MOLAOTLHOMO WA BOSETŠHABA WA BOITEKANELO
Jaaka o tlhabolotswe ke Komiti e e Tlhophilweng ya Ditirelo tsa Loago (Khansele ya Bosetšhaba)
Kgatiso ya Setswana ke kgatiso ya semmuso ya Molaotlhomo
TONA YA BOITEKANELO
B32 D - 2003 ISBN 0 621 33967 9
MOLAOTLHOMO
Go tlamela ka letlhomeso la thulaganyo e e rulaganeng sentle le e e tshwanang ya boitekanelo mo Rephaboliking, go ntse go etswe tlhoko maikarabelo a a pegwang ke Molaotheo le melao e mengwe mo pusong ya bosetšhaba, porofense le ya selegae malebana le ditirelo tsa boitekanelo; le go dira tlamelo ya merero e e amanang le tseno.
KETAPELE
GO LEMOGWA -
ga ditshokelelo tsa ikonomi ya loago le kgobelelo ya ditirelo tsa boitekanelo ya maloba;
botlhokwa jwa go fodisa dikgaogano tsa maloba le go dira gore go nne le baagi ba ba ikaegileng ka temokerasi, tekatekano ya loago le ditshwanelo tsa botlhokwa tsa botho;
botlhokwa jwa go tokafatsa boleng jwa botshelo jwa baagi botlhe le go golola bokgoni jwa motho mongwe le mongwe;
GO ETSWE TLHOKO GORE -
Mmuso o tshwanetse, e le go ikobela karolo ya 7 ya Molaotheo, go tlotla, go sireletsa, go tsweletsa le go diragatsa ditshwanelo tse di fitlhelwang mo Lekwalong la Ditshwanelo, le e leng lona motheo wa temokerasi mo Aforika Borwa;
go ya ka karolo ya 27 ya Molaotheo, Mmuso o tshwanetse go tsaya dikgato tsa molao le tse dingwe tse di ka kgonegang ka ditlamelo tse o nang natso, gore go fitlhelelwe ditshwanelo tsa batho ba Aforika Borwa tsa go nna le phitlhelelo ya ditirelo tsa tlhokomelo ya boitekanelo, go akarediwa tlhokomelo ya boitekanelo ya tsalo;
karolo ya 27 ya Molaotheo e dira tlamelo ya gore ga go ope yo o tshwanetseng go ganelwa ka kalafi ya tshoganyetso;
go ya ka karolo ya 28 (c) ya Molaotheo, ngwana yo mongwe le yo mongwe o na le tshwanelo ya go amogela ditirelo tsa ntlha tsa tlhokomelo ya boitekanelo;
go ya ka karolo ya 24(a) ya Molaotheo, mongwe le mongwe o na le tshwanelo ya tikologo e e seng kotsi mo boitekanelong jwa gagwe;
LE GORE GO -
kopanngwe dikarolo tse di farologaneng tsa thulaganyo ya bosetšhaba ya boitekanelo mo maikemisetsong a a tshwanang a go tsweletsa le go tokafatsa thulaganyo ya bosetšhaba ya boitekanelo mo Aforika Borwa;
tlamelwe ka thulaganyo ya tsamaiso e e kopanetsweng ya ditirelo tsa boitekanelo, go latelwa kaedi ya bosetšhaba, ditekanyetso le seemo, se mo go sona porofense e nngwe le e nngwe, lekgotlatoropo le kgaolo nngwe le nngwe ya boitekanelo e ka samaganang le dintlha tsa pholesi ya boitekanelo le go tlamela ka ditirelo tsa boleng tsa tlhokomelo ya boitekanelo;
go tlhamiwe thulaganyo ya boitekanelo e e ikaegileng ka gore tsamaiso e phasaladiwe go ya kwa dikgaolong, dintlhatheo tsa tekatekano, bokgoni, tsamaiso e e lolameng, seemo se se lemogwang boditšhabatšhaba sa patlisiso gammogo le mowa wa potsisiso le go buelela dintlha dingwe, tse di rotloetsang go nna le seabe;
go tswelediwe mowa wa tirisanommogo le go amogana maikarabelo magareng ga setšhaba le baporofešenale ba poraefete ba boitekanelo le batlamedi le maphata a mangwe a a maleba go ntse go lebeletswe maano a boitekanelo a bosetšhaba, porofense, le dikgaolo,
JAANONG GO DIRWE MOLAO ke Palamente ya Rephaboliki ya Aforika Borwa ka tsela e e latelang:--
THULAGANYO YA DIKAROLO
Dikarolo
Ditlhaloso
KGAOLO 1
MAIKEMISETSO A MOLAO, MAIKARABELO A BOITEKANELO LE GO NNA LE DITSHIAMELO TSA DITIRELO TSA MAHALA TSA BOITEKANELO
Maikemisetso a Molao
Maikarabelo a boitekanelo
Go nna le ditshiamelo tsa ditirelo tsa mahala tsa boitekanelo mo ditheong tsa setšhaba tsa boitekanelo
KGAOLO 2
DITSHWANELO LE MAIKARABELO A BADIRISI LE BADIRI BA TLHOKOMELO YA BOITEKANELO
Kalafi ya tshoganyetso
Modirisi o tshwanetse go nna le kitso e e tletseng
Tumelelo ya modirisi
Go nna le seabe mo ditshwetsong
Tirelo ya boitekanelo ntle le tumelelo
Dipegelo tsa kgololo
Ditirelo tsa boitekanelo tsa mabaka a tekeletso gongwe patlisiso
Maikarabelo a go phasalatsa tshedimosetso
Maikarabelo a go tshola direkoto
Bosephiri
Phitlhelelo ya direkoto tsa boitekanelo
Phitlhelo ya direko tsa boitekanelo ke motlamedi wa tlhokomelo ya boitekanelo
Pabalelo ya direkoto tsa boitekanelo
Go tlhagisa dingongorego
Maikarabelo go badirisi
Ditshwanelo tsa badiri ba tlhokomelo ya boitekanelo
KGAOLO 3
BOITEKANELO JWA BOSETŠHABA
Ditiro tsa kakaretso tsa lefapha la bosetšhaba
Go tlhamiwa le botokololo jwa Khansele ya Bosetšhaba ya Boitekanelo
Ditiro tsa Khansele ya Bosetšhaba ya Boitekanelo
Foramo ya Bosetšhaba ya Boitekanelo ya Patlomaikutlo
KGAOLO 4
BOITEKANELO JWA POROFENSE
Ditirelo tsa boitekanelo tsa porofense le ditiro tsa kakaretso tsa mafapha a diporofense
Go tlhamiwa le botokololo jwa Khansele ya Porofense ya Boitekanelo
Ditiro tsa Khansele ya Porofense ya Boitekanelo
Maphata a porofense a patlomaikutlo
KGAOLO 5
THULAGANYO YA BOITEKANELO JWA DIKGAOLO TSA REPHABOLIKI
Go tlhamiwa ga thulaganyo ya boitekanelo jwa dikgaolo
Go aroganngwa ga dikgaolo tsa boitekanelo go nna dikgaolopotlana
Go tlhamiwa ga dikhansele tsa dikgaolo tsa boitekanelo
Ditirelo tsa boitekanelo tse di tshwanetseng go tlamelwa ke makgotlatoropo
Paakanyo ya maano a dikgaolo a boitekanelo
Dithulaganyo tsa kgabaganyo malebana le ditirelo tsa makgotlatoropo tsa boitekanelo
KGAOLO 6
DITHEO TSA BOITEKANELO
Karoganyo ya ditheo tsa boitekanelo
Setifikeiti sa tlhokego
Sebaka sa setifikeiti sa tlhokego
Boikuelo go Tona, kgatlhanong le tshwetso ya Mokaedikakaretso
Melawana e e malebana le ditifikeiti tsa tlhokego
Ditlolomolao le dikotlhao tse di malebana le setifikeiti sa tlhokego
Tlamelo ya ditirelo tsa boitekanelo kwa ditheong tsa setšhaba tsa boitekanelo
Ditleleniki le dikomiti tsa ditikwatikwe tsa baagi tsa boitekanelo
Ditirelo tsa boitekanelo kwa ditheong tse e seng tsa boitekanelo le kwa ditheong tsa setšhaba tsa boitekanelo kwa ntleng ga dipetlele
Phetiso go tswa kwa setheong sa setšhaba sa boitekanelo go ya kwa go se sengwe
Dikamano magareng ga ditheo tsa setšhaba le tsa poraefete tsa boitekanelo
Maikarabelo a ditheo tsa poraefete tsa boitekanelo
Tekanyetso ya ditirelo tsa ditheo tsa boitekanelo
KGAOLO 7
TOGAMAANO YA BADIRI LE DITIKWATIKWE TSA BORUTEGI TSA BOITEKANELO
Tlhabololo le tlamelo ka badiri mo thulaganyong ya bosetšhaba ya boitekanelo
Ntsifatso ya ditirelo tsa batlamedi ba tlhokomelo ya boitekanelo
Foramo ya Khansele ya Semolao ya Baporofešenale ba Boitekanelo
Go tlhamiwa ga ditikwatikwe tsa borutegi tsa boitekanelo
Melawana e e malebana le badiri
KGAOLO 8
TAOLO YA TIRISO YA MADI, DITLHAGISWA TSA MADI, DITHIŠU LE
Go tlhomiwa ga tirelo ya bosetšhaba ya tshelo ya madi
Go rebolwa ga ditheo tse di dumeletsweng
Go tlosiwa ga dithišu, madi, ditlhagiswa tsa madi gongwe dikamete mo bathong ba ba tshelang
Tiriso ya dithišu, madi, ditlhagiswa tsa madi gongwe dikamete tse di tlositsweng gongwe di gogilwe mo bathong ba ba tshelang
Kiletso ya go dira batho bamaitirelo ka go tsaya disele tsa ba ba tshelang
Go tlosiwa gongwe go jalolowa ga dithišu tsa batho kwa bookelo gongwe kwa setheong se se laoletsweng seno
Go tlosiwa, go dirisiwa gongwe go jalelelwa ga dithišu, le go tsenngwa ga madi gongwe ditlhagiswa tsa madi ke ngaka gongwe ngaka ya meno
Dituelo tse di malebana le go romelwa ntle, go rekwa gongwe go tlamela ka dithišu, madi, didirwa tsa madi gongwe dikamete
Kabelo le tiriso ya dirwe tsa batho
Go abiwa ga mebele ya batho le dithišu tsa batho ba ba tlhokafetseng
Mebele ya batho, thišu, madi, didirwa tsa madi gongwe dikamete di ka abelwa setheo gongwe motho yo o rebotsweng
Mabaka a go abiwa ga mmele, thišu, madi gongwe ditlhagiswa tsa madi tsa batho ba ba tlhokafetseng
Go gogelwa morago ga kabelo
Tlhatlhobo ya mebele morago ga loso
Go tlosiwa ga dithišu kwa ditlhatlhobong tsa morago ga loso le go bonwa ga dithišu ke ditheo le batho
Melawana e e malebana le dithišu, disele, dirwe, madi, ditlhagiswa tsa madi gammogo le dikamete
KGAOLO 9
PATLISISO YA BOSETŠHABA YA BOITEKANELO LE TSHEDIMOSETSO
Komiti ya Bosetšhaba ya Patlisiso ya boitekanelo
Go supiwa ga ditlapele tsa patlisiso ya boitekanelo
Patlisiso gongwe ditekeletso go dirisiwa batho
Khansele ya Bosetšhaba ya Maitsholo ya Patlisiso ya Boitekanelo
Dikomiti tsa Maitsholo tsa Patlisiso ya Boitekanelo
Kgokaganyo ya dithulaganyo tsa bosetšhaba ya tshedimosetso ya boitekanelo
Maikarabelo a diporofense malebana le tshedimosetso ya boitekanelo
Maikarabelo a dikhansele tsa dikgaolo tsa boitekanelo le makgotlatoropo
KGAOLO 10
BATLHANKEDI BA BOITEKANELO LE DITHULAGANYO THULAGANYO TSA GO IKOBELA SEEMO
Go tlhamiwa ga Lephata la Batlhatlhobi la Ditheo tsa Boitekanelo
Kantoro ya Go ikobelwa ga Seemo
Tlhatlhobo ka Kantoro ya Go ikobelwa ga Seemo
Go thapiwa ga batlhankedi ba boitekanelo
Maikarabelo a batlhankedi ba boitekanelo
Ditlhatlhobo tsa tlwaelo
Dipatlisiso tsa boitekanelo jwa tikologo
Go tsena le go phuruphutsha mafelo ka lekwalotetlo
Go itshupa pele ga go tsena le thibelo ya go tsena
Go tsena le go phuruphutsha lefelo ntle le lekwalotetlo
Go tlosiwa ga dilwana tse di gapilweng ke motlhankedi wa boitekanelo
Ditlamelo tse dingwe tse di malebana le batlhankedi ba boitekanelo, batlhatlhobi le dithulaganyo tsa go ikobela seemo
Ditlolomolao
KGAOLO 11
MELAWANA
Melawana
KGAOLO 12
DITLAMELO TSA KAKARETSO
Tona a ka thapa dikomiti
Go rebolwa ga ditiro le go rolela dithata
Go phimolwa ga melao le dipoloko
Setlhogo se se khutshwane le tshimologo
Ditlhaloso
Mo Molaong ono, ntle le fa bokao bo kaya ka mokgwa mongwe -
setheo se se dumeletsweng" se kaya setheo sengwe le sengwe se se rebotsweng jaaka setheo se se dumeletsweng go ya ka karolo ya 54;
setlhagiswa sa madi" se kaya setlhagiswa se se tserweng gongwe se tlhagisitswe ka madi, go akarediwa disele tse di dikologang tsa tshimologo (circulating progenitor cells), disele tsa tshimologo tsa mooko le disele tsa tshimologo tsa kalana ya mohubu;
bookelo jwa bogareng" se kaya bookelo jo bo rebotsweng ke Tona go tlamela ditirelo tsa boitekanelo go badirisi go tswa kwa diporofenseng tse di fetang bongwe;
setifikeiti sa tlhokego" se kaya setifikeiti se se kabakanngwang mo karolong ya 36;
bolwetse jo bo tshelanwang" bo kaya bolwetse jo bo bakilweng ke tshwaetso ka ntlha ya megare gongwe botlhole jo bo bakilweng ke tshwaetso, go latela phetiso ka tlhamalalo gongwe e seng ka tlhamalalo ya dire go tswa go motswedi go ya go moamogedi;
Molaotheo" o kaya Molaotheo wa Rephaboliki ya Aforika Borwa wa ngwaga wa 1996 (Molao wa bo108 wa ngwaga wa 1996);
loso" le kaya loso la boboko;
Mokaedikakaretso" o kaya tlhogo ya lefapha la bosetšhaba;
khansele ya kgaolo ya boitekanelo" e kaya khansele e e tlhamilweng go ya ka karolo ya 31;
ditirelo tsa botlhokwa tsa boitekanelo" di kaya ditirelo tsa boitekanelo tse di rebotsweng ke Tona go nna ditirelo tsa botlhokwa tsa boitekanelo morago ga go batla maikutlo a Khansele ya Bosetšhaba ya Boitekanelo;
emborio" e kaya lesea mo dibekeng tsa ntlha di le robedi morago ga go dirwa
Foramo ya Khansele ya Molao ya Baporofešenale ba Boitekanelo" e kaya Foramo e e tlhamilweng ka karolo ya 50;
kamete" e kaya nngwe fela ya disele tsa tsadiso di le pedi tse di botlhokwa mo go atiseng batho;
konate" e kaya kgetsana (testis) ya motho gongwe popelo ya motho
Moemedi wa boitekanelo" o kaya motho mongwe le mongwe ntle fela le setheo sa boitekanelo-
a yo kgwebo ya gagwe e akaretsang go tlamela badirisi gongwe ditheo tsa boitekanelo ka badiri ba tlhokomelo ya boitekanelo b yo o thapang badiri ba tlhokomelo ya boitekanelo gore ba tlamele ka ditirelo tsa boitekanelo; gongwe c yo o bonang badiri ba tlhokomelo ya boitekanelo gongwe ditirelo tsa boitekanelo mo boemong jwa modirisi, mme seno se akaretsa tirelo ya go thapa nakwana jaaka e tlhalosiwa mo Molaong wa Seemo sa Thapo wa ngwaga wa 1997 Molao wa bo75 wa ngwaga wa 1997, go akarediwa le badiri ba boitekanelo gongwe batlamedi ba tlhokomelo ya boitekanelo;
badiri ba tlhokomelo ya boitekanelo" ba kaya batlamedi ba tlhokomelo ya boitekanelo le badiri ba boitekanelo;
motlamedi wa tlhokomelo ya boitekanelo" o kaya motho yo o tlamelang ka ditirelo tsa boitekanelo go ya ka molao ofe fela, go akarediwa go ya ka -
a) Molao wa Diporofešene tse di amanang le tsa Boitekanelo (Allied Health Professionals Act), wa ngwaga wa 1982 (Molao wa bo63 wa ngwaga wa 1982;
b Molao wa Diporofešene tsa Boitekanelo wa ngwaga wa 1974 Molao wa bo56 wa ngwaga wa 1974;
c Molao wa Booki wa ngwaga wa 1978 Molao wa bo50 wa ngwaga wa 1978;
d Molao wa Dikhemisi wa ngwaga wa 1974 Molao wa bo53 wa ngwaga wa 1974; le e Molao wa Bategeniki ba Meno wa ngwaga wa 1979 Molao wa bo19 wa ngwaga wa 1979;
kgaolo ya boitekanelo" e kaya kgaolo e e kabakanngwang mo karolong ya 29;
setheo sa boitekanelo" se kaya setheo sotlhe gongwe karolo ya setheo sa setšhaba gongwe sa poraefete, tlamelo, kago gongwe lefelo, se ka ne se dirisediwa go bona lotseno gongwe go se bone lotseno, fela se dirisediwa gongwe se diretswe go tlamela ka kalafi ya balwetse ba ba robalang gongwe ba ba sa robaleng, go tlamela ka tsereganyo ya tlhatlhobo gongwe kalafi, ditirelo tsa booki, tsosoloso, tlhokomelo ya bofelo pele ga loso, thathamologelo, thibelo gongwe ditirelo tse dingwe fela tsa boitekanelo;
dilo di sele mo boitekanelong" di kaya seemo se se ka nnang kotsi mo botshelong gongwe mo boitekanelong gongwe se ka nna le diphelelo tse di bosula mo botshelong jwa motho gongwe baagi;
motlhankedi wa boitekanelo" o kaya motho mongwe le mongwe fela yo o thapilweng jaaka motlhankedi wa boitekanelo ka fa tlase ga karolo ya 80 gongwe a reboletswe jalo go ya ka karolo eo;
patlisiso ya boitekanelo" e akaretsa patlisiso nngwe le nngwe fela e e tshwaelang mo kitsong ya-
a dithulaganyo tsa baeoloji, tsa kalafi, tsa sesaekholoji le tsa loago mo bathong;
b ditsela tse di botoka tsa tlamelo ya ditirelo tsa boitekanelo;
c phatoloji ya batho d se se bakang malwetse;
e ditlamorago tsa tikologo mo mmeleng wa motho f tlhabololo gongwe tiriso e ntšhwa ya dikhemisi, melemo le tse di tsamaelanang natso; le g tlhabololo ya tiriso e ntšhwa ya thekenoloji ya boitekanelo;
komiti ya maitsholo ya patlisiso ya boitekanelo" e kaya komiti e nngwe le e nngwe e e kwadisitsweng go ya ka karolo ya 73;
ditirelo tsa boitekanelo" di kaya-
a ditirelo tsa boitekanelo, go akarediwa tlhokomelo ya boitekanelo ya tsadiso le kalafi ya tshoganyetso jaaka di kabakanngwa mo karolong ya 27 ya Molaotheo;
b ditirelo tsa ntlha tsa kotlo le tsa tlhokomelo ya boitekanelo tse di kabakanngwang mo karolong ya 281c ya Molaotheo;
c kalafi ya bongaka e e kabakanngwang mo karolong ya 352 ya Molaotheo; le d ditirelo tsa boitekanelo tsa makgotlatoropo thekenoloji ya boitekanelo" e kaya metšhini gongwe didiriswa tse di dirisiwang mo go tlameleng ka ditirelo tsa boitekanelo fela ga e akaretse melemo jaaka e tlhalosiwa mo karolong ya 1 ya Molao wa Taolo ya Melemo le Dire tse di tsamaelanang Nayo wa ngwaga wa 1965 (Molao wa bo101 wa ngwaga wa 1965);
modiri wa boitekanelo" o kaya motho mongwe le mongwe yo o nang le seabe mo go tlameleng ka ditirelo tsa boitekanelo go modirisi, fela ga go akarediwe motlamedi wa tlhokomelo ya boitekanelo;
bookelo" bo kaya setheo sa boitekanelo se se aroganngwang jaaka bookelo ke Tona go ya ka karolo ya 35;
Lephata la Botlhatlhobi jwa Ditheo tsa Boitekanelo" le kaya lephata lengwe le lengwe la botlhatlhobi le le tlhamilweng go ya ka karolo ya 77;
setheo sa boitekanelo sa sesole" se kaya setheo sa boitekanelo se e leng gore, go ya ka Molaotheo le Molao wa Phemelo wa ngwaga wa 2002 (Molao wa bo42 wa ngwaga wa 2002), ke maikarabelo a, mme e bile se ka fa tlase ga bolaodi ka tlhamalalo le fa e ka ne e se ka tlhamalalo, le ka fa tlase ga taolo ya Moporesidente, jaaka Molaodimogolo, le Tona ya Tshireletso, mme se akaretsa -
a Ditheo tsa Melemo tsa Diphofo le Lewatle;
b Setheo sa Saekholoji sa Sesole;
c ditirelo tsa dilaboratori tsa sesole; le d ditikwatikwe tsa katiso le thuto tsa sesole;
Tona" e kaya tokololo ya Kabinete e e rweleng maikarabelo a boitekanelo;
khansele ya lekgotlatoropo" e kaya khansele ya lekgotlatoropo e e kabakanngwang mo karolong ya 157 ya Molaotheo;
ditirelo tsa boitekanelo tsa lekgotlatoropo", mo mabakeng a Molao ono, di akaretsa-
a tlhokomelo ya boleng jwa metsi;
b taolo ya dijo;
c tsamaiso ya leswe/matlakala;
d tshekatsheko ya boitekanelo jwa meago;
e tshekatsheko le thibelo ya malwetse a a tshelanwang, go sa akarediwe go enta f taolo ya dirwala-malwetse;
g taolo ya kgotlelego ya tikologo;
h go tlosiwa ga baswi; le i pabalesego ya dikhemikhale, fela ga di akaretse boitekanelo jwa maemelakepe, taolo ya malaria le taolo ya dire tse di kotsi;
lekgotlatoropo" le kaya lekgotlatoropo jaaka le tlhalositswe mo karolong 1 ya Pusoselegae: Molao wa Dithulaganyo tsa Makgotlatoropo wa ngwaga wa 2000 (Molao wa bo32 wa ngwaga wa 2000);
lefapha la bosetšhaba" le kaya Lefapha la bosetšhaba la Boitekanelo;
Khansele ya Bosetšhaba ya Boitekanelo" e kaya Khansele e e tlhamilweng ka karolo ya 22 ;
pholesi ya bosetšhaba ya boitekanelo" e kaya dipholesi tsotlhe tse di malebana le dintlha tsa boitekanelo jwa bosetšhaba jaaka di rebotswe ke Tona;
Komiti ya Bosetšhaba ya Patlisiso ya Boitekanelo" e kaya Komiti e e tlhamilweng go ya ka karolo ya 69 ;
Khansele ya Bosetšhaba ya Maitsholo ya Patlisiso ya Boitekanelo" e kaya Khansele e e tlhamilweng ka karolo ya 72 
thulaganyo ya bosetšhaba ya boitekanelo" e kaya thulaganyo e e mo Rephaboliking, e ka ne e le mo lephateng la setšhaba gongwe la poraefete, e mo go yona dikarolo tse di farologaneng di nang le maikarabelo a go tlamela ka ditšhelete, go tlamela gongwe go diragatsa ditirelo tsa boitekanelo;
bolwetse jo bo sa tshelanweng" bokaya bolwetse gongwe seemo sa boitekanelo se se ka sekeng sa tshwaetsa go tswa go motho yo mongwe, phologolo gongwe ka tlhamalalo go tswa mo tikologong;
tekanyetso" e kaya kelo ya dipalopalo e e lekanyeditsweng ya tlamelo le diphitlhelelo tse di lekanyetsegang tse di neng di beilwe mo pakeng e e rileng;
Kantoro ya Go ikobelwa ga Seemo" e kaya Kantoro e e tlhamilweng go ya ka karolo ya 78 ;
oocyte" e kaya sele e e golang ya lee la motho;
serwe" se kaya karolo e nngwe le e nngwe ya mmele wa motho e e amogetsweng ke sebopego sa ona go dira ditiro tse di rileng tsa botlhokwa, go akarediwa leitlho le tse dingwe tsa lona, fela ga se akaretse letlalo le ditomaganyo, nama, lerapo, mooko, diedi tsa mmele, madi gongwe kamete;
