, di tlhagelela kwa bofelong jwa kgaolo e.
TLHATLOSO
Tlhatloso mo Kereiting ya 10 le Kereiti ya 11 e tla dirwa fela go ya ka tekanyetso ya mo sekolong, fela e tshwanetse go ya ka mabaka a a tshwanang le a Lokwalo lwa Thuto le Katiso e e Tswelelang. Ditlhokego, maemo, melao ya kopanyo le ya go fetisetsa kwa pele, di tlhaloswa mo "Qualifications and Assessment Policy Framework for Grades 10 - 12 (General)".
KA MO DIKARATAPEGO DI TSHWANETSENG GO NNA KA TENG
Go na le ditsela tse dintsi tsa go tlhama karatapego, fela go botoka gore karatapego e nne bonolo go tlhaloganyega, fa e le gore tshedimosetso yotlhe e e botlhokwa e tsentswe. Karatapego e tshwanetse go akaretsa tshedimosetso ka tswelelopele ya moithuti ka kakaretso, le tse di latelang:
bokgoni jwa moithuti go ya ka dipoelo;
tse moithuti a di kgonang tota;
tshegetso e e tlhokegang kgotsa e e filweng, fa go tlhokegang;
pego ya se se diragetseng e e thusang e e tshwaelang ka ga tiro ya moithuti fa e bapisiwa le e e fetileng le ditlhokego tsa serutwa; le tswelelopele ya kgolo ya moithuti mo go ithuteng mokgwa wa go ithuta.
Karatapego e tshwanetse go akaretsa tshedimosetso e e latelang gape:
leina la sekolo;
leina la moithuti;
kereiti ya moithuti;
ngwaga le kgweditharo;
fa motsadi/moemedi wa motsadi a saenang gone;
tshaeno ya morutabana le mogokgo;
letlha;
malatsi a go tswalela le go bula sekolo;
setempe sa sekolo; le porofaele ya moithuti ya go tsena sekolo.
TEKANYETSO YA BAITHUTI BA BA ITEMOGELANG DIKGORELETSI MO GO ITHUTENG
DITLHALOSO TSA BOKGONI TSA PUOTLALELETSO YA BOBEDI
Khoutu S Sekale
80-100% Phitlhelelo ka dinaledi
Ditlhaloso tsa Bokgoni
Kwa bofelong ba Kereiti ya 10 moithuti yo o fitlheletseng dithuto ka dinaledi a ka:
bua le go tlhagisa ditlhangwa ka go itshepa, go na le nyalelano le tomagano ya dikakanyo; bontsha maitemogelo le tiriso ya puo ka tshisimogo le tlotlo; nna tsebentlha go lemoga, ranola, sekaseka le go tlhalosa tshedimosetso mo maitlhomong a a farologaneng ka nepo; dirisa puo ka thelelo mo maemong a tlhaeletsano a farologane e bile a tlwaelegile.
ranola, sekaseka le go tlhalosa ditlhangwa ka nonofo le ka go itshepa, lemoga tshedimosetso e e rileng ka nepagalo fa a buisa le go lebelela; bontsha go tlhaloganya tota fa a gatelela le go tshegetsa dikakanyo tsa gagwe ka dintlha; buisetsa kwa godimo ka thelelo e e bokgabane; bontsha tshisimogo mo dikakanyong tsa ba bangwe le dintlha tsa setso tse di farologaneng.
kwala le go tlhagisa ditlhangwa tse di nang le nyalelano, tomagano ya dikakanyo, e bile di nepagetse; kwala/tlhagisa go ya ka baamogedi ba tshedimosetso, maitlhomo, maemo le popego tse di farologaneng; rulaganya dikakanyo le dintlha tsa tshegetso ka tsela e e tsweletsang, e bontsha boitlhamedi; boeletsa le go baakanya diphoso mo dikwalong ka boene go tokafatsa ditlhangwa.
Ditlhaloso tsa Bokgoni
Ditlhaloso tsa Bokgoni
Kwa bofelong ba Kereiti ya 11 moithuti yo o Kwa bofelong ba Kereiti ya 12 moithuti yo o fitlheletseng dithuto ka dinaledi a ka: fitlheletseng dithuto ka dinaledi a ka:
bua le go tlhagisa ditlhangwa ka go itshepa go 
 bua le go tlhagisa ditlhangwa ka go itshepa, go na le nyalelano le tomagano ya dikakanyo; na le nyalelano le tomagano ya dikakanyo, bontsha maitemogelo le tirisopuo ka tshisimogo bontsha maitemogelo le tirisopuo e e bontshang, le tlotlo; nna tsebentlha go lemoga, ranola, tshisimogo le tlotlo sentle; nna tsebentlha go sekaseka le go tlhalosa tshedimosetso mo lemoga, ranola, sekaseka le go tlhalosa maitlhomong a a farologaneng ka nepo; dirisa tshedimosetso ka nepagalo mo maitlhomong a a puo ka thelelo mo maemong a a farologaneng a farologaneng; dirisa puo ka thelelo mo tlhaeletsano. maemong a a farologaneng a tlhaeletsano;
ranola, sekaseka le go tlhalosa ditlhangwa ka 
 ranola, sekaseka le go tlhalosa ditlhangwa ka nonofo le ka go itshepa, le go lemoga nonofo le ka go itshepa, le go lemoga tshedimosetso e e rileng ka nepagalo fa a buisa tshedimosetso e e rileng ka nepagalo fa a buisa le go lebelela; bontsha go tlhaloganya tota mme le go lebelela; bontsha go tlhaloganya tota mme a tshegetsa dikakanyo tsa gagwe sentle; buisetsa a tshegetsa dikakanyo tsa gagwe sentle; buisetsa kwa godimo ka thelelo e e bokgabane; bontsha kwa godimo ka thelelo e e bokgabane; bontsha tshisimogo mo dikakanyong tse di farologaneng tshisimogo mo dikakanyong tse dintsi tse di tsa batho ba bangwe le mo go tsa setso. farologaneng tsa batho ba bangwe le mo go tsa kwala le go tlhagisa ditlhangwa tse di nang le setso. nyalelano le tomagano ya dikakanyo e bile di 
 kwala le go tlhagisa ditlhangwa tse di nang le nepagetse; kwala/tlhagisa go ya ka baamogedi, nyalelano le, tomagano ya dikakanyo ebile di maitlhomo, maemo le dikagego tse di nepagetse; kwala/tlhagisa go ya ka baamogedi, farologaneng; rulaganya dikakanyo le dintlha tsa maitlhomo, maemo le dikagego tse di tshegetso ka tsela e e tlhomameng, e e dirang farologaneng ka nonofo; rulaganya dikakanyo le gore batho ba dumalane le ene, e le ya dintlha tsa tshegetso ka tsela e e tlhomameng, e boitshimololedi; boeletsa le go baakanya e dirang gore batho ba dumalanele ene e le ya diphoso mo dikwalong ka boene go tlhagisa boitshimololedi; boeletsa le go baakanya ditlhangwa tse di tokafetseng. diphoso mo dikwalong ka boene go tlhagisa tlhaloganya le go dirisa dipopi le melawana ya ditlhangwa tse di tshwanetseng.
Khoutu S Sekale Ditlhaloso tsa Bokgoni
80-100% 
 tlhaloganya le go dirisa dipopi le melawana ya
Phitlhelelo ka dinaledi puo ka go itshepa le ka nepagalo; lemoga, ranola
Tsweletso le go tlhalosa bokao, mo tirisong ya mafoko le mo dipopegong ka nonofo; dirisa mefuta e e farologaneng ya dipopi tsa dipolelo ka maitlhomo a go dirisa puo ka gale; bontsha bokgoni jwa maemo a a kwa godimo jwa tiriso ya thutapuo le tlotlontswe.
