thuto
Lefapha la Thuto
Pegelo ya
Kereiti 10 - 12
Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso
DIPUO
ISBN 1-919975-45-4
TSELA YA GO BUISA BUKA E
Buka e e arogantswe ka dikgaolo di le nne. Go botlhokwa gore mmuisi a buise a bo a lomaganye tshedimosetso go tswa mo dikarolong tse di farologaneng tsa tokomane e. Diteng tsa kgaolo nngwe le nngwe di tlhalosiwa fa tlase:
Kgaolo 1 - Kitsiso ya Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba
Kgaolo e, e tlhalosa metheo le diponagalo tsa kagego tsa Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso). E fa mmuisi matseno a kharikhulamo.
Kgaolo 2 - Kitsiso ya Lekala la go Ithuta la Dipuo
Kgaolo e, e naya tlhaloso, maitlhomo, boanamo, dikgolagano tsa dithuto, ditiro le Dipoelo tsa go Ithuta tsa Lekala la go Ithuta la Dipuo. E naya tshedimosetso e e baakanyetsang pegelo ya Dipuo.
Kgaolo 3 - Dipoelo tsa go Ithuta, Maemo a Tekanyatso, Diteng le Bokao
Kgaolo e, e tsentse Maemo a Tekanyetso a Poelo nngwe le nngwe ya go Ithuta, ga mmogo le diteng le maemo a serutwa. Maemo a Tekanyetso a rulagantswe go thusa mmuisi go bona tsweletso e e ikaeletsweng go tloga mo Kereiting ya 10 go ya go Kereiti ya 12. Ka jalo Maemo a Tekanyetso a adilwe go anama ditsebe tse pedi. Kwa bofelong jwa kgaolo go diteng le maemo a go fitlhelela Maemo a Tekanyetso a a tshitsinngwang a a ka dirisiwang go ruta, go ithuta le go fitlhelela Maemo a Tekanyetso.
Kgaolo 4 - Tekanyetso
Kgaolo e e tshwaragane le ditsela tsa tekanyetso ka kakaretso tse di tlhagisiwang ke Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba. Kwa bofelong jwa kgaolo e go na le letlhomeso la Tlhaloso ya Bokgoni jwa thuto jwa serutwa se se totobaditsweng. Letlhomeso le na le khoutu, sekale le tlhaloso ya bokgoni ya kereiti nngwe le nngwe. Ditlhaloso tsa Bokgoni di rulagantswe ka tsela e e tla dirang gore mmuisi a kgone go bona tsweletso go tswa mo Kereiting ya10 go ya go ya 12.
Matshwao
Matshwao a a latelang a dirisiwa go bontsha Dipoelo tsa go Ithuta, Maemo a Tekanyetso, dikereiti, dikhoutu, dikale, Ditlhaloso tsa Bokgoni, diteng le bokao.
Poelo ya go Ithuta
Maemo a Tekanyetso
Kereiti
Khoutu
S = Sekale
Ditlhaloso tsa Bokgoni
Diteng le Bokao
DITENG
TSELA YA GO BUISA BUKA E iii
DIAKERONIMI ix
KGAOLO YA 1: KITSISO YA PEGELO YA KHARIKHULAMO YA BOSET.HABA 1
METHEO 1
Phetogo ya loago 2
Thuto ya dipoelo 2
Kitso e e kwa godimo le bokgoni jo bo kwa godimo 3
Tsenyeletso le bokgoni jo bo dirisiwang 3
Tsweletso 3
Kamano le phetolelo ya dithuto 3
Ditshwanelo tsa botho, boakaretsi, tikologo le bosiamisi jwa loago 4
Go fa thulaganyo ya kitso ya tlholego boleng 4
Ikanyego, boleng le nonofo 5
MOFUTA WA MOITHUTI YO O LEBELETSWENG 5
MOFUTA WA MORUTABANA YO O LEBELETSWENG 6
DIPOPEGO LE DIPONAGALO TSA KAGEGO 6
Popego ya Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba 6
Diteng tsa Dipegelo tsa Dirutwa mo lekaleng la go Ithuta la Dipuo 7
KAEDI YA LENAANETHUTO 8
Dipuo - Setswana Puo ya Gae
KGAOLO YA 2: KITSISO YA LEKALA LA GO ITHUTA LA DIPUO 9
TLHALOSO 9
MAITLHOMO 9
BOANAMO 10
boakaretsi 10
Magato a Puo 11
DIKGOLAGANO TSA DITHUTO LE DITIRO 12
DIPOELO TSA GO ITHUTA 12
Poelo ya go Ithuta 1: Go reetsa le go bua 13
Poelo ya go Ithuta 2: Go buisa le go lebelela 13
Poelo ya go Ithuta 3: Go kwala le go tlhagisa 14
Poelo ya go Ithuta 4: Thutapuo le tiriso 14
KGAOLO YA 3: DIPOELO TSA GO ITHUTA, MAEMO A TEKANYETSO, DITENG
LE BOKAO 16
Poelo ya go Ithuta 1:Go reetsa le go bua 16
Poelo ya go Ithuta 2: Go buisa le go lebelela 26
Poelo ya go Ithuta 3: Go kwala le go tlhagisa 36
Poelo ya go Ithuta 4: Thutapuo le tiriso 46
DITENG LE BOKAO MO GO FITLHELELENG MAEMO A TEKANYETSO 54
Tiriso ya ditlhangwa go ruta puo 54
Go tlhaloganya ka mo ditlhangwa di bopiwang ka teng 55
KGAOLO YA 4: TEKANYETSO
MATSENO
GORENG GO LEKANYETSWA
MEFUTA YA TEKANYETSO
Tekanyetso ya motheo
Tekanyetso ya go batla makoa
Tekanyetso ya go aga
Tekanyetso ya kwa bofelong
TEKANYETSO E TSHWANETSE GO GO NNA JANG LE DIRA ENG
GO LEKANYETSWA JANG
MEKGWA YA TEKANYETSO
Tekanyetso ka mong
Tekanyetso ka balekane
Tekanyetso ya setlhopha
DITSELA TSA GO KOKOANYA BOSUPI JWA TEKANYETSO
Tekanyetso ka go lebelela
Tekanyetso ka teko
Tekanyetso ka tiro
GO KWALA LE GO BEGA MADUO
Mekgwa ya go kwala maduo
Go bega tiragatso le phitlhelelo
DITLHALOSO TSA BOKGONI
Dipuo - Setswana Puo ya Gae
TLHATLOSO 66
KA MO KARATAPEGO E TSHWANETSENG GO NNA KA TENG 66
TEKANYETSO YA BAITHUTI BA BA ITEMOGELANG DIKGORELETSO MO GO ITHUTENG 67
DITLHALOSO TSA BOKGONI TSA PUO YA GAE 68
LENAANEFOKO LA MAREO 93
Dipuo - Setswana Puo ya Gae
DIAKORONIMI
KGAOLO YA 1
Kamogelo ya Molaotheo wa Rephapoliki ya Aferika Borwa (Molao 108 wa 1996) e neela motheo wa phetogo le kgodiso ya kharikhulamo mo Aferika Borwa. Kwa tshimologong ya kwalo ya molaotheo go tlhagisiwa gore maikaelelo ke go:
fedisa tlhaolele ya nako e e fetileng le go simolola morafe o mopwa o o ikaegileng ka dingwao tsa temokerasi, bosiamisi jwa loago le ditshwanelo tsa botho tse di tsepameng;
tlhabolola matshelo a baagi botlhe le go neela batho tphono ya go bontsha bokgoni jwa bona;
aga motheo wa morafe mo temokerasing le kgololosego ya puso, e e ikaegileng ka keletso tsa batho e bile baagi botlhe ba a sireleditswe ke molao ka go lekalekana; le go aga Aferika Borwa yo o kopaneng wa temokerasi e bile a kgona go ikemela ka nosi mo ditphabeng tse dingwe.
Go ya ka molaotheo o, 'mongwe le mongwe o na le ditshwanelo tsa go tsweletsa thuto e puso e tshwanetseng go dira gore e fitlhelelwe ka botlalo'.
Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso) e aga motheo wa go atlegisa maikaelelo a, ka go tlhagisa Dipoelo tsa go Ithuta le Maemo a Tekanyetso, le ka go tlhalosa metheo tota ya boleng jo bo tshegeditseng kharikhulamo.
METHEO
Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti tsa 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso) e ikaegile ka metheo e e latelang:
phetogo ya loago;
thuto ya dipoelo;
kitso e e kwa godimo le bokgoni jo bo kwa godimo;
tsenyeletso le bokgoni jo bo dirisiwang;
tsweletso;
kamano le phetolelo ya dithuto;
ditshwanelo tsa botho, boakaretsi, tikologo le bosiamisi jwa loago;
go fa thulaganyo ya kitso ya tlholego boleng; le ikanyego, boleng le nonofo.
Dipuo - Setswana Puo ya Gae
Phetogo ya loago
Molaotheo wa Rephaboliki ya Aferika Borwa o aga motheo wa phetogo ya loago mo setphabeng ka go baakanya ditlamorago tsa tlhaolele. Maitlhomo a setphaba sa Aferika Borwa ka go dirisa mekgwa e e rileng ya go lere diphetogo a tswa mo ditlhokegong tsa go siamisa ditshiamololo tse di tlhodilweng ke kgethololo mo mabakeng otlhe a setho, bogolo jang mo thutong. Thuto mo phetogong ya loago e ikaeletse go baakanya go sa lekalekaneng mo thutong mo nakong e e fetileng, go lebelelwe, le gore ditphono tse di lekalekanang tsa thuto di fiwa batho bothe. Go fitlhelela phetogo ya tshedisano, baagi ba Aferika Borwa ba tshwanetse go newa dithata tsa thuto ka go lemoga bokgoni jwa bona le go tlosa maparego a maitirelo go fitlhelela borutegi jo bo rileng.
Thuto ya dipoelo
Thuto ya dipoelo e aga motheo wa kharikhulamo ya Aferika Borwa. E leka go kgontsha baithuti botlhe go fitlhelela bokgoni jo bo kwa godimo jwa go ithuta ka go tlhoma Dipoelo tsa go Ithuta tse di tshwanetseng go fitlhelelwa kwa bofelong jwa tsamao ya thuto. Thuto ya Dipoelo e rotloetsa ditsela tsa thuto tse di itshetlegileng ka baithuti le tse di itshetlegileng ka ditiro. Pegelo ya Karikhulamo ya Bosetphaba e bopa Dipoelo tsa go Ithuta tsa yona tsa Dikereiti tsa 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso) go tswa go Dipoelotsenelelo le Dipoelotlhabololo tse di tlhotlheleditsweng ke Molaotheo le go bopiwa ka tsamaiso ya temokerasi.
Dipoelotsenelelo di batla baithuti ba kgona go:
lemoga le go rarabolola mathata le go dira ditshwetso ka go nagana le go itlhamela ka tsenelelo;
dira ka nonofo le ba bangwe jaaka leloko la setlhopha, setheo le morafe;
rulaganya, laola ditiro tsa bona ka maikarabelo le nonofo;
kokoanya, sekaseka, rulaganya, le go tlhatlhoba tshedimosetso ka tsenelelo;
tlhaeletsana ka nonofo a dirisa bokgoni jwa pono, botshwantshi le/kgotsa bokgoni jwa puo ka ditsela tse di farologaneng;
dirisa bonetetshi le thekenoloji ka nonofo le ka tsenelelo go supa maikarabelo mo tikologong le boitekanelong jwa ba batho bangwe; le go bontsha go tlhaloganya fa lefatshe e le ngata e le nngwe ya ditsamaiso tse di golaganeng le go lemoga gore tharabololo ya mathata ga e diragale ka bojosi.
Dipoelotlhabololo di batla baithuti ba kgona go:
akanya le go tlhotlhomisa ditsela tse di farologaneng tsa go ithuta ka nonofo;
tsaya karolo jaaka baagi ba ba boikarabelo botshelong jwa tikologo, bosetphaba le mo merafeng ya lefatshe lotlhe;
nna tshisimogo mo setsong le bontle go kgabaganya methalethale ya maemo a semorafe;
tlhotlhomisa ditphono tsa thuto le tiro; le go godisa ditphono tsa kgwebopotlana.
Kitso e e kwa godimo le bokgoni jo bo kwa godimo
Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Kereiti ya 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso) e ikaelela go godisetsa maemo a kitso le a bokgoni jwa moithuti kwa godimo. E baya maikaelelo a a kwa godimo a baithuti ba Aferika Borwa ba ka a fitlhelelang ka tshiamiso ya semorafe go lekwa gore batho bangwe bao ba neng mo nakong e e fetileng ba tlhoka kitso le bokgoni ba akarediwe. Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba e totobatsa maemo a bonnye jo bo tlhokagalang jwa kitso le bokgoni jo bo tshwanetseng go fitlhelelwa mo kereiting nngwe le nngwe, le go baya maemo a a fitlhelesegang a a kwa godimo mo dithutong tsotlhe.
Tsenyeletso le bokgoni jo bo dirisiwang
Tsenyeletso e fitlhelelwa gotlhe mo dirutweng le mo mafapheng a go ithuta. Tsenyeletso ya kitso le bokgoni go akaretsa dirutwa le mafelo a thuto e botlhokwa mo go fitlheleleng bokgoni jwa go dira jaaka di tlhalosiwa mo Letlhomesong la Taolo ya Borutegi la Bosetphaba. Bokgoni jwa tiro bo ikaeletse go tswakanya mekgwa e le meraro ya bokgoni e e itlhaotseng - e bong, bokgoni jwa tiro ya diatla, motheo le jwa kakanyo. Ka go tsaya tsenyeletso le bokgoni jo bo dirisiwang, Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go ithuta ka kakaretso) e batla go godisa tsenyeletso ya go ithuta tiori, tiro ya diatla le kakanyo.
Tsweletso
Tsweletso ke tsela ya go godisa go ya pele kitso e e boteng le bokgoni jo bo kwa godimo. Dipegelo tsa Dirutwa di bontsha tsweletso go tswa mo kereiting e e rileng go ya go e nngwe. Poelo ya go Ithuta nngwe le nngwe e latelwa ke pegelo e e itlhalosang ka ga maemo a go dira a a lebeletsweng ka Poelo thuto. Maemo a Tekanyetso a rulagantswe ka mokgwa o o bontshang kgolo ya maemo a a oketsegang mo kereiting nngwe le nngwe. Diteng le maemo a kereiti nngwe le nngwe di tla bontsha tsweletso e e simololang e le bonolo mme e oketsege go nna marara.
Kamano le phetolelo ya dithuto
Kamano e kaya botsalano gareng ga borutegi mo maemong kgotsa mo dikgatong tse di farologaneng tsa Letlhomeso la Taolo ya Borutegi la Bosetphaba ka ditsela tse di rotloetsang phitlhelelo go tswa mo boruteging jo bo rileng go ya go jo bongwe. Seno se botlhokwa thata mo boruteging jo bo welang mo karolong e le nngwe ya dithuto tse di rileng. Ka ntlha ya gore sekgamu sa Thuto le Katiso e e Tswelelang se thaetswe fa gare ga dikgamu tsa Thuto le Katiso e e Akaretsang gammogo le Thuto ya Boemo-Godimo, go botlhokwa gore Lokwalo lwa Thuto le Katiso e e Tswelelang (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso) le amane le Lokwalo lwa Thuto le Katiso e e Akaretsang le borutegi mo ditseleng tseo di tshwanang le tsa go ithuta tsa Thuto ya Boemo-Godimo. Go atlega mo go fitlheleleng kamano e, kgolo ya Pegelo ya Serutwa sengwe le sengwe e akareditse go leba ka tsenelelo, tebelelo ya boemo jo bo kwa godimo jwa fa baithuti ba fetela pele go tswa mo lokwalong boruteging jwa thuto le katiso, gammogo le kitso e go solofetsweng gore e tla bo e fitlheletswe ke baithuti fa ba fetela kwa ditheong tsa thuto e e kwa godimo.
Phetolelo ya dithuto e kaya go anama ga dikarolo tsa borutegi (serutwa kgotsa maemo a motheo) ka mo di ka fetisetswang go tswa go borutegi jo bongwe go ya go jo bongwe ka ditsela tse di farologaneng tsa go ithuta tsa kgato ya Letlhomeso la Taolo ya Borutegi la Bosetphaba. Mo maitlhomong a go oketsa phetolelo ya dithuto tse di bonweng mo dikereiting tsa 10 - 12 le mekgwa ya go tsaya serutwa jaaka maemo a motheo a yuniti ya dikerediti di le 20 a tlhotlhomisitswe. Ditiro tse di tsentsweng mo Pegelong ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti tsa 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso) di bapisega le maemo a motheo a yuniti a a maleba a a kwadisitsweng mo Letlhomesong la Taolo ya Borutegi la Bosetphaba.
Ditshwanelo tsa botho, boakaretsi, tikologo le bosiamisi jwa loago
Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso) e batla go rotloetsa ditshwanelo tsa botho, boakaretsi, bosiamisi jwa loago le bosiamisi jwa tikologo. Dipegelo tsa Dithuto tsotlhe tse di bopilweng sepwa, di tsenyeleditswe le metheo le ditlwaelo tsa bosiamisi jwa loago le tikologo le ditshwanelo tsa botho jaaka di ranolwa mo Molaotheong wa Rephaboliki ya Aferika Borwa. Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso) e na le tshisimogo mo mabakeng a dipharologantsho jaaka botlhoki, go sa lekalekane, lotso, bong, puo, kgolo, bogole le mabaka a mangwe.
Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso) e tsaya mokgwa wa boakaretsi ka go totobatsa ditlhokego tsa bonnye jo bo lebeletsweng mo baithuting botlhe. E amogela gore baithuti botlhe ba ka kgona go gola le go fitlhelela bokgoni jo bo tletseng jwa bone fa e le gore ba tla neelwa tshegetso e e tlhokagalang. Ditlhokego tse tota e leng tsa botlhale, bomorafe, maikutlo, semowa le tsa mmele tsa baithuti di tla lebelelwa ka go aga le go godisa Manaane thuto a a maleba, le ka go dirisa didiriswa tse di maleba tsa go lekanyetsa.
Go fa thulaganyo ya kitso ya tlholego boleng
Ka dingwaga tsa bo 1960 tiori ya botlhalebontsi e ne ya pateletsa boradithuto go lemoga gore go ditsela di le dintsi tsa go fetisa kitso gore o kgone go tlhaloganya tsa lefatshe, le gore, fa mongwe a tshwanela go tlhalosa botlhale sepwa, a tshwanetse go tsaya ditsela tse di farologaneng tse tsia. Go fitlha ka nako eo, ba mafatshe a a tlhabologileng pele ba ne ba tsaya gore bokgoni jwa go akanya, kitso ya dipalo, le bokgoni jo bo rileng jwa dipuo, le go kaya fa batho ba le "botlhale" fela fa ba itse go dirisa ditsela tse go na le boleng. Jaanong, batho ba lemoga dipharologano tse di anameng tsa thulaganyo ya kitso tse ka tsona batho ba tlisang tlhaloso ka tsona, le go golaganya bokao mo lefatsheng le ba tshelang mo go lona. Dithulaganyo tsa kitso ya tlholego mo maemong a Aferika Borwa, di kaya kitso e e tseneletseng mo kakanyong ya filosofi ya Aferika le ditiragatso tsa semorafe tse di nnileng teng mo dingwageng di le dikete tse di fetileng. Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso) e akareditse kakanyo ya Thulaganyo ya Kitso ya Tlholego mo teng ga Dipegelo tsa dirutwa. E amogela gore naga rona e humile ka ditiragalo le boswa jaaka di nnile le seabe mo go dingwao tse di tsentsweng mo Molaotheong. Dintlha di le dintsi tse di farologaneng di akareditswe mo go kgonagalang go thusa go rarabolola mathata a a ka tswang a le gone mo dirutweng tsotlhe.
Ikanyego, boleng le nonofo
Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso) e ikaelela go atlega mo ikanyegong ka go leka go fitlhelela lenaanetsamaiso la diphetogo le ka go neelana ka thuto e e bapisegang ka boleng, bophara le boteng le ya dinaga tse dingwe. Netefatso ya boleng e tshwanetse go diragatswa go ya ka ditlhokego tsa Molao wa Lekgotla la Taolo ya Borutegi la Aferika Borwa (Molao wa 58 wa 1995), Melawana ya Netefatso ya Boleng ya Thuto le Katiso, le Molao wa Netefatso ya Boleng ya Thuto le Katiso e e Tswelelang (Molao wa 58 wa 2001).
MOFUTA WA MOITHUTI YO O LEBELETSWENG
Selo se se leng botlhokwa thata mo kgolong ya rona jaaka batho, ke ditlwaelo tse di nayang bokao jwa semowa le botlhale mo loetong lwa botshelo. Manifesto on Values, Education and Democracy, (Lefapha la Thuto, 2001: 9-10) o supa tse di latelang ka thuto le boleng:
Mofuta wa moithuti yo o lebeletsweng ke yo o tla tlhotlheletswang ka tsela e e siameng ka boleng le go dira go ya ka dikgatlhego tsa morafe, go ikaegilwe ka go tlotla temokerasi, tekatekanyo, tlotlo ya botho, le bosiamisi jwa loago jaaka di rotloediwa mo Molaotheong.
Moithuti yo o tswang mo Sekgamung sa Thuto le Katiso e e Tswelelang o tshwanetse gore a bontshe le phitlhelelo ya Dipoelotsenelelo le Dipoelotlhabololo tse di kwadilweng pelenyana mo lokwalong lo. Dirutwa tsa Konôkonô, di rotloetsa phitlhelelo ya Dipoelotsenelelo le Dipoelotlhabololo ka kopanelo, fa dirutwa tse di rileng tsa dithuto tsa Motheo le tse di ikgethelwang nngwe le nngwe, e rotloetsa phitlhelelo ya Dipoelotsenelelo le Dipoelotlhabololo tse di rileng.
Go tlaleletsa go se se fa godimo, moithuti yo o tswang mo legatong la Thuto le Katiso e e Tswelelang tshwanetse go:
kgona go fitlhelela, le go tswelela mo thutong le katisong ya botshelo jotlhe ya boleng jo bo siameng;
bontsha bokgoni jwa go nagana ka tsenelelo le tatelano, tshekatsheko, ka tsela ya bogotlhe le e e tlhamaletseng; le go kgona go fetisetsa bokgoni go tswa mo maemong a a tlwaelegileng go ya go a a sa tlwaelegang;
Dipuo - Setswana Puo ya Gae
MOFUTA WA MORUTABANA YO O LEBELETSWENG
Barutabana botlhe le boradithuto ba bangwe ke baabi ba bagolo ba phetogo ya thuto mo Aferika Borwa. Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso) e batla barutabana ba ba nang le makwalo a go ruta, bokgoni, boineelo le tlhokomelo. Fa ba na le tsotlhe tse, ba tla kgona go diragatsa ditiro tsa mefuta tse di kwadilweng mo lokwalong lwa Phitlhelelo le Maemo a a amogelesegang a Boradithuto. Seno se akaretsa go nna batsereganyi ba thuto; bafetoledi le batlhami ba Manaane a go ithuta le didiriswa tsa go ruta le go ithuta, baeteledipele, batsamaisi le balaodi, baithuti, babatlisisi le barutwana ba leruri, baagi ba tikologo le baagi mo nageng, baruti, balekanyetsi ba dithuto le baitseanape ba dirutwa.
DIPOPEGO LE DIPONAGALO TSA KAGEGO
Popego ya Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba
Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso) e na le Lokwalo lwa Tebokakaretso, Letlhomeso la Pholisi ya Borutegi le Tekanyetso le Dipegelo tsa Dirutwa.
Dirutwa tse di mo Pegelong ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso) di arogantswe ka mafapha a go ithuta.
Lekala la go Ithuta ke eng?
Lekala la go Ithuta ke karolo e e dirang jaaka legae la dirutwa tse di tsamaelalang e bile e atlegisa go tlhangwa ga melao e e bopang Lokwalong lwa Thuto le Katiso e e Tswelelang (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso). Kgaoganyo ya makala a go Ithuta a Dikereiti 10 - 12 e ela tlhoko kamano ya sekgamu sa Thuto le Katiso e e Akaretsang sa Thuto e Kgolo, mmogo le dikema tsa dikarologantsho mo dinageng tse dingwe.
Le fa go kwalwa ga Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso) e tsere mafapha a thulaganyo a le somepedi a Letlhomeso la taolo ya Borutegi la Bosetphaba jaaka ntlha ya yona ya tshimologo, go tshwanetse ga gatelelwa gore mafapha a, a thulaganyo a Letlhomeso la Borutegi la Bosetphaba ga se gore ke mafapha a go ithuta kgotsa mafapha a "kitso", mme fela a golagantswe le dikarologantsho tsa ditiro.
Ditlhopha tse di latelang tsa dirutwa di kgaogantswe ka Makala a go Ithuta go thusa baithuti go kopanya dithuto tsa bona:
Botshwantshi le Setso;
Dithuto tsa Kgwebo, Papatso ya kgwebo, Tsamaiso le Dithuto tsa Ditirelo;
Thuto ya go bopa didiriswa, boenjenere le thekenoloji;
Bonetetshi jwa Botho le Loago le Dipuo; le
Bonetetshi jwa Tlhago, Dipalo, Khomputara, Bonetetshi jwa tsa Botshelo le Temothuo.
Serutwa ke eng?
Bogologolo serutwa se ne se tlhalosiwa e le karolo e e rileng ya 'kitso'ya botlhalefi. Kitso e ya serutwa e ne e gatelela go rutiwa ga kitso ya sengwe go na le thuto ka ga bokgoni, tshedisano le boitshwaro. Dirutwa di ne di lejwa ke bangwe jaaka dilo tse di sa fetogeng le go ema felo go le gongwe ka melelwane e e gagametseng. Go le gontsi, dirutwa di ne di gatelela bogolo kitso e e neng e abelwa ke ba mafatshe a Bophirima.
Mo kharikhulamong e e ikaegileng ka dipoelo jaaka Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso), melelwane ya dirutwa ga e bonale. Kitso e golaganya teori, bokgoni le boleng. Dirutwa di tsewa jaaka sengwe se se fetofetogang, le gore ka gale di tsibogela mefutafuta ya kitso, go akaretsa le kitso e bogologolo e neng e sa akaretswa mo kharikhulamong ya semmuso.
Serutwa mo kharikhulamong e e ikaegileng ka dipoelo, se tlhaloswa ka bophara ka Dipoelo tsa go Ithuta e seng fela ka diteng tsa sona. Mo Aferika Borwa, Dipoelo tsa go Ithuta di tshwanetse, go ya ka popego ya tsone, go kgontsha katlhego mo go fitlheleleng Dipoelotsenelelo le Dipoelotlhabololo. Dipoelo tsa go Ithuta di tlhalositswe ka botlalo e bile di ka diriswa ka mekgwa e e farologaneng, go neela tphono ya go akarediwa mo ditshwaelong tsa metlheng.
Poelo ya go Ithuta ke eng?
Poelo ya go Ithuta ke pegelo ya dipholo tse di ikaeletsweng tsa go ithuta le go ruta. E tlhalosa kitso, bokgoni le meetlo tse baithuti ba tshwanetseng go nna natso kwa bofelong jwa logato lwa Thuto-Tsweletso le Katiso.
Maemo a Tekanyetso ke eng?