karolo ya mmuso" e kaya karolo ya mmuso jaaka e tlhalositswe mo karolong ya 239 ya Molaotheo;
kgotlelego" e kaya kgotlelego jaaka e tlhalosiwa mo karolong ya 1 ya Molao wa Bosetšhaba wa Tsamaiso ya Tikologo wa ngwaga wa 1998, (Molao wa bo107 wa ngwaga wa 1998);
meago" e kaya kago nngwe le nngwe; popego gongwe tente mmogo le lefatshe le e tlhomilweng mo go lona gammogo le lefatshe le le golaganang le leo le le dirisediwang seo mme e akaretsa lefatshe lengwe le lengwe le fa le sena dikago dipe, gongwe tente le sepalangwa sepe fela, thebolelo ya dipalangwa gongwe sekepe;
rebotsweng" e kaya go rebotswe ka molawana o o dirilweng ka fa tlase ga karolo ya 90;
ditirelo tsa tlhokomelo ya ntlha ya boitekanelo" di kaya ditirelo tsa boitekanelo tse di ka rebolwang ke Tona go nna ditirelo tsa ntlha tsa tlhokomelo ya boitekanelo;
setheo sa poraefete sa boitekanelo" se kaya setheo sa boitekanelo se e seng sa mmuso mme se sa laolwe ke karolo ya mmuso;
lefapha la porofense" le kaya lefapha lengwe le lengwe la porofense le le rweleng maikarabelo a boitekanelo;
Khansele ya Porofense ya Boitekanelo" e kaya Khansele e e tlhamilweng ka karolo ya 26 ;
setheo sa setšhaba sa boitekanelo" se kaya setheo sa boitekanelo se e leng sa karolo ya mmuso e bile se laolwa ke karolo ya mmuso;
tsosoloso" e kaya thulaganyo e e ikaegileng ka phitlhelelo mme e beetswe nako ka maikemisetso a go kgontsha motho yo o golafetseng go fitlhelela seemo se se lekaneng sa tlhaloganyo, go dira ga mmele gammogo le sa go kgona go nna karolo ya loago;
Mokhuduthamaga yo o maleba" o kaya tokololo ya Khansele ya Khuduthamaga ya porofense e e rweleng maikarabelo a boitekanelo;
Khansele ya semolao ya baporofešenale ba boitekanelo" e kaya-
a Khansele ya Baporofešenale ba Boitekanelo ya Aforika Borwa e e tlhamilweng go ya ka karolo ya 2 ya Molao wa Diporofešene tsa Boitekanelo wa ngwaga wa 1974 Molao wa bo56 wa ngwaga wa 1974;
b Khansele ya Baoki ya Aforika Borwa e e tlhamilweng ka karolo ya 2 ya Molao wa Booki wa ngwaga wa 1978 Molao wa bo50 wa ngwaga wa 1978;
c Khansele ya Dikhemisi ya Aforika Borwa e e tlhamilweng ka karolo ya 2 ya Molao wa Dikhemisi wa ngwaga wa 1974 Molao wa bo53 wa ngwaga wa 1974;
d Khansele ya Diporofešene tse di amanang le tsa Boitekanelo ya Aforika Borwa e e tlhamilweng ka karolo ya 2 ya Molao wa Diporofešene tse di amanang le tsa Boitekanelo wa ngwaga wa 1982 Molao wa bo63 wa ngwaga wa 1982;
e Khansele ya Bategeniki ba Meno ya Aforika Borwa e e kabakanngwang mo karolong ya 2 ya Molao wa Bategeniki ba Meno wa ngwaga wa 1979 Molao wa bo19 wa ngwaga wa 1979; le f khansele e nngwe e e jalo ya diporofešene tsa boitekanelo jaaka e ka rebolwa ke Tona;
Molao ono" o akaretsa molawana o mongwe le o mongwe fela o o dirilweng ka fa tlase fano;
thišu" e kaya thišu ya motho, mme e akaretsa nama, lerapo, kgeleswa, serwe, letlalo, mooko gongwe seedi sa mmele, fela ga e akaretse madi le kamete;
tiriso" malebana le thišu e akaretsa go bolokiwa gongwe go ara;
modirisi" o kaya motho yo o amogelang kalafi kwa setheong sa boitekanelo, go akarediwa go amogela madi gongwe ditlhagiswa tsa madi, gongwe yo o dirisang tirelo ya boitekanelo, mme fa motho yo o amogelang kalafi gongwe yo o dirisang tirelo ya boitekanelo a-
a le bogolo jo kwa tlase ga dingwaga tse di kabakanngwang mo karolong ya 394 ya Molao wa Tlhokomelo ya Bana wa ngwaga wa 1983 Molao wa bo74 wa ngwaga wa 1983, "modirisi" o akaretsa motsadi gongwe motlhokomedi wa motho gongwe motho yo mongwe fela yo o dumeletsweng ke molao go diragatsa mo boemong jwa motho yo o kailweng; gongwe b sena bokgoni jwa go tsaya ditshwetso, "modirisi" o akaretsa monna/mosadi gongwe molekane, gongwe, fa go sena monna/mosadi gongwe molekane, motsadi wa motho, ntate/mmemogolo, ngwana yo o godileng gongwe mogolole kgotsa kgaitsedi, gongwe motho yo mongwe fela yo o dumeletsweng ke molao go diragatsa mo boemong jwa motho yo o kailweng;
KGAOLO 1
MAIKEMISETSO A MOLAO, MAIKARABELO A BOITEKANELO LE GO NNA LE DITSHIAMELO TSA DITIRELO TSA MAHALA TSA BOITEKANELO
Maikemisetso a Molao
Maikemisetso a Molao ono ke go laola boitekanelo jwa bosetšhaba le go tlamela gore go nne le go tshwana mo ditirelong tsa boitekanelo go ralala setšhaba ka -
a go tlhama thulaganyo ya bosetšhaba ya boitekanelo e e -
akaretsang batlamedi ba ditirelo tsa boitekanelo ba setšhaba le ba poraefete; le e e tlamelang baagi ba Rephaboliki, ka tekatekano, ka ditirelo tse di gaisang tse di ka kgonagalang tsa boitekanelo tse di kgonang go fitlhelelwa ka ditlamelo tse di gona;
b go tlhalosa ditshwanelo le maikarabelo a batlamedi ba tlhokomelo ya boitekanelo, badiri ba boitekanelo, ditheo tsa boitekanelo le badirisi; le c go sireletsa, go tlotla, go tsweletsa le go tsibogela ditshwanelo tsa -
batho ba Aforika Borwa mo dikgatong tsa go fitlhelela tshwanelo ya molaotheo ya phitlhelelo ya ditirelo tsa tlhokomelo ya boitekanelo, go akarediwa le tlhokomelo ya boitekanelo jwa tsadiso;
batho ba Aforika Borwa tsa go nna mo tikologong e e seng kotsi mo boitekanelong gongwe matshelong a bona;
banna tsa go nna le kotlo ya ntlha le ditirelo tsa ntlha tsa tlhokomelo ya boitekanelo tse di kabakanngwang mo karolong ya 28 (c) ya Molaotheo; le iv. ditlhopha tse di bokoa di tshwana le basadi, bana, bagodi le batho ba ba sa itekanelang mo mebeleng.
Maikarabelo a boitekanelo
 Tona o tshwanetse, ka ditlamelo tse di gona tse di lekanyeditsweng-
a a leka go sireletsa, tsweletsa, tokafatsa le go tlhokomela boitekanelo jwa baagi;
b a tsweletsa go akarediwa ga ditirelo tsa boitekanelo mo leanong la tlhabololo ya ikonomi ya loago la Rephaboliki;
c a swetsa ka dipholesi le dikgato tse di tlhokagalang go sireletsa, tsweletsa, tokafatsa le go tlhokomela boitekanelo le botshelo jo bo edileng jwa setšhaba d a netefatsa gore go nna le tlamelo ya ditirelo tsa botlhokwa tsa boitekanelo, tse di tshwanetseng gore bonnye, di akaretse ditirelo tsa tlhokomelo ya ntlha ya boitekanelo go setšhaba sa Rephaboliki jaaka go tla rebolwa morago ga go batla maikutlo a Khansele ya Bosetšhaba ya Boitekanelo; mme e a beye ditirelo tsa boitekanelo tse Mmuso o ka tlamelang ka tsona go ya ka botlapele, mme a dira seno ka tekatekano.
Lefapha la bosetšhaba, lefapha le lengwe le le lengwe la porofense le lekgotlatoropo le lengwe le le lengwe le tshwanetse go tlhoma ditirelo tsa boitekanelo tse di tlhokegang go ya ka Molao ono, mme ditheo tsotlhe tsa boitekanelo le batlamedi ba tlhokomelo ya boitekanelo mo lephateng la setšhaba ba tshwanetse go tlamela ka tekatekano, ditirelo tsa boitekanelo ka ditlamelo tse di gona tse di lekanyeditsweng.
Tshiamelo ya ditirelo tsa mahala tsa boitekanelo mo ditheong tsa setšhaba tsa boitekanelo
 Tona, morago ga go batla maikutlo a Tona ya Ditšhelete, a ka rebola seemo sa gore ke dikarolo dife tsa batho tse di nang le tshiamelo ya ditirelo tseo tsa mahala tsa boitekanelo kwa ditheong tsa setšhaba tsa boitekanelo jaaka di tla bo di rebotswe.
Fa a rebola seemo sepe fela se se kabakanngwang mo karolwaneng ya 1, Tona o tshwanetse go ela tlhoko-
a seelo sa ditirelo tsa mahala tsa boitekanelo se se gona ga jaana;
b dikarolo tsa batho ba ba setseng ba amogela ditirelo tsa mahala tsa boitekanelo ga jaana;
c ditlamorago tsa seemo sepe fela sa go nna jalo mo phitlhelelong ya ditirelo tsa boitekanelo; le d ditlhokego tsa ditlhopha tse di bokoa di tshwana le basadi, bana, bagodi le batho ba ba sa itekanelang mo mebeleng.
Go ntse go lebeletswe seemo se se rebotsweng ke Tona, Mmuso le ditleleniki le ditikwatikwe tsa boitekanelo tsa baagi tse di tlamelwang ke Mmuso ka matlole di tshwanetse go tlamela-
a basadi ba baimana le ba ba amusang le bana ba ba bogolo jo bo ka fa tlase ga dingwaga di le thataro, ba e seng ditokololo gongwe baamogeladitshiamelo tsa dikema tsa thuso ya kalafi, ka ditirelo tsa mahala tsa boitekanelo;
b batho botlhe, ntle le ditokololo tsa dikema tsa thuso ya kalafi le baikaegi ka bona le batho ba ba amogelang tuelo ya malwetse a a duelelwang a mo tirong, ka ditirelo tsa tlhokomelo ya ntlha ya boitekanelo; le c basadi, go lebeletswe Molao wa Tlhopho ya go Senya Mpa wa ngwaga wa 1996 Molao wa bo92 wa ngwaga wa 1996, ka ditirelo tsa mahala tsa go senya mpa.
KGAOLO 2
DITSHWANELO LE MAIKARABELO A BADIRISI LE BADIRI BA TLHOKOMELO YA BOITEKANELO
Kalafi ya tshoganyetso
Motlamedi wa tlhokomelo ya boitekanelo, modiri wa boitekanelo gongwe setheo sa boitekanelo ga se a tshwanela go ganela motho ka kalafi ya bongaka ya tshoganyetso.
Modirisi o tshwanetse go nna le kitso ka botlalo
 Motlamedi mongwe le mongwe wa tlhokomelo ya boitekanelo o tshwanetse go itsese modirisi ka-
a seemo sa modirisi sa boitekanelo, ntle le fela mo maemong a e leng gore go na le bosupi jo bo lekaneng jwa gore go senolwa ga seemo sa modirisi sa boitekanelo go tla bo go se mo dikgatlhegong tsa modirisi;
b dithulaganyo tse di gona tsa go leka go lemoga bolwetse gammogo le ditlhopho tsa kalafi ka kakaretso tse modirisi a ka di fitlhelelang;
c mesola, dikotsi, ditshenyegelo le ditlamorago ka kakaretso tse di amanang le tlhopho nngwe le nngwe; le d tshwanelo ya modirisi ya go gana ditirelo tsa boitekanelo le go tlhalosa bokao, dikotsi le maikarabelo a go gana goo.
Motlamedi wa boitekanelo yo o amegang o tshwanetse gore, fa go kgonagala, a itsese modirisi jaaka go kabakanngwa mo karolwaneng ya 1, ka puo e modirisi a e tlhaloganyang le ka tsela e e elang tlhoko seelo sa modirisi sa thutego.
Tumelelo ya modirisi
 Go lebeletswe karolo ya 8, ga go a tshwanela gore modirisi a tlamelwe ka tirelo ya boitekanelo ntle le tumelelo ya modirisi ka kitso, ntle le fa-
a modirisi a sa kgone go ntsha tumelelo ka kitso mme tumelelo ya go nna jalo e ntshiwa ke motho-
yo o letlilweng ke modirisi ka go kwala go rebola tumelelo mo boemong jwa gagwe; gongwe yo o dumeletsweng go ntsha tumelelo eo go ya ka molao mongwe fela gongwe taelo ya kgotlatshekelo;
b modirisi ga a kgone go ntsha tumelelo ka kitso mme ga gona motho ope yo o letlilweng gongwe a dumeletswe go ntsha tumelelo ya go nna jalo, mme tumelelo e ntshiwa ke mosadi/monna gongwe molekane wa modirisi, gongwe fa go sena mosadi/monna yoo gongwe molekane, motsadi, mmemogolo/rremogolo, ngwana yo o godileng gongwe mogolole gongwe kgaitsedi wa modirisi, ka tatelano eno jaaka e tlhagelela mo lenaaneng;
c go tlamelwa ga tirelo ya boitekanelo ntle le tumelelo ka kitso, go dumelelwa go ya ka molao mongwe fela gongwe taelo ya kgotlatshekelo;
d go retelelwa ke go alafa modirisi, gongwe setlhopha sa batho se se akaretsang modirisi, go tla nna le ditlamorago tse di masisi mo boitekanelong jwa setšhaba, gongwe e tiego epe fela mo go tlameleng modirisi ka tirelo ya boitekanelo e ka feleletsa e lebisitse kwa goreng a tlhokafale gongwe ya baka tshenyo e e ka sekeng ya tlhola e baakanngwa mo boitekanelong jwa gagwe mme modirisi a sa gana tirelo eo e ka nna ka go tlhalosa, gongwe ka bokao gongwe ka mokgwa mongwe fela.
Motlamedi wa tlhokomelo ya boitekanelo o tshwanetse go tsaya dikgato tsotlhe tse di kgonagalang tsa go bona tumelelo ka kitso go tswa go modirisi.
Mo mabakeng a karolo eno "tumelelo ka kitso" e kaya tumelelo ya go tlamelwa ka tirelo e e rileng ya boitekanelo e e tlamelwang ke motho yo o nang le bokgoni jwa semolao jwa go dira jalo mme a boleletswe jaaka go kabakanngwa mo karolong ya 6.
Go nna le seabe mo ditshwetsong
 Modirisi o na le tshwanelo ya go nna le seabe mo tshwetsong nngwe le nngwe e e amang boitekanelo lekalafi ya gagwe ka sebele.
a Fa tumelelo ka kitso e e tlhokegang mo karolong ya 7 e ntshiwa ke motho yo mongwe ntle le modirisi, motho yoo, fa go kgonega, o tshwanetse go batla maikutlo a modirisi pele ga a ka ntsha tumelelo e e tlhokegang.
b Modirisi yo o ka kgonang go tlhaloganya o tshwanetse go bolelelwa jaaka go kabakanngwa mo karolong ya 6, le fa a sena bokgoni jwa semmuso jwa go ntsha tumelelo ka kitso jaaka go tlhokega mo karolong ya 7.
Fa modirisi a sa kgone go nna le seabe tshwetsong e e amang boitekanelo gongwe kalafi ya gagwe ka sebele, o tshwanetse go bolelelwa jaaka go kabakanngwa mo karolong ya 6, morago ga go sena go tlamelwa ka tirelo e e kaiwang ya boitekanelo, ntle le fa e le gore go senolwa ga tshedimosetso eo go tla bo go se mo dikgatlhegong tsa modirisi.
Tirelo ya boitekanelo ntle le tumelelo
 Go lebeletswe molao mongwe le mongwe o o maleba, mo mabakeng a modirisi a amogetsweng mo setheong sa boitekanelo ntle le tumelelo ya gagwe, setheo sa boitekanelo se tshwanetse go itsese tlhogo ya lefapha la porofense mo porofenseng e setheo sa boitekanelo se leng kwa go yona, mo sebakeng sa diura di le 48 morago ga modirisi a sena go amogelwa mme se tshwanetse go tlhagisa tshesimosetso e nngwe jaaka go tla bo go rebotswe.
Fa paka ya diura di le 48 e e kabakanngwang mo karolwaneng ya 1 e khutla ka Lamatlhatso, Sontaga gongwe letsatsi la boikhutso la setšhaba, setheo sa boitekanelo se tshwanetse go itsese tlhogo ya lefapha la boitekanelo ka go amogelwa ga modirisi mme se tshwanetse go tlhagisa tshedimoseto e nngwe fela e e kabakanngwang mo karolwaneng ya 1 nako nngwe le nngwe fela pele ga sethoboloko sa letsatsi le le latelang le e seng Lamatlhatso, Sontaga gongwe letsatsi la boikhutso la setšhaba.
Karolwana ya 1 ga e dire fa modirisi a ka rebola tumelelo ya go tlamelwa ka tirelo nngwe le nngwe fela ya boitekanelo kwa setheong sa boitekanelo mo sebakeng sa diura di le 24 morago ga go amogelwa.
Dipegelo tsa kgololo
 Motlamedi wa tlhokomelo ya boitekanelo o tshwanetse go tlamela modirisi ka pegelo ya kgololo ka nako ya go gololwa ga modirisi go tswa kwa setheong sa boitekanelo, e e nang le tshedimosetso go ya jaaka go tla bo go rebotswe.
Fa a rebola tshedimosetso e e kabakanngwang mo karolwaneng ya 1, Tona o tshwanetse go ela tlhoko-
a mofuta wa tirelo ya boitekanelo e go tlametsweng ka yona;
b ponelopele ya tswelelo ya bolwetse jwa modirisi; le c botlhokwa jwa kalafi ya tatediso
Pegelo ya kgololo e e newang modirisi e ka dirwa ka molomo fa e le molwetse yo o sa robadiwang, fela e tshwanetse go kwalwa fa e le molwetse yo o neng a robaditswe.
Ditirelo tsa boitekanelo tsa mabaka a tekeletso gongwe patlisiso
 Pele ga setheo sa boitekanelo se ka tlamela tirelo ya boitekanelo ya mabaka a tekeletso gongwe patlisiso go modirisi ope fela mme go lebeletswe karolwana , setheo sa boitekanelo se tshwanetse go itsese modirisi ka tsela e e rebotsweng gore tirelo ya boitekanelo ke ya mabaka a tekeletso gongwe a patlisiso gongwe ke karolo ya porojeke ya tekeletso gongwe patlisiso.
Setheo sa boitekanelo ga se a tshwanela go tlamela tirelo epe fela ya boitekanelo go modirisi e le ya mabaka a a kabakanngwang mo karolwaneng ya 1 ntle le fa modirisi, motlamedi wa tlhokomelo ya boitekanelo yo o rweleng maikarabelo a kalafi ya modirisi, tlhogo ya setheo sa boitekaneo se se kaiwang le komiti e e maleba ya maitsholo a dipatlisiso tsa boitekanelo, gongwe motho mongwe fela yo o roletsweng tumelelo eo, a rebotse tumelelo e e kwadilweng gore go tlamelwe ka tirelo e e kaiwang ya boitekanelo.
Maikarabelo a go phasalatsa tshedimosetso
Lefapha la bosetšhaba le lefapha le lengwe le le lengwe la porofense, khansele ya kgaolo ya boitekanelo le lekgotlatoropo, le tshwanetse go netefatsa gore go phasaladiwa tshedimosetso e e maleba, e e lekaneng le e e tlhaloganyegang e e malebana le ditirelo tsa boitekanelo tse le nang le maikarabelo a tsona, mme tshedimosetso e tshwanetse go akaretsa-
a mefuta le go nna teng ga ditirelo tsa boitekanelo;
b thulaganyo ya ditirelo tsa boitekanelo;
c disejule tsa tiro le mananenako a diketelo;
d ditsela tsa go fitlhelela ditirelo tsa boitekanelo;
e dintlha tse dingwe tsa ditirelo tsa boitekanelo tse di ka nnang mosola mo setšhabeng;
f ditsela tsa go tlhagisa dingongorego; le g ditshwanelo le maikarabelo a badirisi le batlamedi ba tlhokomelo ya boitekanelo.
Maikarabelo a go tshola direkoto
Go lebeletswe Molao wa Bosetšhaba wa Diakhaefe wa Aforika Borwa wa ngwaga wa 1996 (Molao wa bo43 wa ngwaga wa 1996), le Molao wa Tsweletso ya Phitlhelelo ya Tshedimosetso wa ngwaga wa 2000 (Molao wa bo2 wa ngwaga wa 2000), motho yo o rweleng maikarabelo a setheo sa boitekanelo o tshwanetse go netefatsa gore go tlhamiwa le go tlhokomela direkoto tse di nang le tshedimosetso e e tla bong e rebotswe tsa boitekanelo, tsa modirisi mongwe le mongwe wa ditirelo tsa boitekanelo, kwa setheong sa boitekanelo
Bosephiri
 Tshedimosetso yotlhe e e amanang le modirisi, go akarediwa le tshedimosetso e e malebana le seemo sa gagwe sa boitekanelo, kalafi gongwe go nna ga gagwe kwa setheong sa boitekanelo, ke sephiri.
Go lebeletswe karolo ya 15, ga gona motho ope yo o tshwanetseng go senola tshedimosetso epe fela e e kabakanngwang mo karolwaneng ya 1 ntle le fa-
a modirisi a dumelela go senolwa goo ka lekwalo;
b taelo ya kgotlatshekelo gongwe molao mongwe fela o tlhoka gore go nne le tshenolo eo; gongwe c go tlhoka go senolwa ga tshedimosetso go na le kotsi e e masisi mo boitekanelong jwa setšhaba.
Phitlhelelo ya direkoto tsa boitekanelo
 Modiri wa boitekanelo gongwe motlamedi wa tlhokomelo ya boitekanelo yo o kgonang go fitlhelela direkoto tsa boitekanelo tsa modirisi a ka senola tshedimosetso eo ya motho ka sebele go motho yo mongwe fela, motlamedi wa tlhokomelo ya boitekanelo gongwe setheo sa boitekanelo jaaka go tla bo go tlhokega, mo mabakeng a a utlwalang mo tirong ya ka gale gongwe go ya ka tiro ya gagwe fa e le gore phitlhelelo eo gongwe tshenolo e mo dikgatlhegelong tsa modirisi.
Mo mabakeng a karolo eno, "tshedimosetso ya motho ka sebele" e kaya tshedimosetso ya motho jaaka e tlhalositswe mo karolong ya 1 ya Molao wa Tsweletso ya Phitlhelelo ya Tshedimosetso wa ngwaga wa 2000 Molao wa bo2 wa ngwaga wa 2000.
Phitlhelelo ya direkoto ke motlamedi wa tlhokomelo ya boitekanelo
 Motlamedi wa tlhokomelo ya boitekanelo a ka tlhatlhoba direkoto tsa modirisi e le mo mabakeng a-
a kalafi ka tetla ya modirisi; le b thutopatlisiso, go ruta gongwe patlisiso ka tetla ya modirisi, tlhogo ya setheo sa boitekanelo se se maleba le komiti e e maleba ya maitsholo ya patlisiso ya boitekanelo.
Fa thutopatlisiso, go ruta gongwe patlisiso e e kabakanngwang mo karolwaneng ya 1b go sa tlhalose, gongwe go sena tshedimosetso e e ka kgonang go supa modirisi yo o amegang, ga go botlhokwa go bona tetla e e kabakanngwang mo karolwaneng eo.