Ditlhaloso tsa Bokgoni Ditlhaloso tsa Bokgoni puo ka nepagalo le ka go itshepa; lemoga, .
 tlhaloganya le go dirisa dipopi le melawana ya ranola, sekaseka le go tlhalosa bokao le tiriso ya puo ka nepagalo le ka go itshepa; lemoga, mafoko le dipopego ka nonofo; dirisa mefuta ya ranola, sekaseka le go tlhalosa bokao le tiriso ya dipopi tsa dipolelo mo maitlhomong a tiriso ka mafoko le dipopego ka nonofo tota; dirisa gale; bontsha bokgoni jo bo siameng jwa tiriso mefuta e mentsi e e farologaneng a dipolelo mo ya thutapuo le tlotlontswe. maitlhomong a tirisopuo ya ka gale; bontsha bokgoni jo bo siameng jwa tiriso ya thutapuo le tlotlontswe.
Phitlhelelo ka matsetseleko
Ditlhaloso tsa Bokgoni
Kwa bofelong ba Kereiti ya 10 moithuti yo o fitlheletseng dithuto ka matsetseleko a ka:
bua le go tlhagisa ditlhangwa ka go itshepa, dikakanyo di nyalelana e bile di lomagane go le gantsi; bontsha maitemogelo a a kgodisang a tiriso ya puo ka tshisimogo le tlotlo; nna tsebentlha go lemoga tshedimosetso mo maitlhomong a a farologaneng fela a bontsha go okaoka fa a ranola, sekaseka le go tlhalosa; dirisa puo ka thelelo go le gantsi mo maemong a a tlwaelegileng a tlhaeletsano.
lemoga tshedimosetso ka go itshepa go le gantsi fa a buisa le go lebelela fela a bontsha go okaoka fa a ranola, sekaseka le go tlhalosa ditlhangwa; bontsha go tlhaloganya go go siameng, le go gatelela dikakanyo tsa gagwe sentle a bo a di tshegetsa ka dintlha; buisetsa kwa godimo ka thelelo go le gantsi; bontsha tshisimogo mo dikakanyong tsa batho ba bangwe tse di farologaneng le tsa setso.
kwala le go tlhagisa ditlhangwa tsa nyalelano le tomagano ya dikakanyo le nepagalo go le gantsi mme a dira diphoso; kwala/tlhagisa go ya ka baamogedi, maitlhomo, maemo le dikagego tse di farologaneng go le gantsi; rulaganya dikakanyo le dintlha tsa tshegetso ka tsela e e tswelelang, e e dirang gore batho ba dumalane le ene a ntse a bontsha bosupi jo bo rileng jwa boitshimololedi; boeletsa le go baakanya diphoso mo dikwalong ka thuso ya mongwe go tlhagisa ditlhangwa tse di tokafetseng.
Ditlhaloso tsa Bokgoni
Kwa bofelong ba Kereiti ya 11 moithuti yo o Kwa bofelong ba Kereiti ya 12 moithuti yo o fitlheletseng dithuto ka matsetseleko a ka: fitlheletseng dithuto ka matsetseleko a ka:
bua le go tlhagisa ditlhangwa ka go itshepa, go 
 bua le go tlhagisa ditlhangwa ka go itshepa, go na le nyalelano le tomagano ya dikakanyo go le na le nyalelano le tomagano ya dikakanyo go le gantsi; bontsha maitemogelo a a kgodisang le go gantsi, bontsha maitemogelo a a kgodisang le go dirisa puo ka tshisimogo le tlotlo; nna tsebentlha dirisa puo ka tshisimogo le tlotlo; nna tsebentlha go lemoga le go ranola tshedimosetso mo go ranola tshedimosetso mo maitlhomong a a maitlhomong a a farologaneng fela a bontsha go farologaneng fela a bontsha go okaoka ka okaoka ka dinako dingwe, sekaseka le go dinako dingwe fa a ranola, sekaseka le go tlhalosa; dirisa puo ka thelelo go le gantsi mo tlhalosa; dirisa puo ka thelelo go le gantsi mo maemong a a farologaneng a tlhaeletsano. maemong a mantsi a a tlwaelegileng a tlhaeletsano.
lemoga le go ranola tshedimosetso ka go itshepa 
 lemoga le go ranola tshedimosetso ka go itshepa bogolo jwa dinako fa a buisa le go lebelela fela go le gantsi fa a buisa le go lebelela fela a a bontsha go okaoka fa a sekaseka le go tlhalosa bontsha go okaoka fa a sekaseka le go tlhalosa ditlhangwa; bontsha go tlhaloganya go go ditlhangwa; bontsha go tlhaloganya go go siameng le go gatelela dikakanyo tsa gagwe siameng le go gatelela dikakanyo tsa gagwe sentle; buisetsa kwa godimo a bontsha thelelo le sentle; buisetsa kwa godimo go le gantsi a maikutlo; bontsha tshisimogo mo dikakanyong bontsha tshisimogo mo dikakanyong le mo le mo dintlheng tsa setso tse di farologaneng. dintlheng tsa setso tse di farologaneng.
kwala le go tlhagisa ditlhangwa tse di nang le 
 kwala le go tlhagisa ditlhangwa tse di nang le nyalelano le tomagano ya dikakanyo ka nyalelano le tomagano ya dikakanyo ka nepagalo go le gantsi fela a dira diphoso tse di nepagalo go le gantsi; kwala/tlhagisa go ya ka rileng; kwala/tlhagisa go ya ka baamogedi, baamogedi, maitlhomo, maemo le dikagego tse maitlhomo, maemo le dikagego tse di di farologaneng go le gantsi; rulaganya farologaneng go le gantsi; rulaganya dikakanyo dikakanyo le dintlha tsa tshegetso ka tsela e e le dintlha tsa tshegetso ka tsela e e tswelelang, e tswelelang, e e dirang gore batho ba dumalane le e dirang gore batho ba dumalane le ene, mme a ene mme a bontsha boitshimololedi jo bo rileng; bontsha boitshimololedi jo bo rileng; boeletsa le boeletsa le go baakanya diphoso mo dikwalong go baakanya diphoso mo dikwalong ka boene go ka boene go re gantsi, e le go tlhagisa le gantsi e le go tlhagisa ditlhangwa tse di ditlhangwa tse di tokafetseng. tokafetseng.
Khoutu S Sekale Ditlhaloso tsa Bokgoni
60-79% 
 tlhaloganya le go dirisa dipopi le melawana ya
Phitlhelelo ka puo ka go itshepa go le gantsi, lemoga, ranola le matsetseleko go tlhalosa bokao le tiriso ya mafoko le
Tsweletso dipopego tsa mafoko go le gantsi; dirisa dipopi tse di farologaneng tsa dipolelo mo maitlhomong a tirisopuo ya ka gale fela a dira diphoso tse di rileng; bontsha bokgoni jo bo siameng jwa tiriso ya thutapuo le tlotlontswe.
Ditlhaloso tsa Bokgoni Ditlhaloso tsa Bokgoni tlhaloganya le go dirisa dipopi le melawana ya puo ka nepagalo le go itshepa go le gantsi; lemoga, ranola le go tlhalosa bokao le tiriso ya mafoko le dipopego tsa mafoko go le gantsi; dirisa dipopi tsa dipolelo tse di farologaneng mo maitlhomong a tirisopuo ya ka gale fela a dira diphoso tse di rileng; bontsha bokgoni jo bo siameng jwa tiriso ya thutapuo le tlotlontswe..
 tlhaloganya le go dirisa dipopi le melawana ya puo ka nepagalo le go itshepa go le gantsi; lemoga, ranola le go tlhalosa bokao le tiriso ya mafoko le dipopego tsa mafoko go le gantsi; dirisa mefuta ya dipopi tsa dipolelo mo maitlhomong a tirisopuo ya ka gale fela a dira diphoso tse di rileng; bontsha bokgoni jo bo siameng jwa tiriso ya thutapuo le tlotlontswe.