Maemo a Tekanyetso ke ditlhokego tse mmogo di tlhalosang se moithuti a tshwanetseng go se itse le go kgona go se dira go supa phitlhelelo ya Dipoelo tsa go Ithuta mo kereiting e e rileng. Di tsentse kitso, bokgoni le meetlo e e tlhokegang go fitlhelela Dipoelo tsa go Ithuta. Maemo a Tekanyetso mo poelong nngwe le nngwe ya go Ithuta a supa tsotlhe, ka mo tsweletso ya go tlhaloganya e diragalang ka teng go tswa mo kereiting e e rileng go ya go e nngwe.
Diteng tsa Dipegelo tsa Dirutwa mo Lekaleng la go Ithuta Dipuo
Pegelo ya Serutwa sengwe le sengwe mo Lekaleng la go Ithuta la Dipuo e na le dikgaolo di le nne le lenaanefoko la mareo.
Kgaolo 1, Kitsiso ya Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba: Kgaolo e, ya kakaretso e itsise Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso).
Kgaolo 2, Kitsiso ya Lekala la go Ithuta la Dipuo: Kgaolo e, e itsise diponagalo tsa botlhokwa tsa Lekala la go Ithuta la Dipuo. E na le tlhaloso ya serutwa, maitlhomo, boanamo, dikgolagano tsa thuto le ditiro le Dipoelo tsa go Ithuta tsa Dipuo.
Kgaolo 3, Dipoelo tsa go Ithuta, Maemo a Tekanyetso, Diteng le Bokao: Kgaolo e, e na le Dipoelo tsa go Ithuta le Maemo a Tekanyetso a a tsamaelanang le tsona mmogo le diteng le bokao go fitlhelela Maemo a Tekanyetso.
Kgaolo 4, Tekanyetso: Kgaolo e, e thadisa dintlha tsa motheo, tsa tekanyetso le go dira ditlhagiso ka go kwala le go bega ka tekanyetso. E rulagantse ditlhaloso tsa bokgoni tsa serutwa ka tatelano.
Lenaanefoko la mareo: Mo go leng maleba, go rulagantswe mareo a a tlhophilweng, a a akaretsang le a a leng maleba le dirutwa e bile a tlhalosiwa ka boripana mo kgaolong e.
KAEDI YA LENAANETHUTO
Kaedi ya Lenaanethuto e tlhalosa ka botlalo boanamo jwa go ithuta le jwa tekanyetso mo dikereiting di le tharo tsa kgato ya Thuto le Katiso e e Tswelelang. Ke leano le le netefatsang gore baithuti ba atlega go fitlhelela Dipoelotsa go Ithuta jaaka di tlhaoletswe ke Maemo a Tekanyetso a kereiti e e rileng. Kaedi ya Lenaanethuto e thusa barutabana le bakwadi ba bangwe ba manaane a go ithuta go aga le go tlhama thuto ya boleng jo bo kwa godimo jwa go ruta le go ithuta, gammogo le manaanetekanyetso.
KGAOLO 2
KITSISO YA LEKALA LA GO ITHUTA LA DIPUO
TLHALOSO
Puo ke sediriswa sa kakanyo le tlhaeletsano. Ke ka puo go tlhagisiwang pharologano ya setso le kgolagano ya bomorafe le ka mo di tlhalosiwang le go tlhamiwa ka teng. Go ithuta go dirisa puo ka nonofo go kgontsha baithuti go nagana le go bona kitso, go itlhalosa, go tlhagisa maikutlo le dikakanyo, go dirisana mmogo le ba bangwe le go tlhaloganya tulo ya bona.
MAITLHOMO
Ka ntlha ya pharologano ya puo le setso mo Aferika Borwa, baagi ba yona ba tshwanetse go tlhaeletsana go sena maparego mo puong , le go rotloetsa, go tlotla le go, tlhaloganya ditso le dipuo tse dingwe. Go farologana ga dipuo tse di buiwang mo nageng e go a tlotlwa e bile go newa boleng mo molaotheong ka go nna le dipuo tsa semmuso di le somenngwe le Pholisi ya Puo mo Thutong e e rotloetsang thuto ya dipuodintsi. Baithuti ba pateletsega go akaretsa bonnye, dipuo di le pedi tsa semmuso jaaka dirutwa tsa Konôkonô, dipuo tse dingwe di ka tsewa jaaka karolo ya Motheo le/kgotsa ya tse di ikgethelwang.
Mo sekgamung sa Thuto le Katiso e e Tswelelang kitso e e tseneletseng ya puo ya gae ya baithuti e a godisiwa mme e fa ka motheo wa go ithuta dipuo tsa tlaleletso. Ka nako ya fa baithuti ba fitlha mo Kereiting ya 10, ba tla bo ba itemogetse le go tlhotlhomisa dipuo tsa tlaleletso mme ba tla bo ba setse ba dirisitse dipuo tsa tlaleletso go ithuta. Mo Sekgamung sa Thuto le Katiso e e Tswelelang kharikhulamo e naya baithuti ditphono tsa go matlafatsa le go godisa kgono ya bokgoni jwa dipuo tse dintsi. Mo tsamaong ya go ithuta, baithuti ba lebeletswe go dirisa puo ka thelelo, bokgoni le ka nepagalo mo maemong a mantsi a a farologaneng. Ba tsaya maikarabelo a magolo mo go ithuteng ga bona le go dirisa bokgoni jwa puo mo ditseleng tse di gwetlhang le tse di marara.
Mefuta e e tlhokegang ya dilitheresi tse di farologaneng, e e kgontshang go tsaya karolo ka nonofo mo setphabeng le mo mafelong o madirelo mo ekonoming ya lefatshe lotlhe ya ngwagakgolo wa some a mabedi le bongwe , e godile go gaisa go reetsa le go bua, puiso, go kwala ditlhangwa tsa segologolo go akaretsa, ditsela tse di farologaneng jaaka mefuta ya tlhaeletsano, kerafo, tshedimosetso, khomputara, setso le litheresi e e tseneletseng. Kharikhulamo ya Dipuo e baakanyetsa baithuti dikgwetlho tse ba tla rakanang le tsona jaaka baagi ba Aferika Borwa le maloko a baagi ba lefatshe ka kakaretso.
Dipuo - Setswana Puo ya Gae
Kharikhulamo ya Thuto le Katiso e e Tswelelang e kgontsha baithuti botlhe go fitlhelela bogolo jwa ditlhokego tsa Dipoelotsenelelo le Dipoelotlhabololo go akaretswa maitlhomo a a latelang:
Atolosa le go totobatsa bokgoni jwa puo jo bo agilweng mo sekgamung sa thuto ya Thuto le Katiso e e Akaretsang, go akaretsa bokgoni jwa puo ya kgopolo e e tlhokagalang mo thutong ya botlhalefi mo kharikhulamong yotlhe, le temogo ya bontle le go itumelela ditlhangwa gore ba tle ba kgone go reetsa, bua, buisa/lebelela le go kwala/tlhagisa ka go itshepa. Bokgoni jono le maikutlo a motho ka sengwe/mongwe di bopa motheo wa thuto ya leruri.
Dirisa puo ka tshwanelo mo maemong a gale a botshelo le go tsaya tsia bareetsi, maitlhomo le bokao.
Itlhalosa le go netefatsa dikakanyo tsa bona, ditebo le maikutlo ka go itshepa, go ikemela le go nna batho ba ba naganang ka tsenelelo.
Dirisa puo le boikakanyetsi jwa bona go emela le go tlhotlhomisa maitemogelo a botho. Ka go mekamekana le mefuta e mentsi e e farologaneng ya ditlhangwa, baithuti ba kgona go akanya ka botshelo le maitemogelo a bona le go nna le dikakanyo tse di farologaneng mo botshelong.
Dirisa puo go fitlhelela le go laola tshedimosetso e le go ithuta mo kharikhulamong yotlhe le mo bokaong jo bontsi jo bo farologaneng. Litheresi ya tshedimosetso ke bokgoni jo bo botlhokwa mo 'dingwageng tsa boamogelakitso' le go bopa motheo wa thuto ya leruri.
Dirisa puo jaaka sediriswa sa go akanya ka tsenelelo le ka boitlhamedi. Maitlhomo a, a lemoga gore kitso e bopiwa mo loagong ka botselaganyi gareng ga puo le boakanyi.
Tlhagisa dikakanyo tse di akantsweng sentle ka dintlha tsa dingwao le meetlo. Go aga meetlo ya bona, baithuti ba mekamekana le ditlhangwa tse di amang ditshwanelo tsa botho le maikarabelo jaaka ditshwanelo tsa bana, basadi, digole, batsofe le dintlha tse di amanang le bomorafe, setso, kakanyo e e rileng, maemo, ditumelo, bong, lebolelateng le mogare wa lebolelateng, kgololosego ya puo, tlhatlhobo ya ditlhangwa le tikologo.
Mekamekana ka tsenelelo le mefuta e mentsi e e farologaneng ya ditlhangwa. Baithuti ba tla lemoga le go gwetlha dikakanyo tsa batho ba bangwe, meetlo le tlhotlheletso ya maemo a motho tse di fitlhelwang mo ditlhangweng.
Lemoga go sa lekalekaneng ka maemo ga mefuta e e farologaneng ya dipuo le ditiriso tse di farologaneng tsa dipuo. Baithuti ba tla kgona go gwetlha tiriso ya puo e le nngwe e e rileng go gaisa tse dingwe le go dirisa ditshwanelo tsa bona tsa puo mo boaging jwa fa go buiwang dipuo di le dintsi.
BOANAMO
Boakaretsi
Go ruta le go lekanyetsa dipuo go tshwanetse go neela tphono ya boakaretsi jwa baithuti botlhe, mme ditsela tsa go thusa baithuti botlhe di tshwanetse go bonwa di fitlhelela kgotsa di tlhagisa ditlhangwa tsa puo. Baithuti bangwe ba ba itemogelang dikgoreletsi ba ka se kgone go fitlhelela Maemo a Tekanyetso mangwe jaaka a neetswe mo Pegelong ya Kharikhulamo ya Bosetphaba. Ka jalo dintlha tse di latelang di tshwanetse tsa elwa tlhoko:
Mareo, 'tlhalosa', 'anela', 'bua ka ga', boeletsa',' kwalolola ka mafoko a gago', 'bua', 'botsa' le 'tlotla' a tshwanetse go tlhaloganngwa jaaka a akaretsa mefuta ya tlhaeletsano ya molomo le eo e seng ya molomo, go akaretswa le tlhaeletsano ya matsogo le didiriswa tsa tlhaeletsano. Lefoko 'tlhaeletsano ya molomo' le akaretsa tlhaeletsano ya matsogo le didiriswa tsa tlhaeletsano. Fela jalo, lefoko 'puo ya molomo' le akaretsa tlhaeletsano ya matsogo le mefuta mengwe ya tlhaeletsano.
Mareo 'reetsa', 'leba', 'buisa'le go 'lebelela', a akaretsa mefuta ya tlhaeletsano e e jaaka go lebelela dipounama fa mongwe a bua le go lebelela ka tlhokomelo puo ya matsogo.
Baithuti ba ba nang le kgolofalo ya pono ba ka tlhoka didiriswa le dikwalo jaaka Boreili, digatisamantswe, mokwalo o mogolo, didiriswa tse di ka angwang, le ditshwantsho tse di takilweng. Lereo 'bona' le ka tlhaloswa ka go diragatswa. Fa go twe 'buisa' go akaretswa metswedi e e jaaka Boreili le dibuka tse di buang.
Magato a puo
Dipegelo tsa Dirutwa tsa Puo ya Gae, Puotlaleletso ya Ntlha le Puotlaleletso ya Bobedi di ka fetolelwa mo dipuong tse di amogetsweng tsa seeng mme dipuo tse di ka rutwa mo dikarolong tsa Motheo kgotsa tse di ikgethelwang tsa Kharikhulamo.
Dipuo tsotlhe di ka rutwa go ya ka magato a a latelang:
Puo ya Gae: Puo ya gae ya moithuti e tshwanetse go matlafatswa le go godisiwa go mo naya motheo o o tiileng wa go ka ithuta dipuo tsa tlaleletso. Mo Sekgamung sa Thuto le Katiso, e e Tswelelang dipuo tsotlhe tsa semmuso tsa Aferika Borwa di na le Dipoelo tsa go Ithuta tsa Puo ya Gae tsa boleng jo bo ka lekalekanngwang le jwa dithuto lefatsheng lotlhe. Seno se tsamaelana le ditlhokego tsa Molaotheo tsa go tsaya dipuo tsotlhe ka maemo a a lekanang. Kgato ya go tlhaloganya puo ya gae e tshwanetse go nna mo maemong a e leng gore e ka dirisiwa jaaka puo ya go ruta le go ithuta. Bokgoni ba go reetsa le go bua bo ka godisetswa pele le go tokafadiwa, fela kgatelelo mo legatong le, e tla nna mo go godiseng bokgoni jwa go buisa le go kwala.
Puotlaleletso ya Ntlha: Go ithuta Puotlaleletso ya Ntlha, go tla rotloetsa tiriso ya dipuodintsi le tlhaeletsano mo gareg ga ditso. Dipoelo tsa go Ithuta tsa Puotlaleletso ya Ntlha di na le dikgato tsa bokgeleke jwa go dirisa dipuo jo bo fitlhelelang dikgato tsotlhe tse di tlhokegang go ithuta ka tsenelelo mo kharikhulamong yotlhe bogolo jang ka baithuti ba ka ithuta ka yone ka go e dirisa mo nageng ya rona. Seno se akaretsa bokgoni jwa tlhaloganyo ya kgopolo le ya botlhalefi mo dipuong tse di tlhokagalang mo go akanyeng le go ithuteng. Seno se akaretsa dipuo tsotlhe tsa semmuso. Go tla gatelelwa ka tekano bokgoni jwa go reetsa, go bua, go buisa le go kwala.
Puotlaleletso ya Bobedi: Go ithuta Puotlaleletso ya Bobedi, go tsweletsa pele thotloetso ya tiriso ya dipuodintsi le tlhaeletsano ya mo ditsong tsotlhe ka go farologana. Le fa bokgoni ba go buisa le go kwala bo tla godisiwa, mo legatong le, kgatelelo e tla nna thata mo kgodisong ya bokgoni jwa go reetsa le go bua. Legato la Puotlaleletso ya Bobedi le tshwanetse go tota tokafatso ya tlhaeletsano magareng ga batho.
Mo karolong ya dirutwa tsa Konôkonô tsa sekgamu sa Thuto le Katiso e e Tswelelang, baithuti botlhe ba tshwanetse go ithuta dipuo di le pedi tsa semmuso, ya ntlha e nne mo legatong la Puo ya Gae, fa e nngwe e le mo legatong la Puotlaleletso ya Ntlha kgotsa Puo ya Gae. E nngwe ya dipuo tse, mo karolong ya dirutwa tsa Konôkonô, e nne Puo ya go ruta le go ithuta. Mo karolong ya dirutwa tsa Motheo le tse di ikgethelwang, dipuo tsa semmuso dipuo di ka ithutiwa jaaka Puo ya Gae, Puotlaleletso ya Ntlha le/kgotsa Puotlaleletso ya Bobedi mo baithuting ba ba nang le kgatlhego e e rileng mo dipuong go tsweletsa pele go ithuta dipuo dintsi.
DIKGOLAGANO TSA DITHUTO LE DITIRO
Mo Sekgamung sa Thuto le Katiso e e Tswelelang, dipuo di ithutiwa mo Karolong ya go Ithuta ya Dipuo; mo Sekgamung sa Thuto le Katiso e e Tswelelang, Lekala la go Ithuta la Dipuo le golagana le lefapha la thulaganyo ya go ithuta Thuto ya Tlhaeletsano le Puo la Lekgotla la Taolo ya Borutegi la Aferika Borwa: Go netefatsa tsweletso, metheo e e rulaganyang e, e dirisitswe gape jaaka mo Sekgamung sa Thuto le Katiso e e Akaretsang:
bokgoni jwa puo jwa go reetsa, go bua, go buisa le go kwala ke motheo mo kgodisong ya Dipoelo tsa go Ithuta; le tiriso ya mefuta e mentsi e e farologaneng ya ditlhangwa e letla baithuti go tlhatlhoba dintlha tsa bona, tsa setphaba le tsa lefatshe lotlhe ka kakaretso le go aga kitso e e golang ya mo lefatsheng.
Go ithuta dipuo go ka lebisa kwa ditirong tse di ikaegileng ka puo jaaka bokwadi jwa dikgang, phetolelo, thutapuo, thekiso, bobapatsi, thuto ya bogolaganyi jwa tsa matlhale jj. Le fa go le jalo, go totobetse gore dipuo ke motheo wa go ithuta, e seng fela mo botshelong jwa ka metlha, le kwa madirelong. Go nna le kgolo mo kgwebong, go ikaegile ka bokgoni jo moithuti a nang le jona mo puong. Mo lefatsheng le le tletseng kgwetlho e e kwa godimo ya thekenoloji, gore moithuti a fitlhelele sengwe, go ikaegile ka bokgoni jwa gagwe jwa tlhaeletsano. Puo ke senotlele sa gotlhe. Fa puo e sa rutiwa sentle ditsela di le dintsi tsa moithuti di ka tswalega.
Bokgoni jwa go buisa go kwala le go tlhaeletsana ke motheo wa go kgontsha moithuti go feleletsa ditiro tsa ka metlha, le go nna le seabe mo dithutong tsa botshelo tse moithuti a di tlhokang go ka mekamekana le botshelo. Puo ke sediriswa se se ka thusang moithuti mo tsweletsong ya botsalano le batho ba ba leng mo tikologong e a leng mo go yona. Tshisimogo e puo e dirisiwang ka yone, e tlisa katlego kgotsa thetelelo ya go dira botsalano gantsi mo bathong.
DIPOELO TSA GO ITHUTA
Boanamo le maitlhomo tse di umakilweng fa godimo di kgobokantswe mo Dipoelong tsa go Ithuta di le nne. Le fa Dipoelo tseno tsa go Ithuta di kgaogantswe, nngwe le nngwe e ikemetse ka boyone di tshwanetse go rutwa le go lekanyetswa mmogo.
Poelo ya go Ithuta 1: Go reetsa le go bua
Moithuti o kgona go reetsa le go bua ka maitlhomo a a farologaneng go baamogedi ba tshedimosetso le mo bokaong jo bo farologaneng.
Baithuti ba tlhaloganya gore go bua le go reetsa ke ditiro tse di tlwaelegileng mo botshelong jwa ka gale tse di diragalang mo maemong a a rileng le mo maitlhomong le mo baamogeding ba tshedimosetso ba ba farologaneng, le gore mefuta ya ditlhangwa tsa molomo le tirisopuo e e maleba di a farologana. Ba lemoga le go dirisa ditlhangwa tse di maleba tsa molomo le tirisopuo mo maemong a semmuso le a e seng a semmuso.
Go reetsa le go bua ke pinagare ya dirutwa tsotlhe. Ka ditsela tse di nonofileng tsa go reetsa le go bua, baithuti ba kgobokanya le go tlhotlha tshedimosetso mmogo, aga kitso, rarabolola mathata le go tlhagisa dikakanyo le dintlhakemo. Bokgoni jwa go reetsa ka tsenelelo go kgontsha baithuti go lemoga meetlo le maikutlo ka sengwe/mongwe tse di fitlhelwang mo ditlhangweng le go gwetlha go tsaya letlhakore le puo ya go tlhotlheletsa ka botlhale.
Poelo ya go Ithuta 2: Go buisa le go lebelela
Moithuti o kgona go buisa le go lebelela, go tlhaloganya le go tlhatlhoba ka tsenelelo mme a tsibogela mefuta e mentsi e e farologaneng ya ditlhangwa.
Bokgoni jo bo agegileng sentle jwa go buisa le go lebelela ke pinagare mo tsweletsong ya go ithuta mo kharikhulamong ka bophara le go tsaya karolo ka botlalo mo botshelong jwa ka gale le kwa ditirong. Baithuti ba ikgodisa mo bokgoning jwa go buisa le go lebelela mefuta e mentsi e e farologaneng ya dintlhangwa , tse di kwa wang le tse di sa kwalweng go akaretswa tse di bonwang le tsa tshedimosetso. Baithuti ba lemoga ka mo dikwalo le mekgwa ya go dirisa puo di bontshang maitlhomo, baamogedi ba tshedimosetso le maemo a setlhangwa ka teng.
Baithuti ba dirisa mefuta e e farologaneng ya ditsela tsa go buisa le go lebelela go ikaegilwe ka maitlhomo a bona a go buisa le mofuta wa setlhangwa. Ba aga bokao go tswa mo ditlhangweng, lemoga meetlo le go itlhoma mme ba tsibogela ka tshwanelo. Ka go buisa le go lebelela baithuti ba batlisisa le go tsaya tshwetso ka botsalano jwa seemo sa bona le batho bangwe. Puiso ya ditlhangwa tse di kwadilweng e neela boithuti dikao tse ba ka di dirisang fa ba ikwalela.
Poelo ya go Ithuta 3: Go kwala le go tlhagisa
Moithuti o kgona go kwala le go tlhagisa mo mefuteng e mentsi e e farologaneng ya maitlhomo le go baamogedi ba tshedimosetso a dirisa melawana le dipopego tse di maleba mo bokaong jo bo farologaneng.
Go kwala ke sediriswa se segolo sa go tlhaeletsana o o dumelelang mokwadi go bopa le go tlhaeletsa mogopolo le dikakanyo ka tomagano. Go kwala kgapetsakgapetsa mo maemong, ditiro le mafapha a dirutwa a a farologaneng go kgontsha baithuti go tlhaeletsana ka mokgwa wa tirisano le wa boitlhamedi. Maitlhomo ke go tlhagisa bakwadi ba ba nonofileng, le ba ba kgonang go fetoga bonolo, bao ba tla kgonang go dirisa bokgoni jwa bona go bopa ditlhangwa tse di maleba tse di kwadilweng, bonwang le tsa ditlhangwa tse di dirisang ditsela tsa tlhaeletsano tse di farologaneng mo maitlhomong a a farologaneng.
Poelo ya go Ithuta 4: Thutapuo le tiriso
Moithuti o kgona go dirisa dipopi le melawana ya tiriso ya puo ka tsela e e maleba le ka nonofo.
Ka go dirisa ditlhangwa tse di farologaneng kitso ya baithuti ya tlotlontswe e a oketsega le go tlhaloganya popegopuo mme ba di dirise ka tshwanelo. Baithuti ba nna le maitemogelo a a tseneletseng a ka fao meetlo le tlhotlheletso ya maemo a motho di ageletsweng mo puong ka teng gammogo le gore puo e ka dirisiwa jang go susumetsa batho.
KGAOLO YA 3
DIPOELO TSA GO ITHUTA, MAEMO A TEKANYETSO, DITENG LE
BOKAO
Poelo ya go Ithuta ya 1
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
Go reetsa le go bua bontsha kitso ya mefuta e e farologaneng ya Moithuti o kgona go reetsa le go bua ka maitlhomo tlhaeletsano ya molomo e e dirisiwang go a a farologaneng, go baamogedi ba tshedimosetso tlhaeletsana le batho ba bangwe: le mo bokaong jo bo farologaneng.
ithuta le go abelana ka dikakanyo, supa go tlhaloganya dikgopolo, tshwaela ka maitemogelo, emelela ntlha, tsiboga a sa ipaakanya, tlhagisa kanelo;
simolola le go tsweletsa motlotlo e bile o simolola go nna le bokgoni jwa go refosana mo motlotlong, tlatsa diphatlha le go rotloetsa mo go leng maleba;
neela le go latela ditsela le ditaelo ka nepagalo;
tsaya karolo mo dipuisanong tsa ditlhopha ka go tlhagisa dikakanyo le megopolo ya gagwe, go reetsa le go tlotla dikakanyo tsa ba bangwe, a ntse a mekamekana le dintlha tse di jaaka boakaretsi le tlhotlheletso ya maemo a motho le dintlha tsa tikologo, melao ya boitshwaro, dintlha tsa setso le tsa loago, le tsa ditshwanelo tsa botho;
dirisa bokgoni jwa ditherisano go fitlhelela ditumelano;
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
bontsha kitso ya mefuta e e farologaneng ya tlhaeletsano ya molomo go tlhaeletsana le batho ba bangwe:
ithuta le go abelana ka dikakanyo, supa go tlhaloganya dikgopolo, tshwaela ka maitemogelo, emelela ntlha, go tsiboga a sa ipaakanya, buisetsa kwa godimo le go anela;
simolola le go tsweletsa motlotlo ka go bontsha bokgoni jo bo maleba jwa thefosano mo motlotlong, tlatsa diphatlha le go rotloetsa mo go leng maleba;
neela le go latela ditsela le ditaelo tse di marara ka nepagalo;
tsaya karolo mo dipuisanong tsa ditlhopha ka nonofo ka go tlhagisa dikakanyo le megopolo ya gagwe, go reetsa le go tlotla tsa ba bangwe, a tsereganya go busetsa puisano mo ntlheng a ntse a mekamekana le methalethale ya dintlha tse di jaaka boakaretsi le tlhotlheletso ya maemo a motho, tikologo, melao ya boitshwaro, dintlha tsa setso le loago le dintlha tsa ditshwanelo tsa botho;
dirisa bokgoni jwa ditherisano go fitlhelela ditumelano;
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
bontsha kitso ya mefuta e e farologaneng ya tlhaeletsano ya molomo go tlhaeletsana le batho ba bangwe:
ithuta le go abelana ka dikakanyo, supa go tlhaloganya dikgopolo, tshwaela ka maitemogelo, emelela ntlha, go tsiboga a sa ipaakanya, buisetsa kwa godimo, le go anela;
simolola le go tsweletsa motlotlo ka go bontsha bokgoni jo bo maleba jwa thefosano mo motlotlong, tlatsa diphatlha le go rotloetsa mo go leng maleba;
neela le go latela ditsela le ditaelo tse di marara ka nepagalo;
tsaya karolo mo dipuisanong tsa ditlhopha ka go tlhagisa dikakanyo le megopolo ya gagwe le go reetsa le go tlotla tsa ba bangwe, a tsereganya go busetsa puisano mo ntlheng a ntse a mekamekana le methalethale ya dintlha tse di jaaka boakaretsi le tlhotlheletso ya maemo a motho, tikologo, melao ya boitshwaro, dintlha tsa setso le, le dintlha tsa ditshwanelo tsa botho;
dirisa bokgoni jwa ditherisano go fitlhelela ditumelano;
Go reetsa le go bua
Moithuti o kgona go reetsa le go bua ka maitlhomo a a farologaneng, go baamogedi ba tshedimosetso le mo bokaong jo bo farologaneng.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
tsaya karolo mo dipuisanong mo ditlhopheng tsa batho, dikganetsanong, diforamong le dikopanong tsa semmuso a latela ditsela tse di siameng;
itsise sebui le go digela ka puo ya ditebogo ka tsela e e maleba;
dirisa bokgoni jwa dipotsotherisano le go bega ka diphitlhelelo.
Re itse se fa moithuti a kgona go:
tsaya karolo mo dipuisanong tsa lekoko, dikganetsanong, diforamong le dikopanong tsa semmuso a latela ditsela tse di siameng tsa tsamaiso;
itsise sebui ka tsela e e maleba le go digela ka puo ya ditebogo;
dirisa bokgoni jwa dipotsotherisano le go bega ka diphitlhelelo ka tsenelelo mo go leng maleba.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
tsaya karolo mo dipuisanong tsa lekoko, dikganetsanong, diforamong le dikopanong tsa semmuso a latela ditsela tse di siameng tsa tsamaiso;
itsise sebui ka tsela e e maleba le go digela ka puo ya ditebogo;
dirisa bokgoni jwa dipotsotherisano le go bega diphitlhelelo ka tsenelelo mo go leng maleba.