Pabalelo ya direkoto tsa boitekanelo
 Motho yo o rweleng maikarabelo a setheo sa boitekanelo mme a tshotse direkoto tsa boitekanelo tsa modirisi o tshwanetse go tlhoma dikgato tsa taolo go thibela go fitlhelelwa ga direkoto tseo e seng ka fa molaong mo tlamelong ya poloko e go bolokwang direkoto mo go yona gongwe thulaganyo e go bolokwang direkoto ka yona.
Motho mongwe le mongwe yo -
a o retelelwang ke go diragatsa maikarabelo a a rwesiwang go ya ka karolwana ya 1;
b o fosagatsang rekoto nngwe le nngwe ka go tlaleletsa gongwe go tlosa gongwe go fetola tshedimosetso epe fela e e mo rekotong eo;
c o simololang, fetolang gongwe a senya rekoto ntle le tetla ya go dira jalo;
d o retelelwang ke go simolola gongwe go fetola rekoto fa go tlhokega sentle gore a dire jalo;
e o tlamelang ka tshedimosetso e e fosagetseng ka maikaelelo a gore e akarediwe mo rekotong;
f ntle le tetla, a dirang khophi ya karolo nngwe fela ya rekoto;
g ntle le tetla, a golaganyang dintlha tsa sebele tsa bosupa tsa rekoto ya modirisi le dintlha dingwe fela tsa rekoto eo tse di amanang le seemo sa modirisi, kalafi gongwe hisetori;
h a fitlhelelang direkoto gongwe thulaganyo ya go tshola direkoto e seng ka fa molaong, go akarediwa go kgoreletsa tshedimosetso e e fetisiwang go tswa go motho mongwe, gongwe karolo ya thulaganyo ya go tshola direkoto, go ya go yo mongwe gongwe e nngwe;
i ntle le tetla, a golaganya karolo nngwe fela ya khomphiutara gongwe thulaganyo e nngwe ya eleketoroniki e direkoto di beilweng mo go yona go-
khomphiutara e nngwe fela gongwe thulaganyo e nngwe ya eleketoroniki gongwe theminale e nngwe fela gongwe setlhongwa sengwe se se golagantsweng le, gongwe se e leng karolo ya khomphiutara e nngwe gongwe thulaganyo ya eleleketoroniki; gongwe j ntle le tetla, a baakanya gongwe a tshwenyana le tiro ya-
karolo nngwe fela ya thulaganyo e e dirang ya khomphiutara gongwe thulaganyo e nngwe ya eleketoroniki e direkoto tsa modirisi di beilweng mo go yona; gongwe karolo nngwe fela ya lenaneo le le dirisiwang go kwala direkoto, go boloka, go goga gongwe go bontsha tshedimosetso mo khomphiutareng gongwe thulaganyo e nngwe ya eleketoroniki e direkoto tsa modirisi di bewang mo go yona, o dira tlolomolao mme a ka atlholwa ka go lefisiwa gongwe go tswalelwa kwa kgolegelong sebaka se se sa feteng ngwaga, gongwe a atlholelwa go lefisiwa le go tswalelwa kwa kgolegelong mmogo.
Go tlhagisa dingongorego
 Motho yo mongwe le yo mongwe a ka tlhagisa ngongorego mabapi le ka moo a tshwerweng ka teng kwa setheong sa boitekanelo mme ngongorego eo ya batlisisiwa.
Mokhuduthamaga yo o maleba le khansele e nngwe le e nngwe ya lekgotlatoropo ba tshwanetse go tlhama ditsela tsa go tlhagisiwa ga dingongorego mo mafelong a thulaganyo ya bosetšhaba ya boitekanelo e ba rweleng maikarabelo a ona.
Tsela ya go tlhagisa dingongorego e tshwanetse -
a go bontshiwa ke ditheo tsotlhe tsa boitekanelo ka tsela e e leng gore e kgona go bonwa ke motho mongwe le mongwe yo o tsenang mo setheong mme badirisi ba tshwanetse go tlamelwa ka tshedimosetso ya seno gangwe le gape;
b gore kwa ditheong tsa poraefete tsa boitekanelo, e nne le ka moo go ka tlhagisiwang dingongorego kwa tlhogong ya setheo se se maleba ka gona;
c akaretse ditlamelo tsa gore go amogelwe le go lemoga ngongora nngwe le nngwe e e rometsweng kwa setheong sa boitekanelo, go sa tshwenye gore a e wela mo molelwaneng gongwe taolo ya setheo seo gongwe nnyaya; mme gape d e letle gore go nne le phetiso ya ngongora e e seng mo molelwaneng gongwe taolong ya setheo sa boitekanelo go ya go bothati gongwe setheo se se maleba.
Fa a tlhagisa ngongorego, motho yo o kabakanngwang mo karolwaneng ya 1 o tshwanetse go latela ditsela tse di beilweng ke Mokhuduthamaga yo o maleba gongwe khansele e e maleba ya lekgotlatoropo, go ya fela ka mabaka.
Maikarabelo a badirisi
Modirisi o tshwanetse -
a go ikobela melawana ya setheo sa boitekanelo fa a amogela kalafi gongwe a dirisa ditirelo tsa boitekanelo kwa setheong sa boitekanelo;
b go lebeletswe karolo ya 14, a tlamele motlamedi wa tlhokomelo ya boitekanelo ka tshedimosetso e e nepagetseng malebana le seemo sa gagwe sa boitekanelo mme a dirisane mmogo le batlamedi ba tlhokomelo ya boitekanelo fa a dirisa ditirelo tsa boitekanelo;
c a bontshe batlamedi ba tlhokomelo ya boitekanelo le badiri ba boitekanelo seriti le tlhotlo; mme d a saene setifikeiti sa kgololo gongwe kgololo ya maikarabelo fa a gana go amogela kalafi e e atlenegisiwang.
Ditshwanelo tsa badiri ba tlhokomelo ya boitekanelo
 Badiri ba tlhokomelo ya boitekanelo ga ba a tshwanela go kgethololwa ka ntlha ya seemo sa bona sa boitekanelo.
Karolwana ya 1 e sa tshwenye, fela go lebeletswe molao mongwe fela o o maleba, tlhogo ya setheo sa boitekanelo se se amegang, go ya ka kaedi nngwe fela e e rebotsweng ke Tona, a ka baya dipeelo mo ditirelong tse di ka tlamelwang ke motlamedi wa tlhokomelo ya boitekanelo gongwe modiri wa boitekanelo go ya ka seemo sa gagwe sa boitekanelo.
Go lebeletswe molao mongwe le mongwe fela o o maleba, setheo se sengwe le se sengwe sa boitekanelo se tshwanetse go tlhoma dikgato tsa go fokotsa -
a kgobalo ya motho gongwe tshenyo ya thoto ya modiri wa tlhokomelo ya boitekanelo yo o dirang mo setheong seo; le b phetiso ya malwetse.
Motlamedi wa tlhokomelo ya boitekanelo a ka gana go alafa modirisi yo o lwang gongwe a tlhapatsa gongwe a mo tshwenya ka mabaka a thobalano.
KGAOLO 3
BOITEKANELO JWA SETŠHABA
Ditiro tsa kakaretso tsa lefapha la bosetšhaba
 Mokaedi Kakaretso o tshwanetse -
a go netefatsa go diragadiwa ga pholesi ya bosetšhaba ya boitekanelo go ya jaaka e amana le lefapha la bosetšhaba; mme b a rebole kaedi ya tiragatso ya pholesi ya bosetšhaba ya boitekanelo
Mokaedi Kakaretso o tshwanetse, go ya ka pholesi ya bosetšhaba ya boitekanelo -
a go gokagana le mafapha a bosetšhaba a boitekanelo kwa dinageng tse dingwe gammogo le bathusi ba boditšhabatšhaba;
b go rebola, le go tsweletsa go ikobela ga ditekanyetso le seemo mo mererong ya boitekanelo, go akarediwa -
tsereganyo ya kotlo seemo sa tikologo se se tsewang e le kotsi ya boitekanelo;
tiriso, kabo le go bonwa ga dithišu tsa batho, madi, ditlhagiswa tsa madi le dikamete;
iv. go opafatsa le go senya mpa;
v. tlamelo ya ditirelo tsa boitekanelo, go akarediwa tlhokomelo ya boitekanelo jwa loago, mmele le tlhaloganyo;
vi. ditirelo tsa boitekanelo go batho ba ba golegilweng le batho ba ba emetseng go sekisiwa;
vii. ditirelo tsa jenetiki; le viii. morero o mongwe le o mongwe fela o o amang seemo sa boitekanelo sa batho ba ba mo diporofenseng tse di fetang bongwe;
c go tsweletsa go ikobelwa ga ditekanyetso le seemo sa katiso ya badiri ba boitekanelo;
d go supa maikemisetso a bosetšhaba a boitekanelo le dintlha tse di tlang pele gammogo le go tlhokomela tswelelopele ya tiragatso ya tsona;
e go gokaganya ditirelo tsa boitekanelo le bongaka ka nako ya matlhotlhapelo a bosetšhaba;
f go nna le seabe mo ditirisanommogong tsa maphata a a farologaneng gammogo le mafapha a a farologaneng;
g go tsweletsa boitekanelo le mokgwatshelo o o rotloetsang boitekanelo;
h go tsweletsa gore baagi ba nne le seabe mo togamaanong, tlamelong le tshekatshekong ya ditirelo tsa boitekanelo;
i go dira le go gokaganya patlisiso ya thulaganyo ya boitekanelo mo togamaanong, tshekatshekong le tsamaisong ya ditirelo tsa boitekanelo;
j go gokaganya tlamelo ya ditirelo tsa taolo ya kgotlelego ya tikologo ka fa gare ga meago le kwa ntle;
k go gokaganya le go tsweletsa tlamelo ya ditirelo tsa boitekanelo gore go nne le tsamaiso, thibelo le taolo ya malwetse a a tshelanwang le a a sa tshelanweng ; le l go gokaganya ditirelo tsa boitekanelo tse di tlamelwang ke lefapha la bosetšhaba le ditirelo tsa boitekanelo tse di tlamelwang ke diporofense mme a tlamele ka ditirelo tsa tlaleletso tsa boitekanelo jaaka go tla bo go tlhokega go tlhama thulaganyo e e akaretsang ya bosetšhaba ya boitekanelo.
a Mokaedi Kakaretso o tshwanetse go baakanya maano a togamaano a pakakhutshwe a boitekanelo le badiri ngwaga le ngwaga gore go diragadiwe dithata le gore lefapha la bosetšhaba le diragatse maikarabelo a lona.
c Maano a bosetšhaba a boitekanelo a a kabakanngwang mo temeng ya a a tshwanetse go nna motheo wa -
tekanyetsokabo ya ngwaga le ngwaga jaaka e tlhokwa ke lefapha la bosetšhaba le le rweleng maikarabelo a ditšhelete le ditshenyegelo tsa mmuso; le tiragatso nngwe le nngwe ya togamaano ya puso jaaka go tla bo go tlhokega go ya ka molao mongwe fela.
Maano a bosetšhaba a boitekanelo a tshwanetse go ikobela pholesi ya bosetšhaba ya boitekanelo.
Mokaedi Kakaretso o tshwanetse go kopanya maano a boitekanelo a lefapha la bosetšhaba le a mafapha a diporofense ngwaga le ngwaga mme a dire tlhagiso ya maano a a kopaneng a boitekanelo kwa Khanseleng ya Bosetšhaba ya Boitekanelo.
Go tlhamiwa le botokololo jwa Khansele ya Bosetšhaba ya Boitekanelo
 Ka go riana go tlhamiwa khansele e e tla itseweng jaaka Khansele ya Bosetšhaba ya Boitekanelo.
Khansele ya Bosetšhaba ya Boitekanelo e dirwa ke -
a Tona, gongwe yo a mo tlhophileng, yo o dirang jaaka monnasetilo;
b Motlatsatona ya Boitekanelo, fa a le gona;
c Bakhuduthamaga ba ba maleba;
d mokhanselara a le mongwe wa lekgotlatoropo yo o emelang pusoselegae e e rulaganeng mme a thapilwe ke mokgatlho wa bosetšhaba o o kabakanngwang mo karolong ya 163a ya Molaotheo;
e Mokaedi Kakaretso le Batlatsa-Mokaedi Kakaretso ba lefapha la bosetšhaba;
f tlhogo ya lefapha la porofense nngwe le nngwe;
g motho a le mongwe fela yo o thapilweng mme a tlhophilwe ke mokgatlho wa bosetšhaba o o kabakanngwang mo karolong ya 163a ya Molaotheo; le h tlhogo ya Tirelo ya Boitekanelo ya Sesole sa Aforika Borwa.
Ditiro tsa Khansele ya Bosetšhaba ya Boitekanelo
 Khansele ya Bosetšhaba ya Boitekanelo e tshwanetse go gakolola Tona ka -
a pholesi e e amanang le morero mongwe le mongwe o o tla sireletsang, tsweletsang, tokafatsang le go tlhokomela boitekanelo jwa setšhaba, go akarediwa -
maikarabelo a boitekanelo a batho ka bobona le maphata a setšhaba le a poraefete;
maikemisetso, ditlapele, ditekanyetso le seemo malebana le go tlamelwa ka ditirelo tsa boitekanelo le tlamelo ya ditšhelete ka tekatekano;
kgokaganyo e e bokgoni ya ditirelo tsa boitekanelo;
iv. togamaano ya badiri, tlhagiso, tsamaiso le tlhabololo;
v. tlhabololo, theko le tiriso ya thekenoloji ya boitekanelo;
vi. ditsela tse di nang le tekatekano tsa ditšhelete go lebeletswe go tlamelwa ka matlole a ditirelo tsa boitekanelo;
vii. thulaganyo le tiragatso ya mananeo a gore go nne le tlamelo ya phetiso e e lolameng ya badirisi magareng ga ditheo tsa boitekanelo gongwe batlamedi ba tlhokomelo ya boitekanelo, gongwe go dira gore go nne le kopano magareng ga ditheo tsa boitekanelo tsa setšhaba le tsa poraefete;
viii. thuso ya ditšhelete le thuso e nngwe fela e e amogetsweng go tswa kwa dipusong tsa dinaga di sele le mekgatlho e e ralalang dipuso gongwe e e seng ya puso, seemo se se malebana le go amogela thuso ya go nna jalo gammogo le ditsela tsa go netefatsa gore go ikobelwa seemo seno;
ix. tshekatsheko ya leroborobo le tlhokomelo ya tlhagelelo ya bosetšhaba le ya porofense, go lebeletswe malwetse a magolo gammogo le dintlha tse di ka nnang supang kotsi ya malwetse; le x. go bona, go tsweletsa le go dirisa dipoelo tsa dipalopalo;
b molao o o tshitsintsweng malebana le merero ya boitekanelo pele ga molao oo o ka itsesewe kwa Palamenteng gongwe ke kokoanopeomolaong ya porofense;
c ditekanyetso le seemo sa go tlhamiwa ga ditheo tsa boitekanelo;
d kaedi ya tsamaiso ya dikgaolo tsa boitekanelo;
e tiragatso ya pholesi ya bosetšhaba ya boitekanelo;
f maano a a kopantsweng a bosetšhaba le a porofense a boitekanelo a a kabakanngwang mo karolong ya 215;
g togamaano e e kopantsweng ya bosetšhaba ya patlisiso ya boitekanelo; le h tiragatso ya tiro e nngwe le e nngwe fela e e rebotsweng ke Tona.
Khansele ya Bosetšhaba ya Boitekanelo e ka swetsa ka nako, kaedi le thulaganyo ya paakanyo ya maano a bosetšhaba le a porofense a boitekanelo.
Khansele ya Bosetšhaba ya Boitekanelo e tshwanetse go leka go fitlhelela ditshwetso tsa yona ka tumelano, fela fa go sa kgonagaleng gore tshwetso e ka tsewa ka tumelano, tshwetso ya bontsi jwa ditokololo tsa Khansele ya Bosetšhaba ya Boitekanelo ke tshwetso ya Khansele ya Bosetšhaba ya Boitekanelo.
Khansele ya Bosetšhaba ya Boitekanelo e ka batla maikutlo gongwe ya amogela ditlhagiso go tswa go motho mongwe le mongwe, mokgatlho, setheo gongwe bothati.
Khansele ya Bosetšhaba ya Boitekanelo e ka tlhama komiti gongwe dikomiti tse dintsi go e gakolola ka morero mongwe le mongwe fela;
Khansele ya Bosetšhaba ya Boitekanelo e swetsa ka thulaganyo ya dikopano tsa yona.
Khoramo ya Khansele ya Bosetšhaba ya Boitekanelo ke bonnye, halofo ya ditokololo le motho a le mongwe.
Tona gongwe yo a tlhophilweng ke Tona jaaka go kabakanngwa mo karolong ya 222, o tshwanetse go bitsa kopano ya ntlha ya Khansele ya Bosetšhaba ya Boitekanelo mo sebakeng sa malatsi a le 60 morago ga Molao ono o sena go simolola go dira.
Foramo ya Bosetšhaba ya Patlomaikutlo ya Boitekanelo
 Tona o tshwanetse go tlhama bothati jo bo tla itseweng jaaka Foramo ya Bosetšhaba ya Patlomaikutlo.
Foramo ya Bosetšhaba ya Patlomaikutlo ya Boitekanelo e tshwanetse go tsweletsa le go gokaganya tshusumetsano, tlhaeletsano le go amogana tshedimosetso mo dintlheng tsa bosetšhaba tsa boitekanelo magareng ga baemedi ba lefapha la bosetšhaba, mekgatlho ya bosetšhaba e e supilweng ke Tona gammogo le bothati jwa porofense jwa patlomaikutlo jaaka bo kabakanngwa mo karolong ya 28.
a Go lebeletswe ditema b le c, Tona o tla swetsa ka botokololo le lefelo, letlha le nako ya kopano nngwe le nngwe ya Foramo ya Bosetšhaba ya Patlomaikutlo ya Boitekanelo.
b Foramo ya Bosetšhaba ya Patlomaikutlo ya Boitekanelo e tshwanetse go akaretsa banni-le-seabe ba ba maleba.
c Foramo ya Bosetšhaba ya Patlomaikutlo ya Boitekanelo e tshwanetse go kopana bonnye, gangwe mo dikgweding dingwe le dingwe di le 12.
KGAOLO 4
BOITEKANELO JWA POROFENSE
Ditirelo tsa boitekanelo tsa porofense le ditiro ka kakaretso tsa mafapha a diporofense
 Mokhuduthamaga yo o maleba o tshwanetse go netefatsa gore go diragadiwa pholesi ya bosetšhaba ya boitekanelo, ditekanyetso le seemo kwa porofenseng ya gagwe.
Tlhogo ya lefapha la porofense o tshwanetse gore, go ya ka pholesi ya bosetšhaba ya boitekanelo le pholesi e e maleba ya porofense ya boitekanelo e e mabapi le porofense e e maleba -
a a tlamele ka ditirelo tse di kgethegileng tsa dipetlele;
b a loge maano le go tsamaisa dithulaganyo tsa tshedimosetso tsa porofense tsa boitekanelo;
c a nne le seabe mo kgokaganong le tirisanommogong ya magareng ga diporofense le magareng ga maphata a a farologaneng;
d a gokaganye tlamelo ya matlole le tsamaiso ya ditšhelete tsa dikhansele tsa dikgaolo tsa boitekanelo;
e a tlamele dikhansele tsa dikgaolo tsa boitekanelo ka tshegetso ya setegeniki le dilojisitiki;
f a rulaganye, a gokaganye mme a tlhokomele ditirelo tsa boitekanelo mme o tshwanetse go sekaseka tlamelo ya ditirelo tsa boitekanelo;
g a gokaganye ditirelo tsa boitekanelo le tsa kalafi ka nako ya matlhotlhapelo a porofense;
h a rulaganye, a gokaganye patlisiso ka ga boitekanelo le ditirelo tsa boitekanelo;
i a rulaganye, a tsamaise le go tlhabolola badiri gore ba tlamele ka ditirelo tsa boitekanelo;
j a rulaganye tlhabololo ya dipetlele tsa setšhaba le tsa poraefete, ditheo tse dingwe tsa boitekanelo gammogo le baemedi ba boitekanelo;
k a laole le go tsamaiso ditshenyegelo le go tlamelwa ka ditšhelete ga ditheo tsa boitekanelo le baemedi ba setšhaba ba boitekanelo;
l a gokaganye le go tsweletsa tlamelo ya ditirelo tsa boitekanelo kwa maemelakepeng, ditirelo tse di akaretsang tsa ntlha tsa boitekanelo gammogo le ditirelo tsa dipetlele tsa baagi;
m a tlamele le go gokaganya ditirelo tsa tshoganyetso tsa bongaka gammogo le phatoloji ya forensiki, melemo ya kalafi ya forensiki gammogo le ditirelo tse di amanang natso, go akarediwa le tlamelo ya dimotšhari tsa kalafi tsa molao gammogo le ditirelo tsa kalafi tsa molao;
n a laole boleng jwa ditirelo le ditlamelo tsotlhe tsa boitekanelo;
o a tlamele ka ditirelo tsa boitekanelo tse di kabakanngwang ke mananeo a a rileng a ditirelo tsa porofense tsa boitekanelo;
p a tlamele le go tlhokomela didiriswa, dikoloi le ditlamelo tsa tlhokomelo ya boitekanelo mo lephateng la setšhaba;
q a batle maikutlo a baagi malebana le merero ya boitekanelo;
r a tlamele ka ditirelo tsa boitekanelo mo tirong;
s a tsweletse boitekanelo le mokgwatshelo o o rotloetsang boitekanelo;
t a tsweletse gore baagi ba nne le seabe mo thulaganyong, tlamelong le tshekatshekong ya ditirelo tsa boitekanelo;
u a tlamele ka ditirelo tsa taolo ya kgotlelego ya tikologo;
v a netefatse gore go nna le patlisiso ya dithulaganyo tsa boitekanelo; mme w a tlamele ka ditirelo tsa tsamaiso, thibelo le taolo ya malwetse a a tshelanwang le a a sa tshelanweng.
Tlhogo ya lefapha la boitekanelo e tshwanetse -
a go baakanya maano a togamaano a pakakhutshwe a boitekanelo le badiri ngwaga le ngwaga gore go diragadiwe dithata le gore lefapha la porofense le tlamele ka ditirelo tsa boitekanelo; mme b a tlhagise maano a go nna jalo go Mokaedi Kakaretso mo nakong e e beilweng le go ya ka kaedi e e rebotsweng ke Khansele ya Bosetšhaba ya Boitekanelo.
Maano a porofense a boitekanelo a tshwanetse go ikobela pholesi ya bosetšhaba ya porofense.
Go tlhamiwa le botokololo jwa Khansele ya Porofense ya Boitekanelo
 Ka go riana go tlhamiwa khansele e e tla itseweng jaaka Khansele ya Porofense ya Boitekanelo.
Khansele e nngwe le e nngwe ya Porofense ya Boitekanelo e dirwa ke -
a mokhuduthamaga yo o maleba, gongwe motho yo o mo tlhophileng, yo o dirang jaaka monnasetilo;
b mokhanselara a le mongwe fela go tswa kwa makgotlatoropong a magolo mo porofenseng fa go na le makgotlatoropo a go nna jalo mo porofenseng eo;
c mokhanselara a le mongwe fela go tswa kwa lekgotlatoropong lengwe le lengwe la kgaolo mo porofenseng;
d tlhogo ya lefapha la porofense;
e baemedi ba ba sa feteng tharo ba ba nang le seabe mo tsamaisong ya pusoselegae; le f palo ya batho ba bangwe e Mokhuduthamaga yo o maleba a e bonang e siame.
Batho ba ba kabakanngwang mo karolwaneng ya 2e ba tshwanetse go thapiwa ke mokgatlho oo maleba wa bosetšhaba le wa porofense o o kabakanngwang mo karolong ya 163a ya Molaotheo.
Ditiro tsa Khansele ya Porofense ya Boitekanelo.