50-59% Phitlhelelo e e itumedisang
Ditlhaloso tsa Bokgoni
Kwa bofelong ba Kereiti ya 10 moithuti yo o fitlheletseng dithuto ka go itumedisa a ka:
bua le go tlhagisa ditlhangwa ka go itshepa, go na le nyalelano le tomagano e e isegang ya dikakanyo; bontsha maitemogelo a tiriso ya puo ka tshisimogo le tlotlo; nna tsebentlha go lemoga tshedimosetso fela a tlhoka tshegetso fa a ranola, sekaseka le go tlhalosa; dirisa puo ka thelelo e e isegang mo maemong a a tlwaelegileng a tlhaeletsano.
lemoga le go ranola tshedimosetso ka tsela e e isegang le go itshepa fa a buisa le go lebelela fela a nna le bothata fa a sekaseka le go tlhalosa ditlhangwa; bontsha go tlhaloganya go go isegang, gatelela dikakanyo tsa gagwe le go di tshegetsa ka dintlha; buisetsa kwa godimo ka thelelo e e isegang ka dinako dingwe; bontsha tshisimogo e e isegang mo dikakanyong tsa ba bangwe le mo go tsa setso tse di farologaneng.
kwala le go tlhagisa fela ditlhangwa ka boitlhamedi jo bo amogelesegang fela go na le tlhaelo mo nyalelanong, le tomaganong ya dikakanyo le nepagalo ka dinako dingwe; kwala/tlhagisa go ya ka maitlhomo, maemo le dikagego fa a thusiwa ke mongwe; rulaganya dikakanyo le dintlha tsa tshegetso ka tsela e e isegang le ka tlhomamo; boeletsa le go baakanya diphoso mo dikwalong ka tshegetso ka dinako tsotlhe go tlhagisa ditlhangwa ka tokafalo e e isegang.
Ditlhaloso tsa Bokgoni
Kwa bofelong ba Kereiti ya 11 moithuti yo o Kwa bofelong ba Kereiti ya 12 moithuti yo o fitlheletseng dithuto ka go itumedisa a ka: fitlheletseng dithuto ka go itumedisa a ka:
bua le go tlhagisa ditlhangwa ka go itshepa, 
 bua le go tlhagisa ditlhangwa ka go itshepa, nyalelano le tomagano ya dikakanyo e e isegang nyalelano le tomagano ya dikakanyo e e isegang tlhoka thotloetso ka dinako dingwe; bontsha le thotloetso ka dinako dingwe; bontsha maitemogelo a a isegang a tirisopuo ka maitemogelo a a isegang a tiriso ya puo ka tshisimogo le tlotlo; nna tsebentlha ka tsenelelo tshisimogo le tlotlo; nna tsebentlha ka tsenelelo e e isegang go lemoga tshedimosetso fela a e e isegang go lemoga le go ranola tlhoka tshegetso fa a ranola, sekaseka le go tshedimosetso fela a tlhoka tshegetso fa a tlhalosa; dirisa puo ka thelelo e e isegang mo sekaseka le go tlhalosa; dirisa puo ka thelelo e e maemong a tlhaeletsano. isegang mo maemong a tlhaeletsano.
lemoga le go ranola tshedimosetso ka tsela e e 
 lemoga le go ranola tshedimosetso ka tsela e e isegang le go itshepa fa a buisa le go lebelela isegang le go itshepa fa a buisa le go lebelela fela a tlhoka tshegetso fa a sekaseka le go fela a tlhoka tshegetso fa a sekaseka le go tlhalosa ditlhangwa; bontsha go tlhaloganya go tlhalosa ditlhangwa; bontsha go tlhaloganya go go isegang mme a gatelela dikakanyo tsa gagwe go isegang mme a gatelela dikakanyo tsa gagwe le go di tshegetsa ka tekano; buisetsa kwa le go di tshegetsa ka tekano; buisetsa kwa godimo a ka thelelo e e isegang; bontsha godimo ka thelelo e e isegang; bontsha tshisimogo e e isegang mo dikakanyong tsa ba tshisimogo e e isegang mo dikakanyong tsa ba bangwe le mo go tsa setso tse di farologaneng. bangwe le mo go tsa setso tse di farologaneng.
kwala le go tlhagisa ka tsela e e isegang fela 
 kwala le go tlhagisa ka tsela e e isegang fela ditlhangwa di bontsha tlhaelo mo nyalelanong le ditlhangwa di bontsha tlhaelo mo nyalelanong le tomaganong ya dikakanyo ka dinako dingwe; tomaganong ya dikakanyo ka dinako dingwe; kwala/tlhagisa go ya ka baamogedi, maitlhomo, kwala/tlhagisa go ya ka baamogedi, maitlhomo, maemo le dikakego ka thuso ya mongwe; maemo le dikagego ka thuso ya mongwe; rulaganya dikakanyo le dintlha tsa tshegetso ka rulaganya dikakanyo le dintlha tsa tshegetso ka tekano le tlhomamo; boeletsa le go baakanya tekano le tlhomamo; boeletsa le go baakanya diphoso mo dikwalong ka tshegetso go tlhagisa diphoso mo dikwalong ka tshegetso go tlhagisa ditlhangwa ka tokafalo e e isegang. ditlhangwa ka tokafalo e e isegang.
Khoutu S Sekale Ditlhaloso tsa Bokgoni
50-59% 
 tlhaloganya le go dirisa dipopi le melawana ya
Phitlhelelo e e tirisopuo ka go itshepa le ka nepagalo e e itumedisang isegang; lemoga, ranola le go tlhalosa bokao jwa
Tsweletso tiriso ya mafoko le dipopego tsa mafoko ka nepagalo e e isegang ka tshegetso; dirisa dipopi tse di farologaneng tsa dipolelo mo maitlhomong a tiriso ya puo ka gale; bontsha bokgoni jo bo isegang jwa tiriso ya thutapuo le tlotlontswe.
Ditlhaloso tsa Bokgoni Ditlhaloso tsa Bokgoni tlhaloganya le go dirisa dipopi le melawana ya puo ka nepagalo e e isegang; lemoga, ranola le go tlhalosa bokao jwa tiriso ya mafoko le dipopego tsa mafoko ka nepagalo e e isegang ka tshegetso; dirisa dipopi tse di farologaneng tsa dipolelo mo maitlhomong a tirisopuo ya ka gale fela a dira diphoso ka dinako dingwe; bontsha bokgoni jo bo isegang jwa tiriso ya thutapuo le tlotlontswe. 
 tlhaloganya le go dirisa dipopi le melawana ya puo ka nepagalo e e isegang; lemoga, ranola le go tlhalosa bokao jwa tiriso ya mafoko le dipopego tsa mafoko ka nepagalo e e isegang ka tshegetso; dirisa dipopi tse di farologaneng tsa dipolelo mo maitlhomong a tirisopuo ya ka gale fela a dira diphoso; bontsha bokgoni jo bo isegang jwa tiriso ya thutapuo le tlotlontswe.
40-49% Phitlhelelo ka tekano
Ditlhaloso tsa Bokgoni
Kwa bofelong ba Kereiti ya 10 moithuti yo o fitlheletseng dithuto ka tekano a ka:
bua le go tlhagisa ditlhangwa ka go itshepa go go lekaneng, nyalelano le tomagano ya dikakanyo fela a tlhoka go gakololwa ka dinako tsotlhe; bontsha maitemogelo a a lekaneng a tiriso ya puo ka tshisimogo le tlotlo; nna tsebentlha go go isegang go lemoga tshedimosetso fela a tlhoka tshegetso fa a ranola, sekaseka le go tlhalosa; dirisa puo ka thelelo e e lekaneng mo maemong a a tlwaelegileng a tlhaeletsano.
lemoga le go ranola tshedimosetso ka tekano go le gantsi fa a buisa le go lebelela fela a nna le bothata jwa go lemoga, ranola, sekaseka le go tlhalosa ditlhangwa ka boene; bontsha go tlhaloganya ka tekano fela a okaoka fa a tlhagisa dikakanyo tsa gagwe kgotsa a tshegetsa ka dintlha; buisetsa kwa godimo ka thelelo e e lekaneng; bontsha tshisimogo ka tekano mo dikakanyong tsa batho ba bangwe le mo go tsa setso.
kwala le go tlhagisa ka tekano fela ditlhangwa di bontsha tlhaelo ya nyalelano le tomagano ya dikakaoyo le nepagalo ka dinako dingwe; kwala/tlhagisa ka tekano go ya ka baamogedi, maitlhomo, maemo le dikagego; rulaganya dikakanyo le dintlhakemo ka tekano, tlhomamo le tshegetso ka dinako tsotlhe; boeletsa le go baakanya diphoso mo dikwalong fela a tlhoka tshegetso ka dinako tsotlhe go tila diphoso tse di ka senyang bokao.