Maemo a Tekanyetso
Tsweletso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
Go reetsa le go bua 
 bontsha bokgoni jwa go rulaganya le go batlisisa ka maitlhomo a go dira ditlhagiso tsa Moithuti o kgona go reetsa le go bua ka maitlhomo molomo: a a farologaneng, go baamogedi ba tshedimosetso dira dipatlisiso ka setlhogo ka go lebelela le mo bokaong jo bo farologaneng. mo metsweding e e farologaneng ya tshedimosetso;
rulaganya dintlha ka tomagano ka go tlhopha dikakanyokgolo le dintlha tse di maleba kgotsa dikao tse di tshegetsang;
lemoga le go tlhopha dikagego, tlotlontswe, dikarolo tsa puo, le melao tse di maleba;
baakanya matseno le bokhutlo ka nonofo;
akaretsa didiriswa tse di bonwang, utlwelelwang le tsa kutlopono jaaka ditphate, diphousetara, dinepe, diselaete, ditshwantsho, mmino, medumo le tlhaeletsano tsa eleketeroniki tse di maleba.
Re itse se fa moithuti a kgona go:
bontsha bokgoni jwa go rulaganya le go batlisisa ka maitlhomo a go dira ditlhagiso tsa molomo:
dira dipatlisiso ka setlhogo ka go lebelela mo metsweding e e farologaneng ya tshedimosetso ya tshedimosetso;
rulaganya dintlha ka tomagano ka go tlhopha dikakanyokgolo le dintlha tse di maleba le tse di nepagetseng kgotsa dikao tse di tshegetsang;
lemoga le go tlhopha dikagego, tlotlontswe, dikarolo tsa puo, le melao tse di maleba;
baakanyetsa matseno le bokhutlo ka nonofo;
akaretsa didiriswa tse di bonwang, utlwelelwang le tsa kutlopono jaaka ditphate, diphousetara, dinepe, diselaete, ditshwantsho mmino, medumo le tlhaeletsano tsa eleketeroniki tse di maleba.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
bontsha bokgoni jwa go rulaganya le go batlisisa ka maitlhomo a go dira ditlhagiso tsa molomo:
dira dipatlisiso ka setlhogo ka go lebelela mo metsweding e mentsi e e farologaneng ya tshedimosetso;
rulaganya dintlha ka tomagano ka go tlhopha dikakanyokgolo le dintlha tse di maleba le tse di nepagetseng kgotsa dikao tse di tshegetsang;
lemoga le go tlhopha dikagego, tlotlontswe, dikarolo tsa puo le melao tse di maleba;
baakanyetsa matseno le bokhutlo ka nonofo;
akaretsa didiriswa tse di bonwang, utlwelelwang le tsa ponokutlo jaaka ditphate, diphousetara, dinepe, diselaete, ditshwantsho, mmino, medumo le tlhaeletsano tsa eleketeroniki tse di maleba.
Maemo a Tekanyetso
Tsweletso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
Go reetsa le go bua 
 bontsha bokgoni jwa go reetsa le go neela ditlhagiso tsa molomo ka thelelo le ka Moithuti o kgona go reetsa le go bua ka maitlhomo maikutlo: a a farologaneng, go baamogedi ba tshedimosetso lemoga le go dirisa maano a bokgeleke le mo bokaong jo bo farologaneng. jaaka dipotso tse di sa batleng dikarabo, dikhutso le dipoeletso;
dirisa segalo, tlhagelelo ya lentswe, go bua ka lobelo, tebo ya matlho, kemo le puo ya mmele ka nepagalo le go tsiboga ka tsela e e maleba;
kapodisa mafoko sentle a sa fose bokao;
bontsha go tlhaloganya ditlhangwa tsa molomo ka go kwala dikakanyokgolo le/kgotsa tse di tshegetsang jaaka go kwala dintlha, manaanenetefatso, ditshobokanyo le/kgotsa go boeletsa se a se utlwilweng le go se tlhalosa;
reetsa ka tsenelelo le go tsibogela dipotso go tlhalosa tse di sa tlhaloganyegang sentle.
Re itse se fa moithuti a kgona go:
bontsha bokgoni jwa go reetsa le jwa go neela ditlhagiso tsa molomo ka thelelo le ka maikutlo:
dirisa le go tlhatlhoba maano a bokgeleke jaaka mainane, dipotso tse di sa batleng dikarabo, dikhutso, dipoeletso;
dirisa segalo, tlhagelelo ya lentswe, go bua ka lobelo, tebo ya matlho, kemo le puo ya mmele ka nepagalo le go tsiboga ka tsela e e maleba;
kapodisa mafoko sentle a sa fose bokao;
bontsha go tlhaloganya ditlhangwa tsa molomo ka go kwala dikakanyokgolo le/kgotsa tse di tshegetsang ka go kwala dintlha, manaanenetefatso, ditshobokanyo, go kwalolola ka mafoko a gagwe le/kgotsa go boeletsa se se utlwilweng le go se tlhalosa;
reetsa ka tsenelelo le go tsibogela dipotso go tlhalosa tse di sa tlhaloganyegang sentle.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
bontsha bokgoni jwa go reetsa le jwa go neela ditlhagiso tsa molomo ka thelelo le ka maikutlo:
dirisa le go tlhatlhoba maano a bokgeleke jaaka mainane, dipotso tse di sa batleng dikarabo, dikhutso, dipoeletso;
dirisa segalo, tlhagelelo ya lentswe, go bua ka lobelo, tebo ya matlho, kemo le puo ya mmele ka nepagalo le go tsiboga ka tsela e e maleba;
kapodisa mafoko sentle a sa fose bokao;
bontsha go tlhaloganya ditlhangwa tsa molomo ka go kwala dikakanyokgolo le/kgotsa tse di tshegetsang ka go kwala dintlha, manaanenetefatso, ditshobokanyo, kwala ka mafoko a gagwe le/kgotsa go boeletsa se se utlwilweng le go se tlhalosa;
reetsa ka tsenelelo le go tsibogela dipotso go tlhalosa tse di sa tlhaloganyegang sentle.
Maemo a Tekanyetso
Tsweletso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
Go reetsa le go bua 
 bontsha temogo e e tseneletseng ya tiriso ya puo mo mabakeng a ditlhagiso tsa molomo: Moithuti o kgona go reetsa le go bua ka maitlhomo dirisa le go tlhatlhoba, setaele le rejista e e a a farologaneng, go baamogedi ba tshedimosetso maleba, tse di siametseng maitlhomo, le mo bokaong jo bo farologaneng. baamogedi ba tshedimosetso le bokao;
lemoga le go tlhalosa mekgwa e e farologaneng ya go dirisa puo ka go tlhaloganya le kgatlhego e e golang;
lemoga le go dirisa mekgwa ya tlhotlheletso mo puong;
lemoga dintlha tsa tshegetso le go akanyetsa mongwe kwa pele, farologanya gareng ga dintlha le dikakanyo;
dira ditshwetso tse di ikaegileng ka mabaka le dikatlholo le go neela bosupi;
lemoga ka mo bokao bo ka fosagatswang ka teng ka ntlha ya tlogelo kgotsa kakaretso ya tshedimosetso nngwe ka bomo;
lemoga le go tlhalosa seabe sa mekgwa ya tiriso ya puo, jaaka puo ya setegeniki le mafoko a a dirisiwang ke batho ba ditiro tse di rileng;
lemoga kgolaganyo mo gare ga puo le setso le puo le thata ya go dira sengwe;
lemoga le go gwetlha puo ya maikutlo e e lemosegang e tlhotlheletsa e tsaya letlhakore, go fetsa mogopolo ka sengwe/mongwe le go naganela ntlheng e le nngwe jaaka go gasagasa kgang le go phasalatsa.
Re itse se fa moithuti a kgona go:
bontsha temogo e e tseneletseng ya tiriso ya puo mo mabakeng a ditlhagiso tsa molomo:
dirisa le go tlhatlhoba mekgwa e e maleba ya go dirisa puo, setaele le rejista tse di siametseng maitlhomo, baamogedi ba tshedimosetso le bokao;
lemoga le go tlhalosa mekgwa e e farologaneng ya go dirisa tsa puo ka go tlhaloganya le kgatlhego;
lemoga le go dirisa mekgwa e mentsi e e farologaneng ya tlhotlheletso mo puong;
sekaseka dintlha tsa tshegetso le go akanyetsa mongwe kwa pele, farologanya gareng ga dintlha le dikakanyo;
dira ditshwetso tse di ikaegileng ka mabaka le dikatlholo le go tshegetsa ka bopaki;
tlhalosa ka mo bokao bo ka fosagatswang ka teng ka ntlha ya tlogelo kgotsa kakaretso ya tshedimosetso nngwe ka bomo;
lemoga le go sekaseka seabe sa mekgwa ya tiriso ya puo jaaka puo ya setegeniki, le mafoko a a dirisiwang ke batho ba ditiro tse di rileng;
sekaseka kgolagano mo gare ga puo le setso le puo le thata ya go dira sengwe;
lemoga le go gwetlha puo ya maikutlo e e bofitlha e tlhotlheletsa, e tsaya letlhakore, go fetsa mogopolo ka sengwe/mongwe le go naganela ntlheg e le nngwe jaaka go gasagasa kgang le go phasalatsa.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
bontsha temogo e e tseneletseng ya tiriso ya puo mo mabakeng a ditlhagiso tsa molomo:
dirisa le go tlhatlhoba mefuta e e farologaneng ya setaele, le rejista tse di meleba tse di siametseng maitlhomo, baamogedi ba tshedimosetso le bokao;
lemoga le go tlhalosa mekgwa e e farologaneng ya go dirisa puo ka go tlhaloganya le kgatlhego;
lemoga le go dirisa mekgwa e mentsi e e farologaneng ya tlhotlheletso mo puong;
sekaseka dintlha tsa tshegetso le go a kanyetsa mongwe kwa pele, farologanya gareng ga dintlha le dikakanyo;
dira ditshwetso tse di ikaegileng ka mabaka le dikatlholo le go tshegetsa ka bopaki;
tlhalosa ka mo bokao bo ka fosagatswag ka teng ka ntlha ya tlogelo kgotsa kakaretso ya tshedimosetso nngwe ka bomo;
lemoga le go sekaseka seabe sa mekgwa ya tiriso ya puo jaaka puo ya setegeniki, le mafoko a a dirisiwang ke batho ba ditiro tse di rileng;
sekaseka kgolagano mo gare ga puo le setso le puo le thata ya go dira sengwe;
lemoga le go gwetlha puo ya maikutlo e e bofitlha e tlhotlheletsa e tsaya letlhakore, go fetsa mogopolo ka sengwe/mongwe le go naganela ntlheng e le nngwe jaaka go gasagasa kgang le go phasalatsa.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
Go buisa le go lebelela bontsha ditsela tse di farologaneng tsa go buisa
Moithuti o kgona go buisa le go lebelela, go le go lebelela gore a kgone go tlhaloganya le gotlhaloganya le go tlhatlhoba ka tsenelelo mme a bontsha kgatlhego: tsibogela mefuta e mentsi e e farologaneng ya botsa dipotso go dira diponelopele;
ditlhangwa.
buisa ditlhangwa ka bonako go tlhaola dintlhakgolo ka go buisa ditlhogo, matseno, ditemana tsa ntlha, dipolelwana tsa matseno tsa ditemana;
tlodisa matlho mo ditlhangweng go batla dintlha tsa tlaleletso;
buisa ka thelelo le kelotlhoko go ya ka maitlhomo le tiragatso;
sobokanya dikakanyokgolo le tsa tlaleletso ka go kwala dintlha fela le/kgotsa go kwala ditemana;
tsaya tshwetso ka bokao jwa mafoko a a sa tlwaelegang kgotsa ditshwantshiso tse di dirisitsweng mo puong ka go dirisa kitso ya thutapuo, bokgoni jwa go kgaoganya mafoko ka dinoko fa o buisa, bokao go ya ka tiriso ya mafoko, modumo, mmala, popego, kemo le tiriso ya maikutlo;
buisa gape, lebelela gape, boeletsa go tlhotlheletsa go tlhaloganya.
Re itse se fa moithuti a kgona go:
bontsha ditsela tse di farologaneng tsa go buisa le go lebelela gore a kgone go tlhaloganya le go bontsha kgatlhego:
botsa dipotso go dira diponelopele;
buisa ditlhangwa ka bonako go tlhaola dintlhakgolo ka go buisa ditlhogo, matseno, ditemana tsa ntlha, dipolelo tsa matseno tsa ditemana;
tlodisa matlho mo ditlhangweng go batla dintlha tsa tlaleletso;
buisa ka thelelo le ka kelotlhoko go ya ka maitlhomo le tiro;
sobokanya dikakanyokgolo le tsa tlaleletso ka go kwala ka dintlha le/kgotsa go kwala ditemana;
tsaya tshwetso ka bokao jwa mafoko a a sa tlwaelegang kgotsa ditshwantshiso mo mefuteng e e farologaneng ya ditlhangwa ka go dirisa kitso ya thutapuo, bokgoni jwa go kgaoganya mafoko ka dinoko fa o buisa, bokao go ya ka tiriso ya mafoko, modumo, mmala, popego, kemo le tiriso ya maikutlo;
buisa gape, lebelela gape, boeletsa go tlhotlheletsa go tlhaloganya.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
bontsha ditsela tse di farologaneng tsa go buisa le go lebelela gore a kgone go tlhaloganya le go bontsha kgatlhego:
botsa dipotso go dira diponelopele;
buisa ditlhangwa ka bonako go tlhaola dintlhakgolo ka go buisa ditlhogo, matseno, ditemana tsa ntlha, dipolelo tsa matseno tsa ditemana;
tlodisa matlho mo ditlhangweng go batla dintlha tsa tlaleletso;
buisa ka thelelo le ka kelotlhoko go ya ka maitlhomo le tiro;
sobokanya dikakanyokgolo le tsa tlaleletso ka go kwala ka dintlha le/kgotsa ka go kwala ditemana;
tsaya tshwetso ka bokao jwa mafoko a a sa tlwaelegang kgotsa ditshwantshiso mo mefuteng e mentsi e e farologaneng ya ditlhangwa ka go dirisa kitso ya thutapuo, bokgoni jwa go kgaoganya mafoko ka dinoko fa o buisa, bokao go ya ka tiriso ya mafoko, modumo, mmala, popego, kemo le tiriso ya maikutlo;
buisa gape, lebelela gape, boeletsa go tlhotlheletsa go tlhaloganya.
Maemo a Tekanyetso
Tsweletso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
Go buisa le go lebelela 
 tlhalosa bokao jwa mefuta e mentsi e e farologaneng ya ditlhangwa tse di kwadilweng, Moithuti o kgona go buisa le go lebelela, go bonwang, utlwelelwang, tsa ponokutlo: tlhaloganya le go tlhatlhoba ka tsenelelo mme a tsibogela mefuta e mentsi e e farologaneng ya bona tshedimosetso le dintlha tse di maleba ditlhangwa. mo ditlhangweng;
tlhalosa ka mo go tlhopha le go tlogela dintlha mo setlhangweng go nang le seabe mo bokaong ka teng;
farologanya magareng ga ntlha le kakanyo le go neela kakanyo ya gagwe;
lemoga pharologanyo magareng ga bokao jo bo tlhamaletseng le jo bo sa tlhamalalang;
tlhalosa mogopolo wa mokwadi/moanedi/ moanelwa le go fa mabaka a a tshegetsang go tswa mo setlhangweng;
tlhalosa lemorago la dipolotiki le loago, le setso mo ditlhangweng;
sekaseka seabe sa mefuta e e farologaneng ya puo ya botshwantshi, e e tlhotlheletsang le dipotso tse di ikarabang fa go kwalwa dikwalo jaaka: tshwantshiso, tshwantshanyo, mothofatso, leetsi, pheteletso, dipapiso, tshotlo, kgakantshi, kganetso, kobiso, tshegiso le setlhoa se se sa solofelwang mo bokaong jwa ditlhangwa;
tlhalosa mogopolo le tshwetso tsa mokwadi le go di tshwantshanya le tsa gagwe;
ranola le go sekaseka ditlhangwa tsa botshwantshi tse di tlwaelegileng;
neela le go tshegetsa tsibogo ya gagwe mo ditlhangweng.
Re itse se fa moithuti a kgona go:
sekaseka bokao jwa mefuta e mentsi e e farologaneng ya ditlhangwa tse di kwadilweng, bonwang, utlwelelwang, tsa ponokutlo:
bona tshedimosetso le dintlha tse di maleba mo ditlhangweng;
sekaseka ka mo go tlhopha le go tlogela dintlha mo setlhangweng go nang le seabe mo bokaong ka teng;
farologanya magareng ga ntlha le kakanyo le go tlhalosa kakanyo ya gagwe;
tlhalosa pharologano magareng ga bokao jo bo tlhamaletseng le jo bo sa tlhamalalang;
sekaseka mogopolo wa mokwadi/moanedi/ moanelwa le go fa mabaka a a tshegetsang go tswa mo setlhangweng;
sekaseka le go tlhalosa lemorago la dipolotiki le loago, le la setso mo ditlhangweng;
sekaseka seabe sa mefuta e mentsi e e farologaneng ya puo ya botshwantshi e e tlhotlheletsang le dipotso tse di ikarabang fa go kwalwa dikwalo jaaka tshwantshiso, tshwantshanyo, mothofatso, leetsi, pheteletso, dipapiso, tshotlo, kgakantshi, kganetso, kobiso le setlhoa se se sa solofelwang mo bokaong ba ditlhangwa;
sekaseka mogopolo le tshwetso tsa mokwadi le go di tshwantshaya le tsa gagwe;
ranola le go sekaseka mefuta e e farologaneng ya ditlhangwa tsa botshwantshi;
neela le go tshegetsa tsibogo ya gagwe mo ditlhangweng ka go tlhotlheletsa gore go dumalanwe le ena.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
sekaseka bokao jwa mefuta e mentsi e e farologaneng ya ditlhangwa tse di kwadilweng, bonwang, utlwelelwang, tsa ponokutlo:
bona tshedimosetso le dintlha tse di maleba mo ditlhangweng;
sekaseka ka mo go tlhopha le go tlogela dintlha mo setlhangweng go nang le seabe mo bokaong ka teng;
farologanya magareng ga ntlha le kakanyo le go tshegetsa kakanyo ya gagwe;
tlhalosa pharologano magareng ga bokao jo bo tlhamaletseng le jo bo sa tlhamalalang;
sekaseka mogopolo wa mokwadi/moanedi/ moanelwa le go fa mabaka a a tshegetsang go tswa mo setlhangweng;
sekaseka le go tlhalosa lemorago la dipolotiki le loago, le la setso mo ditlhangweng;
sekaseka seabe sa mefuta e mentsi e e farologaneng ya puo ya botshwantshi le e e tlhotlheletsang le dipotso tse di ikarabang fa go kwalwa dikwalo jaaka tshwantshiso, matshwao, pheteletso, dipapiso, mothofatso, tshwantshanyo, leetsi, tshotlo, kgobo, pheteletso, kgakantshi, pharologano, kganetso, kobiso le setlhoa se se sa solofelwang mo bokaong ba ditlhangwa;
sekaseka mogopolo le tshwetso tsa mokwadi le go di tshwantshanya le tsa gagwe;
ranola le go sekaseka mefuta e mentsi e e farologaneng ya ditlhangwa tsa botshwantshi;
neela le go tshegetsa tsibogo ya gagwe mo ditlhangweng ka go tlhotlheletsa gore go dumalanwe le ena.
Maemo a Tekanyetso
Tsweletso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
Go buisa le go lebelela 
 tlhalosa ka mo puo le ditshwantshiso di ka bontshang le go tlhotlheletsa meetlo le maikutlo
Moithuti o kgona go buisa le go lebelela, go ka teng mo ditlhangweng:
tlhaloganya le go tlhatlhoba ka tsenelelo mme a lemoga le go tlhalosa meetlo ya loago, setso tsibogela mefuta e mentsi e e farologaneng ya le sepolotiki, maikutlo le ditumelo jaaka ditlhangwa. maikutlo ka bong, boemo, kgolo, tlhotlheletso ya maemo a motho, ditshwanelo tsa botho, boakaretsi le dintlha tsa tikologo;
tlhalosa mokgwa wa go gobelela/go tsaya letlhakore, go fetsa mogopolo ka ga sengwe le go kgetholola.
Re itse se fa moithuti a kgona go:
sekaseka ka mo puo le ditshwantshiso di ka bontshang le go tlhotlheletsa meetlo le maikutlo ka teng:
sekaseka meetlo ya loago, setso le sepolotiki, maikutlo le ditumelo jaaka maikutlo ka bong, boemo, kgolo, tlhotlheletso ya maemo a motho, ditshwanelo tsa botho, boakaretsi le dintlha tsa tikologo;
sekaseka mokgwa wa go gobelela/go tsaya letlhakore, go fetsa mogopolo ka ga sengwe le go kgetholola.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
sekaseka ka mo puo le ditshwantshiso di ka bontshang le go tlhotlheletsa meetlo le maikutlo ka teng:
sekaseka meetlo ya loago, setso le sepolotiki, maikutlo le ditumelo jaaka maikutlo ka bong, boemo, kgolo, tlhotlheletso ya maemo a motho, ditshwanelo tsa botho, boakaretsi le dintlha tsa tikologo;
sekaseka mokgwa wa go gobelela/go tsaya letlhakore, go fetsa mogopolo ka ga sengwe le go kgetholola.
Tsweletso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
Go buisa le go lebelela 
 tlhalosa diponagalothôothôo tsa ditlhangwa le go tlhalosa ka mo di nang le seabe mo bokaong ka Moithuti o kgona go buisa le go lebelela, go teng (diponagalo tse, ga di a tshwanela go tlhaloganya le go tlhatlhoba ka tsenelelo mme a sekasekwa di ikemetse ka bojosi): tsibogela mefuta e mentsi e e farologaneng ya ditlhangwa.
ditlhangwa tsa tirisano le tsa boitlhamedi:
lemoga le go tlhalosa maitlhomo, popego le tiriso ya puo mo ditlhangweng mo kharikhulamong ka bophara jaaka dipegelo, ditsamaiso, boeletsa kanelo, ditlhaloso ka botlalo, dithadiso;
lemoga le go tlhalosa seabe sa methalethale ya mokwalo-tlanyo, ditlhogo le mafoko a a tlhalosang ditiragalo.
ditlhangwa tsa dikwalwa:
padi/khutshwe/ditlhangwa tsa setso (dinaane)/ditlhamo tse di khutshwane:
tlhalosa kagego ya poloto, polotwana, kgotlhang, semelo sa moanelwa, seabe sa moanedi mo go leng maleba;
lemoga le go tlhalosa melaetsa le merero/dithitokgang le go di amanya le ditema tse di tlhophilweng mo setlhangweng sotlhe;
tlhalosa ka mo maitshetlego le lefelokgang di ka golaganang le moanelwa le/kgotsa morero ka teng;
lemoga maikutlo, nako le bokhutlo.
Re itse se fa moithuti a kgona go:
sekaseka diponagalothôothôo tsa ditlhangwa le go tlhalosa ka mo di nang le seabe mo bokaong ka teng (diponagalo tse, ga di a tshwanela go sekasekwa di ikemetse ka bojosi):
ditlhangwa tsa tirisano le tsa boitlhamedi:
lemoga le go tlhalosa maitlhomo, popego le tiriso ya puo mo ditlhangweng mo kharikhulamong ka bophara jaaka dipegelo, ditsamaiso, boeletsa kanelo, ditlhaloso ka botlalo, dithadiso;
lemoga le go sekaseka seabe sa methalethale ya mokwalo-tlanyo, ditlhogo le mafoko a a tlhalosang ditiragalo.
ditlhangwa tsa dikwalwa:
padi/khutshwe/ditlhangwa tsa setso (dinaane)/ditlhamo tse di khutshwane:
sekaseka kagego ya poloto, polotwana, kgotlhang, semelo sa moanelwa, le seabe sa moanedi mo go leng maleba;
ranola le go tlhatlhoba melaetsa le merero le go di amanya le setlhangwa sotlhe;
tlhatlhoba ka mo maitshetlego le lefelokgang la ditiragalo di golaganang le moanelwa, le/kgotsa morero ka teng;
ranola maikutlo, nako, kobiso le bokhutlo.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
sekaseka diponagalo tsa botlhokwa tsa ditlhangwa le go tlhalosa ka mo di nang le seabe mo bokaong ka teng (diponagalo tse, ga di a tshwanela go sekasekwa di ikemetse ka bojosi):
ditlhangwa tsa tirisano le tsa boitlhamedi:
lemoga le go tlhalosa maitlhomo, popego le tiriso ya puo mo ditlhangweng mo kharikhulamong ka bophara jaaka dipegelo, ditsamaiso, boeletsa kanelo, ditlhaloso ka botlalo, dithadiso;
lemoga le go sekaseka methalethale ya mokwalo-tlanyo, ditlhogo le mafoko a a tlhalosang ditiragalo.
ditlhangwa tsa dikwalwa:
padi/khutshwe/ditlhangwa tsa setso (dinaane)/ditlhamo tse di khutshwane:
sekaseka kagego ya poloto, polotwana, kgotlhang, semelo sa moanelwa, seabe sa moanedi mo go leng maleba;
ranola le go tlhatlhoba melaetsa le merero le go di amanya le setlhangwa sotlhe;
tlhatlhoba ka mo maitshetlego le lefelokgang di golaganang le moanelwa, le/kgotsa morero ka teng;
ranola maikutlo, nako, kobiso le bokhutlo.
Maemo a Tekanyetso
Tsweletso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
Go buisa le go lebelela poko (go akaretsa maboko a thoriso):
tlhalosa ka mo tlhopho ya mafoko, Moithuti o kgona go buisa le go lebelela, go botshwantshi, medumo, di tlhotlheletsang tlhaloganya le go tlhatlhoba ka tsenelelo mme a maikutlo, bokao le morero ka teng; tsibogela mefuta e mentsi e e farologaneng ya tlhalosa ka mo mela le popego ya ditlhangwa. ditemana, morumo, morethetho matshwao a puiso, di tlhotlheletsang bokao ka teng.
terama le thuto ya difilimi:
tlhalosa kamano gareng ga puisano le tiragatso, badiragatsi le morero;
tlhalosa poloto, polotwana, bodiragatsi, kgotlhang le maitlhomo a terama;
lemoga dipopego tsa terama le go ranola bokaedi jwa serala.
ditlhangwa tse di bonwang, utlwelelwang le ditlhangwa tse di dirisang mekgwa e e farologaneng ya tlhaeletsano: thuto ya difilimi, terama ya thelebipene le ya seyalemowa:
lemoga le go tlhalosa molaetsa le morero le seabe sa tsona mo ditlhangweng;
tlhalosa mosola wa go dirisa bobegi ka tiriso ya didiriswa tse di bonwang, utlwelelwang le tsa ponokutlo jaaka tiriso, ya mmala, setlhogwana, tlhamo, puisano, mmino, modumo, tiriso ya dipone, baakanya diphoso, go beela lonao, mokgwa wa go tsaya ditshwantsho, bokgoni jwa go tsamaisa khemera botlhagisipele jwa setshwansho le botlhagisimorago.