 Khansele ya Porofense ya Boitekanelo e tshwanetse go gakolola Mokhuduthamaga yo o maleba ka -
a pholesi e e amanang le morero mongwe le mongwe o o tla sireletsang, tsweletsang, tokafatsang le go tlhokomela boitekanelo jwa porofense, go akarediwa -
maikarabelo a boitekanelo a batho ka bobona le maphata a setšhaba le a poraefete;
maikemisetso, ditlapele, ditekanyetso le seemo mo porofenseng malebana le go tlamelwa ka ditirelo tsa boitekanelo le tlamelo ya ditšhelete ka tekatekano;
kgokaganyo e e bokgoni ya ditirelo tsa boitekanelo mo porofenseng le magareng ga diporofense tsa boagisanyi;
iv. togamaano ya badiri, tlhagiso, tsamaiso le tlhabololo;
v. tlhabololo, theko le tiriso ya thekenoloji ya boitekanelo mo porofenseng;
vi. ditsela tse di nang le tekatekano tsa ditšhelete go lebeletswe go tlamelwa ka matlole a ditirelo tsa boitekanelo mo porofenseng;
vii. thulaganyo le tiragatso ya mananeo a gore go nne le tlamelo ya phetiso e e lolameng ya badirisi magareng ga ditheo tsa boitekanelo gongwe batlamedi ba tlhokomelo ya boitekanelo, gongwe go dira gore go nne le kopano magareng ga ditheo tsa boitekanelo tsa setšhaba le tsa poraefete;
viii. thuso ya ditšhelete le thuso e nngwe fela e e amogetsweng ke porofense go tswa kwa dipusong tsa dinaga di sele le mekgatlho e e ralalang dipuso gongwe e e seng ya puso, seemo se se malebana le go amogela thuso ya go nna jalo gammogo le ditsela tsa go netefatsa gore go ikobelwa seemo seno;
ix. tshekatsheko ya leroborobo le tlhokomelo ya tlhagelelo mo porofenseng, go lebeletswe malwetse a magolo gammogo le dintlha tse di ka supang kotsi ya malwetse; le x. go bona, go tsweletsa le go dirisa dipoelo tsa dipalopalo;
b molao o o tshitsintsweng malebana le merero ya boitekanelo pele ga molao oo o ka itsesewe kwa kokoanopeomolaong ya porofense;
c ditekanyetso le seemo sa go tlhamiwa ga ditheo tsa boitekanelo;
d kaedi ya tsamaiso ya dikgaolo tsa boitekanelo;
e tiragatso ya pholesi ya bosetšhaba le ya porofense ya boitekanelo;
f tiragatso ya tiro e nngwe le e nngwe fela e e rebotsweng ke Mokhuduthamaga yo o maleba.
Khansele ya Porofense ya Boitekanelo e ka swetsa ka nako, kaedi le thulaganyo ya paakanyo ya maano a dikgaolo tsa boitekanelo mo molelwaneng wa yona.
Khansele ya Porofense ya Boitekanelo e ka batla maikutlo gongwe ya amogela ditlhagiso go tswa go motho mongwe le mongwe, mokgatlho, setheo gongwe bothati.
Khansele ya Porofense ya Boitekanelo e swetsa ka thulaganyo ya dikopano tsa yona.
Khansele ya Porofense ya Boitekanelo e ka tlhama komiti gongwe dikomiti tse dintsi go e gakolola ka morero mongwe le mongwe fela;
Khoramo ya Khansele ya Porofense ya Boitekanelo ke bonnye, halofo ya ditokololo le motho a le mongwe.
Mokhuduthamaga yo o maleba gongwe yo a tlhophilweng ke Mokhuduthamaga jaaka go kabakanngwa mo karolong ya 262a, o tshwanetse go bitsa kopano ya ntlha ya Khansele ya Porofense ya Boitekanelo mo sebakeng sa malatsi a le 90 morago ga Molao ono o sena go simolola go dira.
Maphata a porofense a patlomaikutlo
 Mokhuduthamaga yo o maleba o tshwanetse go tlhama lephata la patlomaikutlo la porofense ya gagwe.
Lephata la porofense la patlomaikutlo le tshwanetse go tsweletsa le go gokaganya tshusumetsano, tlhaeletsano le go amogana tshedimosetso mo dintlheng tsa boitekanelo mo porofenseng magareng ga baemedi ba lefapha la porofense le mekgatlho ya porofense le ya makgotlatoropo e e supilweng ke Mokhuduthamaga yo o maleba.
a Go lebeletswe tema ya b le c, Mokhuduthamaga yo o maleba o tshwanetse go swetsa ka botokololo le lefelo, letlha le nako ya kopano nngwe le nngwe ya lephata la porofense la patlomaikutlo mo porofenseng ya gagwe.
b Lephata la porofense la patlomaikutlo le tshwanetse go akaretsa banni-le-seabe ba ba maleba.
c Lephata la porofense la patlomaikutlo le tshwanetse go kopana bonnye gangwe mo dikgweding dingwe le dingwe di le 12.
KGAOLO 5
THULAGANYO YA DIKGAOLO YA BOITEKANELO
Go tlhamiwa ga thulaganyo ya dikgaolo ya boitekanelo
 Ka go riana go tlhamiwa thulaganyo ya dikgaolo ya boitekanelo.
Thulaganyo e dirwa ke dikgaolo tse di farologaneng tsa boitekanelo mme melelwane ya dikgaolo tsa boitekanelo e tshwana le melelwane ya makgotlatoropo a kgaolo le a magolo.
Go kgaoganngwa ga dikgaolo tsa boitekanelo go nna dikgaolopotlana
 (a) Mokhuduthamaga yo o maleba, ka tumelano le Mokhuduthamaga yo o rweleng maikarabelo a puso selegae mo porofenseng eo mme go lebeletswe karolwana ya , a ka aroganya dikgaolo tsa boitekanelo mo porofenseng ka dikgaolopotlana mme a ka swetsa le go fetola melelwane ya dikgaolopotlana tseo.
b Mo mabakeng a mo go ona kgaolo ya boitekanelo e welang mo diporofenseng di feta bongwe, bakhuduthamaga ba diporofense tse di maleba ba tshwanetse go dumelana ka karoganyo nngwe le nngwe, tshwetso gongwe phetogo e e kabakanngwang mo temeng ya a.
c Dintlha tse di ka ga karoganyo nngwe le nngwe, tshwetso gongwe phetogo di tshwanetse go phasaladiwa mo Kaseteng.
Bakhuduthamaga ba ba kabakanngwang mo karolwaneng ya 1 ba tshwanetse go tlotla dintlha tse di beilweng mo dikarolong tsa 27 le 195 tsa Molaotheo le ditlhokego tse di beilweng mo karolong ya 25 ya Pusoselegae: Molao wa Melelwane ya Makgotlatoropo wa ngwaga wa 1998 Molao wa bo27 wa ngwaga wa 1998, bogolo segolo jaaka fa di amana le -
a tekatekano;
b phitlhelelo ya ditirelo;
c boleng;
d go kgona karoganyo;
e ditirelo ka botlalo;
f bokgoni;
g kgono;
h maikarabelo a selegae;
i go nna le seabe ga baagi;
j tsela ya tlhabololo le tirisano ya maphata; le k go nnela ruri.
Go tlhamiwa ga dikhansele tsa kgaolo tsa boitekanelo
 Mokhuduthamaga yo o maleba, morago ga go batla maikutlo a Mokhuduthamaga yo o rweleng maikarabelo a pusoselegae mo porofenseng eo, le khansele ya lekgotlatoropo le le maleba le legolo gongwe lekgotlatoropo la kgaolo, o tshwanetse go tlhama khansele ya kgaolo ya boitekanelo ya kgaolo nngwe le nngwe mo porofenseng ya gagwe.
a Khansele ya kgaolo ya boitekanelo e dirwa ke -
tokololo ya khansele ya lekgotlatoropo le legolo gongwe la kgaolo le le mo kgaolong eo ya boitekanelo, e e tlhophilweng ke khansele e e maleba;
motho yo o tlhophilweng ke mokhuduthamaga yo o maleba gore a mo emele;
tokololo ya khansele ya lengwe le lengwe la makgotlatoropo a selegae a a mo kgaolong ya boitekanelo, e tlhophilwe ke ditokololo tsa khansele e e maleba; le iv. batho ba sa fete tlhano, ba ba thapilweng ke Mokhuduthamaga yo o maleba morago ga go batla maikutlo a khansele ya lekgotlatoropo le legolo gongwe la kgaolo, fela jaaka go tla bo go le maleba.
b Tokololo e e kabakanngwang mo temeng ya ai ke monnasetilo wa khansele ya kgaolo ya boitekanelo.
c Moo go nang le kgaolo e e kgabaganyang molelwane, mongwe le mongwe wa Bakhuduthamaga ba ba maleba a ka thapa tokololo e e mo emelang mme batho ba ba kabakanngwang mo temeng ya aiv ba tshwanetse go thapiwa ke Bakhuduthamaga ba ba maleba ba sena go buisana.
Khansele ya kgaolo ya boitekanelo e tshwanetse -
a go tsweletsa tsamaiso ka tirisanommogo;
b go netefatsa gore go nna le kgokaganyo ya go loga maano, tekanyetsokabo, theko le tlhokomelo ya ditirelo tsotlhe tsa boitekanelo tse di amang baagi ba ya boitekanelo e khansele e e tlhametsweng; le c go gakolola Bakhuduthamaga ba ba maleba, ka Dikhansele tsa Porofense tsa Boitekanelo, le khansele ya lekgotlatoropo le le maleba le legolo gongwe la kgaolo, ka merero e e amanang le boitekanelo gongwe ditirelo tsa boitekanelo mo kgaolong ya boitekanelo e khansele e e tlhametsweng.
Khansele ya kgaolo ya boitekanelo e ka tlhama komiti e le nngwe gongwe go feta go e gakolola ka morero mongwe le mongwe fela.
Molao wa porofense o tshwanetse gore bonnye o nne le tlamelo ya -
a go dira ga dikhansele tsa kgaolo tsa boitekanelo;
b go rebolwa, morago ga go batla maikutlo a khansele e e maleba ya kgaolo ya boitekanelo, ke mokhuduthamaga yo o maleba le khansele ya lekgotlatoropo le le maleba le legolo gongwe la kgaolo, fela jaaka go tla bo go le maleba, ga tekanyetsokabo ka botlalo le diphitlhelelo tse di lebeletsweng tsa tiragatso ya ditirelo tsa boitekanelo mo kgaolong ya boitekanelo, tse magato a puso a porofense le a pusoselegae a tshwanetseng go dira dikakgelo mo go tsona; le c i ditsela tsa go fedisa go tlholana mo mabakeng a go sa kgoneng go fitlhelelwa tumelano magareng ga Mokhuduthamaga yo o maleba le khansele ya lekgotlatoropo mabapi le tekanyetsokabo gongwe diphitlhelelo tse di lebeletsweng tse di kabakanngwang mo temeng ya b mo pakeng e e tlhalositsweng mo molaong; le ii dikgato tsa paakanyo tse di tshwanetseng go tsewa fa tumelano e e kabakanngwang mo temaneng ya i e tlolwa.
Mokhuduthamaga yo o maleba o tshwanetse go netefatsa gore kgaolo nngwe le nngwe ya boitekanelo le kgaolopotlana nngwe le nngwe ya boitekanelo e tsamaisiwa ka bokgoni.
Ditirelo tsa boitekanelo tse di tshwanetseng go tlamelwa ke makgotlatoropo
 Makgotlatoropo otlhe a magolo gongwe a dikgaolo a tshwanetse go netefatsa gore go tlamelwa ka ditirelo tse di maleba tsa boitekanelo tsa lekgotlatoropo ka bokgoni le ka tekatekano kwa mafelong a ona.
Mokhuduthamaga yo o maleba o tshwanetse go rebolela ditirelo tseo tsa boitekanelo kwa lekgotlatoropong mo porofenseng ya gagwe jaaka go kabakanngwa mo karolong ya 1564 ya Molaotheo.
Tumelano e e kabakanngwang mo karolong ya 1544 ya Molaotheo e itsege jaaka tumelano ya tirelo mme e tshwanetse go nna le tlamelo ya -
a ditirelo tse di tla tlamelwang ke lekgotlatoropo;
b ditlamelo tse Mokhuduthamaga yo o maleba a tshwanetseng go tlamela ka tsona;
c seemo sa tiragatso se se tshwanetseng go dirisediwa go tlhokomela ditirelo tse di tlamelwang ke lekgotlatoropo; le d seemo se mo go sona go ka khutlisiwang tumelano.
Paakanyo ya maano a dikgaolo tsa boitekanelo
 Motsamaisi mongwe le mongwe wa boitekanelo wa lekgotlatoropo la kgaolo gongwe le legolo o tshwanetse gore mo sedikeng sa tekanyetsokabo ya bosetšhaba, a kwale le go tlhagisa kwa khanseleng e e maleba ya kgaolo ya boitekanelo le mokhuduthamaga yo o maleba, leano la kgaolo ya boitekanelo le le kwadilweng go ya ka kaedi ya bosetšhaba e e rebotsweng ke Mokaedi Kakaretso, go ntse go tlotliwa dipholesi tsa bosetšhaba le tsa porofense tsa boitekanelo le ditlhokego tsa maano a a maleba a tlhabololo e e kopaneng go ya ka karolo ya 25 ya Pusoselegae: Molao wa Thulaganyo ya Makgotlatoropo wa ngwaga wa 2000 (Molao wa bo32 wa ngwaga wa 2000).
Mokhuduthamaga yo o maleba o tshwanetse go netefatsa gore kgaolo nngwe le nngwe ya boitekanelo e kwala le go diragatsa leano la kgaolo la badiri go ya ka kaedi ya bosetšhaba e e rebotsweng ke Mokaedi Kakaretso.
Dithulaganyo tsa kgabaganyo malebana le ditirelo tsa makgotlatoropo tsa boitekanelo
Go fitlha fa go sena go wediwa tumelano ya tirelo e e kabakanngwang mo karolong ya 32 , makgotlatoropo a tshwanetse gore, ka ditlamelo tse a nang natso, a tswelele go tlamela ka ditirelo tsa boitekanelo tse a ntseng a tlamela ka tsona, ngwaga pele ga Molao ono o simolola go dira.
KGAOLO 6
DITHEO TSA BOITEKANELO
Karoganyo ya ditheo tsa boitekanelo
Tona, ka molawana, a ka -
a aroganya ditheo tsa boitekanelo ka dikarolo tse di ka nnang maleba go ya ka -
seabe le tiro ya tsona mo thulaganyong ya bosetšhaba ya boitekanelo;
bogolo le lefelo le baagi ba di ba tlamelang ba leng mo go lona;
mofuta le seemo sa ditirelo tsa boitekanelo tse di ka kgonang go di tlamela;
iv. lefelo le di leng mo go lona le bogolo jo di kgonang go bo fitlhelela;
v. botlhokwa jwa go rulaganya go tlamela ka ditirelo tsa boitekanelo go ya ka tekanyetso le seemo sa bosetšhaba mo letlhomesong le le kopaneng mme le gokaganngwa la bosetšhaba; le vi. mo mabakeng a ditheo tsa poraefete, gore a setheo se dira lotseno gongwe nnyaya; le b mo mabakeng a bookelo jwa bogareng, go swetsa ka go tlhamiwa ga boto ya bookelo le thulaganyo ya tsamaiso ya bookelo seo sa bogareng.
Setifikeiti sa tlhokego
 Motho ga a tshwanela -
a go tlhama, go aga, go baakanya gongwe go bona setheo sa boitekanelo gongwe bothusi jwa boitekanelo;
b go oketsa palo ya malao kwa, gongwe go bona thekenoloji ya boitekanelo e e rebotsweng kwa, setheong sa boitekanelo gongwe bothusing jwa boitekanelo;
c go tlamela ka ditirelo tse di rebotsweng tsa boitekanelo; gongwe d go tswelela go dirisa setheo sa boitekanelo gongwe bothusi jwa boitekanelo morago ga go khutla ga dikgwedi di le 24 go tloga ka letlha le Molao ono o simolotseng go dira ka lona, ntle le go nna le setifikeiti sa tlhokego.
Motho yo o eletsang go bona gongwe go ntšhwafatsa setifikeiti sa tlhokego o tshwanetse go dira kopo go Mokaedi Kakaretso ka tsela e e rebotsweng mme o tshwanetse go duela tuelo e e rebotsweng ya kopo.
Pele ga Mokaedi Kakaretso a ka rebola gongwe a ntšhwafatsa setifikeiti sa tlhokego, o tshwanetse go ela tlhoko -
a tlhokego ya gore go nne le tlhomamo ya tlhabololo ya ditirelo tsa boitekanelo go ya ka maano a bosetšhaba, a porofense le a makgotlatoropo;
b botlhokwa jwa go tsweletsa phasalatso le thulaganyosešwa ya ditirelo tsa boitekanelo le ditlamelo tsa tlhokomelo ya boitekanelo, le botlhokwa jwa go siamisa go tlhoka tekatekano go lebeletswe dintlha tsa semorafe, bong, ikonomi le bonno;
c botlhokwa jwa go tsweletsa motswako o o maleba wa ditirelo tsa setšhaba le tsa poraefete tsa boitekanelo;
d dintlha tsa lemorago le leroborobo tsa baagi ba ba tshwanetseng go tlamelwa ka tirelo;
e mesola le dithapolo tse di ka nnang gona mo ditirelong tsa boitekanelo tsa setšhaba le tsa poraefete tse di gona ga jaana le mo baaging bangwe le bangwe ba ba amegang;
f botlhokwa jwa go sireletsa gongwe go tsweletsa batho gongwe dikarolo tsa batho tse di rebotsweng go ya ka Molao wa Tekatekano ya Thapo wa ngwaga wa 1998 Molao wa bo55 wa ngwaga wa 1998, mo lephateng la dikgwebopotlana;
g dipoelo tse di ka nnang gona tsa patlisiso le tlhabololo malebana le go tokafatsa tlamelo ka tirelo ya boitekanelo;
h botlhokwa jwa go netefatsa gore go nna le ditlamelo ga go tlhole dithotloetso tse di sa nnang sentle go batlamedi ba ditirelo tsa boitekanelo le badiri ba boitekanelo;
i fa go le maleba, boleng jwa ditirelo tsa boitekanelo tse mokopi a tlametseng ka tsona mo nakong e e fetileng;
j kgonagalo ya gore bokgoni jwa ditšhelete jwa setheo sa boitekanelo gongwe bothusi jwa boitekanelo bo tla nnela ruri;
k botlhokwa jwa go netefatsa go nna teng le tiriso e e maleba ya badiri le thekenoloji ya boitekanelo;
l gore a setheo sa boitekanelo sa poraefete ke se se dirang lotseno gongwe nnyaya; le m fa go le maleba, go ikobela ditlhokego tsa setifikeiti sa go se ikobele ditlhokego.
Mokaedi Kakaretso a ka batlisisa ntlha nngwe le nngwe e e malebana le kopo ya go rebolwa gongwe go ntšhwafadiwa ga setifikeiti sa tlhokego mme a ka kopa tshedimosetso epe fela e e ka tlhokegang gore a kgone go dira tshwetso malebana le kopo e e riling.
Mokaedi Kakaretso a ka rebola gongwe a ntšhwafatsa setifikeiti sa tlhokego go lebeletswe -
a gore motshodi o ikobela ditekanyetso le seemo sa bosetšhaba sa tiro sa ditheo tsa boitekanelo le bothusi jwa boitekanelo, jaaka go le maleba; le b seemo sengwe le sengwe malebana le -
mofuta gongwe bogolo jwa ditirelo tse di tla bong di tlamelwa ke setheo sa boitekanelo gongwe bothusi jwa boitekanelo;
badiri le didiriswa tsa tlhatlhobo le tsa kalafi gamogo le go phasaladiwa ga badiri gongwe tiriso ya didiriswa tsa go nna jalo;
tirisanommogo ya lephata la setšhaba le la poraefete;
iv. mefuta ya katiso e e tla tlamelwang ke setheo sa boitekanelo gongwe bothusi jwa boitekanelo; le v. ditlhokego dingwe le dingwe tse di kabakanngwang mo karolwaneng ya .
Mokaedi Kakaretso a ka gogela morago setifikeiti sa tlhokego -
a ka katlenegiso ya Kantoro ya Go ikobelwa ga Seemo go ya ka karolo ya 797b;
b fa go tswelela ka tiro ga setheo sa boitekanelo gongwe bothusi jwa boitekanelo, fela jaaka go le maleba, gongwe ditiro tsa motlamedi wa tlhokomelo ya boitekanelo gongwe modiri wa boitekanelo yo o dirang mo setheong sa boitekanelo, di ka nna le kotsi e kgolo mo boitekanelong jwa setšhaba;
c fa setheo sa boitekanelo gongwe bothusi jwa boitekanelo, fela jaaka go le maleba, gongwe motlamedi wa tlhokomelo ya boitekanelo gongwe modiri wa boitekanelo yo o dirang mo setheong sa boitekanelo a sa kgone gongwe a sa battle go ikobela ditekanyetso gongwe seemo se se beilweng sa tiro se se botlhokwa mo boitekanelong le pabalesegong ya badirisi; gongwe d fa setheo sa boitekanelo gongwe bothusi jwa boitekanelo,fela jaaka go le maleba, gongwe motlamedi wa tlhokomelo ya boitekanelo gongwe modiri wa boitekanelo yo o dirang mo setheong sa boitekanelo a tsweletse go gatakaka ditshwanelo tsa molaotheo tsa badirisi gongwe a kgoreletsa Mmuso mo go diragatseng maikarabelo a ona a go tswelela go fitlhelela tshwanelo ya molaotheo ya go fitlhelela ditirelo tsa boitekanelo.
Fa Mokaedi Kakaretso a gana kopo ya setifikeiti sa tlhokego gongwe a gogela morago setifikeiti sa tlhokego, Mokaedi Kakaretso o tshwanetse gore mo sebakeng se se amogelesegang, a tlamele mokopi gongwe motshodi, fela jaaka go le maleba, mabaka a a kwadilweng a go gana goo gongwe go gogelwa morago.
Sebaka sa setifikeiti sa tlhokego
Setifikeiti sa tlhokego se dira sebaka se se rebotsweng, fela sebaka seo se se rebotsweng ga se a tshwanela go feta dingwaga di le 20.
Boikuelo go tona kgatlhanong le tshwetso ya Mokaedi Kakaretso
 Motho mongwe le mongwe yo o utlwisitsweng botlhoko ke tshwetso ya Mokaedi Kakaretso go ya ka karolo ya 36, a ka ikuela ka go kwalela Tona kgatlhanong le tshwetso eo.
Boikuelo joo bo tshwanetse -
a go tsenngwa mo sebakeng sa malatsi a le 60 go tswa kwa letlheng le Mokaedi Kakaretso a fileng mabaka a a kwadilweng a tshwetso gongwe letlha le le kwa moragonyana jaaka Tona a ka letla; mme b bo tlhalose mabaka a boikuelo.
Morago ga go sekaseka mabaka a boikuelo le mabaka a tshwetso ya Mokaedi Kakaretso, Tona, ka bonako jo bo ka kgonagalang -
a a tlhomamise, a beele thoko gongwe a fetole tshwetso; gongwe b a dire gore tshwetso nngwe le nngwe fela e e kaneng e le gona e emelwe ke tshwetso ya Mokaedi Kakaretso.
Tona o tshwanetse go naya moikuedi mabaka a a kwadilweng a tshwetso eo mo sebakeng se se amogelesegang.
Melawana e e malebana le ditifikeiti tsa tlhokego
 Tona, morago ga go batla maikutlo a Khansele ya Bosetšhaba ya Boitekanelo, a ka dira melawana e e malebana le -
a ditlhokego tsa go rebolwa gongwe go ntšhwafadiwa ga setifikeiti sa tlhokego;
b ditlhokego tsa setifikeiti sa tlhokego sa ditheo tsa boitekanelo le bothusi jwa boitekanelo tse di gona ka nako ya go simolola go dira ga Molao ono;
c ditlhokego tsa setifikeiti sa tlhokego sa ditheo tsa boitekanelo le bothusi jwa boitekanelo tse di simololang go nna gona morago ga go simolola go dira ga Molao ono;
d morero mongwe le mongwe fela o o malebana le go rebolwa ga setifikeiti sa tlhokego le tlhatlhobo le tsamaiso ya ditheo tsa boitekanelo le bothusi jwa boitekanelo.