Ditlhaloso tsa Bokgoni
Kwa bofelong ba Kereiti ya 11 moithuti yo o Kwa bofelong ba Kereiti ya 12 moithuti yo o fitlheletseng dithuto ka tekano a ka: fitlheletseng dithuto ka tekano a ka:
bua le go tlhagisa ditlhangwa ka go itshepa go 
 bua le go tlhagisa ditlhangwa ka go itshepa go go lekaneng, nyalelano le tomagano ya go lekaneng, nyalelano le tomagano ya dikakanyo fela a tlhoka go gakololwa; bontsha dikakanyo fela a tlhoka go gakololwa ka dinako maitemogelo a a lekaneng a tshisimogo le tlotlo; dingwe bontsha maitemogelo a a lekaneng a nna tsebentlha go go lekaneng go lemoga tiriso puo ka tshisimogo le tlotlo; nna tsebentlha tshedimosetso fela a itemogela bothata fa a go go lekaneng go lemoga, le go ranola sekaseka, ranola le go tlhalosa ditlhangwa; dirisa tshedimosetso fela a itemogela mathata fa a puo ka thelelo e e lekaneng mo maemong a a sekaseka le go tlhalosa ditlhangwa; dirisa puo ka tlwaelegileng a tlhaeletsano. thelelo e e lekaneng mo maemong a a farologaneng a tlhaeletsano.
lemoga tshedimosetso ka tekano fa a buisa le go 
 lemoga tshedimosetso ka tekano fa a buisa le go lebelela fela a nna le bothata fa a ranola, lebelela fela a nna le bothata fa a ranola, sekaseka le go tlhalosa ditlhangwa ka dinako sekaseka le go tlhalosa ditlhangwa ka dinako dingwe ka boene; bontsha go tlhaloganya ka dingwe ka boene; bontsha go tlhaloganya ka tekano fela a okaoka fa a dikakanyo tsa gagwe tekano fela a okaoka fa a fa dikakanyo tsa le go di tshegetsa; buisetsa kwa godimo ka gagwe le go di tshegetsa; buisetsa kwa godimo thelelo e e lekaneng; bontsha tshisimogo e e ka thelelo e e lekaneng; bontsha tshisimogo e e lekaneng mo dikakanyong le mo dintlheng tsa lekaneng mo dikakanyong le mo dintlheng tsa setso tse di farologaneng. setso tse di farologaneng.
kwala le go tlhagisa ka tekano fela ditlhangwa 
 kwala le go tlhagisa ka tekano fela ditlhangwa di bontsha tlhaelo ya nyalelano le tomagano ya di bontsha tlhaelo ya nyalelano le tomagano ya dikakanyo le nepagalo ka dinako dingwe; dikakanyo le nepagalo ka dinako dingwe; kwala/tlhagisa go ya ka baamogedi, maitlhomo, kwala/tlhagisa go ya ka baamogedi, maitlhomo, maemo le dikagego tse di farologaneng ka thuso maemo le dikagego tse di farologaneng ka thuso ya mongwe, ka tekano; rulaganya dikakanyo ka ya mongwe, ka tekano; rulaganya dikakanyo ka tlhomamo le ka tekano; boeletsa le go baakanya tlhomamo le ka tekano; boeletsa le go baakanya diphoso mo dikwalong fela a tlhoka thuso ka diphoso mo dikwalong fela a tlhoka thuso ka dinako tsotlhe go tila diphoso tse di ka senyang dinako dingwe go tila diphoso tse di senyang bokao. bokao ka dinako dingwe.
Khoutu S Sekale Ditlhaloso tsa Bokgoni
40-49% 
 tlhaloganya le go dirisa dipopi le melawana ya
Phitlhelelo ka tekano puo ka tekano fela a dira diphoso tse dintsi tse di
Tsweletso botlhaswa; lemoga, ranola le go tlhalosa bokao jwa tiriso ya mafoko le dipopego tsa mafoko ka tshegetso e e tsweletseng ka dinako dingwe;
dirisa dipopi tse di farologaneng tsa dipolelo mo maitlhomong a tiriso fela a dira diphoso tse dintsi tse di botlhaswa; bontsha bokgoni jo bo lekaneng jwa tiriso ya thutapuo le tlotlontswe.
Ditlhaloso tsa Bokgoni Ditlhaloso tsa Bokgoni tlhaloganya le go dirisa dipopi le melawana ya tirisopuo ka tekano fela a dira diphoso tse di botlhaswa; bontsha, ranola le go tlhalosa bokao jwa tiriso ya mafoko le dipopego tsa mafoko ka tekano, ka tshegetso; dirisa dipopi tse di farologaneng tsa dipolelo mo maitlhomong a tiriso fela a dira diphoso tse di botlhaswa; bontsha bokgoni jo bo lekaneng jwa tiriso ya thutapuo le tlotlontswe. 
 tlhaloganya le go dirisa dipopi le melawana ya tirisopuo ka tekano fela a dira diphoso tse di botlhaswa; bontsha, ranola le go tlhalosa bokao jwa tiriso ya mafoko le dipopego tsa mafoko ka tekano, ka tshegetso; dirisa dipopi tse di farologaneng tsa dipolelo mo maitlhomong a tiriso fela a dira diphoso tse dintsi; bontsha bokgoni jo bo lekaneng jwa tiriso ya thutapuo le tlotlontswe.
30-39% Phitlhelelo ka bontlhanngwe
Ditlhaloso tsa Bokgoni
Kwa bofelong ba Kereiti ya 10 moithuti yo o fitlheletseng dithuto ka bontlhanngwe a ka:
bua le go tlhagisa ditlhangwa fela a kgona go le gonnye go bontsha nyalelano le tomagano ya dikakanyo; bontsha maitemogelo a tirisopuo ka tshisimogo le tlotlo ka sewelo; kgona go le gonnye go reetsa ka tsenelelo go lemoga tshedimosetso, e bile a itemogela bothata go le gantsi go ranola le go sekaseka ditlhangwa; kgona go tlhaeletsana mo maemong a a tlwaelegileng a tshedimosetso ka thelelo e e bokoa ka dinako dingwe.
ranola, sekaseka le go tlhalosa ditlhangwa ka boene di ka nepagala ka dinako dingwe fa a buisa le go lebelela; kgona go le gonnye go bontsha go tlhaloganya kgotsa go tlhagisa dikakanyo tsa gagwe le go di tshegetsa; buisetsa kwa godimo a bontsha thelelo ka sewelo; bontsha tshisimogo mo dikakanyong le mo dintlheng tsa setso tse di farologaneng ka sewelo.
kwala le go tlhagisa ditlhangwa ka nyalelano le tomagano ya dikakanyo ka sewelo; kwala go ya ka baamogedi, maitlhomo, maemo le dikagego ka sewelo le fa a bona thuso ka dinako tsotlhe; rulaganya dikakanyo le dintlha tsa tshegetso tse di bonolo ka tshegetso fela, mme ga di na tlhomamo le bokao bo fosagaditswe, diphoso ke tse di tseneletseng go le gantsi; bontsha bosupi jo bonnye jwa poeletso le go baakanya diphoso le fa a bona thuso ka metlha.