Re itse se fa moithuti a kgona go:
poko (go akaretsa maboko a thoriso):
tlhalosa ka mo tlhopho ya mafoko, botshwantshi le medumo di tlhotlheletsang maikutlo, bokao ka teng;
tlhalosa ka mo mela le popego ya ditemana, morumo, morethetho le matshwao a puiso di tlhotlheletsang bokao ka teng.
terama le thuto ya difilimi:
sekaseka puisano le tiragatso, le kamano ya tsona mo bodiragatsing le mo morerong;
sekaseka poloto, polotwana, bodiragatsi kgotlhang, maitlhomo a terama le tshotlo mo terameng;
ranola le go tlhalosa popego ya terama le bokaedi jwa serala.
ditlhangwa tse di bonwang, utlwelelwang le ditlhangwa tse di dirisang mekgwa e e farologaneng ya tlhaeletsano: thuto ya difilimi, terama ya thelebipene le ya seyalemowa:
lemoga le go sekaseka molaetsa le morero le seabe le boleng jwa tsona mo ditlhangweng;
sekaseka mosola wa go dirisa bobegi ka tiriso ya didiriswa tse di bonwang, utlwelelwang le tsa ponokutlo jaaka setlhogwana, tiriso ya mmala, tlhamo, puisano, mmino, modumo, tiriso ya diponego, baakanya diphoso, go beela lonao, mokgwa wa go tsaya, ditshwantsho, bokgoni jwa go go tsamaisa khemera, botlhagisipele jwa setshwantsho le lomarago lwa sone.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
poko (go akaretsa maboko a thoriso):
sekaseka ka mo tlhopho ya mafoko, botshwantshi le medumo di tlhotlheletsang maikutlo, bokao le ka teng;
sekaseka ka mo mela le popego ya ditemana, morumo, morethetho le, matshwao a puiso, di tlhotlheletsang bokao ka teng.
terama le thuto ya difilimi:
sekaseka puisano le tiragatso le kamano ya tsona mo bodiragatsing le mo morerong;
sekaseka poloto, polotwana, bodiragatsi, kgotlhang, maitlhomo a terama le tshotlo mo terameng;
ranola, tlhalosa le go sekaseka popego jwa terama le bokaedi ba serala.
ditlhangwa tse di bonwang, utlwelelwang le ditlhangwa tse di dirisang mekgwa e e farologaneng ya tlhaeletsano: thuto ya difilimi, terama ya thelebipene le ya seyalemowa:
lemoga le go sekaseka molaetsa le morero, seabe le boleng jwa tsona mo ditlhangweng;
sekaseka mosola wa go dirisa bobegi ka tiriso ya tse di bonwang, utlwelelwang le ponokutlo jaaka tiriso ya mmala, setlhogwana, tlhamo, puisano, mmino, modumo, tiriso ya dipone, baakanya diphoso, go beela lonao, mokgwa wa go tsaya ditshwantsho, bokgoni jwa go tsamaisa khemera, botlhagisi pele jwa setshwantsho le lomorago lwa sone.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
Go kwala le go tlhagisa bontsha bokgoni jwa go rulaganya go kwalela Moithuti o kgona go kwala le go tlhagisa mo maitlhomo a a rileng, baamogedi ba mefuteng e mentsi e e farologaneng ya maitlhomo le tshedimosetso, bokao jo bo rileng: go baamogedi ba tshedimosetso a dirisa melawana tlhalosa ditlhokego tsa ditiro tse di le dipopego tse di maleba mo bokaong jo bo farologaneng; farologaneng.
lemoga baamogedi ba tshedimosetso ba ba maleba le maitlhomo a a rileng jaaka go anela, itumedisa, tlhotlheletsa, tlhagisa ntlha ya gagwe, tlhalosa, sedimosetsa, sekaseka, thadisa, le go tlhotlheletsa ka botlhale;
lemoga le go tlhalosa mefuta ya ditlhangwa tse di tla tlhagisiwang jaaka tsa boikakanyetsi, tshedimosetso, boitlhamedi, tirisano/ bogolaganyi le ditlhangwa tse di dirisang mekgwa e e farologaneng ya tlhaeletsano;
tlhopha le go dirisa setaele se se maleba, mogopolo le dikagego tsa ditlhangwa;
dira dipatlisiso ka ditlhogo go tswa metsweding e e farologaneng a bo a kwala diphitlhelelo;
batla, fitlhelela, tlhopha, rulaganya le go nyalanya tshedimosetso e e maleba go tswa mo metsweding e e farologaneng;
fetolela tshedimosetso e e tlhophilweng go tswa mo popegong e e rileng go ya go e nngwe jaaka go tswa mo kerafong go ya kwa temaneng;
Re itse se fa moithuti a kgona go:
bontsha bokgoni jwa go rulaganya go kwalela maitlhomo a a rileng, baamogedi ba tshedimosetso, le bokao jo bo rileng:
tlhalosa ditlhokego tsa ditiro tse di thatanyana;
lemoga baamogedi ba tshedimosetso ba ba maleba le maitlhomo a a rileng jaaka go anela, itumedisa, tlhotlheletsa, go tlhagisa ntlha ya gagwe, tlhalosa, sedimosetsa, sekaseka, thadisa le tlhotlheletsa ka botlhale;
lemoga le go tlhalosa mefuta ya ditlhangwa tse di tla tlhagisiwang jaaka tsa boikakanyetsi, tshedimosetso, boitlhamedi, tirisano/ bogolaganyi le ditlhangwa tse di dirisang mekgwa e e farologaneng ya tlhaeletsano;
tlhopha le go dirisa setaele, se se maleba mogopolo le dikagego tsa ditlhangwa;
dira dipatlisiso ka boena ditlhogo tse di marara go tswa metsweding e e farologaneng a bo a kwala diphitlhelelo;
batla, fitlhelela, tlhopha, rulaganya le go nyalanya tshedimosetso ka boena go tswa mo metsweding e e farologaneng ka boena;
fetolela mefuta e e farologaneng ya tshedimosetso go tswa mo popegong e e rileng go ya go e nngwe jaaka go tswa mo kerafong go ya kwa popegong ya temana;
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
bontsha bokgoni jwa go rulaganya go kwalela maitlhomo a a rileng, baamogedi ba tshedimosetso le bokao jo bo rileng:
tlhalosa ditlhokego tsa ditiro tse di thatanyana;
lemoga baamogedi ba tshedimosetso ba ba maleba le maitlhomo a a totobetseng jaaka go anela, itumedisa, tlhotlheletsa, go tlhagisa ntlha ya gagwe, tlhalosa, sedimosetsa, sekaseka thadisa le go tlhotlheletsa ka botlhale le ka nonofo;
lemoga le go tlhalosa mefuta ya ditlhangwa tse di tla tlhagisiwang jaaka tsa boikakanyetsi, tshedimosetso, boitlhamedi, tirisano/ bogolaganyi le ditlhangwa tse di dirisang mekgwa e e farologaneng ya tlhaeletsano;
tlhopha le go dirisa setaele se se maleba mogopolo le dikagego tsa ditlhangwa tse di maleba ka tsenelelo;
dira dipatlisiso ka boena ditlhogo tse di marara go tswa metsweding e e farologaneng a bo a kwala diphitlhelelo ka nepagalo;
batla, fitlhelela, tlhopha, rulaganya le go nyalanya tshedimosetso e e maleba go tswa mo metsweding e mentsi e e farologaneng;
fetolela mefuta e mentsi e e farologaneng ya tshedimosetso go tswa mo popegong e e rileng go ya go e nngwe jaaka go tswa mo dikerafong go ya kwa popegong ya ditemana;
Go kwala le go tlhagisa
Moithuti o kgona go kwala le go tlhagisa mo mefuteng e mentsi e e farologaneng ya maitlhomo le go baamogedi ba tshedimosetso a dirisa melawana le dipopego tse di maleba mo bokaong jo bo farologaneng.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
aga dikakanyo tse di nyalelanang mme a be a rulaganya ka ditsela tse di jaaka kwalo ya kgobokanyo ya dintlha, ditshwantsho, lenaneo la mafoko a a botlhokwa le papetlana ya thulagano ya dintlha/ ditiragatso;
dirisa didiriswa tsa pono le tse di itlhametsweng tse di tlhophilweng ka tshwanelo.
Re itse se fa moithuti a kgona go:
aga dikakanyo tse di nyalelanang mme a be a rulaganya ka ditsela tse di jaaka kwalo ya kgobokanyo ya dintlha, lenaneo la mafoko a a botlhokwa le papetlana ya thulagano ya dintlha/ditiragaso;
dirisa didiriswa tsa mefuta e mentsi e e farologaneng tsa pono le tse di itlhametsweng tse di tlhophilweng ka tshwanelo.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
aga dikakanyo tse di nyalelanang a be a rulaganya ka ditsela tse di jaaka kwalo ya kgobokanyo ya dintlha, lenaneo la mafoko a a botlhokwa le papetlana ya thulagano ya dintlha/ditiragatso;
dirisa didiriswa tsa mefuta e mentsi e e farologaneng tsa pono le tse di itlhametsweng tse di tlhophilweng ka tshwanelo.
Maemo a Tekanyetso
Tsweletso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
Go kwala le go tlhagisa 
 bontsha tiriso ya matlhale le mekgwa e e farologaneng ya go kwala ipaakanyetsokwalo tsa Moithuti o kgona go kwala le go tlhagisa mo ntlha: mefuteng e mentsi e e farologaneng ya maitlhomo le dirisa dintlhakgolo le dikakanyo tse di go baamogedi ba tshedimosetso a dirisa melawana tlaleletsang go tswa mo go ipaakanyetseng le dipopego tse di maleba mo bokaong jo bo go kwala;
farologaneng.
lekelela ka go dirisa kagego le setaele go atlegisa boitlhamedi;
lemoga le go dirisa methalethale ya puo ya dipapiso ka bomaleba jaaka puo ya botshwantshi, tlhopho ya mafoko, tlhaloso e e totobetseng, setaele le lentswe la gagwe, segalo, matshwao, mmala, go baya dintlha le mosito;
dirisa methalethale ya mefuta ya dipolelo, le dipolelo tse di farologaneng ka boleele le popego;
dirisa melawana ya go kwala ditemana go netefatsa dikakanyo tse di nyalanang ka go dirisa polelokgolo, matseno le bokhutlo, tatelano e e siameng ya ditemana, se se tlholang tiragatso le ditlamorago tsa tlhagiso, bobapisi le bofarologantshi;
dirisa makopanyi, dithuanyi, maemedi, le matlhalosi go nyalanya dikakanyo.
Re itse se fa moithuti a kgona go:
bontsha tiriso ya matlhale le mekgwa e e farologaneng ya go kwala ipaakanyetsokwalo tsa ntlha:
dirisa dintlhakgolo le dikakanyo tse di tlaleletsang mo go ipaakanyetseng go kwala ka tsenelelo;
lekelela ka go dirisa kagego le setaele go atlegisa boitlhamedi;
lemoga le go dirisa methalethale e e farologaneng ya puo ya dipapiso ka bomaleba, jaaka puo ya botshwantshi, tlhopho ya mafoko, tlhaloso e e totobetseng, setaele le lentswe la gagwe, segalo, matshwao, mmala, go baya dintlha le mosito;
dirisa ka tsenelelo methalethale e mentsi e e farologaneng ya dipolelo, le dipolelo tse di farologaneng ka boleele le ka popego;
dirisa ka tshwanelo melawana ya ditemana ka nepagalo go netefatsa dikakanyo tse di nyalanang ka go dirisa polelokgolo, matseno le bokhutlo, tatelano e e siameng ya ditemana, se se tlholang tiragatso le ditlamorago tsa tlhagiso, bobapisi le bofarologantshi;
dirisa makopanyi dithuanyi maemedi le matlhalosi go nyalanya dikakanyo.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
bontsha tiriso ya matlhale le mekgwa e e farologaneng ya go kwala ipaakanyetsokwalo tsa ntlha:
dirisa dintlhakgolo le dikakanyo tse di tlaleletsang go tswa mo go ipaakanyetseng go kwala ka tsenelelo;
lekelela ka go dirisa kagego le setaele ka maitlhomo a go atlegisa boitlhamedi;
lemoga le go dirisa methalethale e mentsi e e farologaneng ya puo ya dipapiso ka bomaleba jaaka puo ya botshwantshi, tlhopho ya mafoko, tlhaloso e e totobetseng, setaele le lentswe la gagwe, segalo, matshwao, mmala, go baya dintlha le mosito;
dirisa ka tsenelelo methalethale e e farologaneng ya dipolelo, tse di farologaneng ka boleele le ka popego go gorosa bokao;
dirisa ka tshwanelo melawana ya go bopa ditemana ka nepagalo go netefatsa dikakanyo tse di nyalanang ka go dirisa polelokgolo, matseno le bokhutlo, tatelano e e siameng ya ditemana, se se tlholang tiragatso le ditlamorago tsa tlhagiso, bobapisi le bofarologantshi;
makopanyi, dithuanyi maemedi le matlhalosi go nyalanya dikakanyo.
Maemo a Tekanyetso
Tsweletso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
Go kwala le go tlhagisa 
 akanya, sekaseka le go tlhatlhoba tiro ya gagwe, tsaya tsia dikakanyo tsa ba bangwe a bo a Moithuti o kgona go kwala le go tlhagisa mo tlhagisa setlhangwa sa bofelo: mefuteng e mentsi e e farologaneng ya maitlhomo le dirisa mokgwa o o beilweng wa go go baamogedi ba tshedimosetso a dirisa melawana tlhatlhoba ka kakaretso tiro yotlhe ya gagwe le dipopego tse di maleba mo bokaong jo bo le ya ba bangwe e le go tokafatsa tiro eo;
farologaneng.
lebelela popego yotlhe ka kakaretso gore tomagano le nyalelano ya dintlha/ dikakanyo di tokafadiwe mo setlhangweng;
lebelela gore a diteng, setaele, tirisopuo e e maleba, tshusumetso le ditiragatso, di totile maitlhomo, baamogedi le bokao;
dibela mogopolo/kgotsa kakanyo gammogo le dintlha tsa tshegetso ka go itshepanyana;
tlhotlha tlhopho ya mafoko, dipolelo gammogo le popego ya ditemana, fedisa bofitlha, tiriso ya mafoko a mantsi mo go tlhaloseng, dirisa mafoko a a boeletsa mo go sa tlhokagaleng, puo e e ithaetsweng ya mo mebileng, puo e e kgopisang, mafoko a a dirisiwang ke batho ba ditiro tse di rileng a sa tlhalogangwe ke ba bangwe le tiriso e e fosagetseng ya lefoko mo kapodisong;
bontsha tshisimogo mo ditshwanelong tsa botho, loago, setso, dintlha tsa tikologo le meetlo, jaaka bong, bomorafe, bogole, kgolo, maemo, botlhoki, mokgwa o o itshwereng ka one mo botshelong, lotso, tumelo, go dirisana le lefatshe ka kakaretso, mogare wa lebolelateng/lebolelateng le malwetse a mangwe;
Re itse se fa moithuti a kgona go:
akanya, sekaseka le go tlhatlhoba tiro ya gagwe a tsaya tsia dikakanyo tsa ba bangwe a bo a tlhagisa setlhangwa sa bofelo:
dirisa mokgwa o o beilweng wa go tlhatlhoba ka kakaretso tiro yotlhe ya gagwe le ya ba bangwe e le go tokafatsa tiro eo;
sekaseka popego yotlhe ka kakaretso gore tomagano le nyalelano ya dintlha/ dikakanyo di tokafadiwe mo setlhangweng;
tlhatlhoba gore a diteng, setaele, tirisopuo e e maleba le tshusumetso, ditiragatso, di totile maitlhomo, baamogedi ba tshedimosetso, le bokao;
dibela mogopolo le/kgotsa kakanyo gammogo le dintlha tsa tshegetso ka go itshepa;
tlhotlha tlhopho ya mafoko, dipolelo gammogo le popego ya ditemana, fedisa bofitlha, tiriso ya mafoko a mantsi mo go tlhaloseng, dirisa mafoko a a boeletsa mo go sa tlhokagaleng, puo e e ithaetsweng (ya mo mebileng) puo e e kgopisang, mafoko a a dirisiwang ke batho ba ditiro tse di rileng a sa tlhalogangwe ke ba bangwe le tiriso e e fosagetseng ya lefoko mo kapodisong;
bontsha tshisimogo mo ditshwanelong tsa botho, bomorafe, setso, dintlha tsa tikologo le meetlo, jaaka bong, bomorafe, bogole kgolo, maemo bo tlhoki go, mokgwa o a itshwereng ka one mo botshelong, lotso, tumelo, go dirisana le lefatshe ka kakaretso, mogare wa lebolelateng/lebolelateng le malwetse a mangwe;
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
akanya, sekaseka le go tlhatlhoba tiro ya gagwe a tsaya tsia dikakanyo tsa ba bangwe a bo a tlhagisa setlhangwa sa bofelo:
dirisa mokgwa o o beilweng wa go tlhatlhoba ka kakaretso tiro yotlhe ya gagwe le ya ba bangwe e le go tokafatsa tiro eo;
sekaseka popego yotlhe ka kakaretso gore tomagano le nyalelano ya dintlha/ dikakanyo di tokafadiwe mo setlhangweng;
tlhatlhoba gore a diteng, setaele, tirisopuo e e maleba e le tshusumetso ditiragatso, di totile maitlhomo, baamogedi ba tshedimosetso, le bokao;
dibela mogopolo le/kgotsa kakanyo gammogo le dintlha tsa tshegetso ka go itshepa le ka bokgabane;
tlhotlha tlhopho ya mafoko dipolelo gammogo le popego ya ditemana, fedisa bofitlha, tiriso ya mafoko a mantsi mo go tlhaloseng, dirisa mafoko a a boeletsa mo go sa tlhokagaleng, puo e e ithaetsweng (ya mo mebileng), puo e e kgopisang, mafoko a a dirisiwang ke batho ba ditiro tse di rileng a sa tlhalogangwe ke ba bangwe le tiriso e e fosagetseng ya lefoko mo kapodisong;
bontsha tshisimogo mo ditshwanelong tsa botho, bomorafe, setso, dintlha tsa tikologo le meetlo, jaaka bong, bomorafe, bogole kgolo, maemo, botlhoki, mokgwa o a itshwereng ka one mo botshelong, lotso, tumelo, go dirisana le lefatshe ka kakaretso, mogare wa lebolelateng/lebolelateng le malwetse a mangwe;
Go kwala le go tlhagisa
Moithuti o kgona go kwala le go tlhagisa mo mefuteng e mentsi e e farologaneng ya maitlhomo le go baamogedi ba tshedimosetso a dirisa melawana le dipopego tse di maleba mo bokaong jo bo farologaneng.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
kwala setlhangwa sa bofelo ka go dira poeleletsopuiso le go tlhotlha diphoso.
tlhagisa setlhangwa sa bofelo go tlhokometswe setaele se se maleba jaaka tlhagiso ya setlhangwa se se senang diphoso kgotsa phousetara e ntle e e ngokang.
Re itse se fa moithuti a kgona go:
kwala setlhangwa sa bofelo ka go dira poeletsopuiso le go tlhotlha diphoso.
tlhagisa setlhangwa se se feletseng go tlhokometswe setaele se se maleba jaaka tlhagiso ya setlhangwa se se senang diphoso kgotsa phousetara e ntle e e ngokang.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
kwala setlhangwa sa bofelo ka go dira poeletsopuiso le go tlhotlha diphoso.
tlhagisa setlhangwa se se feletseng go tlhokometswe setaele se se maleba jaaka tlhagiso ya setlhangwa se se senang diphoso kgotsa phousetara e ntle e e ngokang.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
Thutapuo le tiriso lemoga le go tlhalosa bokao jwa mafoko mme a
Moithuti o kgona go dirisa dipopi le melawana ya dirisiwa ka nepagalo mo mefuteng e e tiriso ya puo ka tsela e e maleba le ka nonofo. farologaneng ya ditlhangwa:
dirisa kitso ya ditsela tse di farologaneng tsa mopeleto, melao le melawana ya mopeleto wa mafoko a mapwa mme morago a ikwalele lenaane la mafoko ao a mopeleto;
dirisa dikhutshwafatso le diakeronimi tse di tlwaelegileng;
dirisa dibukafoko le lokwalo lo lo bidiwang thesorase ka tsenelelo go fitlhelela maitlhomo a a farologaneng jaaka go dira dipatlisiso tsa bokao, tlholego ya mafoko le kapodiso;
dirisa kitso ya dikutu tsa maina, ditlhogo le megatlana go tlhomamisa bokao jwa mefuta ya mafoko a a farologaneng mo setlhangweng;
dirisa bong, bontsi le nyenyefatso ya maina ka tshwanelo;
dirisa matlhaodi le matlhalosi ka tshwanelo;
lemoga gore maadingwa a tlhamiwa jang go tswa mo dipuong tse dingwe, mafoko a fetola jang bokao mo tsamaong ya nako le gore mafoko a mapwa a thaega jang;
farologanya tiriso ya makwalwatshwana le mafoko a a bokaobontsi tse go le gantsi di tshwarisang bothata, le go di dirisa ka tshwanelo mo ditlhangweng;
dirisa makaelagongwe, malatodi, paronimi, le lefoko le le lengwe go tlhalosa polelwana tse di tlhophilweng ka tshwanelo.
Re itse se fa moithuti a kgona go:
lemoga le go tlhalosa bokao jwa mafoko mme a dirisiwa ka nepagalo mo mefuteng e mentsi e e farologaneng ya ditlhangwa:
dirisa kitso e e golang ya ditsela tse di farologaneng tsa mopeleto, melao le melawana ya mopeleto wa mafoko a mapwa le a a thata mme morago a ikwalele lenaane la mafoko ao a mopeleto;
dirisa mefuta e e farologaneng ya dikhutswafatso le diakeronimi ka nepagalo;
dirisa dibukafoko le lokwalo lo lo bidiwang thesorase ka tsenelelo go fitlhelela maitlhomo a a farologaneng jaaka go dira dipatlisiso tsa bokao, tlholego ya mafoko le kapodiso;
dirisa kitso ya dikutu tsa maina, ditlhogo le megatlana go tlhomamisa tiro le bokao jwa mefuta ya mafoko a a farologaneng mo setlhangweng;
dirisa bong, bontsi le nyenyefatso ya maina ka tshwanelo;
dirisa matlhaodi le matlhalosi ka tshwanelo;
lemoga le go tlhalosa gore maadingwa a tlhamiwa jang go tswa mo dipuong tse dingwe, mafoko a fetola jang bokao mo tsamaong ya nako le gore mafoko a mapwa a thaega jang;
farologanya tiriso ya makwalwatshwana le mafoko a a bokaobontsi tse go le gantsi di tshwarisang bothata le go di dirisa ka tshwanelo mo ditlhangweng;
dirisa mefuta e e farologaneng ya makaelagongwe, malatodi, paronimi le lefoko le le lengwe go tlhalosa polelwana ka tshwanelo.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
lemoga le go tlhalosa bokao jwa mafoko mme a dirisiwa ka nepagalo mo mefuteng e mentsi e e farologaneng ya ditlhangwa:
dirisa kitso e e golang ya ditsela tse dintsi tse di farologaneng tsa mopeleto, melao le melawana ya mopeleto wa mafoko a mapwa le a a thata mme morago a ikwalele lenaane la mafoko ao a mopeleto;
dirisa mefuta e mentsi e e farologaneng ya dikhutswafatso le diakeronimi ka nepagalo;
dirisa dibukafoko le lokwalo lo lo bidiwang thesorase ka tsenelelo go fitlhelela maitlhomo a a farologaneng jaaka go dira dipatlisiso tsa bakao, tlholego ya mafoko le kapodiso;
dirisa kitso ya dikutu tsa maina, ditlhogo le megatlana go tlhomamisa tiro le bokao jwa mefuta e mentsi ya mafoko a farologaneng mo setlhangweng;
dirisa bong, bontsi le nyenyefatso ya maina ka tshwanelo;
dirisa matlhaodi le matlhalosi ka tshwanelo;
lemoga le go tlhalosa gore maadingwa a tlhamiwa jang go tswa mo dipuong tse dingwe, mafoko a fetola jang bokao mo tsamaong ya nako le gore mafoko a mapwa a thaega jang;
farologanya tiriso ya makwalwatshwana le mafoko a a bokaobontsi tse go le gantsi di tshwarisang bothata le go di dirisa ka tshwanelo mo ditlhangweng;
dirisa mefuta e mentsi e e farologaneng ya makaelagongwe, malatodi, paronimi le lefoko le le lengwe go tlhalosa polelwa ka tshwanelo.
Maemo a Tekanyetso
Tsweletso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
Thutapuo le tiriso 
 dirisa dipolelo tse di bopilweng sentle ka tsela e e nang le bokao, le go bontsha mokgwa wa go
Moithuti o kgona go dirisa dipopi tsa puo le dirisa puo ka gale:
melawana ya tiriso ya puo ka tsela e e maleba le ka lemoga dikarolo tsa puo jaaka maina, madiri, nonofo. maemedi, matlhaodi le matlhalosi mo ditlhangweng le go di dirisa ka nepagalo le ka bokao jo bo siameng;
dirisa mefuta ya madiri le madirimathusi go tlhalosa dipaka le moono/maikutlo ka tshwanelo;
dirisa mafoko a boganetsi ka tshwanelo;
dirisa sediri, sedirwa le letiro ka tshwanelo le go tlhalosa tiriso ya tsona;
dirisa dipolelonolo ka tshwanelo le go bopa dipolelopate le dipolelotswako ka go dirisa polelwanakutu, dipolelwana le makopanyi;
dirisa tirwa ka tshwanelo mo ditlhangweng;
dirisa puosebui le puopegelo, ka tshwanelo;
dirisa tatelano e e siameng ya mafoko mo dipolelong ka tshwanelo mme a tlhaloganya gore e ka tshwaetsa jang bokao;
dirisa dithuanyi ka tshwanelo;
Re itse se fa moithuti a kgona go:
dirisa dipolelo tse di bopilweng sentle ka tsela e e nang le bokao, le go bontsha mokgwa wa go dirisa puo ka gale:
lemoga le go dirisa dikarolo tsa puo jaaka maina, madiri, maemedi, matlhaodi le matlhalosi mo ditlhangweng ka nepagalo le ka bokao jo bo siameng;
dirisa mefuta ya madiri le madirimathusi go tlhalosa dipaka le moono/maikutlo ka tshwanelo;
dirisa mafoko a boganetsi ka tshwanelo;
dirisa sediri, sedirwa le letiro ka tshwanelo le go tlhalosa tiriso ya tsona;
dirisa dipolelonolo ka tshwanelole go bopa dipolelopate le dipolelotswako tse di tlhabosang ka go dirisa polelwanakala, dipolelwana le makopanyi;
dirisa tirwa ka tsela e e maleba mo ditlhangweng le go tlhalosa tiro ya tsona;
dirisa puosebui le puopegelo, ka tshwanelo mo mabakeng a a maleba;
dirisa tatelano e e siameng ya mafoko mo dipolelong ka tshwanelo mme a tlhaloganya gore e ka tshwaetsa jang bokao;
dirisa dithuanyi ka tshwanelo;
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
dirisa dipolelo tse di bopilweng sentle ka tsela e e nang le bokao, le go bontsha mokgwa wa go dirisa puo ka gale:
lemoga le go dirisa dikarolo tsa puo jaaka maina, madiri, maemedi, matlhaodi le matlhalosi mo ditlhangweng ka nepagalo le ka bokao jo bo siameng;
dirisa mefuta ya madiri le madirimathusi go tlhalosa dipaka le moono/maikutlo ka tshwanelo;
dirisa mafoko a boganetsi ka tshwanelo;
dirisa sediri, sedirwa le letiro ka tshwanelo le go sekaseka tiriso ya tsona;
dirisa dipolelonolo ka tsela e maleba le go bopa dipolelopate, dipolelotswako tse di tlhabosang ka go dirisa polelwanakala, dipolelwana le makopanyi;
dirisa tirwa ka tsela e e maleba mo ditlhangweng le go sekaseka tiro ya tsona;
dirisa puosebui le puopegelo, ka tshwanelo mo mabakeng a a maleba;
dirisa tatelano e e siameng ya mafoko mo dipolelong ka tshwanelo mme a tlhaloganya gore e ka tshwaetsa jang bokao;
dirisa dithuanyi ka tshwanelo;
Thutapuo le tiriso
Moithuti o kgona go dirisa dipopi tsa puo le melawana ya tiriso ya puo ka tsela e e maleba le ka nonofo.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
dirisa matshwao a puiso ka tshwanelo mo maitlhomong a a maleba jaaka go tlhalosa bokao, bontsha kgolagano ya mafoko mo polelong, le go tiisa bokao;
dirisa puo ya botshwantshi jaaka maele, diane le puo ya papiso ka mokgwa o o maleba.