Melawana e e dirwang ka fa tlase ga karolwana 1 -
a e tshwanetse go netefatsa gore go nna le phasalatso le thulaganyosešwa ya boitekanelo, go lebeletswe thata ditlhopha tse di bokoa di tshwana le basadi, bagodi, bana le batho ba ba sa itekanelang mo mebeleng;
b e ka rebola tuelo e e tshwanetseng go duelwa malebana le dikopo tsa go rebolwa le go ntšhwafadiwa ga ditifikeiti tsa tlhokego;
c e tshwanetse go rebola popego le dithulaganyo tse di tla dirisiwang mo dikopong tsa go rebolwa le go ntšhwafadiwa ga ditifikeiti tsa tlhokego, le tshedimosetso e e tshwanetseng go tlhagisiwa le dikopo tsa go nna jalo;
d e tshwanetse go netefatsa le go tsweletsa go fitlhelelwa ga ditirelo tsa boitekanelo le tiriso e e tletseng ya ditlamelo tsa tlhokomelo ya boitekanelo, go lebeletswe thata ditlhopha tse di bokoa di tshwana le basadi, bagodi, bana le batho ba ba sa itekanelang mo mebeleng;
e e tshwanetse go netefatsa gore go ikobelwa ditlamelo tsa Molao ono le ditekanyetso le seemo sa bosetšhaba sa tiro sa go tlamela ka ditirelo tsa boitekanelo;
f e tshwanetse go leka go tila gongwe go thibela dikgwebo gongwe dithotloetso tse di sa nnang sentle tse di ka amang bosula, ditlhotlhwa le boleng jwa ditirelo tsa boitekanelo gongwe go fitlhelelwa ga ditirelo tsa boitekanelo ke badirisi;
g e tshwanetse go tila gongwe go thibela ditiro, dikema, gongwe dithulaganyo tsa batlamedi ba tlhokomelo ya boitekanelo gongwe ditheo tsa boitekanelo tse di thulanang ka tlhamalalo gongwe e seng ka tlhamalalo, di gatakakang gongwe di nyatsang maitsholo a a siameng a seporofešenale; mme h e tshwanetse go netefatsa gore boleng jwa ditirelo tsa boitekanelo tse di tlamelwang ke ditheo tsa boitekanelo le bothusi jwa boitekanelo bo ikobela ditekanyetso le seemo se se rebotsweng.
Ditlolomolao le dikotlhao malebana le setifikeiti sa tlhokego
 Motho mongwe le mongwe yo o dirang sengwe fela se se kabakanngwang mo karolong ya 36 ntle le setifikeiti sa tlhokego se se batlegang go ya ka karolo eo o dirile tlolomolao.
Motho mongwe le mongwe yo o tshwarelwang go tlola molao go ya ka karolwana ya 1 a ka atlholelwa go lefa gongwe go golegwa sebaka se se sa feteng dingwaga di le tlhano gongwe go lefa gammogo le go golegwa.
Tlamelo ya ditirelo tsa boitekanelo kwa ditheong tsa setšhaba tsa boitekanelo
 Tona, fa go lebeletswe bookelo jwa bogareng, le mokhuduthamaga yo o maleba, fa go lebeletswe ditheo tse dingwe tsotlhe tsa setšhaba tsa boitekanelo tse di mo porofenseng eo-
a a ka swetsa ka ditirelo tsa boitekanelo tse di ka tlamelwang kwa setheong sa setšhaba se se maleba sa boitekanelo;
b a ka rebola dithulaganyo le ditlhokego tsa go amogelwa le go fetisiwa go tswa kwa setheong sa setšhaba sa boitekanelo gongwe setlhopha sa ditheo tsa setšhaba tsa boitekanelo;
c go lebeletswe karolwana ya 2, a ka swetsa ka sejule ya dituelo, go akarediwa dikotlhao tsa go se latele dithulaganyo tse di kabakanngwang mo temeng ya b, tsa -
dikarolo tse di farologaneng tsa badirisi;
mefuta e e farologaneng ya kalafi; le dikarolo tse di farologaneng tsa ditheo tsa setšhaba tsa boitekanelo; le d ka go batla maikutlo mo bothating jo bo maleba jwa Matlotlo, a swetsa ka seelo sa lotseno le le kgobokantsweng ke setheo se se maleba sa setšhaba sa boitekanelo se se arogantsweng jaaka bookelo, e e ka salang mo bookelo le ka moo matlole ao a ka dirisiwang ka gona.
Fa go swediwa ka sejule ya dituelo, tuelo ya tirelo e e rileng ga e a tshwanela go farologana fa go lebeletswe badirisi ba e leng gore ga se baagi ba porofense.
Le fa go ntse go na le karolwana ya 2, porofense e baagi ba yona ba dirisang ditirelo tsa porofense e nngwe e tshwanetse go duelela porofense eo ditirelo tsa boitekanelo tse baagi ba go nna jalo ba tlametsweng ka tsona ka tsela le go ya jaaka go rebotswe ke Tona, morago ga go batla maikutlo a lephata la Matlotlo la Bosetšhaba, jaaka go le maleba mo bookelong sa bogareng, mme fa e le bookelo jo bongwe fela, bothati jwa Matlotlo jo bo maleba.
Tona o tshwanetse go thapa boto ya kemedi ya bookelo mo bookelong sengwe le sengwe sa bogareng gongwe mo setlhopheng sa dipetlele tsa bogareng.
Ditiro tsa boto ya bookelo jwa bogareng di tshwanetse go rebolwa ke Tona.
a Mokhuduthamaga yo o maleba o tshwanetse -
go thapa boto ya kemedi mo setheong sengwe le sengwe sa setšhaba sa boitekanelo se se aroganngwang jaaka septlele gongwe mo setlhopheng sa ditheo tsa setšhaba tsa boitekanelo mo porofenseng e e maleba;
go rebola ditiro tsa diboto tsa go nna jalo; le go rebola dithulaganyo tsa dikopano tsa boto.
b Bookelo jo bo kabakanngwang mo temeng ya a ga se akaretse bookelo jwa bogareng.
Diboto tse di kabakanngwang mo dikarolwaneng tsa 4 le 6 di tshwanetse go nna le -
a moemedi a le mongwe go tswa kwa yunibesithing nngwe le nngwe e e amanang le bookelo;
b mo mabakeng a boto e e kabakanngwang mo karolwaneng ya 4 gona, moemedi a le mongwe fela go tswa kwa lefapheng la bosetšhaba;
c mo mabakeng a diboto tse di kabakanngwang mo dikarolwaneng tsa 4 le 6, moemedi a le mongwe fela go tswa kwa lefapheng la porofense e bookelo jo bo maleba se leng mo go yona;
d baemedi ba sa fete tharo ba baagi ba ba direlwang ke septlele, go akarediwa ditlhopha tse di nang le dikgatlhego tse di kgethegileng tse di emetseng badirisi; le e baemedi ba sa fete tlhano ba badiri le batsamaisi ba bookelo, fela baemedi bao ga ba a tshwanela go bouta kwa dikopanong tsa boto.
Diboto tse di kabakanngwang mo dikarolwaneng tsa 4 le 6 di ka akaretsa batho ba ba sa feteng tlhano ba ba nang le bokgoni jo bo kgethegileng mo maphateng a tshwana le a bobalatlotlo, tsamaiso ya ditšhelete, tsamaiso ya badiri, tsamaiso ya tshedimosetso le merero ya molao.
Ditokololo tsa boto ya bookelo di thapiwa sebaka sa dingwaga di le tharo ka nako mme Tona, mo mabakeng a dipetlele tsa bogareng, gongwe Mokhuduthamaga yo o maleba, mo mabakeng a dipetlele tse dingwe, a ka dira gore tokololo nngwe e emelwe ke e nngwe fa go tlhokega jalo.
Dikomiti tsa ditleleniki le ditikwatikwe tsa baagi tsa boitekanelo
 Melao ya porofense e tshwanetse gore bobotlana, e tlamele ka gore mo porofenseng e e maleba, go tlhamiwe komiti ya -
b tikwatikwe ya boitekanelo ya baagi; gongwe c tleleniki le tikwatikwe ya boitekanelo ya baagi gongwe setlhopha sa ditleleniki le ditikwatikwe tsa boitekanelo tsa baagi.
Komiti e nngwe le e nngwe e e kabakanngwang mo karolwaneng ya 1 e tshwanetse gore bobotlana e akaretse -
a mokhanselara wa pusoselegae a le mongwe gongwe go feta;
b tokololo e le nngwe gongwe go feta ya baagi ba ba direlwang ke setheo seo sa boitekanelo; le c tlhogo ya tleleniki gongwe tikwatikwe eo ya boitekanelo.
Ditiro tsa komiti di tshwanetse go rebolwa mo peomolaong ya porofense eo.
Ditirelo tsa boitekanelo kwa ditheong tse e seng tsa boitekanelo le kwa ditheong tsa setšhaba tsa boitekanelo ntle le dipetlele
 Tona a ka rebola -
a seemopotlana le ditlhokego tsa tlamelo ya ditirelo tsa boitekanelo kwa mafelong a mangwe ntle le ditheo tsa boitekanelo, go akarediwa dikolo le mafelo a setšhaba; le b dikotlhao fa go na le tlolomolao gongwe go retelelwa ke go ikobela seemo gongwe ditlhokego tsa go nna jalo.
Melao ya porofense e tshwanetse go nna le tlamelo ya tlamelo ya ditirelo tsa boitekanelo kwa ditheong tsa boitekanelo mo porofenseng eo go na le kwa dipetlele.
a Tona, mo dikgatlhegong tsa boitekanelo le botshelo jwa batho ba ba yang kwa sekolong sa thupiso mme go lebeletswe ditlamelo tsa molao mongwe fela, a ka rebola seemo se go rupisiwa ga motho go ka dirwang ka gona fa e le karolo ya moletlo wa go aloga.
b Go tsweletsa karolwana eno -
"sekolo sa thupiso" se kaya lefelo le motho gongwe batho ba feta bongwe ba rupisiwang e le karolo ya moletlo wa go aloga; mme
"moletlo wa go aloga" o kaya moetlo wa setso o ka ona motho a tsenngwang mo mokgweng gongwe a newa seemo se se riling gongwe temogo mo baaging.
Tona, go lebeletswe ditlamelo tsa molao mongwe fela, a ka rebola ditlamelo tse di malebana le ditiro tsa setso tsa boitekanelo go netefata boitekanelo le botshelo jwa batho ba go dirwang ditiro tseo tsa boitekanelo mo go bona.
Phetiso go tswa kwa setheong se sengwe sa setšhaba go ya kwa go se sengwe
 Go lebeletswe Molao ono, modirisi a ka etela setheo sa setšhaba sa boitekanelo go bona ditirelo tsa boitekanelo.
Fa setheo sa setšhaba sa boitekanelo se sena bokgoni jwa go tlamela ka kalafi gongwe tlhokomelo e e tlhokegang, setheo seo sa setšhaba sa boitekanelo se ka fetisetsa modirisi yoo kwa setheong se se tshwanetseng sa setšhaba sa boitekanelo se se nang le bokgoni jwa go tlamela ka kalafi gongwe tlhokomelo e e maleba ka tsela e, mme go ya ka ditlhokego tse di tla bong di sweditswe ke Tona gongwe Mokhuduthamaga yo o maleba, fela jaaka go tla bo go le maleba.
Dikamano magareng ga ditheo tsa setšhaba le tsa poraefete tsa boitekanelo
 Tona o tshwanetse go rebola dithulaganyo tse di tla kgontshang gore go nne le dikamano tse di gokagantsweng magareng ga ditheo tsa poraefete le tsa setšhaba tsa boitekanelo mo tlamelong ya ditirelo tsa boitekanelo.
Lefapha la bosetšhaba, lefapha lengwe le lengwe fela la porofense, gongwe lekgotlatoropo le ka tsena mo tumelanong le motlamedi wa poraefete, setheo sa poraefete sa boitekanelo gongwe mokgatlho o e seng wa puso gore go fitlhelelwe maikemisetso mangwe fela a Molao ono.
Tumelano e e kabakanngwang mo karolwaneng ya 2 e tshwanetse go ikobela Molao wa Tsamaiso ya Ditšhelete tsa Setšhaba wa ngwaga wa 1999 Molao wa bo1 wa ngwaga wa 1999, gongwe molao wa tsamaiso ya ditšhelete tsa lekgotlatoropo, jaaka go tla bo go le maleba.
Maikarabelo a ditheo tsa poraefete tsa boitekanelo
Setheo sengwe le sengwe sa poraefete sa boitekanelo se tshwanetse go tlhokomela go nna le inšorense e e lekaneng go ka golola modirisi mo tshenyong e a ka e itemogelang ka ntlha ya phoso e e dirilweng ke mongwe wa badiri ba sona.
Tshekatsheko ya ditirelo tsa ditheo tsa boitekanelo
 Ditheo tsotlhe tsa boitekanelo di tshwanetse go ikobela ditlhokego tsa boleng le seemo se se rebotsweng ke Tona morago ga go batla maikutlo a Khansele ya Bosetšhaba ya Boitekanelo.
Ditlhokego tsa boleng le seemo se se kabakanngwang mo karolwaneng ya 1 di ka kaya badiri, thekenoloji ya boitekanelo, didiriswa, boitekanelo, meago, tlamelo ya ditirelo tsa boitekanelo; ditiro tsa kgwebo; pabalesego le tsela e badirisi ba fiwang bonno ka yona le ka moo ba tsholwang ka gona.
Kantoro ya Seemo sa Go Ikobelwa Seemo le Botlhatlhobi jwa Ditheo tsa Boitekanelo e tshwanetse go tlhokomela le go netefatsa boikobo ka ditlhokego tsa boleng le seemo se se kabakanngwang mo karolwaneng ya 1.
KGAOLO 7
TOGAMAANO YA BADIRI LE DITIKWATIKWE TSA BORUTEGI TSA BOITEKANELO
Tlhabololo le tlamelo ya badiri mo thulaganyong ya bosetšhaba ya boitekanelo
 Khansele ya Bosetšhaba ya Boitekanelo e tshwanetse go tlhama pholesi le kaedi, le go tlhokomela tlamelo ya phasalatso, tlhabololo, tsamaiso le tiriso ya badiri mo thulaganyong ya bosetšhaba ya boitekanelo.
Pholesi le kaedi e e kabakanngwang mo karolwaneng ya 1 e tshwanetse gore, magareng ga tse dingwe, e gokaganye le go tsweletsa -
a phasalatso e e lekaneng ya badiri;
b tlamelo ya badiri ba ba katisitsweng ka tshwanelo mo magatong otlhe a thulaganyo ya bosetšhaba ya boitekanelo gore go fitlhelelwe ditlhokego tsa setšhaba tsa tlhokomelo ya boitekanelo; le c tiriso e e bokgoni, go dira, tsamaiso le tshegetso ya badiri mo thulaganyong ya bosetšhaba ya boitekanelo.
Ntsifatso ya ditirelo tsa batlamedi ba tlhokomelo ya boitekanelo
Tona, ka tumelano ya Khansele ya Bosetšhaba ya Boitekanelo, o tshwanetse go swetsa ka kaedi e e tla kgontshang mafapha a porofense le dikhansele tsa kgaolo tsa boitekanelo go diragatsa mananeo a phasalatso e e tshwanetseng ya batlamedi ba tlhokomelo ya boitekanelo le badiri ba boitekanelo.
Foramo ya Khansele ya Semolao ya Baporofešenale ba Boitekanelo
 Ka go riana go tlhamiwa foramo e e tla itseweng jaaka Foramo ya Khansele ya Semolao ya Baporofešenale ba Boitekanelo e dikhansele tsotlhe tsa molao tsa baporofešenale ba boitekanelo di tshwanetseng go nna le kemedi mo go yona.
Foramo ya khansele ya Semolao ya Baporofešenale ba Boitekanelo e dirwa ke bannasetilo ba dikhansele semolao ya baporofešenale ba boitekanelo le bakwadisi gongwe batlhankedikhuduthamaga bagolo, fela jaaka go tla bo go le maleba, ba dikhansele semolao ya baporofešenale ba boitekanelo.
a Go tlaleletsa mo baemeding ba ba kabakanngwang mo karolwaneng ya 2, Tona a ka thapa -
baemedi ba le babedi ba lefapha la bosetšhaba;
baemedi ba le bararo ba baagi ba ba thapilweng mo go nngwe fela ya dikhansele tsa semolao tsa baporofešenale ba boitekanelo tse di kabakanngwang mo karolwaneng ya ; le baemedi ba le babedi ba ditheo tsa thuto e kgolo, mo Foramong ya Khansele ya Semolao ya Baporofešenale ba Boitekanelo.
b i Tona o tshwanetse go thapa motho yo o siameng jaaka monnasetilo wa Foramo ya Khansele ya Semolao ya Baporofešenale ba Boitekanelo.
ii Monnasetilo o tla nna mo kantoro sebaka se se tla bong se sweditswe le Tona fa a mo thapa, fela se sa fete dingwaga di le pedi, mme a ka thapiwa gape morago ga gore paka ya gagwe ya kantoro e khutle.
c Tokololo nngwe le nngwe ya Foramo ya Khansele ya Semolao ya Baporofešenale ba Boitekanelo, go akarediwa le monnasetilo, e tshwanetse go tswa mo kantorong fa -
fa a amogiwa dithoto;
fa a ilediwa go tlhola a dira mo porofešeneng ya gagwe go ya ka molao mongwe fela;
fa a nna le bolwetse jwa tlhaloganyo moo e leng gore go botlhokwa gore a tswalelwe, a tlhokomelwe gongwe a laolwe;
iv. fa a ka golegwa mo Rephaboliking kgotsa gongwe fela e le ka ntlha ya tlolomolao e e akaretsang go sa ikanyege gongwe tlolomolao e e leng gore e baka gore a atlholelwe go ya kgolegelong ntle le go itlhophela go lefa;
v. fa a khutla go nna moagi wa Aforika Borwa;
vi. fa a lofetse dikopano di feta bobedi tse di tlhomaganang tsa tsa Foramo ntle le tetla go tswa mo Foramong;
vii. a leboga tiro ka go kwala mme Tona a amogela seo;
viii. a khutla go nna le borutegi bope fela jo bo tlhokegang mo tirong eo ya gagwe; gongwe ix. Tona, mo dikgatlhegong tsa setšhaba, a khutlisa botokololo jwa gagwe.
Foramo ya Khansele ya Semolao ya Baporofešenale ba Boitekanelo e tshwanetse -
a go sireletsa dikgatlhego tsa setšhaba le badirisi;
b go netefatsa gore go nna le tlhaeletsano le kgokagano magareng ga dikhansele tsa Semolao tsa Baporofešenale ba Boitekanelo malebana le merero e e amang diporofešene tse di kwadisitsweng di feta bongwe;
c mo dikgatlhegong tsa setšhaba, e tsweletse kgokagano go ralala diporofešene le tlhaeletsano magareng ga diporofešene tse di kwadisitsweng;
d go tsweletsa tiro e e siameng mo ditirelong tsa boitekanelo le go amogana tshedimosetso magareng ga dikhansele tsa molao tsa baporofešenale ba boitekanelo;
e go netefatsa go tshwana ga ditiro le ditshwetso tsa dikhansele tsa molao tsa baporofešenale ba boitekanelo;
f go batla maikutlo le go gokagana le bothati bongwe le bongwe jo bo maleba mo mererong e e amang diporofešene tsotlhe tse di kwadisitsweng;
g go batlisisa le go tlhagisa pegelo, ka bo yona, ka kopo ya nngwe gongwe dingwe tsa dikhansele tsa molao tsa baporofešenale ba boitekanelo gongwe ka kopo ya Tona, ka morero mongwe le mongwe o o amang dingwe gongwe nngwe ya dikhansele tsa molao tsa baporofešenale ba boitekanelo;
h ka tsela e e rebotsweng, go dira jaaka rabadirisi malebana le dingongorego dingwe le dingwe fela tsa ditokololo tsa sethaba le batho ba bangwe malebana le dikhansele tse dikailweng mo karolwaneng ya 1;
i go gakolola Tona ka tlhabololo ya dipholesi tse di tsamaelanang tse di malebana le thuto le katiso gammogo le tiriso ka botlalo le phasalatso ya batlamedi ba boitekanelo;
j go tlhokomela le go gakolola Tona ka tiragatso ya pholesi ya boitekanelo go lebeletswe ka moo e amang batlamedi ba tlhokomelo ya boitekanelo le diporofešene tse di kwadisitsweng ka gona;
k go dira gore dikhansele tsa semolao tsa baporofešenale ba boitekanelo di ikarabele malebana le ditiro tsa tsona jaaka ditheo tsa setšhaba;
l go phasalatsa pegelo ya ngwaga le ngwaga ya khansele ya semolao ya baporofešenale ba boitekanelo;
m go baya diphitlhelelo tsa tokafatso ya tiro le dikhansele tsa semolao tsa baporofešenale ba boitekanelo le go tlhokomela tswelelopele ya tsona; le n go gakolola Tona le dikhansele tse di farologaneng tsa semolao tsa baporofešenale ba boitekanelo malebana le -
lenaneo la tiro la diporofešene tse di kwadisitsweng;
ditlhokego tse di tshwanang tsa thuto le katiso tsa batlamedi ba tlhokomelo ya boitekanelo;
diporofešene tse dintšhwa tse di tshwanetseng go laolwa;
iv. diphitlhelelo tse di beilweng, ditlapele, ditekanyetso le seemo malebana le phasalatso ya batlamedi ba tlhokomelo ya boitekanelo ka tekatekano;
v. tlhabololo, theko le tiriso ya thekenoloji ya tirelo ya boitekanelo;
vi. dithotloetso tse di sa nnang sentle mo diporofešeneng tse di kwadisitsweng;
vii. go ngoka, go sekaseka le go kwadisa baporofešenale ba tlhokomelo ya boitekanelo go tswa kwa dinageng di sele;
viii. kgokaganyo e e bokgoni ya maikemisetso le maikarabelo a dikhansele tse di farologaneng tsa semolao tsa baporofešenale ba boitekanelo;
ix. maikarabelo a batlamedi ba tlhokomelo ya boitekanelo mo go tsweletseng le go tlhokomela boitekanelo jwa setšhaba;
x. morero mongwe le mongwe fela o o ka rebolwang.
a Fa e tsweletse ka ditiro tsa yona, Foramo ya Khansele ya Semolao ya Baporofešenale ba Boitekanelo e ka -
batla maikutlo gongwe ya reetsa ditlhagiso ka motho mongwe le mongwe fela, setheo gongwe bothati; mme e ka tlhama komiti go e gakolola ka morero mongwe le mongwe fela.
b Komiti e e kabakanngwang mo temeng ya a ii e ka dirwa ke batho ba ba sa feteng supa ba ba tshwanetseng go nna le kitso e e maleba, boitseanape, bokgoni le maitemogelo a a tla kgontshang komiti go tlamela ka kgakololo e e tlhokegang.
c Monnasetilo wa Foramo o tshwanetse go nna tokololo ya komiti.
a Tshwetso ya Foramo ya Dikhansele tsa Semolao tsa Baporofešenale ba Boitekanelo e tshwanetse go tsewa ka diboutu tsa bontsi jwa bonnye pedi-tharong ya ditokololo tsa Foramo tse di leng gona kwa kopanong ya Foramo.
b Khoramo ya kopano nngwe le nngwe ya Foramo ke bonnye, halofo ya ditokololo tsa Foramo le a le mongwe.
c Mo mabakeng a go nang le tekatekano ya diboutu, monnasetilo wa Foramo o na le boutu ya tshwetso mo godimo ga boutu ya gagwe e e tlwaelegileng.
Foramo ya Dikhansele tsa Semolao tsa Baporofešenale ba Boitekanelo e ka swetsa ka thulaganyo ya dikopano tsa yona.
Foramo ya Dikhansele tsa Semolao tsa Baporofešenale ba Boitekanelo e tshwanetse go kopana, bonnye gararo ka ngwaga.
Foramo ya Dikhansele tsa Semolao tsa Baporofešenale ba Boitekanelo e bona tlamelo ya matlotlo mo dituelong tse di rebotsweng tsa botokololo tse di diuelwang ke dikhansele tsa semolao tsa baporofešenale ba boitekanelo.
Ditokololo tsa Foramo ya Semolao ya Baporofešenale ba Boitekanelo di ka dumelana gore motho yo o thapilweng ke nngwe ya dikhansele tsa semolao tsa baporofešenale ba boitekanelo tse di nang le kemedi mo Foramong o tshwanete go dira jaaka mokwaledi kwa kopanong ya Foramo.
Go tlhamiwa ga ditikwatikwe tsa borutegi tsa boitekanelo
Tona, morago ga go batla maikutlo a Tona ya Thuto, a ka tlhama -
a ditikwatikwe tsa borutegi tsa boitekanelo tse di ka dirwang ke setheo sa boitekanelo se le sengwe gongwe go feta kwa magatong otlhe a thulaganyo ya bosetšhaba ya boitekanelo, go akarediwa ditlamelo tse di kwa melelwaneng, le setheo gongwe ditheo tsa thuto tse di dirang mmogo go ruta le go katisa badiri ba tlhokomelo ya boitekanelo le go dira dipatlisiso tsa ditirelot sa boitekanelo; le b dikomiti dingwe fela tsa bogokaganyi go ya fela jaaka go tla bo go tlhokega gore di dire ditiro tse di tla bong di rebotswe.