Ditlhaloso tsa Bokgoni
Kwa bofelong ba Kereiti ya 11 moithuti yo o Kwa bofelong ba Kereiti ya 12 moithuti yo o fitlheletseng dithuto ka bontlhanngwe a ka: fitlheletseng dithuto ka bontlhanngwe a ka:
bue le go tlhagisa ditlhangwa ka go okaoka 
 bua le go tlhagisa ditlhangwa ka go okaoka mme mme di na le nyalelano le tomagano ya di na le nyalelano le tomagano ya dikakanyo; dikakanyo ka sewelo; bontsha maitemogelo a bontsha maitemogelo a tiriso ya puo e e tirisopuo ka tshisimogo le tlotlo ka sewelo; bontshang tshisimogo le tlotlo ka sewelo; kgona kgona go le gonnye go nna tsebentlha go lemoga gole gonnye go nna tsebentlha go lemoga le go tshedimosetso mme a itemogela bothata fa a ranola tshedimosetso mme a itemogela bothata sekaseka le go ranola ditlhangwa le fa a bona fa a sekaseka le go tlhalosa ditlhangwa le fa a thuso. bona thuso.
tlhaeletsana ka dinako dingwe mo mabakeng a a 
 ranola, sekaseka le go tlhalosa ditlhangwa ka tlwaelegileng ka thelelo ka sewelo; ranola, boene le ka nepagalo ka sewelo fa a buisa le go sekaseka le go tlhalosa ditlhangwa ka boene le ka lebelela; bontsha tlhaelo ya go tlhaloganya le go nepagalo ka sewelo thata fa a buisa le go lebelela; tshegetsa dikakanyo tsa gagwe ka sewelo; bontsha tlhaelo ya go tlhaloganya le go tshegetsa buisetsa kwa godimo ka thelelo ka sewelo kgona dikakanyo tsa gagwe ka sewelo; buisetsa kwa go le gonnye go bontsha tshisimogo mo godimo a bontsha thelelo ka sewelo; kgona go le dikakanyong tsa ba bangwe le mo go tsa setso gonnye go bontsha tirisopuo ka tshisimogo mo tse di farologaneng. dikakanyong tsa ba bangwe le mo go tsa setso tse di farologaneng.
kwala le go tlhagisa ditlhangwa di na le tlhaelo 
 kwala le go tlhagisa ditlhangwa di na le tlhaelo ya nyalelano le tomagano ya dikakanyo kgotsa ya nyalelano le tomagano ya dikakanyo le nepagalo; kgona go le gonnye go kwala/tlhagisa nepagalo; kgona go le gonnye ke go go ya ka baamogedi, maitlhomo,maemo le kwala/tlhagisa go ya ka baamogedi, maitlhomo, dikagego tse di farologaneng le fa a bona thuso; maemo le dikagego tse di farologaneng; rulaganya dikakanyo le dintlha tsa tshegetso tse rulaganya dikakanyo le dintlha tsa tshegetso tse di bonolo ka tshegetso fela, mme ga di a di bonolo ka tshegetso fela, mme ga di a tlhomama le bokao bo fosagaditswe ke diphoso tlhomama le bokao bo fosagaditswe; bontsha tse di tseneletseng; bontsha bosupi jo bonnye bosupi jo bonnye jwa poeletso le paakanyo ya jwa poeletso le paakanyo ya diphoso le fa a diphoso le fa a ntse a bona thuso ka metlha. bona thuso ka metlha.
tlhaloganya le go dirisa dipopi le melawana ya puo ka sewelo mme a dira diphoso tse di tseneletseng; lemoga, ranola le go tlhalosa bokao le tiriso ya mafoko ka sewelo le dipopego tsa mafoko le fa a bona thuso; dirisa dipopi tse di bonolo tsa dipolelo fela mo maitlhomong a tiriso ya puo ka gale mme a dira diphoso tse dintsi; bontsha tlhaelo ya bokgoni jwa go dirisa thutapuo le tlotlontswe.
Khoutu S Sekale Ditlhaloso tsa Bokgoni
30-39% 
 kgona go le gonnye go tlhaloganya le go dirisa
Phitlhelelo ka dipopi le melawana ya puo mme a dira diphoso bontlhanngwe tse dintsi tse di tseneletseng; bontsha, ranola le
Tsweletso go tlhalosa bokao le tiriso ya mafoko le dipopego tsa mafoko ka sewelo le fa a bona thuso ka dinako tsotlhe; dirisa dipopi tse di bonolo tsa dipolelo mo maitlhomong a tiriso fela a dira diphoso tse dintsi thata; bontsha tlhaelo ya bokgoni jwa go dirisa thutopuo le tlotlontswe.
Ditlhaloso tsa Bokgoni tlhaloganya le go dirisa dipopi le melawana ya puo ka sewelo mme a dira diphoso tse di tseneletseng; lemoga, ranola le go tlhalosa bokao le tiriso ya mafoko ka sewelo le dipopego tsa mafoko le fa a bona thuso; dirisa dipopi tse di bonolo tsa dipolelo fela mo maitlhomong a tiriso ya puo ka gale a dira diphoso; bontsha tlhaelo ya bokgoni jwa go dirisa thutapuo le tlotlontswe.
0-29% Phitlhelelo e e tlhaelang
Ditlhaloso tsa Bokgoni
Kwa bofelong ba Kereiti ya 10 moithuti yo o fitlheletseng dithuto ka Phitlhelelo e e tlhaelang a ka:
bua le go tlhagisa ditlhangwa fela ka kgaotso e e nyemisang mooko; bontsha tlhaelo e kgolo ya maitemogelo a tirisopuo ka tshisimogo le tlotlo; tlhaela bokgoni jwa go reetsa ka tsenelelo go ranola, sekaseka, le go tlhalosa tshedimosetso; dirisa puo fela boatleng a sa tlhaloganye ka jalo tlhaeletsano e bokoa ka ntlha ya tlhaelo ya tlotlontswe.
lemoga, ranola, sekaseka kgotsa go tlhalosa ditlhangwa fa a buisa le go lebelela ka thetelelo; retelelwa gotlhelele go bontsha go tlhaloganya kgotsa go tshegetsa dikakanyo tsa gagwe ka dintlha; retelelwa ke go bontsha tshisimogo mo dikakanyong le mo dintlheng tsa setso tse di farologaneng ka thetelelo.
kwala le go tlhagisa ditlhangwa tse di sa tlhaloganyeng ka di sena nyalelano le tomagano ya dintlha e bile di sa nepagala; retelelwa ke go kwala go ya ka baamogedi, maitlhomo, maemo le dikagego tse di farologaneng; tlhagisa sekwalwa se se kgamathetseng diphoso tse di bontshang tlhaelo e kgolo ya kitso ya thutapuo; retelelwa gotlhelele go bontsha bosupi jwa poeletso le paakanyo ya diphoso mo dikwalong; le fa a ntse a bona thuso ka metlha ga a bontshe tokafalo epe.
Ditlhaloso tsa Bokgoni
Kwa bofelong ba Kereiti ya 11 moithuti yo o Kwa bofelong ba Kereiti ya 12 moithuti yo o fitlheletseng dithuto ka Phitlhelelo e e tlhaelang a fitlheletseng dithuto ka Phitlhelelo e e tlhaelang a ka: ka:
bua le go tlhagisa ditlhangwa fela ka go kgaotsa 
 bua le go tlhagisa ditlhangwa ka go kgaotsa go go go nyemisang mooko; bontsha maitemogelo a go nyemisang mooko; bontsha maitemogelo a mannye thata le tiriso ya puo e e bontshang mannye thata le tiriso ya puo e e bontshang tshisimogo le tlotlo; bontsha tlhaelo e kgolo ya tshisimogo le tlotlo; bontsha tlhaelo e kgolo go tlotlontswe le tiriso ya puo e e bokoa thata; bontsha, ranola, sekaseka le go tlhalosa retelelwa ke go bontsha, ranola, sekaseka le go tshedimosetso fa a reetsa ka ntlha ya bokgoni jo tlhalosa tshedimosetso fa a reetsa ka ntlha ya bo bokoa thata jwa theetso. bokgoni jo bo bokoa thata jwa theetso.
lemoga, ranola, sekaseka le go tlhalosa 
 lemoga, ranola, sekaseka le go tlhalosa ditlhangwa ka bothata fa a buisa le go lebelela; ditlhangwa ka bothata fa a buisa le go lebelela; retelelwa ke go tlhaloganya kgotsa go tshegetsa retelelwa ke go tlhaloganya kgotsa go tshegetsa dikakanyo; buisetsa kwa godimo a itemogela dikakanyo; buisetsa kwa godimo a itemogela bothata jwa thelelo le go bontsha tshisimogo mo bothata jwa thelelo le go bontsha go tshisimogo dikakanyong tsa ba bangwe mo go tsa setso tse mo dikakanyong tsa ba bangwe le mo go tsa di farologaneng ka ntlha ya tlhaloganyo e e setso tse di farologaneng ka ntlha ya tlhaloganyo bokoa ya puo. e e bokoa ya puo.