Re itse se fa moithuti a kgona go:
dirisa matshwao a puiso ka tshwanelo mo maitlhomong a a maleba jaaka go tlhalosa bokao, bontsha kgolagano ya mafoko mo polelong, go tiisa bokao kgotsa go bontsha bokao jo bo itlhalosang le tiriso ya puo e e bokgabane;
dirisa puo ya botshwantshi jaaka diane, maele le puo ya papiso ka mokgwa o o maleba.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
dirisa matshwao a puiso ka tshwanelo mo mefuteng e mentsi e e farologaneng ya maitlhomo jaaka go tlhalosa bokao, bontsha kgolagano ya mafoko mo polelong, go tiisa bokao kgotsa go bontsha bokao jo bo itlhalosang le tiriso ya puo e e bokgabane;
dirisa mefuta e mentsi e e farologaneng ya puo ya botshwantshi jaaka diane, maele le puo ya papiso ka mokgwa o o maleba.
Maemo a Tekanyetso
Tsweletso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
Thutapuo le tiriso 
 lemoga tiriso ya puo ka tsenelelo:
aga kitso ya tlhagiso ya bokao jwa nnete le Moithuti o kgona go dirisa dipopi tsa puo le jwa botshwantshi le bokao jo bo sa melawana ya tiriso ya puo ka tsela e e maleba le ka tlhamalalang; nonofo.
lemoga ka mo melaetsa e e tlhamaletseng le e e bofitlha, dingwao/meetlo le maikutlo di bontshang seemo sa sebui/moamogedi mmuisi/mmogedi ka teng;
lemoga le go emelana le kgobelelo/go tsaya letlhakore, go naganela ntlheng e le nngwe, kokomogo ya maikutlo, le puo e e tlhotlheletsang le e e digelang, a bo a ka dirisa bokao bosele go itlhalosa.
Re itse se fa moithuti a kgona go:
aga kitso ya tiriso ya puo ka tsenelelo:
tlhalosa tlhagiso ya bokao jwa nnete le jwa botshwantshi le bokao jo bo sa tlhamalalang;
sekaseka le go tlhalosa ka mo melaetsa e e tlhamaletseng le e e bofitlha, dingwao/meetlo le maikutlo di bontshang seemo sa sebui/moamogedi/mmuisi/ mmogedi ka teng;
lemoga le go emelana le kgobelelo/go tsaya letlhakore, go naganela ntlheng e le nngwe, kokomogo ya maikutlo, puo e e tlhotlheletsang le e digelang, a bo a ka dirisa bokao bosele go itlhalosa.
Maemo a Tekanyetso
Re itse se fa moithuti a kgona go:
aga kitso ya tiriso ya puo ka tsenelelo:
sekaseka le go tlhalosa bokao jwa nnete le jwa tlhagiso ya bokao jwa nnete le jwa botshwantshi le bokao jo bo sa tlhamalalang;
sekaseka le go tlhalosa ka mo melaetsa e e tlhamaletseng le e e bofitlha, dingwao/ meetlo le maikutlo di bontshang seemo sa sebui/moamogedi/mmuisi/ mmogedi ka teng;
lemoga le go emelana la kgobelelo/go tsaya letlhakore go go kunameng, go naganela ntlheng e le nngwe, kokomogo ya maikutlo, puo e e tlhotlheletsang le e digelang, a bo a ka dirisa bokao bosele go itlhalosa.
Bk DITENG LE BOKAO MO GO FITHELELENG MAEMO A TEKANYETSO
Mo karolong e, diteng le bokao di neetswe go tshegetsa phitlhelelo ya Maemo a Tekanyetso. Diteng tse di supilweng di tlhoka gore di dirwe ka mokgwa o di ka thusang baithuti go tswelela go ya kwa phitlhelelong ya Poelothuto. Diteng di tshwanetse go thusa Dipoelo tsa go Ithuta mme ga di a tshwanela go iphetsa di le tsosi. Bokao jo bo tlhagisitsweng bo ka thusa gore diteng di amane le maemo a a tlisang go tlhaloganya go go feleletseng mo baithuting e bile di thusa mo go ruteng le go ithuta. Morutabana o tshwanetse go tlhokomela tiriso ya maemo a selegae, e seng fela a a supiwang fa, a a ka nnang maleba thata mo maitemogelong a moithuti. Fa diteng le bokao di golagantswe le phitlhelelo ya Maemo a Tekanyetso di ka neela ka letlhomeso la go tlhabolola Manaane a go Ithuta. Dikaedi tsa Manaane a go Ithuta di tlhalosa ka botlalo tshedimosetso e ntsi mo lebakeng le.
Tiriso ya ditlhangwa go ruta puo
Tiriso ya lefoko "setlhangwa" mo Dipegelong tsa Dirutwa tsa Dipuo, e na le kgonego ya bokao jo bo anameng, go akaretsa tiro ya molomo, go kwala, go bona, go utlwelela, kutlopono le mefuta ya ditlhangwa tse di dirisang mekgwa e e farologaneng ya tlhaeletsano. Gotlhe mo go ruteng puo, ditlhangwa di ka dirisiwa jaaka tshimologo le mefuta mengwe ya ditlhangwa tse di ka tlhagisiwang jaaka setlhangwa se se feletseng, se thaegile go tswa mo ditseleng tse dintsi tsa go se kwala. Maemo a Tekanyetso a bontsha tsweletso e e maleba ka diteng tse di bonolo go tlhaloganyega go ya go tse di thatanyana go simolola ka kereiti ya 10 go fitlha go ya 12. Ditlhangwa tse di bonolo le tse di marara ke motheo wa go netefatsa tsweletso mo dipuong tsotlhe.
Ditlhangwa ke metswedi e megolo ya "diteng le bokao" mo go ithuteng le mo go ruteng puo ka tsela e ya tlhaeletsano le ya tsenyeletso.
Mefuta e mentsi ya ditlhangwa tse di dirisiwang e bile di tlhagisiwa e tshwanetse go lemosa baithuti:
kitso e e humileng ka tsa loago; setso le ditiragalo mme di godisa go tlhaloganya boswa jwa puo;
dithitokgang tse di gwetlhang le tse di rotloetsang le go godisa go tlhaloganya ka tsenelelo meetlo le kgatlhego ya setso le loago le dintlha tsa boitshwaro tse di botlhoka e bile di le maleba mo matshelong a baithuti ba Aferika Borwa;
mefuta e mentsi e e farologaneng ya dintlhakemo;
dikao tsa puo e e kwalwang le e e buiwang ka dipopego tse dintsi tse di farologaneng go thusa moithuti go nna le kitso e e siameng ya tirisopuo e bile e le maleba;
tshekatsheko ya puo e e naganelang ntlheng e le nngwe, go gobelela le go akaretsa go godisa go nagana ka tsenelelo;
puo ya thotloetso le tlhotlheletso;
tlhotlheletso ya tiriso ya maemo a motho puong ya gagwe le mo go ya tse dingwe;
kgolo ya kitso ya go lemoga bareetsi, maitlhomo le bokao ka moono gammogo le lentswe le rejista tse di maleba;
dipharologantsho le dikarolwana tsa mefuta e mentsi e e farologaneng ya ditlhangwa, go akaretsa tse di kwalwang;
didiriswa tsa pono, kutlo le tsa kutlopono;
ditaele ka mefutafuta le didiriswa tsa setaele jaaka mefuta e mentsi e e farologaneng ya puo ya botshwantshi le ya boitlhamedi.
Dipuo - Setswana Puo ya Gae
Tsela ya go ruta e e ikaegileng ka ditlhangwa le ya go ruta ka tsela ya tlhaeletsano, mmogo, di ikaegile mo tirisong e e tswelelang le tlhagiso ya ditlhangwa.
Tsela ya go ruta e e ikaegileng ka ditlhangwa e tlhotlhomisa ka mo ditlhangwa di dirang ka teng. Maitlhomo a tsela e e ikaegileng ka ditlhangwa ke go kgontsha baithuti go nna le bokgoni, go itshepa le go nna babuisi ba ba buisang ka tsenelelo, bakwadi, babogedi, le batlhami. E akaretsa go reetsa, fa go buisiwa, fa go lebelelwa le fa go sekasekwa ditlhangwa go tlhaloganya gore di tlhagisitswe jang, le gore di tlhotlhehetsa jang. Ka mekamekano e e tseneletseng e, baithuti ba nna le bokgoni ba go tlhatlhoba ditlhangwa ka tsenelelo. Tsela e e ikaegileng ka ditlhangwa e akaretsa tlhagiso ya mefuta e e farologaneng ya ditlhangwa mo mabakeng a a rileng le baamogedi ba ba rileng ba tshedimosetso. Tsela e, e tlisiwa ke go tlhaloganya ka mo ditlhangwa di tlhamiwang ka teng.
Tsela ya go ruta ka tsela ya tlhaeletsano e kaya gore mo go ithuteng puo, moithuti o tshwanetse go dirisa puo go le gontsi le go newa ditphono di le dintsi tsa go ikatisa le go tlhagisa puo ka go tlhaeletsana mo botshelong kgotsa mo tirisong ya ka gale ya puo. Go ithuta puo go tshwanetse go itlela fela mme go fetisetswa mo teng ga phaposiborutelo mo bokgoni jwa go buisa/lebelela le go kwala/tlhagisa di ithutiwang ka tokologo - baithuti ba ithuta go buisa ka go buisa go le gontsi le go ithuta go kwala ka go kwala go le gontsi.
Go tlhaloganya ka mo ditlhangwa di bopiwang ka teng
Ditlhangwa di tlhagisiwa mo bokaong jo bo rileng ka maitlhomo a a rileng, e bile go akanngwa ka baamogedi ba tshedimosetso. Mefuta tsa ditlhangwa e na le ditiro tse di farologaneng mme di latela melawana e e rileng ya tlwaelo mabapi le popego, setaele, thutapuo, tlotlontswe le diteng. Dilo tsotlhe tse ke mefuta ya ditlhangwa. Baithuti ba tshwanetse go tlhaloganya le go tlhagisa mefuta e e farologaneng ya ditlhangwa.
Ditlhangwa di tlhagisa maemo a setso le a sepolotiki a di tlhamilweng mo go one. Puo e e dirisiwang mo ditlhangweng e na le melaetsa e e mabapi le meetlo le dintlhakemo tsa sepolotiki tsa bakwadi le batlhami; Ka jalo ditlhangwa di tsaya letlhakore la bakwadi le batlhami. Baithuti ba tshwanetse go kgona go ranola le go tsibogela meetlo le maikutlo tse di tlhagelelang mo ditlhangweng.
Ke sone seo, mo tseleng e e ikaegileng ka ditlhangwa, puo ka gale e tlhotlhomisiwa mo ditlhangweng, le gore ditlhangwa di tlhotlhomisiwa go ya ka botsalano ba tsona le bokao. Tsela e, e lebelela tsibogelo ya mekgwa e e lolameng ya dikarolo tsa puo (thutapuo le tlotlontswe) go lebeletswe gore di dirisitswe jang mo ditlhangweng. Gore baithuti ba kgone go bua ka ditlhangwa, ba tshwanetse gonna le kitso ya medumo "puo e e dirisiwang go bua ka puo "- ba tlhoka mafoko a a tlhalosang diponagalo tse di farologaneng tsa thutapuo, tlotlontswe le setaele le go bua ka mefuta e e farologaneng ya ditlhangwa.
Ditlhangwa di ka arogangwa go ya ka ditlhangwa tse di dirisiwang le ditlhangwa tse di tlhagisiwang. Mefuta eno ya ditlhangwa e tlhagisitswe ka botlalo mo lenaneong le le latelang. Mananeo a, ga a akaretse mefuta yotlhe e e leng gone ya ditlhangwa - morutabana o letlelelwa go ka tlaleletsa ka ditlhangwa tse di ka dirisiwang mo go ruteng e e akaretsang dintlha tsotlhe tsa go ruta puo. Maitlhomo a mananeo ke go fa morutabana tlhopho e e anameng ya ditlhangwa tse di ka kgonang go dirisiwa le go tlhagisiwa. Dintlha ka tse di tlhokagalang mabapi le ditlhangwa tse di thata go tlhalogangwa gammogo le tirisopuo e e maleba di kwadilwe mo Manaanekaeding a go Ithuta.
DITLHANGWA TSE DI DIRISIWANG GO RUTA PUO YA GAE KA GO AKARETSA DINTLHA TSOTLHE TSA THUTAPUO KEREITI YA 10 - 12
Mefuta e mengwe ya dikwalo e e ka akarediwang mo Dikereiting tsa 10 go fitlha go 12: ditlhangwa tsa dikwalo tsa tirisano, tsa tshupiso / le tshedimosetso, boitlhamedi le tsa kutlo, tsa pono le ditlhangwa tse di dirisang mekgwa e e farologaneng ya tlhaeletsano Tlhopho e ntsi ya ditlhangwa tse, e tshwanetse go dirisiwa mo thutong ya go akaretsa dintlha tsotlhe tsa thutapuo mo dingwageng di le tharo Ditlhangwa tsa dikwalwa: Botshelo jwa mongwe Dikhutshwe Dinaane Dithamalakwane Ditlhangwa tsa setso Ditlhamo Lokwalo lwa moikwadi Padi Poko, le poko ya thoriso Terama Thuto ya Difilimi
Ditlhangwa tsa tirisano: Diathikele le dikholomo tsa dimakasini Diathikele le dikholomo tsa makwalodikgang Dibukanatshedimosetso Difekese Diforomo Dikitsiso Dintlha Dipegelo (tsa semmuso le tse e seng tsa semmuso) Diphasalatso Diphousetara Dipuisano (tse di kwadilweng) Ditaletso Ditatodi Dithelekeramo Go kwala ka mo bukatsatsing Makwalo (a semmuso le a e seng a semmuso) Makwalo a barulaganyi Melaetsa ya khomputara Melaetsa e mekhutshwane ya mogala wa lotheka Memorantamo Metsotso le manaanetsamaiso Neela maikutlo ka (dikwalwa/difilimi) Papetlanakitsiso Tlhaeletsano ya elekteroniki Tsa botshelo jwa moswi Ditlhangwa tsa tshupetso le tshedimosetso: Bukafoko Buka ya megala Dibuka tsa go ithuta Dishejule Ensaetlelopidia Kaedi ya thelebipene Lenaane la nako Thesorase Ditlhangwa tsa boitlhamedi: Dibukatsatsi Dikopelo Dikopelo tsa setso Ditlhamane Dithamalakwane Ditlhangwa tsa boitlhamedi tsa baithuti Ditlhangwa tsa dikwalwa Ditlhangwa tsa setso Dipuisano Kanelo ya dinaane le dikgang Metlae Mmino Puo e e tlhagisiwang Tiragatso ya terama Ditlhangwa tsa pono, kutlo ponokutlo le dintlhangwa tse di dirisang mekgwa e e farologaneng ya tlhaeletsano: Dikerafo, ditaekeramo, manaanepalo Ditphate le dimmepe Difilimi tsa metlae tse di tshwantshitsweng Dikgatiso Dikhomiki Diphasalatso Dipontsho tsa diselaete Dipuo tse di gatisitsweng Diselaete Diterama Ditshwantsho/Dinepe Ditshwantsho tsa metlae Dibidiyo tsa mmino Manaane a seyalemoa Manaane a thelebipene le didokumentari Matshwao Mokwalo o o gateletsweng mo dipoteng (kerafiti) (Metlae e e tshwantshitsweng) Puiso ya diterama padi kgotsa di-khutshwe Setlhangwa se se buisetswang kwa godimo Teranseperensi Tiriso ya puo go kobisa ka mogoso Tshwantsho
DITLHANGWA TSE DI TIHAGISIWANG KA NAKO YA GO RUTA PUO YA GAE KA GO AKARETSA DINTLHA TSOTIHE TSA THUTAPUO, KEREITI YA 10 - 12 (Tlhopho e tshwanetse go tlhagisiwa mo Dikereiting tsa 10 go fitlha go 12)
Ditlhangwa tsa tirisano: Botshelo jwa moswi Maipolelo Difekese Dikaratataletso Dikgang tsa dimakasini Dikgang tsa makwalodikgang Dipegelo (semmuso le botsalano) Diphatlhalatso Dipuisano Lenaane la botshelo Lokwalwanaphosalatso Makwalo a batlhagisi Makwalo a botsalano Makwalo a semmuso a kopo, ngongorego, kutlobotlhoko, taletso, keleletsomasego, ditebogo Makwalokarata Makwalokopo a semmuso Makwalo a semmuso le a botsalano go ya kwa bagatising Melaetsa ya poso ya eleketeroniki Memorantamo Metsotso le manaanetsamaiso Molaetsa o Mokhutshwane wa mogala wa lotheka Botseleganyi Go tlatsa diforomo Tatodi Ditlhangwa tsa boitlhamedi: Ditlhamo tsa kanelo, tlhaloso, dikakanyo, go tlotla, tlhagiso le tsa kganetsano Go tsibogela dikwalwa Ditlhangwa tsa tshupetso le tshedimosetso: Dikaedi Dintlha Diporojeke tsa dipatlisiso Ditaelo Ditshobokanyo Go kwala ka mafoko a gagwe Kgobokanyo ya dintlha le kwalo ya tsone Go kwala mafoko ka mo bukafokong (lenaneo la go peleta la bonosi le thanolo ya mafoko) Ditlhangwa tsa molomo, pono le ditlhangwa tse di dirisang mekgwa e e farologaneng ya tlhaeletsano: Dibukana-tshedimosetso Dipapatso Diphousetara Diporojeke tsa dipatlisiso Dipotsotherisano Dipuisano Dipuo tsa semmuso le tse e seng tsa semmuso
Ditlhangwa tse e seng tsa pateletso tsa go oketsa kitso: bodiragatsi, kanelo ya kgang, dikgang tsa seyalemowa/thelebipene, diterama tsa diyalemoa/dithelebipene, dipuisano mo ditlhopheng tsa batho, dikhutshwe tsa mafoko/metshameko, difilimi tsa metlae tse di tshwantshitsweng (dikhatunu), ditshwantsho tsa metlae, matshwao, jj.
KGAOLO YA 4
TEKANYETSO
MATSENO
Tekanyetso ke karolo ya botlhokwa ya Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso). Ke tsela ya go kokoanya le go tlhalosa bosupi le go tlhomamisa bokgoni jwa moithuti. Bosupi bo ka kokoanngwa ma tsamaong ya nako le mo mafelong a a farologaneng, le ka go dirisa ditsela, didiriswa, mekgwa le mefuta ya tlhaeletsano tse di farologaneng.
Go netefatsa gore dipholo tsa tekanyetso di ka fitlhelelwa le go dirisiwa mo maitlhomong a a fapaaneng mo isagong, dipholo di tshwanetse go kwalwa. Go na le mekgwa e e farologaneng ya go kwala bokgoni jwa moithuti. E mengwe ya yona e tla tlhomamisiwa mo kgaolong e. E mengwe e tla tlotlomadiwa mo Kaeding ya Lenaanethuto.
Go na le batsayakarolo ba bantsi ba ba nang le kgatlhego ka mo baithuti ba dirang ka teng mo Dikereiting tsa 10 - 12. Batsayakarolo ba ba akaretsa baithuti ka bobona, batsadi, batlamedi, baabi, mafapha a porofense a thuto, Lefapha la Thuto (Bosetphaba), Bookamedi jwa Thuto, bathapi, ditheo tsa thuto le katiso e e kwa godimo. Gore go kgonagale go fitlhelela bokgoni jotlhe jwa moithuti le go akanyetsa bokgoni jwa moithuti, dipholo tsa tekanyetso di tshwanetse go begwa. Go na le ditsela tse dintsi tsa go bega. Kaedi ya Lenaanethuto le Lenaane la Tekanyetso di tlhalosa tsela ya go kwala le go bega mo tekanyetsong ya mo sekolong gammogo le tekanyetso go tswa kwa ntle le go neela kgakololo mo dintlheng tsa tekanyetso tsa dithuto tse di rileng.
GORENG GO LEKANYETSWA
Pele ga morutabana a lekanyetsa baithuti, go botlhokwa gore maitlhomo a tekanyetso a tlhamalale, a se nne bokaobontsi. Go tlhaloganya maitlhomo a tekanyetso, go netefatsa gore go nne le tsamaelano gareng ga maitlhomo le mekgwa ya tekanyetso. Seno, se tla thusa go netefatsa gore dikakanyo, ditshwetso malebana le tekanyetso di se gobelele, di nne maleba le maitlhomo.
Go na le mabaka a le mantsi a a dirang gore bokgoni jwa baithuti bo lekanyediwe. Mabaka ano a akaretsa tekanyetso ya go lebelela tsweletso le ya go bega diphitlhelelo, go sekaseka le go baakanya mathata mo go ithuteng, tlhopho, kaelo, tshegetso ya go ithuta, go fa setefikeiti jaaka bosupi jwa go tswelela mo kereiting e e latelang.
Mo kharikhulamong e, go ithuta le go lekanyetsa go golagane thata. Tekanyetso e thusa baithuti go lekanyetsa gore boleng jwa go ithuta ga bona bo ntse jang. E naya tshedimosetso ka tswelelo ya bona le go ba kgontsha le go tsaya ditshwetso ka ga thuto ya bone. Ka moono o, tekanyetso e naya tshedimosetso ya gore a go ruta le go ithuta go a atlega mo go nneng gaufi le Dipoelo tsa go Ithuta tse di beetsweng pele. Fa tekanyetso e bontsha go tlhoka tswelelo, maano a go ruta le go ithuta a tshwanetse go fetolwa ka tsela e e maleba.
Dipuo - Setswana Puo ya Gae
MEFUTA YA TEKANYETSO
Kgaolo e e tlhalosa mefuta e e latelang ya tekanyetso:
tekanyetso ya motheo;
tekanyetso ya go batla makoa;
tekanyetso ya go aga; le tekanyetso ya kwa bofelong.
Tekanyetso ya motheo
Tekanyetso ya motheo (tshimologo) e botlhokwa mo tshimologong ya kereiti, fela e ka dirisiwa mo tshimologong ya nako/paka nngwe le nngwe ya go ithuta. E dirisiwa go tlhomamisa se baithuti ba se itseng le go kgona go se dira. E thusa mo paakanyong ya ditiro le mo tlhabololong ya Lenaane la go Ithuta. Go kwalwa ga tekanyetso ya motheo, ke go go repileng.
Tekanyetso ya go batla makoa
Tekanyetso nngwe le nngwe e ka dirisiwa ka maitlhomo a go leka go bontsha lebaka/mabaka a a kgoreletsang moithuti go ithuta. Tekanyetso ya go batla makoa le go leka go a baakanya e thusa ka ditsela tse di farologaneng tsa tshegetso kgotsa go lemoga tlhokego ya thuso e e kgethegileng kgotsa ya ketleetso. E dira jaaka lebaka la go tlhotlhomisa gore o kgone go thusa le go baakanya maikaelelo a Kaedi ya Lenaanethuto gape, kgotsa go lemoga gore ke eng se se sa ithutiwang gore go tle go nne le ditsela tsa go tsereganya tse di ka dirisiwang.
Tekanyetso ya go aga
Mofuta mongwe le mongwe wa tekanyetso o o dirisiwang go naya baithuti tshedimosetso morago ga thuto o araba maitlhomo a tekanyetso ya go aga. Tekanyetso ya go aga ke karolo e e botlhokwa ya go ruta le go ithuta. E lebelela le go tshegetsa tsamao ya go ithuta. Batsayakarolo botlhe ba dirisa mokgwa o wa go lekanyetsa go bona tshedimosetso ka tswelelo ya baithuti. Pegelo e e agang ka tiro e e dirilweng ke karolo ya botlhokwa ya tekanyetso mo maitlhomong a go aga.
Tekanyetso ya kwa bofelong
Fa tekanyetso e dirisiwa go kwala katlholo ya bokgoni kgotsa tiro ya moithuti, maitlhomo ke go naya tekanyetso ya bofelo. Tekanyetso ya bofelo e naya setshwantsho sa bogotlhe sa bokgoni kgotsa tswelelo ya moithuti mo nakong nngwe le nngwe e e rileng. E ka nna kwa bofelong jwa tiro e le nngwe ya go ithuta, yuniti,
Dipuo - Setswana Puo ya Gae saekele, kgwedithataro kgotsa ngwaga wa go ithuta. Tekanyetso ya bofelo e tshwanetse go baakanyetswa mme ditsela tse di farologaneng tsa tekanyetso di tshwanetse go dirisiwa go kgontsha baithuti go bontsha bokgoni.
TEKANYETSO E TSHWANETSE GO NNA JANG LE GO DIRA ENG
Tekanyetso e tshwanetse:
go tlhaloganngwa ke moithuti le batho botlhe;
go tsepama ka tlhamalalo;
go golagana le go ruta le go ithuta;
go nna go ya ka ditlhokego tse di beilweng tsa Maemo a Tekanyetso;
go letlelela baithuti ditphono tse di atolotsweng;
go ya ka lebelo la go ithuta la moithuti e sa gobelele;
go kgona go fetofetoga;
go dirisa didiriswa tse di farologaneng; le go dirisa mekgwa e e farologaneng ya go ithuta;
GO LEKANYETSWA JANG
Tekanyetso ya baithuti ka barutabana e tshwanetse go nna le boikanyego jo bogolo. Se se raya gore katlholo ya barutabana ka bokgoni jwa baithuti e tshwanetse go akaretsega go ya ka dinako tse di farologaneng, dintlha tsa tekanyetso, le batshwai. Dikatlholo tse di dirwang ka tsela ya tekanyatso di tshwanetse go bontsha go amogelesega go go golo; ke gore, dikatlholo di tshwanetse go dirwa mo dintlheng tsa go ithuta tse di neng di lekanyetswa.