Melawana e e malebana le badiri
Tona a ka dira melawana e e malebana le badiri mo thulaganyong ya bosetšhaba ya boitekanelo go-
a netefatsa gore go nna le ditlamelo tse di lekaneng go dirisediwa thuto le katiso ya badiri ba tlhokomelo ya boitekanelo go fitlhelela ditlhokego tsa badiri tsa thulaganyo ya bosetšhaba ya boitekanelo;
b go netefatsa gore go na le thuto le katiso ya badiri ba tlhokomelo ya boitekanelo go fitlhelela ditlhokego tsa badiri ba thulaganyo ya bosetšhaba ya boitekanelo;
c go tlhama dikarolo tse dintšhwa tsa badiri ba tlhokomelo ya boitekanelo tse di tshwanetseng go rutwa le go katisiwa;
d go supa tlhaelo e e gona ya botlhokwa ya bokgoni, borutegi le kgono mo thulaganyong ya bosetšhaba ya boitekanelo le go rebola togamaano e e sa thulaneng le Molao wa Thuto e Kgolo wa ngwaga wa 1997 Molao wa bo 101 wa ngwaga wa 1997, e e malebana le -
go ngokiwa ga badiri ba tlhokomelo ya boitekanelo go tswa kwa dinageng tse dingwe; le thuto le katiso ya batlamedi ba tlhokomelo ya boitekanelo gongwe badiri ba boitekanelo mo Rephaboliking, e go rebola maano a go ngoka le go tsholela ruri badiri ba tlhokomelo ya boitekanelo mo thulaganyong ya bosetšhaba ya boitekanelo;
f go netefatsa go nna teng ga togamaano e e lekaneng ya badiri, tlhabololo le dipopegotheo tsa tsamaiso kwa magatong a bosetšhaba, porofense le kgaolo a thulaganyo ya bosetšhaba ya boitekanelo;
g go netefatsa gore go nna le bokgoni jwa setheo kwa magatong a bosetšhaba, porofense le kgaolo a thulaganyo ya bosetšhaba ya boitekanelo go rulaganyetsa, go tlhabolola le go tsamaisa badiri;
h go netfatsa gore go nna le tlhaloso ya seabe le ditiro tsa lefapha la bosetšhaba, mafapha a diporofense gammogo le makgotlatoropo malebana le thulaganyo, tlhagiso le tsamaiso ya badiri; le i go rebola seemos e mo go sona badiri ba tlhokomelo ya boitekanelo ba ka ngokiwang go tswa kwa dinageng tse dingwe go tlamela ka ditirelo tsa boitekanelo mo Rephaboliking.
KGAOLO 8
TAOLO YA TIRISO YA MADI, DITLHAGISWA TSA MADI, DITHIŠU LE DIKAMETE MO BATHONG
Go tlhamiwa ga tirelo ya bosetšhaba ya tshelo ya madi
 Tona o tshwanetse go tlhoma tirelo ya tshelo ya madi ya Rephaboliki ka go rebola laesense go mokgatlho o o sa direng lotseno, o o kgonang go tlamela ka tirelo ya tshelo ya madi go ralala Rephaboliki.
Motshodi wa laesense e e rebotsweng go ya ka karolwana 1 -
a o tshwanetse go ikobela ditekanyetso le seemo se se rebotsweng mme o tshwanetse go tlamela ka tirelo e e rebotsweng ya tshelo ya madi le ditirelo tse di amanang nayo;
b a ka tlhoma diyuniti tsa dikgaolo gore di tlamele ka ditirelo tsa tshelo ya madi, tse di tla bong di dira ka fa tlase ga taolo ya motshodi wa laesense; mme c o na le tshwanelo a le nosi fela ya go tlamela ka tirelo ya tshelo ya madi mo Rephaboliking.
Motho yo mongwe fela ntle le motshodi wa laesense e e rebotsweng go ya ka karolwana ya 1, yo o tlamelang ka tirelo ya tshelo ya madi mo rephaboliking, dira tlolomolao mme a ka atlholelwa go lefa gongwe go golegwa sebaka se se sa feteng dingwaga di le tlhano gongwe go lefa le go golegwa.
Go rebolwa ga ditheo tse di dumeletsweng
 Tona, ka kitsiso mo Kaseteng, a ka rebola setheo sengwe le sengwe go na le setheo se se kabakanngwang mo karolong ya 63 jaaka setheo se se dumeletsweng.
Setheo se se dumeletsweng se ka -
a bona, dirisa gongwe go tlamela ka mmele wa motho yo o tlhokafetseng go dirisiwa mo mabakeng mangwe le mangwe a a kailweng mo karolong ya 64;
b bona gongwe sa dirisa thišu nngwe le nngwe e e rometsweng teng go ya ka molao gongwe e tlositswe mo mmeleng wa motho yo o tshelang gongwe yo o tlhokafetseng ka ntlha ya lebaka lengwe le lengwe fela le le kailweng mo karolong ya 58 gongwe 64, fela jaaka go tla bo go le maleba;
c tlamela ka thišu nngwe le nngwe fela e se e bolokileng go setheo gongwe motho yo o kabakanngwang mo karolong ya 63 go dirisediwa mabaka mangwe le mangwe fela a a kailweng mo karolong ya 58 gongwe 64; le d bona, dirisa le tlamela ka ditlhagiswa tsa madi go dirisiwa mo mabakeng mangwe le mangwe fela a a kailweng mo karolong ya 56 gongwe 64.
Tona, ka kitsisio e e kabakanngwang mo karolwaneng ya 1, a ka dirisa seemo se se malebana le tiriso ya dithata e e kaiwang mo karolwaneng ya 2.
Go tlosiwa ga dithišu, madi, ditlhagiswa tsa madi gongwe dikametse go tswa mo bathing ba ba tshelang
Motho ga a tshwanela go tlosa thišu, madi, setlhagiswa sa madi gongwe dikamete mo mmeleng wa motho yo mongwe yo o tshelang go dirisediwa mabaka a a kailweng mo karolong ya 56 ntle le fa fela go dirwa -
a ka tumelelo e e kwadilweng ke motho yo thišu, madi, didirwa tsa madi gongwe dikamete di tloswang mo go ena e e rebotsweng ka tsela e e rebotsweng; le b go ya ka seemo se se rebotsweng.
Tiriso ya dithišu, madi, ditlhagiswa tsa madi gongwe dikamete tse di tlositsweng gongwe di gogilwe go tswa mo mothong yo o tshelang
 Motho a ka dirisa thišu gongwe dikamete tse di tlositsweng gognwe madi gongwe ditlhagiswa tsa madi tse di gogilweng go tswa mo mothong yo o tshelang fela mo mabakeng a kalafi gongwe a bongaka jwa meno fela jaaka go tla bo go rebotswe.
a Go lebeletswe tema ya b, thišu, madi, ditlhagiswa tsa madi gongwe dikamete tse di latelang, ga di a tshwanela go tlosiwa gongwe go gogiwa mo mothong yo o tshelang go dirisediwa mabaka mangwe le mangwe fela a a kabakanngwang mo karolwaneng ya 1;
dithišu, madi, ditlhagiswa tsa madi gongwe kamete go tswa mo mothong yo o lwalang bolwetse jwa tlhaloganyo go ya ka bokao jwa Molao wa Tlhokomelo ya Boitekanelo jwa Tlhaloganyo wa ngwaga wa 2002 (Molao wa bo17 wa ngwaga wa 2002);
dithišu tse di sa busediweng ka thulaganyo ya tlholego go tswa mo mothong yo o bogolo jo bo ka fa tlase ga dingwaga di le 18;
kamete go tswa mo mothong yo o monnye go na le dingwaga di le 18; gongwe iv. samorago, dithišu tsa emborio gongwe ya lesea le le iseng le tsalwe, disele tsa medi le lelana la mohubu, go sa akarediwe disele tsa tshimologo tsa lelana la mohubu.
b Tona a ka laolela go tlosiwa gongwe go gogiwa ga dithišu, madi, setlhagiswa sa madi gongwe dikamete tse di kabakanngwang mo temeng ya a mme a ka diragatsa seemo sengwe le sengwe se se ka nnang botlhokwa malebana le go tlosiwa gongwe go gogiwa goo.
Kiletso ya go dira batho ba ba tshwanang le ba bangwe ka go tsaya disele tsa ba ba tshelang
 Motho ga a tshwanela -
a go fetola dire dingwe le dingwe tsa jenetiki, go akarediwa dire tsa jenetiki tsa dikamete tsa batho, disaekoute gongwe diemborio; gongwe b go dira sepe fela, go akarediwa phetiso ya nyutlelia gongwe go aroganngwa ga emborio, go dirisediwa mabaka a go dirwa ga batho ba ba tshwanang le ba bangwe ka go tsaya disele tsa ba ba tshelang.
Tona, mo seemong se se tla bong se rebotswe, a ka letla go dirisiwa ga disele go fodisa ka go dirisa disele tsa mogolo gongwe tsa kalana ya mohubu
Ga gona motho ope yo o ka romelang teng gongwe go romela ntle di-zygote gongwe di emborio tsa batho ntle le tetla go tswa go Tona.
Tona a ka letla patlisiso mo diseleng tsa tshimologo le disaekoute tse di seng bogolo jwa go feta malatsi a le 14 fa a amogetse kopo e e kwadilweng le fa -
a mokopi a ipofa go kwala patlisiso gore go nne le rekoto; mme b go amogetswe tumelelo go tswa go moabi wa disele gongwe disaekoute tseo
Motho mongwe le mongwe yo o tlolang ditlamelo tsa karolo eno gongwe yo o retelelwang ke go ikobela seno o dira tlolomolao e e ka lebisang kwa go atlholelweng tuelo gognwe go golegwa sebaka se se sa feteng dingwaga di le tlhano gongwe kotlhao ya tuelo le ya go golegwa.
Mo mabakeng a karolo eno -
a go tsadisa ka go dira motho wa maitirelo" go kaya go fetola dire tsa jenetiki gore go fitlhelelwe tsadiso ya motho mme seno se akaretsa phetiso ya nyutlelia gongwe go aroganngwa ga emborio go dirisediwa mabaka ao; mme c "go dira motho wa maitirelo yo o tshwanang le yo mongwe mo mabakeng a kalafi" go kaya go getola dire tsa jenetiki e ka nna go tswa mo mogolong, disele tsa saekoute gongwe tsa emborio go fetola, go alafa go lebeletswe tiro ya disele gongwe dithišu.
Go tlosiwa gongwe go jalelewa ga dithišu tsa batho kwa bookelo gongwe kwa setheong se se dumeletsweng seno
 Motho ga a tshwanela go tlosa dithišu go tswa mo mothong yo o tshelang go jalelelwa mo mothong yo o tshelang gongwe go tsweletsa jalelelo ya thišu eo, ntle le -
a kwa bookelo gongwe kwa setheong se se dumeletsweng; le b ka dumelelo e e kwadilweng ya -
ngaka e e rweleng maikarabele a ditirelo tsa kalafi mo bookelo gongwe kwa setheong se se dumeletsweng, gongwe ngaka nngwe fela e e laoletsweng jalo ke ena; gongwe mo mabakeng a go senang ngaka e e rweleng maikarabelo a ditirelo tsa bongaka kwa bookelo gongwe kwa setheong se se dumeletsweng, ngaka e e laoletsweng jalo ke motho yo o rweleng maikarabelo a bookelo gongwe setheo se se dumeletsweng.
Ngaka e e kabakanngwang mo karolwaneng ya 1b ga e a tshwanela go nna le seabe mo jaleleleng e a e reboletseng taolo go ya ka karolwana eo.
Go tlosiwa, go dirisiwa le go jalelelwa ga dithišu, le go tsenngwa ga madi gongwe ditlhagiswa tsa madi ke ngaka gongwe ngaka ya meno
 Mo mabakeng a Kgaolo eno, ke ngaka e e kwadisitsweng fela gongwe ngaka ya meno e e ka tlosang dithišu dingwe le dingwe fela go tsa mo mothong yo o tshelang, ya dirisetsa dithišu tse di tlositsweng jalo mabaka a a kabakanngwang mo karolong ya 56 gongwe ya jalelela thišu e e tlositsweng jalo mo mothong yo mongwe yo o tshela.
Go lebeletswe Molao wa Taolo ya Melemo le Tse di Amanang nayo wa ngwaga wa 1965, Molao wa bo101 wa ngwaga wa 1965, ke ngaka e e kwadisetsweng fela gongwe ngaka ya meno, gongwe motho yo o dirang ka fa tlase ga tlhokomelo gongwe ka taelo ya ngaka gongwe ngaka ya meno, yo, mo mabakeng a Kgaolo eno, a ka tsenyang motho yo o tshelang madi gongwe ditlhagiswa tsa madi, gongwe a rebolela motho yo o tshelang madi gongwe ditlhagiswa tsa madi.
Dituelo tse di malebana le go romelwa ntle, go rekwa gongwe go tlamela ka dithišu, madi, ditlhagiswa tsa madi gongwe dikamete
 Ga go motho ope, ntle le -
a bookelo gongwe setheo se se kabakanngwang mo karolong ya 581a, motho gongwe setheo se se kabakanngwang mo karolong ya 63 le setheo se se laoletsweng gongwe, mo mabakeng a thišu gongwe dikamete tse di amegang tse di rometsweng teng gongwe tse di rometsweng ntle, se ka amogela tuelo malebana le go bona, go tlamela, go romela teng gongwe go romela ntle thišu nngwe le nngwe gongwe kamete go dirisiwa ke motho yo mongwe, e dirisediwa mabaka a a kabakanngwang mo karolong ya 56 le 64;
b motho gongwe setheo se se kabakanngwang mo karolong ya 63 gongwe setheo se se laoletsweng, a ka amogela tuelo malebana le go romelwa teng, go romelwa ntle gongwe go tlamela motho yo mongwe ka madi gongwe ditlhagiswa tsa madi.
Tšhelete e e duelwang e e kabakanngwang mo karolwaneng ya 1 ga e a tshwanela go feta tšhelete e e tlhokegang go fitlhelela ditshenyegelo tse di amanang le go romelwa teng, go romelwa ntle gongwe go bonwa gongwe go tlamela ka thišu, kamete, madi gongwe ditlhagiswa tseo tsa madi.
Karolo eno ga e thibele motlamedi wa tlhokomelo ya boitekanelo yo o kwadisitsweng le khansele ya semolao ya baporofešenale ba boitekanelo go amogela tuelo ya tirelo nngwe le nngwe fela ya seporofešenale e a tlametseng ka yona.
Ke tlolomolao gore motho -
a yo o abileng thišu, kamete, madi gongwe ditlhagiswa tsa madi, a amogele tuelo ya tšhelete gongwe ya mofuta ofe fela ka ntlha ya kabo eo, ntle le fela tuelo ya ditshenyegelo tse a di itemogetseng fa a ne a dira kabelo eo; le b go rekisa gongwe go gweba ka thišu, kamete, madi gongwe ditlhagiswa tsa madi, ntle le jaaka go dirilwe tlamelo mo Kgaolong eno.
Motho mongwe le mongwe yo o atlholelwang tlolomolao go ya ka karolwana ya 4, fa a tshwarwa a ka atlholelwa tuelo gongwe go golegwa sebaka se se sa feteng dingwaga di le tlhano gongwe a atlholelwa tuelo le kgolego eo mmogo.
Kabelo le tiriso ya dirwe tsa batho
 Dirwe tsa batho tse di bonweng go tswa mo bathong ba ba tlhokafetseng gore di dirisediwe go jalelelwa gongwe kalafi, gongwe katiso gongwe patlisiso ya bongaka gongwe ya bongaka jwa meno, di tshwanetse go dirisiwa fela ka tsela e e rebotsweng.
Dirwe tsa batho tse di bonweng go ya ka karolwana ya 1 di tshwanetse go abiwa go ya ka dithulaganyo tse di rebotsweng.
Ga go a tshwanela gore go jalelelwe serwe mo mothong yo e seng moagi wa Aforika Borwa gongwe moagi wa leruri wa Rephaboliki ntle le tumelelo ya Tona e e kwadilweng.
Tona a ka rebola -
a ditlhokego tsa thebolo ya ditlamelo tsa jalelelo ya dirwe; le b dikgato tsa thulaganyo tse di tshwanetseng go dirisediwa thebolo eo.
a Motho yo o tlolang ditlamelo tsa karolo eno gongwe yo o retelelwang ke go o ikobela gongwe yo o kopang tuelo ya dirwe tsa batho o tlodile molao.
b Motho mongwe le mongwe yo o tshwarelwang tlolomolao go ya ka tema ya a fa a tshwarwa a ka atlholelwa tuelo gognwe go golegwa sebaka se se sa feteng dingwaga di le tlhano gongwe katlholo ya tuelo le ya go golegwa.
Go abiwa ga mebele ya batho le dithišu tsa batho ba ba tlhokafetseng
 (a) Motho yo o nang le bokgoni jwa go ka kwala wili -
mo lekwalong le le saenilweng ke ena le, bonnye, dipaki di le pedi tse di nang le bokgoni; gongwe ka polelo e e buiwang ka molomo e e dirilweng fa pele ga, bonnye, dipaki di le pedi tse di nang le bokgoni a ka aba mmele wa gagwe gongwe thišu e e rileng ya ona go dirisiwa morago ga loso la gagwe, a ntsha tumelelo ya gore go dirwe tlhatlhobo ya morago ga loso mo mmeleng wa gagwe go tsweletsa mabaka ape fela a a nang le tlamelo mo Molaong ono.
b Motho yo o dirang kabo e e kabakanngwang mo temeng ya a o tshwanetse go tlhopha setheo gongwe motho yo o kabakanngwang mo karolong ya 63 jaaka moamogedi wa kabo.
c Fa go sa tlhophiwa moamogedi wa kabo go ya ka tema ya b, kabo eo e a phimolwa.
d Tema ya b ga e dire mo malebana le serwe se se abetsweng mabaka a a kabakanngwang mo karolong ya 611 mme moamogedi wa serwe seo o tshwanetse go swediwa go ya ka karolo ya 612.
Fa go sena kabo ka fa tlase ga karolwana ya 1 a gongwe go sena kaelo e e ntshiwang ke motho fa a sa ntse a tshela, monna/mosadi, molekane, ngwaga yo mogolo, motsadi, motlhokomedi, morwarre gongwe kgaitsedi yo mogolo wa motho yoo, ka tatelano e e kailweng, e kare morago ga loso, a abela mmele gongwe thišu e e rileng ya motho yoo go setheo gongwe motho yo o kabakanngwang mo karolong ya 63.
a Mokaedi Kakaretso, morago ga loso la motho, mme fa go sena ope wa batho ba ba kabakanngwang mo karolwaneng ya 2 yo go kgonwang go ikgolaganya nae, a ka aba thišu e e rileng ya motho yoo go setheo gongwe motho yo o kabakanngwang mo karolong ya 63.
b Mokaedi Kakaretso a ka aba thišu e e rileng eo fa fela go latetswe dikgato tse di rebotsweng go leka go golagana le batho ba ba kabakanngwang mo karolwaneng ya 2.
Mebele ya batho, dithišu, madi, ditlhagiswa tsa madi gongwe dikamete di ka abelwa setheo gongwe motho yo o rebotsweng
Mmele wa motho, dithišu, madi, didirwa tsa madi gongwe dikamete di ka abiwa ke motho mongwe le mongwe yo o kabakanngwang mo karolong ya 55(a) gongwe 62 go setheo sengwe le sengwe se se rebotsweng gongwe motho go dirisediwa mabaka a a kabakanngwang mo 56 gongwe 64 .
Mabaka a go aba mmele, dithišu, madi gongwe ditlhagiswa tsa madi tsa batho ba ba tlhokafetseng
 Kabo, go ya ka karolo ya 62 e ka direlwa fela -
a mabaka a katiso ya baithuti ba disaense tsa boitekanelo;
b mabaka a patlisiso ya boitekanelo;
c mabaka a go tsweletsa disaense tsa boitekanelo;
d mabaka a kalafi, go akarediwa go dirisa dithišu mo mothong mongwe le mongwe yo o tshelang; gongwe e tlhagiso ya dire tsa kalafi, go bona bolwetse gongwe thibelo ya bolwetse.
Molao ono ga o dire mo go baakanngweng ga mmele wa motho yo o tlhokafetseng go tlodiwa go thibela go bola, go sa kgathalasege gore a paakanyo eo e akaretsa -
a go segiwa ga mmele go goga madi le go tsenya ditlotsi mo boemong jwa ona; gongwe b go baakanngwa ga tshwanologo nngwe fela gongwe go mutlhega ga mmele pele ga o fitlhwa.
Go gogelwa morago ga kabelo
Moabi, pele ga jalelelo ya serwe se se maleba mo moamogeding, a ka gogela morago kabelo ka tsela e e dirilweng ka yona, gongwe, fa e le kabelo ka tsela ya wili gongwe lekwalo lengwe fela, ka go senya ka bomo wili gongwe lekwalo leo.
Tlhatlhobo ya morago ga loso ya mebele
 Go lebeletswe karolwana ya , tlhatlhobo ya morago ga loso ya mmele wa motho yo o tlhokafetseng e ka dirwa fa -
a motho yoo, a dumeletse seo a sa ntse a tshela;
b monna/mosadi, molekane, ngwana yo mogolo, motsadi, motlhokomedi, mogolole gongwe kgaitsedi yo mogolo wa moswi, ka tatelano e e kailweng, a ka rebola tumelelo eo; gongwe c tlhatlhobo eo e tlhokega go swetsa ka se se tlhodileng leso.
Tlhatlhobo ya morago ga leso ga e a tshwanela go dirwa ntle le fa -
a ngaka e e rweleng maikarabelo a ditirelo tsa kalafi mo bookelo gongwe setheo se se dumeletsweng gongwe motšhare oo, gongwe ngaka nngwe fela e e dumeletsweng ke ngaka eo, a dumeletse tlhatlhobo ya morago ga leso ka go kwala le ka tsela e e rebotsweng; gongwe b mo mabakeng a go senang ngaka e e rweleng maikarabelo a ditirelo tsa kalafi, ngaka e e dumeletsweng ke motho yo o rweleng maikarabelo a bookelo seo gongwe setheo se se dumeletsweng, a dumeletse tlhatlhobo ya morago ga leso ka go kwala le ka tsela e e rebotsweng.
Go tlosiwa ga dithišu kwa tlhatlhobong ya morago ga leso le go amogelwa ga thišu ke ditheo le batho
 (a) Tona, fa go na le kopo e e kwadilweng ya setheo gongwe motho yo o tlhokang thišu go dirisediwa mabaka a a kabakanngwang mo karolong ya 64 , a ka dumelela setheo gongwe motho yoo, ka go kwala, go bonala thišu eo go tswa kwa ngakeng e e kabakanngwang mo karolwaneng ya gongwe motho gongwe setheo se se kabakanngwang mo karolong ya 63.
b Tona a ka remola seemo sengwe le sengwe fela mo setheong se, gongwe motho yo o neilweng tumelelo go ya ka tema ya a.
c Molao ono ga o thibele batho gognwe ditheo go bona dithišu go ya ka Molao wa Bosetšhaba wa Ditlamelo tsa Boswa wa ngwaga wa 1999 Molao wa bo25 wa ngwaga wa 1999, go tsweletsa Molao oo.
ngaka e e rweleng maikarabelo a ditirelo tsa kalafi mo bookelo gongwe setheo se se dumeletsweng gongwe motšhare o o kaiwang, gognwe ngaka nngwe fela e e duleletsweng ke ngaka eo, gongwe, mo mabakeng a go se nang ngaka e e rweleng maikarabelo a ditirelo tsa kalafi, ngaka e e rebotsweng ke motho yo o rweleng maikarabelo a bookelo gongwe setheo seo se se dumeletsweng, ka go kwala le ka tsela e e rebotsweng, a ka dumelela -
a setheo se se rebotsweng gongwe motho yo o kabakanngwang mo karolong ya 63; gongwe b setheo se se duleletsweng se se dirang kopo jalo ka go kwala, go tlosa thišu nngwe le nngwe e e tlhalositsweng mo mmeleng o o maleba pele ga o ka fitlhwa.
Le fa go na le sengwe fela se se ganetsang mo molaong mongwe fela, ngaka e e dirang tlhatlhobo ya morago ga loso go ya ka -
a karolo ya 3 ya Molao wa Ditlhotlhomiso wa ngwaga wa 1959 Molao wa bo58 wa ngwaga wa 1959; gongwe b karolo ya bo711a gongwe b, e tshwanetse go tlosa gongwe ya dira gore go tlosiwe mo mmeleng, thišu go ya jaaka go tla bo go tlhalositswe mo tumelelong e e ka fa tlase ga karolwana ya mme e tshwanetse go e isa kwa setheong gongwe kwa mothong yo o tshotseng tumelelo.