kwala ditlhangwa go sena nyalelano le tomagano 
 kwala ditlhangwa go sena nyalelano le ya dikakanyo ka nepagalo; retelelwa go tomagano ya dikakanyo ka nepagalo; retelelwa kwala/tlhagisa go ya ka baamogedi, maitlhomo, go kwala/tlhagisa go ya ka baamogedi, maemo le dikagego tse di farologaneng fa a maitlhomo, maemo le dikagego tse di kwala le go tlhagisa a tlhagisa sekwalwa se se farologaneng, fa a kwala le go tlhagisa a tlhagisa kgamathetseng diphoso tse di kgoreletsang sekwalwa se se kgamathetseng diphoso tse di bokao, fela ka ntlha ya go sa tlhaloganyeng kgoreletsang bokao fela, ka ntlha ya go sa ditlhogo le tiriso e e bokoa ya puo; retelelwa ke tlhaloganyeng ditlhogo le tiriso e e bokoa ya go bontsha bosupi jwa poeletso le paakanyo ya puo; retelelwa ke go bontsha bosupi jwa diphoso mo dikwalong le fa a bona thuso ka poeletso le paakanyo ya diphoso mo dikwalong metlha. le fa a bona thuso ka metlha.
tlhaloganya le go dirisa dipopi le melawana ya puo ka bothata a bontsha go tlhaloganya go gonnye thata gwa tshimologo ya mafoko le dipopego tsa mafoko fela; dirisa dipolelo tse di seng go ya ka thutapuo e bile a sa tlhaloganye thutapuo le tlotlontswe.
Khoutu S Sekale Ditlhaloso tsa Bokgoni
0-29% Phitlhelelo e e tlhaelang (Tsweletso) 
 tlhaloganya le go dirisa dipopi le melawana ya puo ka bothata a bontsha kitso e nnye thata ya tshimologo ya mafoko le dipopego tsa mafoko; dirisa dipolelo tse di seng go ya ka thutapuo e bile a bontsha go se tlhaloganye thutapuo le tlotlontswe.
Ditlhaloso tsa Bokgoni tlhaloganya le go dirisa dipopi le melawana ya puo ka bothata a bontsha go tlhaloganya go gonnye thata gwa tshimologo ya mafoko le dipopego tsa mafoko fela; dirisa dipolelo tse di seng go ya ka thutapuo e bile a sa tlhaloganye thutapuo le tlotlontswe.
LENAANEFOKO LA MAREO
akeronimi - le foko le le agiwang ka go kapodisa ditlhaka/mafoko a ntlha a polelwana kgotsa leina sekao; TD
Thuto ya dipoelo.baakanya diphoso - go ntsha diphoso tsa mokwalo le matshwao a puiso a etswe tlhoko.baamogedi - bareetsi, babogedi, babuisi ba mefuta e e farologaneng ya tlhaeletsano ka kakaretso.boakaretsi - molawana o o reng thuto e fitlhelelwe ke baithuti botlhe ntle le go ba kgetholola ka ntlha ya bokoa bongwe jwa bona, e ka nna jwa dirwe tsa mmele kana tlhaloganyo.bodiragatsi - go tsaya karolo mo motshamekong, sekai terama.bokgabane - matsetseleko.boitlhamedi - mafoko a setheo kgotsa borutegi jo bo rileng; e le mareo a a ka itsiweng ke ba setheo felaboitshimololedi - boikakanyetsi jwa moithuti ka nosi jo bo kgethegileng, a bo ithaetse go tlhagisa kitso ya gagwe.bonnye jo bo dumeletsweng - ntlha e e kwa tlase e e kayang gore tiragatso e e neilweng e fitlheletswe. Sekao;
Fa moithuti a newa tiro e e leng gore o tshwanetse go bona diperesente di le 50 go e falola, peresente e, kebonnye jo bo dumeletsweng go falola.bokao jo bo bofitlha - bokao jo bo kunameng bo sa tlhalosege bo le tlhôlôlôbotlhagisi pele jwa setshwantsho le lemorago lwa sone - sekao go tlhagisa dithungthung le pula ya matlakadibe kwa tshimologong ya setshwantsho go latelwa ke ditiragalo tse di tshosang didiriswadintsi - go dirisa mmogo didiriswa jaaka setlhangwa, ditshwantsho, digatisamodumo, thelebipene,bidiyo jj jaaka dithusathuto mo thutong.dikarolo tsa polelo - dikarolwana tse di bopang polelo jk, lediri, sedirwa, letiro, dipolelwana jj. dipopi tsa puo - dikarolwana tsa puodipuisano - ditherisano tse go ikaeletsweng gore go dumalanwe ka mogopolo pele go tsewa tshwetso kgotsa go diriwa sengwe dingangisano - dikganetsano dipoelo tsa botlhokwa - dipoelo tse, mmogo le Dipoelo tse Dikgolo, tse di bopang Dipoelo tse Kgolo tsa Pegelo
Dipuo - Setswana Puotlaleletso ya Bobedi ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso), tse di tlhotlhelediwang ke Molaotheo - di akaretsa dikgono tsa pinagare tsa botshelo tsa baithuti, jaaka tlhaeletsano, kakanyo e e tseneletseng, tiro le tsamaiso ya tshedimosetso, tiro ya ditlhopha le ya baagi le dikgono tsa go lekanyetsa.
dipoelo tsa kgolo - tsona, mmogo le Dipoelo tsa Botlhokwa, di bopa pinagare ya dipoelo tsa Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso), tse di tlhotlheletswang ke Molaotheo - di akaretsa go kgontsha baithuti go ithuta sentle, go nna baagi ba ba nang le boikarabelo.
diponagalo - dilo dingwe tse di itlhophileng tse di tlhaolang se sengwe go se sengwe jaaka poko e farologanale padi. Sekao; Diponagalo tsa leboko ke: ditema, dipoeletso, moribo, morumo, jj.dipotso tse di sa batleng dikarabo - jaaka " A lo batla go boela mo pusong ele ya tlhaolele?"
dipotso tse di tseneletseng - dipotso tse di lekang kitso bogolo jang ka dikgaisano le go itumedisa.ditsela tsa ditiro - tiro e moithuti a batlang go e dira morago ga dithuto. (Dithuto tse a di tlhophileng tsamotheo di lebane le tiro eo.)
ditshwanelo tsa botho - sengwe le sengwe se ka molaotheo wa naga e leng tshwanelo ya moagi mongwe le mongwe, go se dira, bua, amogela jalojalo kwa ntle ga go kgorelediwa kgotsa go kgoreletsa ba bangwe.ditshwantshotshupetso - ditshwantsho tse di nolofaditsweng go bontsha popego kgotsa ka mo selo sebonwang ka teng.
emelela ntlha (go) - go ema kgatlhanong le tlhaselo ka maitlhomo a go netefatsa se a se buang/emetseng.go beela lonao - go beela motho serai kgotsa go epela motho lemena.go phopholetsa - go batla ka go utlwelela ka menwana o sa bone kgotsa go leka go tlhaloganya se o se utlwang ka go akanya.go tlhagisa ntlha ya gagwe - go akgela kgotsa go tshwaela.godisa - go oketsa kitso, bokgoni, kgotsa popego.ineelo - dira tiro kgotsa diragatsa maitlhomo ka botswapelo.ka botlalo - go akaretsa dintlha tse dingwe tse di tlhokagalang kgotsa tse di tshegetsang.kaedi - go thusa ka dikakanyo, dikeletso kgotsa tshedimosetso tse di nang le thuto nngwe ka maitlhomo a go rarabolola bothata go kgontsha batho go ikemela ka bobona.kagego - thulaganyo ya setlhangwa go ya ka popego, bogolo le tatelano ya diteng.
ka tekano - se se dirwang se dirwa ka tsela e e lebeletsweng kgotsa e e amogelegang.kakanyetso - dilo tse di akanngwang e le nnete ka maemo.katlholelopele - kakanyo e e fosagetseng e e dirwang e sena bosupi kgotsa e sa sekasekwa ke mongwe.kgato - kitsiso ya kgotsa bokgoni jwa tiro go ya jaaka fa e dirwa go tswa kwa tshimologong go fitlha kwa bokhutlong.