Tekanyetso nngwe le nngwe e ka se ikanyege kgotsa go amogelega gotlhelele ka boyona ka jalo, re tshwanetse go dira ditshwetso ka tswelelo ya baithuti tse di ikaegileng ka ditekanyetso tse di fetang nngwe. Seno ke motheo wa Tlhatlhobotsweledi. Tlhatlhobotsweledi ke tsela ya tekanyetso e ditshwetso di ikaegileng ka go ithuta mo mefuteng e e farologaneng ya ditiro le ditiragalo tse di diragalang ka dinako tse di farologaneng ka nako ya go ithuta. Tlhatlhobotsweledi e akaretsa ditekanyetso tse di dirwang ngwaga otlhe, go dirisiwa mefuta le mekgwa e e farologaneng ya didiriswa tsa tekanyetso jaaka, diteko, ditlhatlhobo, diporojeke le diasaenemente. Tekanyetso ya molomo, go kwala le ya tiragalo di a akarediwa. Dikarolwana tsa tiro e baithuti ba e dirileng di dirisiwa jaaka bosupi jwa Tlhatlhobotsweledi di kokoanngwa potefoliong. Dirutwa tse di farologaneng di na le ditlhokego tse di farologaneng tsa se se tshwanetseng go kokoanngwa mo potefoliong. Ditlhokego tseno di umakiwa mo Kaeding ya Lenaanethuto.
Tlhatlhobotsweledi e dirwa mo phaposiborutelong le mo sekolong, mme e tsepame mo mokgweng o o tsweletseng o tekanyetso e tswakanngwang mo tswelelong ya go ruta le go ithuta. Barutabana ba kgona go itse baithuti ba bona ka go ba ruta letsatsi lengwe le lengwe, ka go ba botsa dipotso, go lemoga le go dirisana le bona, le go ba lebelela ka mo ba dirisanang ka teng le ba bangwe.
Dipuo - Setswana Puo ya Gae
Tlhatlhobotsweledi e ka dirisiwa mo dikarolong tse pedi tsa Kharikhulamo tse di ka lekanyetswang ka go kwala diteko le diasaenemente le tse di ka lekanyetswang ka mekgwa e mengwe, jaaka tiragatso, go dirisa bosupi jwa go dira ka diatla kgotsa jwa go bua.
MEKGWA YA TEKANYETSO
Tekanyetso ka mong
Dipoelo tsotlhe tsa go Ithuta le Maemo a Tekanyetso di kgona go fitlhelelwa ke mongwe le mongwe. Baithuti ba itse se se lebeletsweng mo go bona. Baithuti ba ka nna ba tsaya karolo e e botlhokwa ka tekanyetso ka bobona, ka "tekanyetso - pele", ya tiro, pele morutabana a dira tekanyetso ya bofelo. Kakanyo ya mong ya go ithuta, ke karolo e e botlhokwa ya go ithuta.
Tekanyetso ka balekane
Mo tekanyetsong ka balekane, go dirisiwa manaanenetefatso kgotsa ruburiki, e e thusang baithuti botlhe ka tiro ya go lekanyetsa le ya ba ba lekanyetsang. Go bua ka maemo kgotsa tsela e e beilweng e tiro ya bona e tla lekanyetswang ka teng, go godisa baithuti go sekaseka tiro ya bona le ya ba bangwe.
Tekanyetso ya setlhopha
Bokgoni jwa go dira ka nonofo mo ditlhopheng, ke e nngwe ya Dipoelotsenelelo. Go lekanyetsa tiro ya setlhopha go akaretsa go batla bosupi jwa gore a setlhopha sa baithuti se a dirisana, thusana, arogana tiro, le go kopanya ditshwaelo tsa ba bangwe go bopa tiro e le nngwe e e kopanetsweng sentle mme e ka kgona go lekanyetswa. Tekanyetso ya setlhopha e lebelela dikgato tsa go dira tiro gamogo le tiro e e feditsweng. E akaretsa go lekanyetsa bokgoni jwa tshedisano, go laola nako, bolaodi jwa metswedi le dipharologanyo mo setlhopheng, gammogo le dintshetsontle tsa ditlhopha.
DITSELA TSA GO KOKOANYA BOSUPI JWA TEKANYETSO
Go na le ditsela tse di farologaneng tsa go kokoanya bosupi jwa tekanyetso. Tse dingwe tsa tsona di tlhalosiwa fa tlase.
Tekanyetso ka go lebelela
Ditsela tsa tekanyetso ka go lebelela ke tse di sa rulaganngwang ka botlalo le go re letlelela go kwala mefuta e e farologaneng ya bosupi ka baithuti ba ba farologaneng le ka dinako tse di farologaneng. Mofuta o wa tekanyetso ka gale o ikaegile ka ditiro tse di batlang gore baithuti ba dirisane mo kgwetlhong ya go batla tharabololo kgotsa go tlhagisa tiro e e tshwanang. Tekanyetso e e ikaegileng ka temogo e tshwanetse go nna e e ikaeletsweng le go tsamaisiwa ka thuso ya didiriswa tse di maleba tsa temogo.
Tekanyetso ka teko
Tekanyetso ka teko ke e e rulagantsweng sentle, go kgontsha barutabana go kokoanya bosupi jwa baithuti botlhe ka tsela le ka nako e e tshwanang. Mofuta ono wa tekanyetso o lebelela bosupi jwa go ithuta jo bo netefatswang ke maduo a a rileng. Fa diteko le ditlhatlhobo di dirisiwa ka tshwanelo, di dira karolo ya botlhokwa ya kharikhulamo ka gonne di neela bosupi jo bo siameng jwa se se ithutilweng.
Tekanyetso ka tiro
Ditsela tsa tekanyetso ka tiro di ikaelela go bontsha gore a moithuti o na le bokgoni jwa go dirisa se ba se ithutileng mo maemong a a sa tlwalegang kgotsa mo maemong a a kwa ntle ga phaposiborutelo. Tekanyetso ya tiragatso e akaretsa karolo ya go dira ka diatla ya dithuto e le go sekaseka ka mo baithuti ba kgonang go dirisa teori e ba e ithutileng. Tsela, maemo a a amogelegang kgotsa melao e tiragatso e tla lekanyetswang ka yona e tlhalosiwa mo diruburiking kgotsa mo manaanenetefatsong a ditiro, le go thusa morutabana go dira katlholo ya borutego go lekanyetsa tiragatso ya moithuti mongwe le mongwe.
GO KWALA LE GO BEGA MADUO
Go kwala maduo le go bega go akaretsa mokgwa o re kwalang maduo a re a kokoantseng ka nako ya tekanyetso ka ona gore a tle a sekasekiwe sentle mme a phasaladiwe ka tsela e e nepagetseng le e e tlhaloganyegang.
Mekgwa ya go kwala maduo
Go na le mekgwa e e farologaneng ya go kwala maduo. Go le gantsi go thata go kgaoganya mekgwa ya go kwala maduo le mekgwa ya go tlhatlhoba tiro ya baithuti.
Dikao tseno ke tse dingwe tsa mefuta e e farologaneng ya go kwala maduo:
sekale se se lekanyetsang;
Nngwe le nngwe e tlhalosiwa fa tlase.
Dipuo - Setswana Puo ya Gae
Sekale se se lekanyetsang
Sekale se se lekanyetsang ke thulaganyo nngwe le nngwe ya go tshwaya, mo letshwao (sekai jaaka A kgotsa B) kgotsa maduo (jaaka 5/10 kgotsa 50%) le ranolwang ka botlalo go golaganya tlhaloso ya maduo a a filweng khoutu e e rileng le bokgoni jo bo tlhokagalang go fitlhelela maduo ao. Thanolo e e botlalo e, e botlhokwa go feta maduo a go dumelelanweng ka ona mo tsamaong ya go ruta le go ithuta, ka e naya baithuti kakanyo e e tlhaloganyegang ya se se fitlheletsweng le gore ke ka ntlha ya eng go ithuta go sa atlega ka botlalo. Mokgwa wa bogologolo wa go tshwaya o ne o dirisa sekale se se lekanyetsang ntle le tlhaloso e e feletseng. O ne o dira gore go nne thata go tlhaloganya bokgoni le makoa a baithuti go ya ka dipoelo tse di ikaeletsweng. Sekale sa dintlha di le (thataro) 6 tsa bokgoni se dirisiwa mo Pegelong ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ka Kakaretso).
Mananeo a tiro kgotsa manaanenetefatso di na le dipegelo tse di itlhaotseng tse di tlhalosang tiragatso e e lebeletsweng mo tirong e e rileng. Fa pegelo e e rileng mo manaane netefatsong e ka lemogwa jaaka e moithuti a e dirileng ka nako ya tiragatso, pegelo e tla tshwaiwa. Dipolelo tsotlhe tse di tshwailweng go tswa mo manaanenetefatso (jaaka maemo a a beilweng go ka fitlhelelwa) di tlhalosa phitlhelelo ya tiro ya moithuti. Manaanenetefatso a botlhokwa thata mo go lekanyetseng ditiro tsa moithuti ka esi kgotsa ka ditlhopha.
Diruburiki ke kopanyo ya dikhoutu tse di lekanyetsang le ditlhaloso tsa maemo a a amogelegang. Di na le tatelano ya maemo, ka maduo a a tlhalosang kgato ya bonnye kgotsa boemo jwa tiro jo bo amogelegang mo kgatong ya khoutu nngwe le nngwe. Diruburiki di batla barutabana ba itse seo tota se tlhokwang ke dipoelo. Ruburiki e ka nna ya kakaretso, e le e e nayang setshwantshotshupo sa bogotlhe sa maemo a a amogelegang a a lebeletsweng, kgotsa ya go sekaseka, go naya setshwantsho se se tlhamaletseng sa diponagalo tsa bosekaseki tse di bopang ditlhokego, kgotsa e ka di kopanya ka bobedi. Kaedi ya Lenaanethuto e naya dikai tsa diruburiki tsa serutwa se se rileng.
Go bopa ruburiki, morutabana o tshwanetse go swetsa gore:
Ke dipoelo dife tse di lebeletsweng?
Ke Maemo a Tekanyetso afe a a tshwanetsweng go fitlhelelwa ke tiro?
Ke bosupi bofe jo bo tshwanetseng go kokoanngwa?
Ke dikarolo dife tse di farologaneng tsa tiro tse di tla lekanyetswang?
Ke didiriswa dife tse di farologaneng tsa tekanyetso tse di siametseng karolo nngwe le nngwe ya tiro (jaaka dikgato tsa go dira tiro le tiro e e feditsweng)?
Ke kitso efe e e tshwanetseng go nna bosupi?
Ke bokgoni bofe jo bo tshwanetseng go dirisiwa kgotsa tiragatso e e tshwanetseng go tsewa?
Ke ditphono dife tsa go tlhagisa maikutlo a mong, meetlo le maikutlo ka ga mongwe/sengwe tse di tlhagelelang mo tirong le gore ke dife tsa tse, tse di tshwanetseng go lekanyetswa le gore di tla lekanyediwa jang?
A ruburiki e le nngwe e lebane le Dipoelo tsa go Ithuta tsotlhe le Maemo a Tekanyetso otlhe a tiro, kgotsa, a tiro e batla diruburiki tse di mmalwa?
Tota, ke diruburiki di le kae tse di tlhokagalang mo tirong?
Go botlhokwa gore morutabana a abelane ruburiki kgotsa diruburiki le baithuti pele ga ba dira tiro e e batlegang. Ruburiki e sedimosa go ithuta le ditiragatso tse e tshwanetseng go di lebelela. E nna sediriswa se se botlhokwa sa tekanyetso ya moithuti ka esi.
Go bega tiragatso le phitlhelelo
Go bega tiragatso le phitlhelelo go naya botlhe ba ba nang le seabe kgotsa ba ba nang le kgatlhego gore moithuti o tswelelapele jang. Fa bosupi bo sena go kokoanngwa le go ranolwa, barutabana ba tshwanetse go kwala diphitlhelelo tsa baithuti. Go tlhokega gore ditekanyetso tsa bofelo tse di lekaneng di dirwe nako le nako gore pegelo e fe dintlha tse di tletseng tsa maemo a a fitlheletsweng ke moithuti.
Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 e amogela sekale sa dintlha di le thataro tsa go bontsha bokgoni. Sekale se supiwa ka Sethalo 4.1:
Sethalo 4.1 Sethalo sa phitlhelelo sa Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti tsa 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso)
Khoutu ya Seemo Ditlhaloso tsa Bokgoni Maduo (%)
Phitlhelelo ka dinaledi 80-100
Phitlhelelo ka matsetseleko 60-79
Phitlhelelo e e itumedisang 50-59
Phitlhelelo ka tekano 40-49
Phitlhelelo ka bontlhanngwe 30-39
Phitlhelelo e e tlhaelang 0-29
Dipuo - Setswana Puo ya Gae
DITLHALOSO TSA BOKGONI TSA SERUTWA
Go thusa ka boemo jo phitlhelelo e tshwanetseng go fitlhelelwa ka jona mo Dipoelong tsa go Ithuta mo Dikereiting tsa 10 go fitlha go 12, bokgoni jwa thuto bo tlhaloswa go farologanya ditebelelo tsa kereiti ka se moithuti a tshwanetseng go se itse le go se fitlhelela. Magato a marataro a bokgoni, a tlhalositswe mo thutong nngwe le nngwe le mo kereiting nngwe le nngwe. Ditlhaloso tse di tla thusa barutabana go lekanyetsa baithuti le go ba baya mo boemong jo bo nepagetseng jwa tekanyetso. Ditlhaloso di khutshwafatsa se se tlhalositsweng ka botlalo mo Dipoelong tsa go Ithuta le mo Maemong a Tekanyetso, le go neela diponagalo tse di farologanyang le tse di tlhomamisang diphitlhelelo mo boemong jo bo rileng. Magato a a farologaneng a phitlhelelo le tsa diperesente tse di tsamaelanang le tsona di bontshwa mo Sethalong 4.1
Go tsamaelana le metheo le tsamaiso ya tekanyetso e e itshetlegileng ka dipoelo, ditekanyetso tsotlhe mo dikolong le tsa kwa ntle ga dikolo di tshwanetse go nna fela ka ditlhokego tse tiro e atlholwang ka tsona. Maduo a ka dirisiwa go tlhatlhoba tiro e e rileng ya tekanyetso, ditiro tsa tekanyetso di tshwanetse go lekanyetswa go ya ka diruburiki go na le go tshwaya dikarabo tse di siameng le go neela maduo go ya ka palo ya matshwao. Dipegelo tsa bokgoni tsa dirutwa di tlhalosa bonnye jwa bokgoni, kitso, maikutlo le meetlo tse di tshwanetseng go supiwa ke moithuti go bontsha phitlhelelo mo kgatong nngwe le nngwe ya sekale sa go lekanyetsa.
Fa barutabana/balekanyetsi ba baakanya tiro/kgotsa potso, ba tshwanetse go netefatsa gore tiro/kgotsa potso e arabela ntlha ya poelo e e rileng. Go tshwanetse ga dirisiwa maemo a tekanyetso a a maleba go tlhama ruburiki e e lekanyetsang tiro kgotsa potso. Ditlhaloso di bontshe ka botlalo bonnye jo bo dumeletsweng jwa maemo a a tshwanetseng go fitlhelelwa mo setlhopheng sengwe le sengwe mo sekaleng sa go lekanyetsa.
Ditlhaloso tsa bokgoni tsa serutwa se, di tlhagelela kwa bofelong jwa kgaolo e.
TLHATLOSO
Tlhatloso mo Kereiting ya 10 le Kereiti ya 11 e tla dirwa fela go ya ka tekanyetso ya mo sekolong, fela e tshwanetse go ya ka mabaka a a tshwanang le a Lokwalo lwa Thuto le Katiso e e Tswelelang. Ditlhokego, maemo, melao ya kopanyo le ya go fetisetsa kwa pele, di tlhaloswa mo "Qualifications and Assessment Policy Framework for Grades 10 - 12 (General)".
KA MO DIKARATAPEGO DI TSHWANETSENG GO NNA KA TENG
Go na le ditsela tse dintsi tsa go tlhama karatapego, fela go botoka gore karatapego e nne bonolo go tlhaloganyega, fa e le gore tshedimosetso yotlhe e e botlhokwa e tsentswe. Karatapego e tshwanetse go akaretsa tshedimosetso ka tswelelopele ya moithuti ka kakaretso, le tse di latelang:
bokgoni jwa moithuti go ya ka dipoelo;
tse moithuti a di kgonang tota;
tshegetso e e tlhokegang kgotsa e e filweng, fa go tlhokegang;
pego ya se se diragetseng e e thusang e e tshwaelang ka ga tiro ya moithuti fa e bapisiwa le e e fetileng le ditlhokego tsa serutwa; le tswelelopele ya kgolo ya moithuti mo go ithuteng mokgwa wa go ithuta.
Karatapego e tshwanetse go akaretsa tshedimosetso e e latelang gape:
leina la sekolo;
leina la moithuti;
kereiti ya moithuti;
ngwaga le kgweditharo;
fa motsadi/moemedi wa motsadi a saenang gone;
tshaeno ya morutabana le mogokgo;
letlha;
malatsi a go tswalela le go bula sekolo;
setempe sa sekolo; le porofaele ya moithuti ya go tsena sekolo.
TEKANYETSO YA BAITHUTI BA BA ITEMOGELANG DIKGORELETSI MO GO ITHUTENG
DITLHALOSO TSA BOKGONI TSA PUO YA GAE
Khoutu S Sekale
80-100% Phitlhelelo ka dinaledi
Ditlhaloso tsa Bokgoni
Kwa bofelong ba Kereiti ya 10 moithuti yo o fitlheletseng dithuto ka dinaledi a ka:
bua le go tlhagisa ditlhangwa ka go itshepa, le ka nyalelano le tomagano ya dikakanyo; bontsha maitemagelo a godileng a tiriso ya puo ka tshisimogo le tlotlo; nna tsebentlha go lemoga, ranola, sekaseka, le go tlhalosa tshedimosetso mo mefuteng e e farologaneng ya maitlhomo; dirisa puo ka thelelo le go bontsha maikutlo ka bokgabane mo mabakeng a a farologaneng a tlhaeletsano.
lemoga, ranola, sekaseka le go tlhalosa ditlhangwa ka go itshepa le ka nonofo fa a buisa le fa a lebelela; bontsha go tlhaloganya go go tlhabosegang, go gatelela le go tshegetsa dintlha tsa gagwe; buisetsa kwa godimo a bontsha thelelo le maikutlo ka bokgabane; bontsha tshisimogo mo dikakanyong tsa batho ba bangwe le tsa setso.
kwala le go tlhagisa ditlhangwa tsa boitshimololedi, nyalelano le tomagano ya dikakanyo ebile di le maleba; kwala/tlhagisa go ya ka baamogedi, maitlhomo, maemo le kagego; rulaganya dikakanyo le dintlha tsa tshegetso ka tlhotlheletso e e bontshang setaele sa gagwe; boeletsa le go baakanya diphoso mo dikwalong ka boena go netefatsa tokafalo.
Ditlhaloso tsa Bokgoni
Ditlhaloso tsa Bokgoni
Kwa bofelong ba Kereiti ya 11 moithuti yo o Kwa bofelong ba Kereiti ya 12 moithuti yo o fitlheletseng dithuto ka dinaledi a ka: fitlheletseng dithuto ka dinaledi a ka:
bua le go tlhagisa ditlhangwa ka go itshepa, le 
 bua le go tlhagisa ditlhangwa ka go itshepa, le ka nyalelano le tomagano ya dikakanyo; bontsha ka nyalelano le tomagano ya dikakanyo kwa ntle maitemogelo a magolo a go dirisa puo ka ga go o fetofetola; bontsha maitemogelo a tshisimogo le tlotlo; nna tsebentlha, go ranola, magolo a tiriso puo ka tshisimogo le tlotlo; nna sekaseka, tlhatlhoba le go tlhalosa tshedimosetso tsebentlha, go ranola, sekaseka, tlhatlhoba le go mo mefuteng e mentsi e e farologaneng ya tlhotlha tshedimosetso mo mefuteng e mentsi e e maitlhomo; dirisa puo ka thelelo le go bontsha farologaneng ya maitlhomo; dirisa puo ka maikutlo ka bokgabane mo mabakeng a a thelelo le go bontsha maikutlo ka bokgabone mo farologaneng a tlhaeletsano; mabakeng a mantsi a a farologaneng a tlhaeletsano;
ranola, sekaseka, tlhatlhoba le go tlhalosa 
 ranola, sekaseka, tlhatlhoba le go tlhotlha ditlhangwa ka go itshepa fa a buisa le go ditlhangwa ka go itshepa le ka bokgoni fa a lebelela; bontsha go tlhaloganya go go buisa le fa a lebelela; bontsha go tlhaloganya go itumedisang, go gatisa le go tshegetsa dintlha tsa go humileng tota ka mokgwa o o kgodisang, go gagwe; buisetsa kwa godimo a bontsha thelelo gatisa le go tshegetsa dintlha tsa gagwe; buisetsa le maikutlo ka bokgabane; bontsha tshisimogo kwa godimo a bontsha thelelo le maikutlo ka mo dikakanyong tse di farologaneg gammogo le bokgabane; bontsha tshisimogo mo dikakanyong tsa setso. tse dintsi tse di farologaneng, gammogo le tsa setso.
kwala le go tlhagisa ditlhangwa tsa 
 kwala le go tlhagisa ditlhangwa tsa boitshimololedi, nyalelano le tomagano ya boitshimololedi, nyalelano le tomagano ya dikakanyo e bile di le maleba; kwala/tlhagisa go ya dikakanyo di le maleba e bile di sa fetogefetoge; ka baamogedi, maitlhomo, maemo le dikagego ka kwala/tlhagisa go ya ka baamogedi, maitlhomo, tlhomamo; rulaganya dikakanyo le dintlha tsa maemo le dikagego ka bokgabane; rulaganya tshegetso ka tlhotlheletso e e botlhale go bontsha dikakanyo le dintlha tsa tshegetso ka tlhotlheletso setaele sa gagwe; boeletsa le go baakanya diphoso e e botlhale le go bontsha setaele sa gagwe; mo ditlhangweng ka boena go bontsha tokafalo e e boeletsa le go baakanya diphoso ka boena le go totobetseng. tlhomamisa fa setlhangwa se dule diatla.
Khoutu S Sekale Ditlhaloso tsa Bokgoni
80-100% 
 tlhaloganya le go dirisa dipopi le melawana ya
Phitlhelelo ka dinaledi tiriso ya puo ka go itshepa le ka bomaleba;
Tsweletso bontsha maitemogelo, ranola, sekaseka le go tlhalosa dipharologanyo tse di bofitlha mo bokaong, tirisong le mo dipopegong tsa mafoko;
lemoga, sekaseka, tlhalosa, le go dirisa dipopi tse di farologaneng tsa dipolelo ka maitlhomo a go dirisa puo ka gale le go bontsha setaele se se rileng ka bokgabane; bontsha bokgoni jwa maemo a a kwa godimo jwa tiriso ya thutapuo le tlotlontswe.
Ditlhaloso tsa Bokgoni Ditlhaloso tsa Bokgoni tlhaloganya le go dirisa dipopi le melawana ya tiriso ya puo ka go itshepa le maitemogelo a a oketsegang; ranola, sekaseka, tlhatlhoba, le go tlhalosa dipharologano tse di bofitlha gareng ga bokao le tiriso ya mafoko le dipopego tsa mafoko; lemoga sekaseka, tlhatlhoba le go dirisa mefuta ya dikarolo tsa dipolelo ka maitlhomo a go dirisa puo ka gale le go bontsha setaele se se rileng ka bokgabane; bontsha bokgoni jwa maemo a a kwa godimo jwa tiriso ya thutapuo le tlotlontswe. 
 tlhaloganya le go dirisa dipopi le melawana ya tiriso ya puo ka go itshepa, le maitemogelo a magolo; ranola, sekaseka, tlhatlhoba le go tlhalosa dipharologano tse di bofitlha mo bokaong le mo tirisong ya mafoko le dipopegong tsa mafoko; lemoga, sekaseka, tlhatlhoba le go dirisa mefuta ya dikarolo tsa dipolelo ka maitlhomo a go dirisa puo ka gale le go bontsha setaele se se rileng ka bokgabane; bontsha bokgoni jwa maemo a a kwa godimo jwa tiriso ya thutapuo le tlotlontswe.
Phitlhelelo ka matsetseleko
Ditlhaloso tsa Bokgoni
Kwa bofelong ba Kereiti ya 10 moithuti yo o fitlheletseng dithuto ka matsetseleko a ka:
bua le go tlhagisa ditlhangwa ka nyalelano le tomagano ya dikakanyo e bile go le gantsi a bontsha go itshepa; bontsha maitemogelo a a golang a tiriso ya puo ka tshisimogo le tlotlo; nna tsebentlha go lemoga, ranola, sekaseka le go tlhalosa tshedimosetso mo maitlhomong a a farologaneng; dirisa puo ka thelelo le go bontsha maikutlo ka bokgabane mo mabakeng a a farologaneng a tlhaeletsano go le gantsi.
lemoga, ranola, sekaseka le go tlhalosa ditlhangwa ka go itshepa go le gantsi fa a buisa le go lebelela; bontsha go tlhaloganya fa a gatelela le go tshegetsa dintlha tsa gagwe; buisetsa kwa godimo a bontsha thelelo le maikutlo ka bontle tota; bontsha tshisimogo mo dikakanyong tsa batho ba bangwe le tsa setso tse di farologaneng.
kwala le go tlhagisa ditlhangwa tse go le gantsi e leng tsa boitshimololedi, dikakanyo di nyalelana e bile di lomagane fela nepagalo e le nnye; kwala/tlhagisa go ya ka baamogedi, maitlhomo, maemo le dikagego ka go farologana; rulaganya dikakanyo le dintlha tsa tshegetso ka go se fetogefetoge, tlhotlheletso le boitlhamedi go bontsha bosupi jwa setaele sa gagwe se se golang; boeletsa le go tlhotlha diphoso mo dikwalong ka boene go netefatsa tokafalo.
Ditlhaloso tsa Bokgoni
Kwa bofelong ba Kereiti ya 11 moithuti yo o Kwa bofelong ba Kereiti ya 12 moithuti yo o fitlheletseng dithuto ka matsetseleko a ka: fitlheletseng dithuto ka matsetseleko a ka:
bua le go tlhagisa ditlhangwa ka go itshepa, 
 bua le go tlhagisa ditlhangwa ka go itshepa, dikakanyo di nyalelane e bile di lomagane; nyalelano le tomagano ya dikakanyo; bontsha bontsha maitemogelo a a godileng a tiriso ya maitemogelo a a godileng sentle a tiriso ya puo puo ka tshisimogo le tlotlo; nna tsebentlha go ka tshisimogo le tlotlo; nna tsebentlha go ranola, sekaseka, tlhatlhoba le go tlhalosa ranola, sekaseka, tlhatlhoba le go tlhotlha tshedimosetso mo maitlhomong a a tshedimosetso mo maitlhomong a a farologaneng; dirisa puo ka thelelo le go bontsha farologaneng; a dirisa puo ka thelelo le go maikutlo ka bokgabane mo mabakeng a a bontsha maikutlo ka bokgabane mo mabakeng a farologaneng a tlhaeletsano go le gantsi. a farologaneng a tlhaeletsano go le gantsi.
ranola, sekaseka, tlhatlhoba le go tlhalosa 
 ranola, sekaseka, tlhatlhoba le go tlhotlha ditlhangwa ka go itshepa fa a buisa le go ditlhangwa ka go itshepa le ka nonofo fa a buisa le lebelela; bontsha go tlhaloganya go go siameng go lebelela; bontsha go tlhaloganya go go lekaneng fa a gatelela le go tshegetsa dintlha tsa gagwe ka fa a gatelela le go tshegetsa dintlha tsa gagwe ka tlhamalalo; buisetsa kwa godimo a bontsha tlhamalalo; buisetsa kwa godimo a bontsha thelelo thelelo le maikutlo ka bontle tota; bontsha le maikutlo ka bontle tota; bontsha tshisimogo mo tshisimogo mo dikakanyong tsa batho ba mefuteng e e farologaneng ya dikakanyo tsa bangwe le tsa setso tse di farologaneng. bangwe le tsa setso.
kwala le go tlhagisa ditlhangwa tse di nang le 
 kwala le go tlhagisa ditlhangwa tse di nang le boitshimololedi, dikakanyo di nyalelane, di boitshimololedi, dikakanyo di nyalane, di lomagane di nepagetse go le gantsi; kwala/ lomagane di nepagetse; kwala/tlhagisa go ya ka tlhagisa go ya ka baamogedi, maitlhomo, baamogedi, maitlhomo, maemo le dikagego; maemo le dikakego tse di farologaneng; rulaganya dikakanyo tsa setlhangwa le dintlha rulaganya dikakanyo le dintlha tsa tshegetso ka tsa tshegetso ka tsela e e sa fetogefetogeng e go se fetogefetoge, e tlhotlheletsa, e na le tlhotlheletsa, e na le boitlhamedi e bontsha boitlhamedi go bontsha bosupi jwa setaele sa bosupi jwa setaele sa gagwe; boeletsa le go gagwe; boeletsa le go tlhotlha diphoso ka boene tlhotlha diphoso ka boene go bontsha tokafalo e go bontsha gore o a tokafala. e kgodisang.