Tloso e e kabakanngwang mo karolwaneng ya 3 ga e a tshwanela go dirwa fa -
a go na le kgonagalo ya gore go tlosiwa ga thišu go ka ama ditlamorago tsa tlhatlhobo; gongwe b mmele gongwe thišu e e amegang eo e abilwe gongwe fa go tlosiwa go tla bo go ganetsa kaelo e e ntshitsweng ke moswi pele ga leso la gagwe.
Melawana e e malebana le dithišu, disele, dirwe, madi, ditlhagiswa tsa madi le dikamete
 Tona e ka dira melawana e e malebana le -
a tlhatlhobo ya morago ga loso ya mebele ya batho ba ba tlhokafetseng;
b thibelo ya go bola, tiriso le go tlosiwa ga mebele, go akarediwa ditopo tse di se nang beng;
c go tlosiwa ga thišu e e abilweng gongwe disele mo bathong, thišu gongwe disele tse di bonweng go tswa kwa ditlhatlhobong tsa morago ga loso le go bonwa, go dirisiwa, go bolokwa le tlamelo le kabelo ya dithišu gongwe disele tsa batho ke ditheo le batho;
d jalelelo ya thišu;
e tlhagiso, go pakiwa, go tswalwa, go tshwaiwa, go bolokwa le go tlamelwa ga dire tsa kalafi, go bona bolwetse le thibelo ya bolwetse go tswa mo thišung;
f tlamelo ka dithišu, dirwe, di-oocyte gongwe disele tsa tshimologo tsa batho go dirisediwa mabaka ape fela;
g go romelwa teng gongwe go romelwa ntle ga dithišu, disele tsa batho, madi, didirwa tsa madi gongwe dikamete;
h go gogwa ga madi go tswa mo mothong yo o tshelang le go thibela go bola, teko, go dirisiwa, tlamelo le go tlosiwa ga madi a a gogilweng gongwe a a rometsweng teng;
i go tsenngwa ga madi gongwe ditlhagiswa tsa madi mo mothong yo o tshelang;
j tlhagiso, go pakiwa, go tswalwa le go tlamela ka madi le ditlhagiswa tsa madi;
k go tliswa mmogo ga dikamete tse ditonanyana le tse ditshegadi kwa ntle ga mmele wa motho, le patlisiso malebana le setlhagiswa sa kopano ya dikamete tseno;
l go nontshiwa imisiwa ga batho ka tsela e e seng ya tlholego;
m go thapiwa le ditiro tsa batlhatlhobi ba anatomi le batlhankedi ba patlisiso;
n direkoto le direjisetara tse di tshwanetseng go tsholwa ke batho gongwe ditheo;
o dipoelo le dipegelo, go akarediwa dikgogo go tswa mo direjisetareng, tse di tshwanetseng go tlhagisiwa ko bathong ba, gongwe ditheo tse di tlhalositsweng;
p go bonwa, poloko, kotulo, tiriso le go fetolwa ga tiriso ya dithišu, madi, ditlhagiswa tsa madi, dirwe, dikamete, di-oocyte gongwe disele tsa tshimologo tsa batho go dirisediwa mabaka mangwe le mangwe fela;
q go thapiwa le ditiro tsa batlhatlhobo ba tirelo ya bosetšhaba ya tshelo ya madi le ditheo tsa jalelelo ya disele tsa tshimologo; le r morero mongwe le mongwe fela o o malebana le go lebelela taolo le tiriso ya mebele ya batho, dithišu, dirwe, dikamete, madi le ditlhagiswa tsa madi mo bathong.
Tona, ka tumelano le tokololo ya Kabinete e e rweleng maikarabelo a ditšhelete, a ka dira melalwana e e malebana le tuelo ya batho gongwe ditheo malebana le go bonwa, poloko, tlamelo, thomelo teng gongwe thomelo ntle ya mebele ya batho, dithišu, madi, ditlhagiswa tsa madi gongwe dikamete.
Tona, fa seo se tsamaelana le maikemisetso a Molao ono le go ya ka seemo sa Tona a ka bonang se tshwanetse, ka kitsiso ya Kasete, a ka golola motho mongwe le mongwe fela gongwe setlhopha sa batho go tswa mo go molawana mongwe gongwe melawana yotlhe fela e e dirilweng ka fa tlase ga karolo eno.
KGAOLO YA 9
PATLISISO YA BOSETšHABA YA BOITEKANELO LE TSHEDIMOSETSO
Komiti ya Bosetšhaba ya Patlisiso ya Boitekanelo
 Tona o tshwanetse go tlhama komiti e e tla itseweng jaaka Komiti ya Bosetšhaba ya Patlisiso ya Boitekanelo.
a Komiti ya Bosetšhaba ya Patlisiso ya Boitekanelo e dira ke batho ba sa fete 15, ba ba thapilweng ke Tona morago ga go batla maikutlo a Khansele ya Bosetšhaba ya Boitekanelo.
b Motho yo o thapilweng go ya ka tema ya a -
o dira paka e e sa feteng dingwaga di le tharo mme a ka thapiwa gape sebaka sa paka e le nngwe gongwe go feta; mme o khutla go nna tokololo fa a kwala lekwalo la go rola tiro gongwe fa a kopiwa ke Tona ka ntlha ya mabaka a a molemo go rola tiro.
c Phatlhatiro e e nnang mo Komiting ya Bosetšhaba ya Patlisiso ya Boitekanelo e tshwanetse go thibiwa ka thapa motho sebaka sa paka e e setseng ya go nna mo kantorong ga tokololo e go thapiwang motho mo boemong jwa yona, le ka tsela e e tshwanang fela le e tokololo e neng e thapilwe ka yona go ya ka tema ya a.
Komiti ya Bosetšhaba ya Patlisiso ya Boitekanelo e tshwanetse -
a go swetsa ka patlisiso ya boitekanelo e e tshwanetseng go dirwa ke ditheo tsa setšhaba tsa boitekanelo;
b go netefatsa gore mananetema a patlisiso ya boitekanelo le ditlamelo tsa patlisiso di lebelela mathata a a tlang pele a boitekanelo;
c go tlhabolola le go gakolola Tona ka go dirisiwa le tiragatso ya togamaano e e kopaneng ya bosetšhaba mo patlisisong ya boitekanelo; le d go gokaganya ditiro tsa patlisiso tsa ditheo tsa setšhaba tsa boitekanelo.
Tona o tshwanetse go rebola tsela e Komiti ya Bosetšhaba ya Patlisiso ya Boitekanelo e tshwanetseng go tsweletsa merero ya yona ka teng le dithulaganyo tse di tshwanetseng go latelwa kwa dikopanong tsa Komiti, go akarediwa le tsela e ditshwetso di tshwanetseng go tsewa ka yona.
Tokololo ya Komiti ya Bosetšhaba ya Boitekanelo e e sa thapiwang leruri ke Mmuso, e tshwanetse go duelelwa tirelo ya yona jaaka tokololo ka tuelo e e tla bong e rebotswe ke Tona ka tumelano le Tona ya Ditšhelete.
Go supiwa ga ditlapele tsa patlisiso ya boitekanelo
 Komiti ya Bosetšhaba ya patlisiso ya Boitekanelo e tshwanetse go supa le go gakolola Tona ka ditlapele tsa patlisiso ya boitekanelo.
Fa e supa ditlapele tsa patlisiso ya boitekanelo, Komiti ya Bosetšhaba ya Patlisiso ya Boitekanelo e tshwanetse go ela tlhoko -
a mokgweleo wa malwetse;
b botlhotlhwatlase jwa mekgwa ya tsereganyo e maikaelelo a yona e leng go fokotsa mokgweleo wa malwetse;
c go nna teng ga badiri le ditlamelo tsa tiragatso ya tsereganyo kwa legatong le le gaufi thata le baagi ba ba amegileng;
d ditlhokego tsa boitekanelo tsa ditlhopha tse di bokoa go tshwana le basadi, bagodi, bana le batho ba ba sa itekanelang mo mebeleng; le e ditlhokego tsa boitekanelo tsa baagi.
Patlisiso ka, gongwe ditekeletso go dirisiwa batho
 Le fa go na le sengwe fela se se ganetsang mo molaong mongwe fela, patlisiso gongwe tekeletso mo mothong yo o tshelang e ka dirwa fela -
a ka tsela e e rebotsweng; le b ka tumelelo e e kwadilweng ke motho morago ga a sena go itsisewe maikemisetso a patlisiso gongwe tekeletso le ditlamorago dingwe le dingwe fela tse di molemo gongwe tse di bosula tse di ka nnang teng mo boitekanelong jwa gagwe.
Mo mabakeng a mo go ona go tshwanetseng ga dirwa patlisiso gongwe tekeletso mo ngwaneng, e le ya mabaka a kalafi, patlisiso gongwe tekeletso e ka dirwa fela -
a fa e le mo dikgatlhegong tsa ngwana;
b ka tsela, le ka seemo se se tla bong se rebotswe;
c ka tumelelo ya motsadi gongwe motlhokomedi wa ngwana; le d fa ngwana a na le bokgoni jwa go tlhaloganya; ka tumelelo ya ngwana.
a Mo mabakeng a mo go ona go tshwanetseng ga dirwa patlisiso gongwe tekeletso mo ngwaneng, e se ya mabaka a kalafi, patlisiso gongwe tekeletso e ka dirwa fela -
ka tsela, le ka seemo se se tla bong se rebotswe;
ka tumelelo ya Tona;
ka tumelelo ya motsadi gongwe motlhokomedi wa ngwana; le iv. fa ngwana a na le bokgoni jwa go tlhaloganya; ka tumelelo ya ngwana.
b Tona ga a tshwanela go rebola tumelelo mo mabakeng a mo go ona -
maikemisetso a patlisiso gognwe tekeletso e ka fitlhelelwa fa e ka dirwa mo mogolong;
go na le kgonagalo ya gore patlisiso gongwe tekeletso e seke ya tokafatsa go tlhaloganngwa ka mokgwa wa saense ga bolwetse jwa ngwana mo e leng gore go ka nna le mosola o o bonalang mo ngwaneng gongwe mo baneng ba bangwe;
mabaka a tumelelo ya patlisiso gongwe tekeletso ka motsadi gongwe motlhokomedi, le a ngwana, fa go le maleba, a ganetsana le pholesi ya setšhaba;
iv. patlisiso gongwe tekeletso e e ka nna kotsi mo boitekanelong jwa ngwana; gongwe v. go na le kotsi mo boitekanelong gongwe botshelong jwa ngwana mme dipoelo tse di ka nnang gona tsa patlisiso gongwe tekeletso ga di gaise kotsi.
Khansele ya Bosetšhaba ya Maitsholo ya Patlisiso ya Boitekanelo
 Ka go riana go tlhomiwa khansele e e tla itseweng jaaka Khansele ya Bosetšhaba ya Maitsholo ya Patlisiso ya Boitekanelo.
Tona o tshwanetse -
a morago ga go batla maikutlo a Khansele ya Bosetšhaba ya Boitekanelo, go tlhapa jaaka ditokololo tsa Khansele ya Bosetšhaba ya Maitsholo ya Patlisiso ya Boitekanelo, batho ba sa fete 15 ba ba tlhophilweng ke maphata a a nang le kgatlhego ka taletso e e dirilweng ke Tona ka kitsiso mo Kaseteng; mme b a phasalatse lenaane la ba ba thapilweng mo Kaseteng.
Tokololo ya Khansele ya Bosetšhaba ya Maitsholo ya Patlisiso ya Boitekanelo e thapiwa sebaka sa dingwaga di le tharo fela e ka thapiwa gape sebaka sa paka e le nngwe gongwe go feta.
Tokololo ya Khansele ya Bosetšhaba ya Maitsholo ya Patlisiso ya Boitekanelo e tshwanetse go tswa mo kantorong ya yona fa e rola tiro gongwe fa e kopiwa ke Tona go rola tiro ka ntlha ya mabaka a a molemo.
Fa tokololo ya Khansele ya Bosetšhaba ya Maitsholo ya Patlisiso e tswa mo kantorong gongwe e tlhokafala, Tona a ka tlatsa phatlhatiro ka go thapa motho go ya ka karolwana ya 2 go feleletsa paka e e setseng ya kantoro ya yo o tlileng fa pele ga gagwe.
Khansele ya Bosetšhaba ya Maitsholo ya Patlisiso ya Boitekanelo e tshwanetse -
a go swetsa ka kaedi ya go dira ga dikomiti tsa maitsholo tsa patlisiso ya boitekanelo;
b go kwadisa le go runa dikomiti tsa maitsholo tsa patlisiso ya boitekanelo;
c go baya ditekanyetso le seemo sa go dira dipatlisiso mo bathong le mo diphologolong, go akarediwa le ditekanyetso le seemo sa go dira ditekeletso mo bathong;
d go tsereganya mo dingongoregong tse di malebana le go dira ga dikomiti tsa maitsholo tsa patlisiso ya boitekanelo le go reetsa ngongorego nngwe le nngwe ya mmatlisisi yo o dumelang gore o tlhaotswe ke komiti ya maitsholo ya patlisiso ya boitekanelo;
e go fetisetsa go khansele e e maleba ya semolao ya baporofešenale ba boitekanelo, merero e e amanang le go gatakwa gongwe kgonagalo ya go gatakwa ga molawana wa maitsholo gongwe wa seporofešenale ke motlamedi wa tlhokomelo ya boitekanelo;
f go tsaya dikgato tsa kgalemo jaaka di tla bo di rebotswe, kgatlhanong le motho mongwe le mongwe yo o fitlhelwang a gatakakile ditekanyetso gongwe seemo sepe fela, gongwe kaedi e e beetsweng go dirwa ga patlisiso go ya ka Molao ono; le g go gakolola lefapha la bosetšhaba le mafapha a diporofense ka ga dintlha dingwe le dingwe fela tsa maitsholo tse di malebana le patlisiso.
Go tsweletsa karolwana ya 6c, "ditekeletso mo bathong" di kaya thutopatlisiso e e rulaganeng e e akaretsang go diriswa ga batho mme e ikaelela go araba dipotso tse di rileng malebana le pabalesego gongwe bokgoni jwa molemo gongwe mokgwa wa kalafi.
Dikomiti tsa maitsholo tsa patlisiso ya boitekanelo
 Setheo sengwe le sengwe, bothusi jwa boitekanelo gongwe setheo sa boitekanelo se go dirwang patlisiso ya boitekanelo kwa go sona, se tshwanetse go tlhoma, gongwe sa kgona go fitlhelela komiti ya maitsholo ya patlisiso ya maitsholo, e e kwadisitsweng le Khansele ya Bosetšhaba ya Maitsholo ya Patlisiso ya Boitekanelo.
Komiti ya maitsholo ya patlisiso ya boitekanelo e tshwanetse -
a go sekaseka ditshitshinyo tsotlhe tsa patlisiso le diporotokolo gore e kgone go netefatsa gore patlisiso e e dirwang ke setheo se se maleba, bothusi gongwe setheo sengwe e tla tsweletsa boitekanelo, e nna le seabe mo thibelong ya malwetse a a tshelanwang le a a sa tshelanweng gongwe bogole gongwe e tla lebisa kwa kalafing ya malwetse a a tshelanwanang gongwe a a sa tshelanweng; le b go rebola tetla ya patlisiso go setheo se se maleba gongwe bothusi mo mabakeng a ditshitshinyo le diporotokolo tsa patlisiso di kgotsofatsang seemo sa maitsholo sa komiti eo ya maitsholo ya patlisiso ya boitekanelo.
Kgokaganyo ya thulaganyo ya bosetšhaba ya tshedimosetso ya boitekanelo
 Lefapha la bosetšhaba le tshwanetse go thusa gore mafapha a porofense, dikhansele tsa kgaolo tsa boitekanelo, makgotlatoropo le lephata la poraefete la boitekanelo, a tlhoma, diragatsa le go tlhokomela dithulaganyo tsa tshedimosetso ya boitekanelo kwa magatong a bosetšhaba, porofense le a selegae gore go nne le thulaganyo e e kopaneng ya bosetšhaba ya tshedimosetso ya boitekanelo.
Tona, gore go tlhomiwe, tlhokomelwe gongwe go fetolela dibanka tsa tshedimosetso mo thulaganyong ya bosetšhaba ya tshedimosetso ya boitekanelo e e kabakanngwang mo karolong ya 1, a ka rebola dikarolo gongwe mefuta ya tshedimosetso e e tshwanetseng go tlhagisiwa le go kokoanngwa le tsela le thulaganyo, le gore ke mang a tshwanetseng go rulaganya tshedimosetso le go e tlhagisa kwa lefapheng la bosetšhaba.
Maikarabelo a porofense malebana le tshedimosetso ya boitekanelo
Mokhuduthamaga yo o maleba o tshwanetse go tlhama komiti ya porofense gore e tlhame, tlhokomele, gokaganye le go diragatsa dithulaganyo tsa tshedimosetso ya boitekanelo tse di kabakanngwang mo karolong ya 74 kwa magatong a porofense le a selegae.
Maikarabelo a dikhansele tsa kgaolo tsa boitekanelo le makgotlatoropo
Khansele nngwe le nngwe ya kgaolo ya boitekanelo le lekgotlatoropo le le tlamelang ka ditirelo tsa boitekanelo di tshwanetse go tlhoma le go tlhokomela thulaganyo ya tshedimosetso ya boitekanelo jaaka karolo ya thulaganyo ya bosetšhaba ya tshedimosetso ya boitekanelo e e kabakanngwang mo karolong ya 74.
KGAOLO 10
BATLHANKEDI BA BOITEKANELO LE THULAGANYO YA GO IKOBELA SEEMO (compliance)
Go tlhamiwa ga Botlhatlhobi jwa Ditheo tsa Boitekanelo
 Mokhuduthamaga yo o maleba o tshwanetse go tlhama botlhatlhobi mo porofenseng ya gagwe, jo bo tla itsegeng jaaka Botlhatlhobi jwa Ditheo tsa Boitekanelo.
Botlhatlhobi jwa Ditheo tsa Boitekanelo bo tshwanetse-
a go tlhokomela le go sekaseka go ikobelwa ga Molao ono ke ditheo tsa boitekanelo le bothusi jwa boitekanelo mo porofenseng e bo e tlhametsweng; le b go tlhagisa pegelo ya kwatara nngwe le nngwe e e ka ga ditiro le diphitlhelelo tsa yona kwa mokhuduthamageng yo o maleba
Mokhuduthamaga yo o maleba o tshwanetse go tlhagisa pegelo ya ngwaga le ngwaga go Tona, e e ka ga ditiro le diphitlhelelo tsa Botlhatlhobi jwa Ditheo tsa Boitekanelo jo bo tlhamilweng mo porofenseng ya gagwe.
Kantoro ya Go ikobelwa ga Seemo
 Mokaedi Kakaretso o tshwanetse go tlhama Kantoro ya Go Ikobelwa ga Seemo mo lefapheng la bosetšhaba e e tshwanetseng go akaretsa motho yo o dirang jaaka rabadirisi wa dingongorego go ya ka Molao ono.
Kantoro ya Go ikobelwa ga Seemo e tshwanetse -
a go dira gore Tona a nne a na le tshedimosetso ka boleng jwa ditirelo tsa boitekanelo tse di tlamelwang go ralala Rephaboliki jaaka di tla bo di lekanyediwa le seemo se se rebotsweng sa boitekanelo;
b go gakolola Tona ka ditekanyetso le seemo sa boleng mo ditirelong tsa boitekanelo;
c go gakolola Tona ka ditekanyetso le seemo sa dithulaganyo tsa setifikeiti sa tlhokego;
d go atlenegisa go Tona, diphetogo dingwe le dingwe tse di tshwanetseng go dirwa mo seemong se se rebotsweng sa boitekanelo;
e go atlenegisa go Tona, dithulaganyo le dikgato tsa go tsweletsa boleng jwa ditirelo tsa boitekanelo;
f go tlhokomela go ikobelwa ga seemo se se rebotsweng sa boitekanelo ke ditheo ssa boitekanelo, batlamedi ba tlhokomelo ya boitekanelo, badiri ba boitekanelo le bothusi jwa boitekanelo;
g go tlhokomela gore setheo sa boitekanelo, bothusi jwa boitekanelo, modiri wa boitekanelo le motlamedi wa tlhokomelo ya boitekanelo o ikobela seemo sengwe le sengwe se se rebotsweng mo setheong, bothusing, modiring gongwe motlameding yoo, fela jaaka go tla bo go le maleba, malebana le ditifikeiti tsa lthokego tse di rebotsweng go ya ka Molao ono;
h go begela Tona ka kgatakako nngwe fela ya seemo se se rebotsweng sa boitekanelo moo kgatakako eo e ka nnang le kotsi ya ka gangwe le e e masisi mo boitekanelong jwa setšhaba le go dira dikatlenegiso go Tona malebana le kgato e e tshwanetseng go tsewa go sireletsa boitekanelo jwa setšhaba;
i go baakanya pegelo ya ngwaga le ngwaga go Tona e e malebana le diphitlhelelo tsa yona malebana le go ikobelwa ga seemo se se beilweng le seemo se se rebotsweng malebana le ditifikeiti tsa tlhokego;
j go tsenya ditiro tsa tlhokomelo le dithulaganyo tsa netefaletso ya boleng mo ditheong tsa boitekanelo;
k go tlamela ka kgakololo go lefapha la bosetšhaba le go mafapha a porofense malebana le boleng jwa tlhokomelo e e tlamelwang ke ditheo tsa boitekanelo, bothusi jwa boitekanelo, badiri ba boitekanelo gammogo le batlamedi ba tlhokomelo ya boitekanelo;
l go tlhatlhoba setheo sa boitekanelo gongwe bothusi jwa boitekanelo gore go bonwe seelo sa go ikobela seemo se se rebotsweng sa boitekanelo le seemo se se rebotsweng ke ditifikeiti tsa tlhokego; le m go laela motlhankedi wa boitekanelo gongwe motho yo o beilweng ke Mokhomišinara wa Bosetšhaba wa Tirelo ya Sepodisi ya Aforika Borwa go ya ka karolo ya 803, go tlhatlhoba ditheo tsa boitekanelo le bothusi jwa boitekanelo gore -
go tlhatlhobiwe ngongorego nngwe le nngwe, magatwe gongwe dipelaelo tse di malebana le go elwa tlhoko ga seemo se se beilweng sa boitekanelo; le go begela Mokaedi Kakaretso ka diphitlheleo tsa patlisiso nngwe le nngwe e e kabakanngwang mo temaneng ya (i).
Tlhatlhobo ka Kantoro ya Go ikobelwa ga Seemo
 Kantoro ya Go ikobelwa ga Seemo gongwe bathusi ba yona, e tshwanetse go tlhatlhoba setheo sengwe le sengwe sa boitekanelo le bothusi jwa boitekanelo, bonnye gangwe mo dingwageng di le tharo go netefatsa gore go ikobelwa Molao ono, mme e ka dira ditlhatlhobo tse di begilweng gongwe tse di sa begwang tsa setheo sa boitekanelo le bothusi jwa boitekanelo ka nako nngwe le nngwe fela.
a Kantoro ya Go ikobelwa ga Seemo e ka laela gore go tswalwe gotlhelele gongwe karolo nngwe ya setheo sa boitekanelo gongwe bothusi jwa boitekanelo fa go sa ntshiwa setifikeiti sa boitekanelo sa setheo seo sa boitekanelo gongwe bothusi jwa boitekanelo pele ga ditiro dipe fela tse di kabakanngwang mo karolong ya 36 e ka dirwa.
b Taelo e e ntshitsweng go ya ka tema ya a e tshwanetse go kwalwa mme e newe tlhogo ya setheo sa boitekanelo gongwe bothusi jwa boitekanelo joo.
Fa Kantoro ya Go ikobelwa ga Seemo e laela gore go tswalwe gotlhelele gongwe karolo nngwe ya setheo sa boitekanelo, Tona o tshwanetse go netefatsa, mo sebakeng se se amogelesegang morago ga letlha la go tswalwa goo, gore go nna le ditirelo tse dingwe tsa boitekanelo tse di amogelesegang le tse di ka fitlhelegang go baagi ba ba amilweng ke go tswalwa goo.
Kantoro ya Go ikobelwa ga Seemo e tshwanetse go rebola kitsiso e e kwadilweng ya go se ikobelwe go tlhogo ya setheo sa boitekanelo fa Kantoro ya Go ikobelwa ga Seemo e swetsa gore -
a setheo sa boitekanelo ga se ikobele -
tlamelo nngwe fela ya Molao ono;
seemo sengwe fela se se rebotsweng mo setifikeiting sa tlhokego;
melawana ya kago; gongwe iv. ditlamelo tsa molao mongwe fela; gongwe b motlamedi wa tlhokomelo ya boitekanelo gongwe modiri wa boitekanelo yo o amanang le setheo sa boitekanelo a na le seabe mo dikgwebong tse di rileng tse di rebotsweng gongwe ditirelo tsa boitekanelo ka ntlha ya dithotloetso tse di sa nnang sentle.