kgasakgaso - maiteko a ka bomo a go leka go tlhotlheletsa dikakanyo tsa batho ka go tlhagisa tshedimosetso ee ka nnang nnete kgotsa maaka ka maikaelelo a go dira gore ba dumele se ba se utlwang kgotsa ba se bonang.kgobokanyo ya dintlha - go kgobokanya dintlha tse di tsamaelanang ka go di golaganya ka mela.kgonya - go ema tsi! fa o buisalebelela ka tsenelelo - go lebelela lokwalo kgotsa go lo sekaseka ka maitlhomo a go bona bokao jo bo fitlhegileng le go le tlhaloganya.
lebolelateng - mofuta wa bolwetse jo mogare wa lona o atelang mo mading a motswasetlhabelo morago ga gotshwaediwa mme o koafatse masole a mmele.leetsi - mafoko a a etsisang modumo wa sengwe.lenaanenetefatso - papetlana e go kwadilweng dintlha tse di tla lebelelwang fa tiro e e neetsweng e atlega kana e sa atlege ka go feta di tshwaiwa mme morago go tsewe tshwetso e e maleba.lenaane la go ithuta - porogarama ya go ithuta, e akaretsa diteng le mokgwa wa go ruta, tse di kaelwang ke
Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso) mme a tlhangwa kediporofense, dikolo le barutisi.letlhomeso la taolo ya borutegi la bosetphaba - ke morero o o tshwanang le go farologana le paakanyo e e laolang go ithuta le go ruta mo Aferika Borwa.
letshwao - sengwe se se tshwantshitsweng go tsibosa kgotsa go fetisa tshedimosetso/taelo.Sekao; letshwao le, le tlhalosa gore mmino ga o a dumelelwa. le, le bolela gore batho ba ba dirisang ditilo tsa maotwana ba ka dirisa tulo e.maemo a tekanyetso - kitso, kgono le maikutlo tse baithuti ba tshwanetseng go di bontsha le gore bafitlheletse dipoelothuto mo kereiting nngwe le nngwe.
Dipuo - Setswana Puotlaleletso ya Bobedi mafoko a a bokaobontsi - sekao: (i) Mothusi ke kgosi ya Bakgatla kgr:-ke moetapele wa morafe, o tlhomilwe go nna kgosi. (ii) Ke kgosi kwa tirong kgr:-ke ena yo mogolo ka maemo. (iii) Ke kgosi kwa lapeng la gaabo kgr:-ke ena tibola ntha, ngwana wa ntlha.
maitlhomo - lebaka le le dirang gore sengwe se dirwe kgotsa se nne teng.marara - ditiragalo/dintlha tse dintsi tse di golaganeng di le thata go tlhaloganyega.matseno - tlhaloso e e botlalo ka ga sengwe se go buiwang kgotsa go kwadilweng ka ga sona. Sekao; modikwalong matseno a tlhagisa moanelwamogolo, motlhodi wa kgotlhang, lefelokgang, nako jj.
mefuta ya dikwalo - lereo le le dirisetswang mefuta ya dikwalo jaaka diporouse tsa boitlhamedi, maboko lediterama. mefuta ya dipolelo - go na le mefuta e e farologaneng ya dipolelo tse di jaaka dipotso, ditaelo, dipegelo jj.
mekamekana - go dirisana, buisana, lebelela, le go reetsana ka botlalo le ka mokgwa o o rileng go nna le seabe mmogo.melawana - ditlwaelo tse di amogelegileng ka kakaretso, e ka nna ka tsela ya boitshwaro, go buisana le bathoba bangwe kgotsa ka mo mafoko a tshwanetseng go latelana ka teng mo polelong.
metheo e e rulaganyang - metheo le manaane a go ruta a a itshetlegileng ka bokgoni jo bo tshwanetseng go godisiwa mo baithuting le ditlhangwa tse di tla letlang baithuti go tlhatlhoba dintlha tse di ba amang, tsa setphaba le tsa lefatshe lotlhe.
mogare wa lebolelateng - lebelela lebolelatengmogopolo - se motho a se akanyang; monagano.mokgwa - ke tsela e tiro e dirwang ka yona.mokwalotlanyo - go kwala ka motshini o o tlanyang, ka khomputara kgotsa sebalamakgolo.molao wa boitshwaro - melao ya botho e e laolang kgotsa e e tlhotlheletsang boitshwaro jwa motho.motlhala - ntlha kgotsa lenathwana la bosupi le le dirisiwang go tlhagisa nnete e e fitlhegileng kgotsa go rarabolola bothata.namatsha - go itumedisa tota.ngôka - ôka sengwe ka go se kgatlha.nonofo - go tlhagisa tiro ka mokgwa o o lebeletsweng o o atlegileng.
ntlhakemo - ntlha e mmui a e dibelang mo dipuisanong fa a neela mabaka a a maleba.nyalelano - mogopolo le dikakanyo di du malana sentle.pegelo - go bega sengwe ka go se ranola ka maitlhomo a go senola bokao jwa sona.pegelo ya kharikhulamo ya bosetphaba - pegelo e e emelang pholisi ya go ithuta le go ruta kwa dikolong mo thutong ya Thuto le Katiso e e Tswelelang.Poelo ya go Ithuta - dipholo kwa bofelong ba tiro ya go ithuta mo thutong e e ikaegileng ka dipoelo tse dithusang go batla tiro ya go ithuta.pueletsopuiso - go buisa ka maitlhomo a go netefatsa fa o kwadile sentle go se na difatlhi, morago o tlhagisetiro ya gago go ka buisiwa ke botlhe porofaele ya moithuti - rekotokakaretso ya moithuti, go akarediwa tshedimosetso ka ga gagwe, kgolo yaloago, ditlhokego tsa tshegetso, dikao tsa bontlhanngwe jwa tiro ya gagwe, le pegelo ya ngwaga otlhe. potofolio ya moithuti - faele ya moithuti mongwe le mongwe kgotsa kokoanyo ya tiro ya gagwe ya tekanyetso ya tsweletso ya ngwaga otlhe.
potsotherisano - puisano gareng ga batho ba babedi kgotsa go feta, yo mongwe a botsa mme yo mongwe aaraba.poloto - thulaganyo ya ditiragalo tsa setlhangwa, go tloga ka tshimologo, setlhoa le bokhutlo, mme di akaretsa kgang/thitokgang e le nngwe.
polotwana - thulaganyo ya ditiragalo tse dingwe tse dinnye ka fa gare ga lokwalo le le lengwe mmetiragalonyana e, e na le tshimologo, setlhoa le bokhutlo ba yona.puo e e ithaetsweng - puo e e itlhametswengpuo eo e dirisiwang go bua ka thuto ya puo - puo e e dirisang tlotlontswe e e jaaka lediri, poloto, tematheto, leina, letlhalosi jj.
puo ya botshwantshi - mafoko le dipolelo di lere bokao jwa dikapuo jaoka, tshwantshanyo, mothofatso letshwantshisopuo ya kgobelelo - puo e e tsayang letlhakore e dira gore go nne thata go tsaya tshwetso e e siameng.puo ya tlhotlheletso - maikutlo a dirisiwa go gapa le go sia ka mogopolo wa motho.puo tlaleletso - puo ya bobedi kgotsa ya boraro e e ithutiwang mmogo le puo ya gae.
puo - tsela ya batho ya tlhaeletsano ka go bua, go kwala kgotsa puo ya matsogo ka tiriso ya mafoko a go dumelelanwang ka ona.