Khoutu S Sekale Ditlhaloso tsa Bokgoni
60-79% 
 tlhaloganya le go dirisa dipopi le melawana ya
Phitlhelelo ka tirisopuo ka go itshepa le nepo e e golang;
matsetseleko lemoga, ranola, sekaseka le go tlhalosa
Tsweletso dipharologano tse di bofitlha fa gare ga bokao le tiriso ya mafoko le dipopego tsa mafoko;
lemoga, sekaseka, tlhalosa le go dirisa dipopi tse di farologaneng tsa dipolelo ka maitlhomo a go dirisa puo ka gale le go bontsha setaele se se rileng; bontsha bokgoni jwa maemo a a kwa godimo jwa tiriso ya thutapuo le tlotlontswe.
Ditlhaloso tsa Bokgoni Ditlhaloso tsa Bokgoni tlhaloganya le go dirisa dipopi le melawana ya tirisopuo ka go itshepa le ka nepagalo e bile go le bonolo; ranola, sekaseka, tlhatlhoba le go tlhalosa dipharologano tse di bofitlha fa gare ga bokao le tiriso ya mafoko le dipopego tsa mafoko; lemoga, sekaseka, tlhatlhoba le go dirisa dipopi tsa dipolelo tse di farologaneng ka maitlhomo a go dirisa puo ka gale le setaele se se rileng; bontsha bokgoni jwa maemo a a kwa godimo jwa tiriso ya thutapuo le tlotlontswe. 
 tlhaloganya le go dirisa dipopi le melawana ya puo ka go itshepa, nepagalo, e bile go le bonolo; ranola, sekaseka, tlhatlhoba le go tlhalosa dipharologano tse di bofitlha tsa bokao le tiriso ya mafoko le dipopego tsa mafoko; lemoga, sekaseka, tlhatlhoba le go dirisa dipopi tse di marara tsa dipolelo ka maitlhomo a go dirisa puo ka gale le setaele se se marara; bontsha bokgoni jwa maemo a kwa godimo a tiriso ya thutapuo le tlotlontswe.
Khoutu Sekale
50-59% Phitlhelelo e e itumedisang
Ditlhaloso tsa Bokgoni
Kwa bofelong ba Kereiti ya 10 moithuti yo o fitlheletseng dithuto ka go itumedisa a ka:
bua le go tlhagisa ditlhangwa ka nyalelano, le tomagano ya dikakanyo le go itshepa go go isegang; bontsha maitemogelo a a isegang a tiriso ya puo ka tshisimogo le tlotlo; nna tsebentlha go lemoga, le go ranola tshedimosetso mo maitlhomong a a farologaneng fela a nna le bothata jwa go sekaseka le go tlhalosa; dirisa puo ka thelelo e e isegang le maikutlo mo mabakeng a a tlwaelegileng a tlhaeletsano.
lemoga le go ranola ditlhangwa ka go itshepa go go isegang fa a buisa le go lebelela, fela a itemogela bothata jo bo rileng fa a sekaseka le go tlhalosa; gatelela le go tshegetsa dintlha tsa gagwe ka go tlhaloganya, go go isegang; buisetsa kwa godimo ka thelelo le maikutlo a a amogelesegang; bontsha tshisimogo e e amogelesegang mo dikakanyong tsa ba bangwe le tsa setso tse di farologaneng.
kwala le go tlhagisa ditlhangwa ka boitlhamedi nyalelano le tomagano ya dikakanyo le nepagalo e e itumedisang; kwala/tlhagisa ka kamogelesego sentle go ya ka baamogedi, maitlhomo, maemo le dikagego ka go farologana; rulaganya dikakanyo le dintlha tsa tshegetso ka diteng le tlhomamo tse di amogelesegang le ka bosupi jo bo rileng jwa boitlhamedi le setaele sa gagwe; boeletsa le go tlhotlha diphoso ka thuso ya mongwe go netefatsa tokafalo.
Ditlhaloso tsa Bokgoni
Kwa bofelong ba Kereiti ya 11moithuti yo o Kwa bofelong ba Kereiti ya 12 moithuti yo o fitlheletseng dithuto ka go itumedisa a ka: fitlheletseng dithuto ka go itumedisa a ka:
bua le go tlhagisa ditlhangwa ka nyalelano, 
 bua le go tlhagisa ditlhangwa ka go itshepa, tomagano ya dikakanyo le go itshepa go go nyalelano, le tomagano ya dikakanyo; bontsha isegang; bontsha maitemogelo a a golang le maitemogelo a tiriso ya puo ka tshisimogo le tiriso ya puo ka tshisimogo le tlotlo; nna tlotlo; nna tsebentlha go ranola le go sekaseka tsebentlha go ranola le go tlhalosa tshedimosetso tshedimosetso mo maitlhomong a a mo maitlhomong a a farologaneng fela a bontsha farologaneng fela a bontsha go okaoka go go go okaoka go go rileng fa a sekaseka le go rileng fa a tlhatlhoba le fa a tlhotlha tlhatlhoba, dirisa puo ka thelelo e e isegang le tshedimosetso; dirisa puo ka thelelo e e isegang maikutlo mo mabakeng a a farologaneng a le maikutlo mo mabakeng a a farologaneng a tlhaeletsano. tlhaeletsano.
ranola le go tlhalosa ditlhangwa ka go itshepa go 
 ranola, le go sekaseka ditlhangwa ka go itshepa go isegang fa a buisa le go lebelela, fela a go go isegang fa a buisa le go lebelela fela a itemogela kabakanyo e e rileng fa a tlhatlhoba le itemogela kabakanyo e e rileng fa a tlhatlhoba le go tlhalosa; gatelela le go tshegetsa dikakanyo go tlhotlha tshedimosetso; bontsha go tsa gagwe ka go tlhaloganya go go itumedisang; tlhaloganya go go tseneletseng go amogelesega buisetsa kwa godimo ka thelelo le maikutlo a a fa a gatelela le go tshegetsa dikakanyo tsa amogelesegang; bontsha tshisimogo e e gagwe; buisetsa kwa godimo ka thelelo le amogelesegang mo dikakanyong tsa ba bagwe le maikutlo a a amogelesegang; bontsha tshisimogo tsa setso tse di farologaneng. e e amogelesegang mo dikakanyong tsa ba bangwe le tsa setso tse di farologaneng.
kwala le go tlhagisa ditlhangwa ka 
 kwala le go tlhagisa ditlhangwa ka boitshimololedi, nyalelano le tomagano ya boitshimololedi, nyalelano le tomagano ya dikakanyo le nepagalo e e amogelesegang; dikakanyo le nepagalo e e amogelesegang; kwala/tlhagisa go ya ka baamogedi, maitlhomo, kwala/tlhagisa go ya ka baamogedi, maitlhomo, maemo le kagego ka go farologana go le gantsi; maemo le kagego ka go farologana; rulaganya rulaganya dikakanyo le dintlha tsa tshegetso ka dikakanyo le dintlha tsa tshegetso ka tsela e e diteng le tlhomamo tse di amoselegang; bontsha amogelesegang e tlhaloganyega, e humile e bosupi jo bo rileng jwa boitlhamedi le setaele sa tsepame e bile e bontsha bosupi jo bo rileng jwa gagwe; boeletsa le go tlhotlha diphoso ka thuso boitlhamedi le setaele sa gagwe; boeletsa le go nngwe go netefatsa tokafalo. tlhotlha diphoso ka thuso e e rileng go netefatsa tokafalo.
Khoutu S Sekale Ditlhaloso tsa Bokgoni
50-59% 
 tlhaloganya le go dirisa dipopi le melawana ya
Phitlhelelo e e tirisopuo ka nepagalo e e amogelesegang;
itumedisang lemoga, ranola, sekaseka le go tlhalosa bokao jo
Tsweletso bo fitlhegileng le tiriso ya mafoko le dipopego tsa mafoko tse di tlwaelegileng ka nepagalo e e itumedisang; lemoga, sekaseka, tlhalosa le go dirisa mefuta e farologaneng ya dipolelo ka maitlhomo a go dirisa puo ka gale le setaele se se rileng fela a dira diphoso tse di masisi;
bontsha bokgoni jo bo amogelesegang jwa tiriso ya thutapuo le tlotlontswe.
Ditlhaloso tsa Bokgoni Ditlhaloso tsa Bokgoni tlhaloganya le go dirisa dipopi le melawana ya tirisopuo ka nepagalo e e amogelegang; ranola, sekaseka le go tlhalosa bokao le tiriso ya mafoko le dipopego tsa mafoko go akaretsa mafoko a bokao jo bo bofitlha ka nepagalo e e amogelesegang; lemoga, sekaseka, tlhatlhoba le go dirisa dipopi tsa dipolelo tse di farologaneng ka maitlhomo a go dirisa puo ka gale le setaele se se rileng fela a dira diphoso; bontsha bokgoni jo bo amogelesegang jwa tiriso ya thutapuo le tlotlontswe. 
 tlhaloganya le go dirisa dipopi le melawana ya tirisopuo ka nepagalo e e amogelegang; ranola, sekaseka, tlhatlhoba le go tlhalosa dipharologano tse di bofitlha fa gare ga bokao le tiriso ya mafoko le dipopego tsa mafoko ka nepagalo e e amogelesegang; lemoga, sekaseka, tlhatlhoba le go dirisa dipopi tsa dipolelo tse di farologaneng ka maitlhomo a go dirisa puo ka gale le setaele se se rileng fela a dira diphoso tse di sa reng sepe; bontsha bokgoni jo bo amogelesegang jwa tiriso ya thutapuo le tlotlontswe.
40-49% Phitlhelelo ka tekano
Ditlhaloso tsa Bokgoni
Kwa bofelong ba Kereiti ya 10 moithuti yo o fitlheletseng dithuto ka tekano a ka:
bua le go tlhagisa ditlhangwa ka nyalelano le tomagano e e lekaneng ya dikakanyo le ka go itshepa go gonnye go go bonalang; bontsha maitemogelo a a lekaneng le tiriso ya puo e e bontshang tshisimogo le tlotlo; nna tsebentlha go lemoga, ranola sekaseka le go tlhalosa tshedimosetso ka tekano mo maitlhomong a a farologaneng; dirisa puo a bontsha thelelo e e lekaneng le maikutlo mo mabakeng a a tlwaelegileng a tlhaeletsano.
lemoga le go ranola ditlhangwa ka tekano fa a buisa le go lebelela, fela a nna le bothata go sekaseka le go tlhalosa tshedimosetso; bontsha go tlhaloganya go go lekaneng le go tshegetsa dintlha tsa gagwe; buisetsa kwa godimo ka thelelo le maikutlo a a lekaneng; bontsha tshisimogo e e lekaneng mo dikakanyong tsa ba bangwe le tsa setso tse di farologaneng, nna le kelotlhoko e e lekaneng go boitshimololedi, nyalelano le tomagano ya dikakanyo le nepagalo fa a kwala le go tlhagisa; kwala/tlhagisa go ya ka baamogedi, maitlhomo maemo le kagego ka go farologana; tsweletsa dikakanyo le dintlha tsa tshegetso ka tekano fela ka boitlhamedi, diteng le tsepamo e nnye; bontsha bosupi jo bo lekaneng jwa setaele sa gagwe; boeletsa le go tlhotlha diphoso ka thuso ya mongwe go netefatsa tokafalo e e amogelesegang.
Ditlhaloso tsa Bokgoni
Kwa bofelong ba Kereiti ya 11 moithuti yo o Kwa bofelong ba Kereiti ya 12 moithuti yo o fitlheletseng dithuto ka tekano a ka: fitlheletseng dithuto ka tekano a ka:
bua le go tlhagisa ditlhangwa ka nyalelano le 
 bua le go tlhagisa ditlhangwa ka nyalelano le tomagano e e lekaneng ya dikakanyo; bontsha tomagano e e lekaneng ya dikakanyo; bontsha maitemogelo a a lekaneng le tiriso ya puo e e maitemogelo a a lekaneng le tiriso ya puo e e bontshang tshisimogo le tlotlo; nna tsebentlha bontshang tshisimogo le tlotlo; nna tsebentlha go mo kgontsha go ranola, tshedimosetso ka go mo kgontsha go ranola le go sekaseka tekano mo maitlhomong a a farologaneng fela a tshedimosetso ka tekano mo maitlhomong a a nna le bothata jwa go sekaseka, tlhatlhoba le go farologaneng fela a nna le bothata jwa go tlhalosa; dirisa puo e e bontshang thelelo e e tlhatlhoba le go tlhotlha tshedimosetso; dirisa lekaneng, le maikutlo mo mabakeng a puo e e bontshang thelelo e e lekaneng le tlwaelegileng a tlhaeletsano. maikutlo mo mabakeng a a tlwaelegileng a tlhaeletsano.
ranola le go sekaseka ditlhangwa ka tsela e e 
 ranola le go sekaseka ditlhangwa ka tsela e e siameng fa a buisa le go lebelela, fela a siameng fa buisa le go lebelela, fela a itemogela itemogela bothata fa a tlhatlhoba le go tlhalosa bothata fa a tlhatlhoba le go tlhotlha tshedimosetso; bontsha go tlhaloganya go go tshedimosetso; bontsha go tlhaloganya go go lekaneng le go tshegetsa dintlha tsa gagwe; lekaneng le go tshegetsa dikakanyo tsa gagwe; buisetsa kwa godimo ka thelelo le maikutlo a a buisetsa kwa godimo ka thelelo le maikutlo a a lekaneng; bontsha tshisimogo e e siameng mo lekaneng; bontsha tshisimogo mo dikakanyong dikakanyong tsa ba bangwe le tsa setso. tsa ba bangwe le tsa setso tse di farologaneng.
nna le kelotlhoko e e lekaneng go boitlhamedi, 
 nna le kelotlhoko e e lekaneng go boitlhamedi, nyalelano le tomagano ya dikakanyo le nepagalo nyalelano le tomagano ya dikakanyo le nepagalo fa a kwala le go tlhagisa; kwala/tlhagisa ka tsela fa a kwala le go tlhagisa; kwala/tlhagisa ka tsela e e siameng go ya ka baamogedi, maitlhomo e e siameng go ya ka baamogedi, maitlhomo, maemo le dikagego ka go farologana; tsweletsa maemo le dikagego ka go farologana; tsweletsa dikakanyo le dintlha tsa tshegetso ka tsela e e dikakanyo le dintlha tsa tshegetso ka tsela e e siameng fela a bontsha boitlhamedi jo bonnye, siameng fela a bontsha boitlhamedi jo bonnye, diteng le tsepamo; bontsha bosupi jo bo siameng diteng le tsepamo; bontsha bosupi jo bo siameng jwa setaele sa gagwe; boeletsa le go tlhotlha jwa setaele sa gagwe; boeletsa le go tlhotlha diphoso fela o tlhoka thuso ya mongwe go diphoso fela o tlhoka thuso ya mongwe go netefatsa tokafalo e e siameng. netefatsa tokafalo e e siameng.
Khoutu S Sekale Ditlhaloso tsa Bokgoni
40-49% 
 tlhaloganya le go dirisa dipopi le melawana ya
Phitlhelelo ka tekano tirisopuo ka tekano fela ka dinako dingwe a
Tsweletso kgona go di dirisa ka nepagalo; lemoga le go ranola bokao le dipopego tsa mafoko ka tekano fela a itemogela bothata jo bo rileng fa a sekaseka le go tlhalosa tiriso ya ona, mme ka dinako dingwe a itemogela dipharologano tse di bofitlha; lemoga, sekaseka, tlhalosa le go dirisa dipopi tsa dipolelo ka tekano ka maitlhomo a go dirisa puo ka gale fela a dira diphoso tse di masisi; bontsha bokgoni jo bo lekaneng jwa tiriso ya thutapuo le tlotlontswe.
Ditlhaloso tsa Bokgoni Ditlhaloso tsa Bokgoni tlhaloganya le go dirisa dipopi le melawana ya tirisopuo ka tekano mme a di dirisa ka nepagalo ka dinako dingwe; ranola le go sekaseka bokao jwa mafoko ka tekano fela a itemogela bothata fa a tlhalosa tiriso ya mafoko le dipopego tsa mafoko mme a ka nna le temogo e rileng ya dipharologano tse di bofitlha; lemoga, sekaseka, tlhatlhoba le go dirisa dipopi tsa dipolelo ka tekano ka maitlhomo a go dirisa puo ka gale fela a dira diphoso tse di masisi; bontsha bokgoni jo bo lekaneng jwa tiriso ya thutapuo le tlotlontswe. 
 tlhaloganya le go dirisa dipopi le melawana ya tirisopuo ka tekano mme a ka di dirisa ka nepagalo ka dinako dingwe; ranola, sekaseka, tlhatlhoba le go tlhalosa dipharologano tse di bofitlha fa gare ga bokao le tiriso ya mafoko le dipopego tsa mafoko ka tekano; lemoga, sekaseka, tlhatlhoba le go dirisa dipopi tsa dipolelo ka tekano ka maitlhomo a go dirisa puo ka gale fela a dira diphoso ka dinako dingwe; bontsha bokgoni jo bo lekaneng jwa tiriso ya thutapuo le tlotlontswe.
30-39% Phitlhelelo ka bontlhanngwe
Ditlhaloso tsa Bokgoni
Kwa bofelong ba Kereiti ya 10 moithuti yo o fitlheletseng dithuto ka bontlhanngwe a ka:
bua le go tlhagisa ditlhangwa fela ka kabakanyo mo nyalelanong le tomaganong ya dikakanyo; dirisa puo fela a bontsha tlhokego e kgolo ya maitemogela a tirisopuo e e bontshang tshisimogo le tlotlo; nna tsebentlha ka sewelo kgotsa go lemoga, ranola, sekaseka, le go tlhalosa tshedimosetso mo maitlhomong a a farologaneng; dirisa puo ka thelelo le maikutlo ka sewelo mo mabakeng a a tlwaelegileng a tlhaeletsano.
bontsha go lemoga le go ranola ditlhangwa ka sewelo fa a buisa le go lebelela, mme a nna le bothata go sekaseka le go tlhalosa tshedimosetso e e rileng; bontsha go tlhaloganya kgotsa go tlhagisa dikakanyo tsa gagwe ka sewelo; retelelwa ke go tshegetsa dintlha; buisetsa kwa godimo ka go okaoka a bontsha tlhaelo ya thelelo le maikutlo; bontsha tlhaelo ya tshisimogo mo dikakanyong tsa ba bangwe le mo go tsa setso tse di farologaneng.
kwala le go tlhagisa ditlhangwa fela a bontsha tlhaelo ya boitshimolololedi, nyalelano le tomagano ya dikakanyo, nepagalo kgotsa kelotlhoko mo baamogeding, maitlhomong, maemong le dikagegong tse di farologaneng; rulaganya dikakanyo le dintlha tsa tshegetso ka sewelo kgotsa go bontsha boitlhamedi kgotsa setaele sa gagwe; boeletsa le go tlhotlha diphoso ka thuso e e tlhomameng ya mongwe, fela o retelelwa ke go bona tokafalo.
Ditlhaloso tsa Bokgoni
Kwa bofelong ba Kereiti ya 11 moithuti yo o Kwa bofelong ba Kereiti ya 12 moithuti yo o fitlheletseng dithuto ka bontlhanngwe a ka: fitlheletseng dithuto ka bontlhanngwe a ka:
bua le go tlhagisa ditlhangwa fela ka sewelo 
 bua le go tlhagisa ditlhangwa fela ka sewelo nyalelano le tomagano ya dikakanyo e nyalelano le tomagano ya dikakanyo e tlhagelela; bontsha tlhaelo ya maitemogelo a tlhagelela; bontsha maitemogelo a a rileng a tirisopuo ka tshisimogo le tlotlo; retelelwa ke go tirisopuo ka tshisimogo le tlotlo; nna tsebentlha nna tsebentlha go ranola le go sekaseka mme a ka sewelo go ranola, sekaseka, tlhatlhoba le go itemogela bothata jo bogolo fa a tlhatlhoba le go tlhotlha tshedimosetso mo maitlhomong a a tlhalosa tshedimosetso mo maitlhomong a a farologaneng; dirisa puo ka thelelo le maikutlo farologaneng; dirisa puo ka thelelo kgotsa ka ka sewelo mo mabakeng a a farologaneng a maikutlo ka sewelo mo mabakeng a a tlhaeletsano. farologaneng a tlhaeletsano.
ranola le go sekaseka ditlhangwa ka sewelo fa 
 ranola ditlhangwa fa a buisa le go lebelela fela buisa le go lebelela; itemogela bothata jo bogolo ka sewelo mme a nna le bothata fa a sekaseka, go tlhatlhoba le go tlhalosa tshedimosetso; tlhatlhoba le go tlhotlha tshedimosetso; bontsha bontsha go tlhaloganya kgotsa go tlhagisa go tlhaloganya go go rileng le go tlhagisa dikakanyo tsa gagwe ka sewelo le ka tlhaelo ya dingwe tsa dikakanyo tsa gagwe mme a na le tshusumetso; buisetsa godimo a okaoka mme tlhaelo ya tshusumetso; buisetsa kwa godimo a thelelo le maikutlo di tlhaela; bontsha tlhaelo ya okaoka mme thelelo le maikutlo di tlhaela; tshisimogo mo dikakanyong tsa ba bangwe le bontsha tlhaelo ya tshisimogo mo dikakanyong mo go tsa setso tse di farologaneng. tsa ba bangwe le mo go tsa setso tse di farologaneng.
kwala le go tlhagisa fela a bontsha tlhaelo mo 
 kwala le go tlhagisa ditlhangwa fela a bontsha go tsa boitshimololedi, nyalelano le tomagano tlhaelo mo go tsa boitshimololedi, nyalelano le ya dikakanyo, le nepagalo; retelelwa ke go tomagano ya dikakanyo le nepagalo, retelelwa kwala/tlhagisa go ya ka baamogedi, maitlhomo, ke go kwala/tlhagisa go ya ka baamogedi, maemo le dikagego; tsweletsa dikakanyo le maitlhomo le dikakanyo; tsweletsa dikakanyo le dintlha tsa tshegetso ka sewelo kgotsa a bontsha dintlha tsa tshegetso ka bomaleba jo bo rileng boitlhamedi kgotsa setaele sa gagwe; boeletsa le jwa diteng fela tsepamo e sa tlhomama e bile go go tlhotlha diphoso ka thuso e e tlhomameng ya se bosupi bope jwa boitlhamedi kgotsa setaele ya mongwe mme o bontsha tokafalo ka sewelo. sa gagwe; boeletsa le go tlhotlha diphoso ka thuso go le gale mme a bontsha tokafalo ka sewelo.
Khoutu S Sekale Ditlhaloso tsa Bokgoni
30-39% 
 tlhaloganya melao le melawana ya dipopego tsa
Phitlhelelo ka puo ka sewelo mme a na le bothata go di dirisa bontlhanngwe ka nepagalo; lemoga le go ranola dipharologano
Tsweletso mo bokaong jwa mafoko le dipopego tsa mafoko a a tlwaelegileng, ka bothata, fela a itemogela bothata jo bogolo go sekaseka le go tlhalosa tiriso ya tsona; lemoga, ranola, tlhalosa le go dirisa ka nepo dipopi tsa dipolelo tse di tlwaelegileng mo maitlhomog a go dirisa puo ka gale mme a dira diphoso tse di masisi; bontsha tlhaelo mo bokgoning jwa tiriso ya thutopuo le tlotlontswe.
tlhaloganya le go dirisa dipopi le melawana ya puo ka nepagalo ka sewelo; ranola le go sekaseka dipharologano mo bokaong jwa mafoko a a tlwaelegileng mme a na le bothata jo bogolo jwa go tlhalosa le go tlhatlhoba tiriso ya mafoko le dipopego tsa mafoko tse di tlwaelegileng; lemoga, sekaseka, tlhalosa le go dirisa dipopego tsa dipolelo ka maitlhomo a tirisopuo ya ka gale ka sewelo le go dira diphoso tse di masisi; bontsha tlhaelo mo bokgoning jwa tiriso ya thutapuo le tlotlontswe.
Ditlhaloso tsa Bokgoni tlhaloganya dipopi le melawana mengwe ya puo mme ka sewelo a di dirisa ka nepagalo; ranola le go sekaseka dipharologano mo bokaong jwa mafoko a a tlwaelegileng fela a nna le bothata jo bogolo jwa go tlhatlhoba le go tlhalosa tiriso ya mafoko le dipopego tsa mafoko; lemoga, ranola sekaseka le go dirisa dipopi tsa dipolelo ka maitlhomo a tirisopuo ya ka gale le fa a na le tlhaelo mo go atlegiseng maitlhomo a gagwe ebile a dira diphoso; bontsha tlhaelo mo bokgoning jwa tiriso ya thutapuo la tlotlontswe.
0-29% Phitlhelelo e e tlhaelang
Ditlhaloso tsa Bokgoni
Kwa bofelong ba Kereiti ya 10 moithuti yo o nang le phitlhelelo e e tlhaelang a ka:
bua le go tlhagisa ditlhangwa, fela go le gantsi nyalelano ya dikakanyo e seyo; se bontshe maitemogelo ape kgotsa tirisopuo ka tshisimogo le tlotlo; retelelwa ke go nna tsebentlha gotlhelele, go lemoga, ranola sekaseka kgotsa go tlhalosa tshedimosetso mo maitlhomong a a farologaneng; retelelwa ke go dirisa puo ka thelelo le maikutlo mo maemong a a tlwaelegileng.
retelelwa gotlhelele go lemoga, ranola, sekaseka le go tlhalosa ditlhangwa fa a buisa le go lebelela; retelelwa gotlhelele go bontsha go tlhaloganya kgotsa go tlhagisa dikakanyo tsa gagwe mme a tshegetsa dintlha ka sewelo; buisetsa kwa godimo ka bokoa a retelelwa gotlhelele ke go bontsha thelelo le maikutlo, retelelwa gotlhelele ke go bontsha tshisimogo mo dikakanyong tsa ba bangwe le mo go tsa setso tse di farologaneng.
kwala le go tlhagisa ditlhangwa fela go batla go sa supe boitshimololedi, nyalelano le tomagano ya dikakanyo kgotsa nepagalo epe; retelelwa ke go bontsha kelotlhoko mo go kwaleng/go tlhagiseng go ya ka baamogedi maitlhomo le dikagego ka go farologana; retelelwa ke go kwala ka botlhale kgotsa bosupi jwa setaele sa gagwe le dintlha tsa tshegetso di tlhakatlhakane mo e leng gore ga go bokao bope mo setlhangweng se se kwadilweng/tlhagisitsweng; retelelwa gotlhelele ke go boeletsa le go tlhotlha diphoso mo setlhangweng se a se kwadileng.