Dipuo - Setswana Puotlaleletso ya Bobedi puo ya go ruta le go ithuta - puo e e dirisiwang mo sekolong go ruta le go ithuta.puo ya tikologo e e rileng - puo e e buiwang ke batho fela ba tikologo kgotsa karolo e e rileng ya naga. puotlwaelo - puo e e dirisiwang mo motlotlong fela go sa dirisiwe mafoko a a maleba/a a siameng kana go sa latelwe melao le melawana ya tiriso ya puo.
puotswako - puo e e seng ya semmuso e ka gale e dirisiwang ke setlhopha sa batho jaaka go dirisa mafoko adipuo tse dingwe mo puong. (puo ya botsotsi).rerisana - go leka go fitlhelela tumalano kgotsa go fitlhelela tumalano ka go tlosa dipelaelo dingwe fa mongwe a buisana le bangwe. Go leka go bona tsela kgotsa mokgwa wa go tlhaloganya se se buisiwang,reediwang kgotsa dirwang.segalo - lentswe, modumo, bokibo le mosito fa motho a ne a bua kgotsa a opela.
se se kwadilweng - bokao jo bo tlhamaletseng jo bo ka golaganngwang le se se kwadilweng.segalo - tsela ya go kapodisa lefoko go fapaanya bokao jwa lona le a mangwe a a nang le modumo o otshwanang le lona. Setswana se na le segalogodimo le segalotlase (sekao: tlhama le tlhama)
sekgamu sa thuto le katiso e e tswelelang - ke thuto ya dingwaga di le 3 tsa thuto ya sekolo go tloga ka kereiti 10-12. Ke kgato ya bofelo ya Thuto le katiso kwa dikolong.setlhangwa - tsela e motlhaeletsi a e dirisang go tlhagisa kgotsa go fetisa tshedimosetso jaaka: go kwala, bua,leba, supetsa jj.
setshwano sa popego - ka mo selo se bopegileng ka teng.setifikeiti sa thuto le katiso e e tswelelang (STKE) - lokwalo lo lo amogelwang morago ga go wetsa sekgamusa Thuto le Katiso e e Tswelelang.
tebokakaretso - thadisokakaretso kgotsa tshobokanyo ya sengwe.tebo ya matlho - go bua le go buisa o ntse o lebelela bareetsi mo matlhong.tekanyetso - puo, kitso, bokgoni, le boitshwaro tse moithuti a tshwanetseng go di ithuta le go di dira/supetsa tsa kwa bofelong jwa kereiti e e rileng.tekanyetso e e tswelelang - ke tekanyetso e e tsweletseng e e rotloetsang tswakanyo ya tekanyetso mo goruteng le mo go goleng ga baithuti ka tsela e e tsweletseng ka go itsise tiragalo.tekanyetso - tiragalo e e rulagantsweng e e tswelelang ya go kokoanya tshedimosetso ka ga bokgoni jwamoithuti, jo bo lekanyeditsweng go ya ka Maemo a Tekanyetso.
thadiso - go neela ka tlhaloso ya mongwe, sengwe kgotsa tiragalo ka mokgwa wa go kwala kgotsa go bua.
thelelo - go buisa ka maikutlo a a maleba le diteng, lentswe le segalo di nyalelana e bile melao ya puiso yotlhee nepagetse.thesorase - bukafoko ya makaelagongwe le malatodi.tomagano - dikakanyo tse di tlhalosegang ka dikarolwana tsa tsone tsa go tlhalosa kgotsa go dira sengwe.thôôthôô - ga nnete, se e leng sona tota.thuto e e kwa godimo - kgato ya thuto e e tlang morago ga Kereiti ya 12. E ka ithutiwa kwa diyunibesithing le kwa dithekenikoneng tseo di welang mo legatong lwa thuto e e kwa godimo.
thuto tsa boitshenkedi - setlhopha sa dithuto tse moithuti a ka di itlhophelang go tlaleletsa palo ya dithuto tsedi tlhokegang.thuto tsa motheo - setlhopha sa dithuto tse moithuti a ka ithutang tsona go ya ka tiro e a batlang go e dira fa a batla go ithutela tiro tsa kgwebo o tla tsaya dithuto tsa kgwebo.thuto tsa patelesego - setlhopha sa dithuto tse moithuti a patelesegang go di ithuta go falola kereiti.thuto ya kakaretso le katiso - dingwaga tse di lesome tsa pateletso tsa sekolo tse di akaretsang thutopotlana, thuto e e magareng le thuto e e godimo.tiisa - go kopanya manathwana a dilo jk. Dikakanyo, dintlha go bopa selo se le sengwe se se tlhaloganyegang.tikologo - maemo a a farologaneng a tiro e diragalelang mo go yona.tiragatso - ditlamorago tse di nnang teng morago ga tiro e sena go dirwa.tiriso ya puo - ka mo puo e dirisiwang ka teng go lebilwe bosemmuso, tlotlontswe, kapodiso, jj. Le gore e lebiseditswe mang, kae.tiro - tiro e e newang baithuti go e dira, e ka nna go reetsa, go bua, kwala, lebelela, tlhotlhomisa jj.tlhaeletsano - puisano ka mogala, lekwalo, seya le mowa thelebeshine le ka kokgwa mongwe le mongwe fela o o ka otlegisang kgorogo thomelo ya molaetsatlhagisa - go neela tshedimosetso ka ga sengwe kgotsa kgang.tlhama - ke sengwe se se simololwang kgotsa se se bopiwang ka maitlhomo a go fana ka tshedimosetso kgotsago dirisiwa.
Dipuo - Setswana Puotlaleletso ya Bobedi tlhamo ya kakanyo - tlhamo ya se se akantsweng/itlhametsweng se diriwa nnete.
tlhaolele ya bosemorafe, dingwaga, bong, maemo a bokgoni/tsholo - lemoga pharologano kgotsa go dirisapharologanyo go letlelela kgotsa go thibela sengwe.tlhaoletsweng - go eletsa kgotsa go laela tiriso ya sengwe mo karolong/setlhopheng/mophatong o o rileng ka nako e e rileng. Sekao; dikolo di ka elediwa kgotsa go laelwa go dirisa dibuka tse di rileng mo mephatong e e rileng ka dingwaga tse di rileng, e le go nna le taolo ya tiriso le ya tekanyetso ya tsona.tlhatlhelela - mokgwa wa go neela tshedimosetso go baithuti mo phaposing kgotsa bareetsi ka ga thuto e erileng.
tlhotlha diphoso - go sekaseka, lolamisa, go ntsha diphoso tsotlhe mo setlhangweng morago o nyalanyedintlha.tlhatlhoba/sekaseka - tlhatlhobo ka mokgwa o o rileng go bona sebopego kgotsa se tlhamilwe jang.
tlhatlhoba ka tsenelelo - bopa kakanyo ya boleng le bokao jwa sengwe.tlhatlhobo e e tswelelang - sekao sa tlhatlhobo e e rotloetsang tomagano ya tlhatlhobo mo go ruteng letswelelong ya baithuti go ya ka pegelo e e tswelelang.
tlhatlhobophitlhelelo - mofuta wa tlhatlhobo e e tlhatlhobang tswelelopele ya moithuti go neelana ka pegelo e e tla tiisang go ithuta.tlhotlheletso ka botlhale gore batho ba nne mo letlhakoreng la mmui - puo ya maitlhomo a go ngoka bathogore ba dumele se mmui a se buang ka tsela e e sa siamang.
tlhotlhomisa - go batlisisa sengwe se se sa tlhagisiwang sentle ka go buisa, botsa dipotso, lebelela jj. go se tlhalosa.tlodisa matlho - go lebelela sengwe e se ka tsenelelo /kgotsa go buisa ka bonako go bona kakanyokakaretso.tlopelo - tiriso ya mafoko a mantsi a a sa tlhokegeng.tota - go dira sengwe ka tlhamalalo; se gaisa, se nepagetsetotobetseng - bokao jo bo tlhamaletseng e bile bo kwadilwe.tsaya letlhakore (go) - go sekamela mo, kgotsa go gatelela letlhakore, kakanyo kgotsa motho yo o rileng.tsela - dintlha/ditlhokego tse di beilweng, mme di tshwanetse go fitlhelelwa ka maitlhomo a go lekanyetsa kgotsa go amogelega.
tsepameng - ntlha e e leng ya botlhokwa mo go se go buiwang ka ga sona.tshetlego - go naya karabo e e nang le mabaka a a tswang mo bopaking jo bo rileng.tshwantshiso - e lemogiwa ka tiriso ya tlhamalalo fa go tshwantshangwa dilo, sekao: Pule ke tau ke go re