Ditlhaloso tsa Bokgoni
Kwa bofelong ba Kereiti ya 11 moithuti yo o Kwa bofelong ba Kereiti ya 12 moithuti yo o nang le phitlhelelo e e tlhaelang a ka: nang le phitlhelelo e e tlhaelang a ka:
bua le go tlhagisa ditlhangwa fela ka tlhaelo e 
 bua le go tlhagisa ditlhangwa fela ka sewelo kgolo ya nyalelano ya dikakanyo; bontsha nyalelano ya dikakanyo e seyo gotlhelele kgotsa maitemogelo a tirisopuo ka tshisimogo le tlotlo tiriso ya puo e e bontshang tshisimogo le tlotlo; go le gonnye; retelelwa ke go nna tsebentlha go retelelwa ke go nna, tsebentlha go ranola, ranola, sekaseka, tlhatlhoba kgotsa go tlhalosa sekaseka, tlhatlhoba kgotsa go tlhotlha tshedimosetso mo maitlhomong a a tshedimosetso mo maitlhomong a a farologaneng; retelelwa ke go dirisa puo ka farologaneng; retelelwa ke go dirisa puo ka thelelo kgotsa maikutlo mo maemong a a thelelo kgotsa maikutlo mo maemong a a tlwaelegileng a tlhaeletsano. farologaneng a tlhaeletsano.
ranola, sekaseka, tlhatlhoba le go tlhalosa 
 buisa le go lebelela ditlhangwa fela a itemogela ditlhangwa ka sewelo fa a buisa le go lebelela; bothata jo bogolo fa a ranola, sekaseka, bontsha go tlhaloganya dikakanyo kgotsa go tlhatlhoba le go tlhotlha tshedimosetso; bontsha tlhagisa tshegetso ya dintlha ka sewelo; buisetsa go tlhaloganya, dikakanyo kgotsa tshusumetso kwa godimo ka bokoa a retelelwa ke go bontsha ka sewelo; buisetsa kwa godimo ka bokoa a thelelo kgotsa maikutlo; retelelwa ke go bontsha retelelwa ke go bontsha thelelo kgotsa maikutlo; tshisimogo mo dikakanyong tsa ba bangwe le retelelwa ke go bontsha tshisimogo mo mo go tsa setso tse di farologaneng. dikakanyong tsa ba bangwe le mo go tsa setso tse di farologaneng.
kwala le go tlhagisa ditlhangwa fela a retelelwa 
 kwala le go tlhagisa ditlhangwa fela a bontsha ke go bontsha boitlhamedi, nyalelano le tlhaelo e kgolo ya bosupi jwa boitshimololedi, tomagano ya dikakanyo; retelelwa gotlhelele ke nyalelano e tomagano ya dikakanyo kgotsa go kwala/tlhagisa go ya ka baamogedi, nepagalo; retelelwa ke go kwala/tlhagisa go ya ka maitlhomo, maemo le dikagego; kwala ka baamogedi, maitlhomo, maemo kgotsa dikagego botlhale ka sewelo a sa bontshe bosupi bope jwa ka go farologana; tlhagisa dikakanyo le dintlha tsa setaele sa gagwe; tlhagisa dikakanyo le dintlha tshegetso fela di le magasagasa, setaele sa gagwe tsa kemo mme di tlhakatlhakane; retelelwa se sena mooko kgotsa a dirisa poapoeletso; gotlhelele go boeletsa le go tlhotlha diphoso mo boeletsa le go tlhotlha diphoso ka thuso ya setlhangweng se a se kwadileng. mongwe ka dinako tsotlhe fela a sa tlhaloganye kgotsa a sa baakanye diphoso.
Khoutu S Sekale Ditlhaloso tsa Bokgoni
0-29% 
 tlhaloganya fela dipopi tsa metheo le melawana
Phitlhelelo e e ya tirisopuo mme a retelelwa ke go di dirisa ka tlhaelang nepagalo; retelelwa ke go lemoga, ranola,
Tsweletso sekaseka le go tlhalosa bokao le tiriso ya mafoko le dipopego tsa mafoko tse di tlwaelegileng ka nepagalo; dirisa dipolelo tse di senang kagego kgotsa bokao jo bo tlhaloganyegang; bontsha go retelelwa go go feteletseng gwa tiriso ya puo le tlotlontswe.
Ditlhaloso tsa Bokgoni Ditlhaloso tsa Bokgoni tlhaloganya fela metheo ya dipopi le melawana ya tirisopuo fela a di dirisa sentle ka sewelo; retelelwa ke go ranola, sekaseka, tlhatlhoba le go tlhalosa dipharologano fa gare ga bokao le tiriso ya mafoko le dipopego tsa mafoko tse di tlwaelegileng; batla a retelelwa gotlhelele ke go dirisa dipopi tsa dipolelo ka nepagalo ka maitlhomo a tirisopuo ya ka gale; bontsha go retelelwa go go feteletseng gwa tiriso ya puo le tlotlontswe. 
 tlhaloganya fela metheo ya dipopi le melawana ya tirisopuo fela a di dirisa sentle ka sewelo; retelelwa ke go ranola, sekaseka, tlhathoba le go tlhalosa bokao le tiriso ya mafoko le dipopego tsa mafoko; retelelwa gotlhelele go dirisa dipopi tsa dipolelo ka maitlhomo a tiriso ya puo ka gale; bontsha go retelelwa go go feteletseng gwa tiriso ya puo le tlotlontswe.
LENAANEFOKO LA MAREO
akeronimi - le foko le le agiwang ka go kapodisa ditlhaka/mafoko a ntlha a polelwana kgotsa leina sekao; TD
Thuto ya dipoelo.baakanya diphoso - go ntsha diphoso tsa mokwalo le matshwao a puiso a etswe tlhoko.baamogedi - bareetsi, babogedi, babuisi ba mefuta e e farologaneng ya tlhaeletsano ka kakaretso.boakaretsi - molawana o o reng thuto e fitlhelelwe ke baithuti botlhe ntle le go ba kgetholola ka ntlha ya bokoa bongwe jwa bona, e ka nna jwa dirwe tsa mmele kana tlhaloganyo.bodiragatsi - go tsaya karolo mo motshamekong, sekai terama.bokgabane - matsetseleko.boitlhamedi - mafoko a setheo kgotsa borutegi jo bo rileng; e le mareo a a ka itsiweng ke ba setheo felaboitshimololedi - boikakanyetsi jwa moithuti ka nosi jo bo kgethegileng, a bo ithaetse go tlhagisa kitso ya gagwe.bonnye jo bo dumeletsweng - ntlha e e kwa tlase e e kayang gore tiragatso e e neilweng e fitlheletswe. Sekao;
Fa moithuti a newa tiro e e leng gore o tshwanetse go bona diperesente di le 50 go e falola, peresente e, kebonnye jo bo dumeletsweng go falola.bokao jo bo bofitlha - bokao jo bo kunameng bo sa tlhalosege bo le tlhôlôlôbotlhagisi pele jwa setshwantsho le lemorago lwa sone - sekao go tlhagisa dithungthung le pula ya matlakadibe kwa tshimologong ya setshwantsho go latelwa ke ditiragalo tse di tshosang didiriswadintsi - go dirisa mmogo didiriswa jaaka setlhangwa, ditshwantsho, digatisamodumo, thelebipene,bidiyo jj jaaka dithusathuto mo thutong.dikarolo tsa polelo - dikarolwana tse di bopang polelo jk, lediri, sedirwa, letiro, dipolelwana jj. dipopi tsa puo - dikarolwana tsa puodipuisano - ditherisano tse go ikaeletsweng gore go dumalanwe ka mogopolo pele go tsewa tshwetso kgotsa go diriwa sengwe dingangisano - dikganetsano
Dipuo - Setswana Puo ya Gae dipoelo tsa botlhokwa - dipoelo tse, mmogo le Dipoelo tse Dikgolo, tse di bopang Dipoelo tse Kgolo tsa Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso), tse di tlhotlhelediwang ke Molaotheo - di akaretsa dikgono tsa pinagare tsa botshelo tsa baithuti, jaaka tlhaeletsano, kakanyo e e tseneletseng, tiro le tsamaiso ya tshedimosetso, tiro ya ditlhopha le ya baagi le dikgono tsa go lekanyetsa.
dipoelo tsa kgolo - tsona, mmogo le Dipoelo tsa Botlhokwa, di bopa pinagare ya dipoelo tsa Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso), tse di tlhotlheletswang ke Molaotheo - di akaretsa go kgontsha baithuti go ithuta sentle, go nna baagi ba ba nang le boikarabelo.
diponagalo - dilo dingwe tse di itlhophileng tse di tlhaolang se sengwe go se sengwe jaaka poko e farologanale padi. Sekao; Diponagalo tsa leboko ke: ditema, dipoeletso, moribo, morumo, jj.dipotso tse di sa batleng dikarabo - jaaka " A lo batla go boela mo pusong ele ya tlhaolele?"
dipotso tse di tseneletseng - dipotso tse di lekang kitso bogolo jang ka dikgaisano le go itumedisa.ditsela tsa ditiro - tiro e moithuti a batlang go e dira morago ga dithuto. (Dithuto tse a di tlhophileng tsamotheo di lebane le tiro eo.)
ditshwanelo tsa botho - sengwe le sengwe se ka molaotheo wa naga e leng tshwanelo ya moagi mongwe le mongwe, go se dira, bua, amogela jalojalo kwa ntle ga go kgorelediwa kgotsa go kgoreletsa ba bangwe.ditshwantshotshupetso - ditshwantsho tse di nolofaditsweng go bontsha popego kgotsa ka mo selo sebonwang ka teng.
emelela ntlha (go) - go ema kgatlhanong le tlhaselo ka maitlhomo a go netefatsa se a se buang/emetseng.go beela lonao - go beela motho serai kgotsa go epela motho lemena.go phopholetsa - go batla ka go utlwelela ka menwana o sa bone kgotsa go leka go tlhaloganya se o se utlwang ka go akanya.go tlhagisa ntlha ya gagwe - go akgela kgotsa go tshwaela.godisa - go oketsa kitso, bokgoni, kgotsa popego.ineelo - dira tiro kgotsa diragatsa maitlhomo ka botswapelo.ka botlalo - go akaretsa dintlha tse dingwe tse di tlhokagalang kgotsa tse di tshegetsang.kaedi - go thusa ka dikakanyo, dikeletso kgotsa tshedimosetso tse di nang le thuto nngwe ka maitlhomo a go rarabolola bothata go kgontsha batho go ikemela ka bobona.kagego - thulaganyo ya setlhangwa go ya ka popego, bogolo le tatelano ya diteng.
ka tekano - se se dirwang se dirwa ka tsela e e lebeletsweng kgotsa e e amogelegang.kakanyetso - dilo tse di akanngwang e le nnete ka maemo.katlholelopele - kakanyo e e fosagetseng e e dirwang e sena bosupi kgotsa e sa sekasekwa ke mongwe.kgato - kitsiso ya kgotsa bokgoni jwa tiro go ya jaaka fa e dirwa go tswa kwa tshimologong go fitlha kwa bokhutlong.
kgasakgaso - maiteko a ka bomo a go leka go tlhotlheletsa dikakanyo tsa batho ka go tlhagisa tshedimosetso ee ka nnang nnete kgotsa maaka ka maikaelelo a go dira gore ba dumele se ba se utlwang kgotsa ba se bonang.kgobokanyo ya dintlha - go kgobokanya dintlha tse di tsamaelanang ka go di golaganya ka mela.kgonya - go ema tsi! fa o buisalebelela ka tsenelelo - go lebelela lokwalo kgotsa go lo sekaseka ka maitlhomo a go bona bokao jo bo fitlhegileng le go le tlhaloganya.
lebolelateng - mofuta wa bolwetse jo mogare wa lona o atelang mo mading a motswasetlhabelo morago ga gotshwaediwa mme o koafatse masole a mmele.leetsi - mafoko a a etsisang modumo wa sengwe.lenaanenetefatso - papetlana e go kwadilweng dintlha tse di tla lebelelwang fa tiro e e neetsweng e atlega kana e sa atlege ka go feta di tshwaiwa mme morago go tsewe tshwetso e e maleba.lenaane la go ithuta - porogarama ya go ithuta, e akaretsa diteng le mokgwa wa go ruta, tse di kaelwang ke
Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetphaba Dikereiti 10 - 12 (Tsela ya go Ithuta ya Kakaretso) mme a tlhangwa kediporofense, dikolo le barutisi.letlhomeso la taolo ya borutegi la bosetphaba - ke morero o o tshwanang le go farologana le paakanyo e e laolang go ithuta le go ruta mo Aferika Borwa.letshwao - sengwe se se tshwantshitsweng go tsibosa kgotsa go fetisa tshedimosetso/taelo. Sekao; letshwao le, le tlhalosa gore mmino ga o a dumelelwa.
le, le bolela gore batho ba ba dirisang ditilo tsa maotwana ba ka dirisa tulo e.
maemo a tekanyetso - kitso, kgono le maikutlo tse baithuti ba tshwanetseng go di bontsha le gore ba fitlheletse dipoelothuto mo kereiting nngwe le nngwe.
Dipuo - Setswana Puo ya Gae mafoko a a bokaobontsi - sekao: (i) Mothusi ke kgosi ya Bakgatla kgr:-ke moetapele wa morafe, o tlhomilwe go nna kgosi. (ii) Ke kgosi kwa tirong kgr:-ke ena yo mogolo ka maemo. (iii) Ke kgosi kwa lapeng la gaabo kgr:-ke ena tibola ntha, ngwana wa ntlha.
maitlhomo - lebaka le le dirang gore sengwe se dirwe kgotsa se nne teng.marara - ditiragalo/dintlha tse dintsi tse di golaganeng di le thata go tlhaloganyega.matseno - tlhaloso e e botlalo ka ga sengwe se go buiwang kgotsa go kwadilweng ka ga sona. Sekao; modikwalong matseno a tlhagisa moanelwamogolo, motlhodi wa kgotlhang, lefelokgang, nako jj.
mefuta ya dikwalo - lereo le le dirisetswang mefuta ya dikwalo jaaka diporouse tsa boitlhamedi, maboko lediterama. mefuta ya dipolelo - go na le mefuta e e farologaneng ya dipolelo tse di jaaka dipotso, ditaelo, dipegelo jj.
mekamekana - go dirisana, buisana, lebelela, le go reetsana ka botlalo le ka mokgwa o o rileng go nna le seabe mmogo.melawana - ditlwaelo tse di amogelegileng ka kakaretso, e ka nna ka tsela ya boitshwaro, go buisana le bathoba bangwe kgotsa ka mo mafoko a tshwanetseng go latelana ka teng mo polelong.
metheo e e rulaganyang - metheo le manaane a go ruta a a itshetlegileng ka bokgoni jo bo tshwanetseng go godisiwa mo baithuting le ditlhangwa tse di tla letlang baithuti go tlhatlhoba dintlha tse di ba amang, tsa setphaba le tsa lefatshe lotlhe.
mogare wa lebolelateng - lebelela lebolelatengmogopolo - se motho a se akanyang; monagano.mokgwa - ke tsela e tiro e dirwang ka yona.mokwalotlanyo - go kwala ka motshini o o tlanyang, ka khomputara kgotsa sebalamakgolo.molao wa boitshwaro - melao ya botho e e laolang kgotsa e e tlhotlheletsang boitshwaro jwa motho.motlhala - ntlha kgotsa lenathwana la bosupi le le dirisiwang go tlhagisa nnete e e fitlhegileng kgotsa go rarabolola bothata.namatsha - go itumedisa tota.ngôka - ôka sengwe ka go se kgatlha.nonofo - go tlhagisa tiro ka mokgwa o o lebeletsweng o o atlegileng.
ntlhakemo - ntlha e mmui a e dibelang mo dipuisanong fa a neela mabaka a a maleba.nyalelano - mogopolo le dikakanyo di du malana sentle.pegelo - go bega sengwe ka go se ranola ka maitlhomo a go senola bokao jwa sona.pegelo ya kharikhulamo ya bosetphaba - pegelo e e emelang pholisi ya go ithuta le go ruta kwa dikolong mo thutong ya Thuto le Katiso e e Tswelelang.Poelo ya go Ithuta - dipholo kwa bofelong ba tiro ya go ithuta mo thutong e e ikaegileng ka dipoelo tse dithusang go batla tiro ya go ithuta.pueletsopuiso - go buisa ka maitlhomo a go netefatsa fa o kwadile sentle go se na difatlhi, morago o tlhagisetiro ya gago go ka buisiwa ke botlhe porofaele ya moithuti - rekotokakaretso ya moithuti, go akarediwa tshedimosetso ka ga gagwe, kgolo yaloago, ditlhokego tsa tshegetso, dikao tsa bontlhanngwe jwa tiro ya gagwe, le pegelo ya ngwaga otlhe. potofolio ya moithuti - faele ya moithuti mongwe le mongwe kgotsa kokoanyo ya tiro ya gagwe ya tekanyetso ya tsweletso ya ngwaga otlhe.
potsotherisano - puisano gareng ga batho ba babedi kgotsa go feta, yo mongwe a botsa mme yo mongwe aaraba.poloto - thulaganyo ya ditiragalo tsa setlhangwa, go tloga ka tshimologo, setlhoa le bokhutlo, mme di akaretsa kgang/thitokgang e le nngwe.
polotwana - thulaganyo ya ditiragalo tse dingwe tse dinnye ka fa gare ga lokwalo le le lengwe mmetiragalonyana e, e na le tshimologo, setlhoa le bokhutlo ba yona.puo e e ithaetsweng - puo e e itlhametswengpuo eo e dirisiwang go bua ka thuto ya puo - puo e e dirisang tlotlontswe e e jaaka lediri, poloto, tematheto, leina, letlhalosi jj.
puo ya botshwantshi - mafoko le dipolelo di lere bokao jwa dikapuo jaoka, tshwantshanyo, mothofatso letshwantshisopuo ya kgobelelo - puo e e tsayang letlhakore e dira gore go nne thata go tsaya tshwetso e e siameng.puo ya tlhotlheletso - maikutlo a dirisiwa go gapa le go sia ka mogopolo wa motho.puo tlaleletso - puo ya bobedi kgotsa ya boraro e e ithutiwang mmogo le puo ya gae.
Dipuo - Setswana Puo ya Gae puo - tsela ya batho ya tlhaeletsano ka go bua, go kwala kgotsa puo ya matsogo ka tiriso ya mafoko a godumelelanwang ka ona.puo ya go ruta le go ithuta - puo e e dirisiwang mo sekolong go ruta le go ithuta.
puo ya tikologo e e rileng - puo e e buiwang ke batho fela ba tikologo kgotsa karolo e e rileng ya naga. puotlwaelo - puo e e dirisiwang mo motlotlong fela go sa dirisiwe mafoko a a maleba/a a siameng kana go salatelwe melao le melawana ya tiriso ya puo.
puotswako - puo e e seng ya semmuso e ka gale e dirisiwang ke setlhopha sa batho jaaka go dirisa mafoko a dipuo tse dingwe mo puong. (puo ya botsotsi).rerisana - go leka go fitlhelela tumalano kgotsa go fitlhelela tumalano ka go tlosa dipelaelo dingwe famongwe a buisana le bangwe. Go leka go bona tsela kgotsa mokgwa wa go tlhaloganya se se buisiwang,reediwang kgotsa dirwang.
segalo - lentswe, modumo, bokibo le mosito fa motho a ne a bua kgotsa a opela.se se kwadilweng - bokao jo bo tlhamaletseng jo bo ka golaganngwang le se se kwadilweng.segalo - tsela ya go kapodisa lefoko go fapaanya bokao jwa lona le a mangwe a a nang le modumo o o tshwanang le lona. Setswana se na le segalogodimo le segalotlase (sekao: tlhama le tlhama)
sekgamu sa thuto le katiso e e tswelelang (STKT) - ke thuto ya dingwaga di le 3 tsa thuto ya sekolo gotloga ka kereiti 10-12. Ke kgato ya bofelo ya Thuto le katiso kwa dikolong.setlhangwa - tsela e motlhaeletsi a e dirisang go tlhagisa kgotsa go fetisa tshedimosetso jaaka: go kwala, bua, leba, supetsa jj.setshwano sa popego - ka mo selo se bopegileng ka teng.
setifikeiti sa thuto le katiso e e tswelelang (STKT) - lokwalo lo lo amogelwang morago ga go wetsa sekgamusa Thuto le Katiso e e Tswelelang.tebokakaretso - thadisokakaretso kgotsa tshobokanyo ya sengwe.tebo ya matlho - go bua le go buisa o ntse o lebelela bareetsi mo matlhong.tekanyetso - puo, kitso, bokgoni, le boitshwaro tse moithuti a tshwanetseng go di ithuta le go di dira/supetsa tsa kwa bofelong jwa kereiti e e rileng.tekanyetso e e tswelelang - ke tekanyetso e e tsweletseng e e rotloetsang tswakanyo ya tekanyetso mo goruteng le mo go goleng ga baithuti ka tsela e e tsweletseng ka go itsise tiragalo.
tekanyetso - tiragalo e e rulagantsweng e e tswelelang ya go kokoanya tshedimosetso ka ga bokgoni jwa moithuti, jo bo lekanyeditsweng go ya ka Maemo a Tekanyetso.
thadiso - go neela ka tlhaloso ya mongwe, sengwe kgotsa tiragalo ka mokgwa wa go kwala kgotsa go bua. thelelo - go buisa ka maikutlo a a maleba le diteng, lentswe le segalo di nyalelana e bile melao ya puiso yotlhe e nepagetse.
thesorase - bukafoko ya makaelagongwe le malatodi.tomagano - dikakanyo tse di tlhalosegang ka dikarolwana tsa tsone tsa go tlhalosa kgotsa go dira sengwe.thôôthôô - ga nnete, se e leng sona tota.thuto e e kwa godimo - kgato ya thuto e e tlang morago ga Kereiti ya 12. E ka ithutiwa kwa diyunibesithing le kwa dithekenikoneng tseo di welang mo legatong lwa thuto e e kwa godimo.
thuto tsa boitshenkedi - setlhopha sa dithuto tse moithuti a ka di itlhophelang go tlaleletsa palo ya dithuto tse di tlhokegang. thuto tsa motheo - setlhopha sa dithuto tse moithuti a ka ithutang tsona go ya ka tiro e a batlang go e dira fa a batla go ithutela tiro tsa kgwebo o tla tsaya dithuto tsa kgwebo.thuto tsa patelesego - setlhopha sa dithuto tse moithuti a patelesegang go di ithuta go falola kereiti.thuto ya kakaretso le katiso - dingwaga tse di lesome tsa pateletso tsa sekolo tse di akaretsang thutopotlana, thuto e e magareng le thuto e e godimo.tiisa - go kopanya manathwana a dilo jk. Dikakanyo, dintlha go bopa selo se le sengwe se se tlhaloganyegang.tikologo - maemo a a farologaneng a tiro e diragalelang mo go yona.tiragatso - ditlamorago tse di nnang teng morago ga tiro e sena go dirwa.tiriso ya puo - ka mo puo e dirisiwang ka teng go lebilwe bosemmuso, tlotlontswe, kapodiso, jj. Le gore e lebiseditswe mang, kae.tiro - tiro e e newang baithuti go e dira, e ka nna go reetsa, go bua, kwala, lebelela, tlhotlhomisa jj.tlhaeletsano - puisano ka mogala, lekwalo, seya le mowa thelebeshine le ka kokgwa mongwe le mongwe fela o o ka otlegisang kgorogo thomelo ya molaetsatlhagisa - go neela tshedimosetso ka ga sengwe kgotsa kgang.
Dipuo - Setswana Puo ya Gae tlhama - ke sengwe se se simololwang kgotsa se se bopiwang ka maitlhomo a go fana ka tshedimosetso kgotsa go dirisiwa.
tlhamo ya kakanyo - tlhamo ya se se akantsweng/itlhametsweng se diriwa nnete.tlhaolele ya bosemorafe, dingwaga, bong, maemo a bokgoni/tsholo - lemoga pharologano kgotsa go dirisapharologanyo go letlelela kgotsa go thibela sengwe.
tlhaoletsweng - go eletsa kgotsa go laela tiriso ya sengwe mo karolong/setlhopheng/mophatong o o rileng ka nako e e rileng. Sekao; dikolo di ka elediwa kgotsa go laelwa go dirisa dibuka tse di rileng mo mephatong e e rileng ka dingwaga tse di rileng, e le go nna le taolo ya tiriso le ya tekanyetso ya tsona.
tlhatlhelela - mokgwa wa go neela tshedimosetso go baithuti mo phaposing kgotsa bareetsi ka ga thuto e e rileng.tlhotlha diphoso - go sekaseka, lolamisa, go ntsha diphoso tsotlhe mo setlhangweng morago o nyalanyedintlha.
tlhatlhoba/sekaseka - tlhatlhobo ka mokgwa o o rileng go bona sebopego kgotsa se tlhamilwe jang.tlhatlhoba ka tsenelelo - bopa kakanyo ya boleng le bokao jwa sengwe.tlhatlhobo e e tswelelang - sekao sa tlhatlhobo e e rotloetsang tomagano ya tlhatlhobo mo go ruteng le tswelelong ya baithuti go ya ka pegelo e e tswelelang.
tlhatlhobophitlhelelo - mofuta wa tlhatlhobo e e tlhatlhobang tswelelopele ya moithuti go neelana ka pegelo e e tla tiisang go ithuta. tlhotlheletso ka botlhale gore batho ba nne mo letlhakoreng la mmui - puo ya maitlhomo a go ngoka batho gore ba dumele se mmui a se buang ka tsela e e sa siamang.tlhotlhomisa - go batlisisa sengwe se se sa tlhagisiwang sentle ka go buisa, botsa dipotso, lebelela jj. go se tlhalosa.tlodisa matlho - go lebelela sengwe e se ka tsenelelo /kgotsa go buisa ka bonako go bona kakanyokakaretso.tlopelo - tiriso ya mafoko a mantsi a a sa tlhokegeng.tota - go dira sengwe ka tlhamalalo; se gaisa, se nepagetsetotobetseng - bokao jo bo tlhamaletseng e bile bo kwadilwe.tsaya letlhakore (go) - go sekamela mo, kgotsa go gatelela letlhakore, kakanyo kgotsa motho yo o rileng.
tsela - dintlha/ditlhokego tse di beilweng, mme di tshwanetse go fitlhelelwa ka maitlhomo a go lekanyetsakgotsa go amogelega.tsepameng - ntlha e e leng ya botlhokwa mo go se go buiwang ka ga sona.
tshetlego - go naya karabo e e nang le mabaka a a tswang mo bopaking jo bo rileng.tshwantshiso - e lemogiwa ka tiriso ya tlhamalalo fa go tshwantshangwa dilo, sekao: Pule ke tau ke go rePule o bogale jaaka tau.