Kitsiso ya go se ikobele seemo e tshwanetse go rebolelwa motho yo o tsewang a rwele maikarabelo a seemo sengwe le sengwe se se kabakanngwang mo karolwaneng ya 3a gongwe b, e tlhalosa mofuta le seelo sa go se ikobele seemo mme e kaela ka dikgato tse di maleba tsa paakanyo tse di tshwanetseng go tsewa mo pakeng e e tlhalositsweng malebana le kgwebo e e rebotsweng gongwe tirelo ya boitekanelo gongwe go fokotsa gongwe go siamisa go se ikobele seemo.
Kitsiso ya go se ikobele seemo e e kabakanngwang mo karolwaneng ya 3 e sala e ntse e dira go fitlha ga tlamelo e e maleba ya Molao e sena go ikobelwa mme Kantoro ya Go ikobelwa ga Seemo e rebotse setifikeiti malebana le kitsiso eo.
Fa go na le go se ikobele ditlhokego tsa kitsiso ya go se ikobele seemo, Kantoro ya Go ikobelwa ga Seemo e ka -
a beela thoko nakwana tiro ya, gongwe ya tswala, gotlhelele gognwe karolo ya setheo sa boitekanelo gongwe bothusi jwa boitekanelo, go emetswe gore go ikobelwe kitsiso ya go se ikobele seemo;
b atlenegisa go Mokaedi Kakaretso gore setifikeiti sa tlhokego sa setheo sa boitekanelo gongwe bothusi jwa boitekanelo se gogelwe morago; gongwe c atlenegisa go Mokaedi Kakaretso gore kopo ya ntšhwafatso ya setifikeiti sa tlhokego sa setheo sa boitekanelo gongwe bothusi jwa boitekanelo e ganwe.
Go thapiwa ga batlhankedi ba boitekanelo
 Go lebeletswe molao o mongwe fela -
a Tona a ka thapa motho mongwe le mongwe yo o dirang mo lefapheng la bosetšhaba jaaka motlhankedi wa boitekanelo wa lefapha la bosetšhaba;
b Mokhuduthamaga yo o maleba a ka thapa motho mongwe le mongwe fela yo o dirang mo lefapheng la porofense e e kaiwang, jaaka motlhankedi wa boitekanelo wa porofense eo; mme c Ratoropo wa motsesetoropomogolo gongwe khansele ya kgaolo a ka thapa motho mongwe le mongwe fela yo o dirang mo khanseleng e e kaiwang jaaka motlhankedi wa boitekanelo wa lekgotlatoropo leo.
Go thapiwa ka fa tlase ga karolwana ya 1 go ka nna ga kakaretso gongwe ga lebaka le le rileng.
Mokhuduthamaga yo o maleba a ka kopa Mokhomišinara wa Bosetšhaba wa Ditirelo tsa Sepodisi tsa Aforika Borwa go supa tokololo ya Tirelo jaaka motlhankedi wa boitekanelo wa porofense e e kaiwang.
Tona gongwe Mokhuduthamaga yo o maleba, fela jaaka go tla bo go le maleba, o tshwanetse go rebolela motlhankedi mongwe le mongwe wa boitekanelo lekwalo le le mo sebopegong se se rebotsweng, le le netefatsang gore o thapilwe gongwe o supilwe jaaka motlhankedi wa boitekanelo wa lefapha la bosetšhaba gongwe lefapha la porofense e e kaiwang.
Maikarabelo a batlhankedi ba boitekanelo
Motlhankedi wa boitekanelo o tshwanetse go tlhokomela le go dira gore go ikobelwe Molao ono.
Ditlhatlhobo tsa ka gale
 Motlhankedi wa boitekanelo a ka tsenya mo moagong mongwe le mongwe, go sa akarediwa moago wa poraefete, ka nako nngwe le nngwe e e amogelesegang mme -
a a tlhatlhoba meago eo gore a netefatse gore go ikobelwa Molao ono;
b a botsolotsa motho mongwe le mongwe yo a dumelang gore a ka nna le tshedimosetso e e malebana le tlhatlhobo;
c a dira gore motho yo o rweleng maikarabelo a moago oo, a tlhagise, gore di tlhatlhobiwe gongwe go dirisediwa mabaka a go dira dikhophi gongwe dikgogo go tswa mo makwalong mangwe le mangwe a motho yoo a tlhokang go di tlhokomela go ya ka molao mongwe fela; mme d a tsaya disampole tsa sere sengwe le sengwe se se maleba mo tlhatlhobong.
Motlhankedi wa boitekanelo a ka patiwa ke moranoledi le motho mongwe fela yo o tlhokegang go mo thusa go dira tlhatlhobo.
Motlhankedi wa boitekanelo a ka rebola kitsiso ya go ikobela seemo go motho yo o rweleng maikarabelo a moago fa ditlamelo tsa Molao ono di sa ikobelwa.
Kitsiso ya go ikobela seemo e tla tswelela go dira go fitlhelela ga ditlamelo tse di maleba tsa Molao di setse di ikobetswe mme motlhankedi wa boitekanelo a rebotse ssetifikeiti sa go ikobelwa ga seemo malebana le kitsiso eo.
Motlhankedi wa boitekanelo yo o tlosang sengwe fela go na le se se kabakanngwang mo karolwaneng ya 1 d o tshwanetse -
a go rebola rasiti ya sona go motho yo o rweleng maikarabelo a moago; mme b go lebeletswe Molao wa Thulaganyo ya Bosenyi wa ngwaga wa 1977 Molao wa bo51 wa ngwaga wa 1977, a se busetse ka bonako jo bo kgonagalang morago ga go fitlhelela maikemisetso a go bo se tlositswe.
Dipatlisiso tsa boitekanelo jwa tikologo
 (a) Fa motlhankedi wa boitekanelo a na le mabaka a a utlwalang a go belaela gore go na le seemo se -
a se kayang kgatako ya tshwanelo e e mo karolong ya 24a ya Molaotheo;
b se kayang kgotlhelego e e kotsi mo boitekanelong;
c se ka bakang tlhakatlhakano ya boitekanelo;
motlhankedi wa boitekanelo o tshwanetse go batlisisa seemo seo.
Fa patlisiso e senola gore go na le seemo se se kabakanngwang mo karolwaneng ya 1, motlhankedi wa boitekanelo o tshwanetse go leka go supa motho yo o rweleng maikarabelo a seemo seo.
Motlhankedi wa boitekanelo o tshwanetse go rebola kitsiso ya go ikobelwa ga seemo go motho yo o supilweng a rwele maikarabelo a seemo sengwe le sengwe fela se se kabakanngwang mo karolwaneng ya 1 gore a tseye dikgato tse di maleba tsa paakanyo gore a tle a fokotse, a tlose gongwe a baakanye seemo seo.
Motho mongwe le mongwe yo o sitelwang ke tshwetso gongwe taelo go ya ka karolwana ya 2 gongwe ya 3, mo sebakeng sa malatsi a le 14 morago ga letlha le a itsitseng ka tshwetso gongwe taelo, a ka tsenya boikuelo go tlhogo ya lefapha le le maleba la porofense.
Go tsena le go phuruphutsha mafelo ka lekwalotetlo
 Motlhankedi wa boitekanelo, a patilwe ke motlhankedi wa sepodisi, ka tumelelo ya lekwalotetlo le le rebotsweng go ya ka karolwana ya , mme go lebeletswe karolo ya 85, a ka tsena mo moagong o o tlhalositsweng mo lekwalotetlong, go akarediwa bonno jwa poraefete mme -
a a tlhatlhoba, a tshwantsha, a dira dikhopi, a dira diteko le go tlhatlhoba dikwalo dingwe fela, direkoto, dilo gongwe dire, gongwe a dira gore go tlhatlhojwe, go tswewe dinepe, go dirwe dikhophi, go dirwe ditekogongwe ditlhatlhobo;
b a tsaya lekwalo lengwe le lengwe fela, rekoto, selo gongwe sere fa a na le lebaka la go belaela gore di ka dirisiwa jaaka bosupi mo tshekong ya bosenyi; le c go tlhatlhoba tiro nngwe le nngwe fela gongwe thulaganyo e e dirisiwang mo moagong.
Motlhankedi wa boitekanelo yo o tlosang sengwe fela mo moagong o o phuruphudiwang o tshwanetse -
a go rebola rasiti ya sona go mong gongwe motho yo o laolang moago; mme b ntle le fa e le ntlha e e ilediwang go ya ka Molao ono, a se busetse ka bonako jo bo kgonagalang morago ga go fitlhelela se se neng se se tseetswe.
Ka kopo ya motlhankedi wa boitekanelo yo o dirang go ya ka lekwalotetlo le le rebotsweng go ya ka karolwana ya 5, monni le motho mongwe fela yo o leng gona kwa moagong ba tshwanetse -
a go tlhagisa, go isa gongwe go dira gore go nne le phitlhelelo ya lekwalo lengwe le lengwe fela, rekoto, selo gongwe sere se se malebana le patlisiso e e kabakanngwang mo karolwaneng ya 1 le e a e tshotseng gongwe e le mo taolong ya gagwe gongwe ya motho yo mongwe;
b go tlhagisa tshedimosetso e a nang nayo malebana le morero o o batlisisiwang; le c go tlamela ka thuso ka moo go kgonegang ka teng go ya fela jaaka motlhankedi wa boitekanelo a ka e tlhoka go tsweletsa tiro ya gagwe go ya ka Molao ono ka tolamo.
Pele ga go botsolotsa motho mongwe le mongwe fela kwa moagong o o kailweng, motlhankedi wa boitekanelo gongwe motlhankedi wa sepodisi, o tshwanetse go gakolola motho yoo ka tshwanelo ya gagwe ya go thusiwa ka nako ke mmueledi gongwe ramolao, le go letla motho yoo go dirisa tshwanelo eo.
Lekwalotetlo le le kabakanngwang mo karolwaneng ya 1 le ka rebolwa ke moatlhodi gongwe magiseterata -
a malebana le moago e go nang le mabaka a go dumela gore go tlotswe Molao ono gongwe go tsweletswe go tlola Molao ono kwa go ona; le b fa go lebega, go ya ka tshedimosetso e e mo maikanong gore go na le mabaka a a utlwalang go ka dumela gore go na le bosupi jwa go tlola Molao ono kwa moagong oo.
Lekwalotetlo le ka lekanyetsa dithata tsa motlhankedi wa boitekanelo.
Lekwalotetlo le le rebotsweng go ya ka karolo eno -
a le tswelela go dira go fitlha -
le diragaditswe;
le phimotswe ke motho yo o le rebotsweng, gongwe, fa motho yoo a seo, ke motho mongwe fela yo o nang le dithata tse di tshwanang le tseo;
go khutla ga kgwedi e le nngwe go tloga ka letsatsi le le rebotsweng ka lona; gongwe iv. maikemisetso a go rebolwa ga lekwalotetlo a khutlile, go ya fela ka gore go tla diragala eng pele; mme b le tshwanetse go diragadiwa motshegare ntle le fa fela motho yo o rebolang lekwalotetlo a dumelela gore le diragadiwa bosigo.
Ga gona motho ope yo o nang le tshiamelo ya go duelelwa ditshenyegelo dipe fela tse di bakilweng ke tiro ya motlhankedi wa sepodisi gongwe motlhankedi wa boitekanelo ka fa tlase ga karolo eno.
Go itshupa pele ga go tsena le thibelo ya go tsena
 Motlhankedi wa boitekanelo yo o amogetseng lekwalotetlo go ya ka karolo ya 84 , gongwe motlhankedi wa sepodisi yo o mo patileng, o tshwanetse go ka gangwe fela, pele ga go tsena moago o o kaiwang -
a a tlhalose ka lentswe le le utlwalang gore o na le tumelelo ya go tsena mo moagong mme a lope go amogelwa mo moagong; mme b a itsese motho yo o laolang moago maikemisetso a go tsena, ntle le fa fela go na le mabaka a a utlwalang a go dumela gore tlhaloso gongwe kitsiso eo e ka nyeletsa maikemisetso a phuruphutso.
Motlhankedi wa boitekanelo o tshwanetse -
a naya motho yo o laolang moago, khophi ya lekwalotetlo, gongwe fa motho yoo a seo, a naparetse khophi eo mo lefelong le le bonalang mo moagong; mme b ka kopo ya motho yo o rweleng maikarabelo a moago oo, a bontshe setifikeiti sa gagwe sa go thapiwa jaaka motlhankedi wa boitekanelo.
Motlhankedi wa boitekanelo gongwe motlhankedi wa sepodisi yo o kabakanngwang mo karolwaneng ya 1 a ka samagana le kganetso ya go tsena le go phuruphutsa ka go dirisa maatla go ya fela jaaka go tla bo go tlhokega mme go dumelega, go akaretsa go thuba lebati gongwe letlhabaphefo la moago.
Pele ga go dirisa maatla, motlhankedi wa boitekanelo gognwe motlhankedi wa sepodisi o tshwanetse go lopa ka lentswe le le utlwalang gore a letlwe go tsena mme o tshwanetse go tlhalosa maikemisetso a go tsena, ntle le fa fela go na le mabaka a a utlwalang a go dumela gore go dira jalo go ka nyeletsa maikemisetso a phuruphutso.
Go tsena le go phuruphutsa moago ntle le lekwalotetlo
Motlhankedi wa boitekanelo yo o patilweng ke motlhankedi wa sepodisi, ntle le lekwalotetlo, a ka dirisa maatla mangwe le mangwe a a kailweng mo karolong ya 84 fa -
a motho yo o nang le bokgoni jwa go dira jalo a dumela go dira seo; gongwe b go na le mabaka a a utlwalang a go dumela gore go tla ntshiwa lekwalotetlo go ya ka karolo ya 845 le gore tiego ya go bona lekwalotetlo e tla nyeletsa maikemisetso a lekwalotetlo.
Go tlosiwa ga dilo tse di thopilweng ke motlhankedi wa boitekanelo
 Motlhankedi wa boitekanelo o tshwanetse go isa sengwe le sengwe se se gapilweng go ya ka karolo ya 84 gongwe 86 ntle le tshenyo ya nako, kwa motlhankeding wa sepodisi yo o kabakanngwang mo karolong ya 30 ya Molao wa Thulaganyo ya Bosenyi wa ngwaga wa 1977 (Molao wa bo51 wa ngwaga wa 1977), yo a tshwanetseng go bona le go tlosa dilo tse di thopilweng ka tsela e e diretsweng tlamelo mo Kgaolong ya 2 ya Molao oo.
Fa motlhankedi wa sepodisi a dira go ya ka karolo ya 30a gongwe b ya Molao wa Thulaganyo ya Bosenyi wa ngwaga wa 1977 Molao wa bo51 wa ngwaga wa 1977, malebana le ntlha e e kabakanngwang mo karolwaneng ya 1, o tshwanetse go dira jalo morago ga go batla maikutlo a motlhankedi wa boitekanelo.
Ditlamelo tse dingwe tse di malebana le batlhankedi ba boitekanelo, batlhatlhobi le dithulaganyo tsa go ikobela seemo
Go tsweletsa Molao ono, ditlhogo tsa mafapha a bosetšhaba le a porofense, le tlhaogo ya lefapha la boitekanelo la lekgotlatoropo ba tshwanetse go tswea e le -
a mong le monni wa moago o lefapha la bosetšhaba gongwe la porofense gongwe lekgotlatoropo le nnang mo go ona gongwe le o dirisang; mme b mothapi wa batho ba ba mo tirelong ya lefapha leo la bosetšhaba gongwe la porofense gongwe lekgotlatoropo fa, jaaka mothapi, lefapha la bosetšhaba gongwe la porofense gongwe lekgotlatoropo -
le diragatsa tiro nngwe le nngwe e e rebolelwang mothapi ke, gongwe ka fa tlase ga Molao ono; gongwe le diragatsa maatla mangwe le mangwe a a rolelwang mothapi ke, gongwe ka fa tlase ga Molao ono.
Ditlolomolao
 Motho o na le molato wa tlolomolao fa -
a a kgoreletsa motlhankedi wa boitekanelo yo o dirang tiro ka fa tlase ga Molao ono;
b a gana go tlamela motlhankedi wa boitekanelo ka tshedimosetso e motho yoo a tshwanetseng go e tlamela ka fa tlase ga Molao ono;
c ka kitso, naya motlhankedi wa boitekanelo tshedimosetso e e fosagetseng gongwe e e latlhang;
d ntle le molao, a thibela mong wa moago mongwe le mongwe fela, gongwe motho yo o direlang mong go tsena mo moagong gore a ikobele tlhokego ya Molao ono;
e a dirisa motlhankedi wa boitekanelo;
f retelelwa ke go ikobela kitsiso ya go ikobela seemo e a e reboletsweng ke motlhankedi wa boitekanelo go ya ka Molao ono; gongwe g a senola tshedimosetso nngwe le nngwe fela e e bonweng fa go dirwa tiro nngwe le nngwe fela go ya ka Molao ono le e e amanang le merero ya ditšhelete gongwe ya kgwebo ya motho mongwe le mongwe fela, go motho mongwe fela, ntle le -
fa motho yo mongwe a tlhoka tshedimosetso gore a kgone go dira tiro nngwe go ya ka Molao ono;
tshenolo e laotswe ke kgotlatshekelo ya molao; gongwe tshenolo e ikobela ditlamelo tsa molao mongwe fela.
Motho mongwe le mongwe yo o tshwarelwang tlolomolao go ya ka karolwana ya 1 o tla lebagana le katlholo ya go lefa gongwe go golegwa sebaka se se sa feteng dingwaga di le tlhano gongwe katlholo ya go lefa le go golegwa goo.
KGAOLO 11
MELAWANA
Melawana
 Tona, morago ga go batla maikutlo a Khansele ya Bosetšhaba ya Boitekanelo, a ka dira melawana malebana le -
a sengwe le sengwe se se ka, gongwe se se ka se keng sa rebolwa go ya ka Molao ono;
b dituelo tse di tshwanetseng go duelwa ditheo tsa bosetšhaba tsa boitekanelo tsa ditirelo tsa boitekanelo tse go tlametsweng ka tsona;
c ditekanyetso le seemo sa mefuta e e rileng ya diaparo tsa itshireletso le tiriso, phepafatso, le go latlhiwa ga diaparo tseo;
d go tlhabololwa ga lenaane la melemo ya botlhokwa le lenaane la didiriswa tsa kalafi le tsa thuso;
e tlhabololo ya badiri;
f tirisanommogo le tshusumetsano magareng ga batlamedi ba tlhokomelo ya boitekanelo ba poraefete le ditheo tsa boitekanelo tsa poraefete ka fa letsogong le lengwe, le batlamedi ba tlhokomelo ya boitekanelo ba setšhaba le ditirelo tsa boitekanelo tsa setšhaba ka fa go je lengwe;
g dipoelo, direjisetara, dipegelo, direkoto, dikwalo le diforomo tse di tshwanetseng go tladiwa le go tsholwa ke lefapha la bosetšhaba, mafapha a porofense, dikhansele tsa kgaolo tsa boitekanelo, batlamedi ba tlhokomelo ya boitekanelo, ditheo tsa boitekanelo tsa poraefete le ditheo tsa boitekanelo tsa setšhaba;
h ditiro tsa batho ba ba tlamelang ka ditirelot sa boithaopo, tsa thusomorafe gongwe tse di tshwanang natso malebana le setheo sa boitekanelo sa setšhaba;
i tlamelo ya patoloji ya forensiki, melemo ya forensiki le ditirelo tsa laboratori tse di amanang natso, go akarediwa tlamelo ka dimotšhara tsa kalafi ya molao le ditirelo tsa kalafi ya molao;
j malwetse a a tshelanwang;
l tsosoloso;
m ditirelo tsa tshoganyetso le kalafi ya tshoganyetso, mo ditheong tsa boitekanelo le kwa ntle ga tsona;
n dilo di sele mo boitekanelong le leswe la melemo o go romelwa teng le go romelwa ntle ga ditshetsana tsa patojeniki p ditirelo tsa dilaboratori tsa boitekanelo, go akarediwa -
karoganyo, tlhomamiso le thebolo ya dilaesense tsa di laboratori; le go tlhomiwa, go tlhokomelwa le go dirisiwa ga seemo sa taolo ya boleng se se maleba mo dilaboratoring tsa boitekanelo;
q malwetse a a sa tshelanweng;
r thekenoloji ya boitekanelo;
s patlisiso ya boitekanelo;
t thulaganyo ya bosetšhaba ya tshedimosetso ya boitekanelo e e kabakanngwang mo karolong ya 74;
u dithulaganyo le dikgato tse Mokaedi Kakaretso a tshwanetseng go di diragatsa gore a kgone go bona tshedimosetso e e rebotsweng go tswa kwa banning-le-seabe malebana le tlamelo ya boitekanelo ka ditšhelete, go bewa ga ditlhotlhwa tsa ditirelo tsa boitekanelo, dikgwebo tse di mo, gongwe tse di amang ditheo tsa boitekanelo, bothusi jwa boitekanelo, badiri ba boitekanelo le batlhamedi ba tlhokomelo ya boitekanelo, le popego le seelo sa phasalatso ya mefuta e e farologaneng ya tshedimosetso mo dikgatlhegong tsa setšhaba le go dirisediwa mabaka a go tokafatsa phitlhelelo ya tiriso e e bokgoni ya ditirelo tsa boitekanelo;
v thulaganyo e e dirisiwang ke Mokaedi Kakaretso go swetsa le go phasalatsa nngwe gongwe bontsi jwa manaane a kaedi a ditlhotlhwa tsa tirelo e go tlametsweng ka yona, dithulaganyo tse di dirilweng le dilo tse di monyelegang le tse di latlhwang tse di dirisiwang ka dikarolo tsa ditheo tsa boitekanelo, batlamedi ba tlhokomelo ya boitekanelo gongwe badiri ba boitekanelo mo lephateng la poraefete la boitekanelo tse di ka dirisiwang -
ke sekema sa kalafi jaaka kaedi go swetsa ka ditshiamelo tsa sona; le ditheo tsa boitekanelo; batlamedi ba tlhokomelo ya boitekanelo gongwe badiri ba boitekanelo mo lephateng la poraefete la boitekanelo jaaka kaedi go swetsa ka dituelo tsa bona, fela di sa ba pateletse; le w ka kakaretso, morero mongwe le mongwe fela o go leng botlhokwa gongwe go le mosola gore o rebolwe gore go kgonege go dirisa le go tsamaisa Molao ono.
Tona, go lebeletswe Molao wa Taolo ya Melemo le Dire tse di Amanang natso wa ngwaga wa 1965 Molao wa bo101 wa ngwaga wa 1965, le morago ga go batla maikutlo a Khansele ya Bosetšhaba Maitsholo ya Patlisiso ya Boitekanelo, a ka dira melawana e e malebana le patlisiso go dirisiwa batho.
Tona, mo molawaneng mongwe le mongwe o o dirilweng ka fa tlase ga Molao ono, a ka -
a. tlhomamisa jaaka ntlha ya semmuso, mokgwa, thulaganyo, tiro gongwe seemo sengwe le sengwe se se lemogwang jaaka sa semmuso ke maphata a itsegeng boditšhabatšhaba a boiteknaleo mo diporofešeneng tse di maleba; mme b. tlhoka gore motho mongwe le mongwe gongwe lephata le ikobele mokgwa, thulaganyo, tiro gongwe seemo se se tlhomamisitsweng.
a Ton o tshwanetse go phasalatsa melawana yotlhe e go tshitsintsweng gore e dirwe ka fa tlase ga Molao ono, mo Kaseteng, gore go dirwe ditshwaelo, bonnye dikgwedi di le tharo pele fa letlha le le kabakanngwang gore e simolole go dira.
b Fa Tona a fetola melawanatlhomo ka ntlha ya tshwaelo nngwe fela, ga a tlhoke go phasalatsa diphetogo tseo pele ga a ka dira melawana.
c Fa seemo se tlhoka gore molawana o phasaladiwe ka gangwe fela, Tona a ka phasalatsa molawana ntle le patlo maikutlo e e kabakanngwang mo temeng ya a.
KGAOLO 12
DITLAMELO TSA KAKARETSO
Tona a ka thapa dikomiti
 Tona, morago ga go batla maikutlo a Khansele ya Bosetšhaba ya Boitekanelo, a ka tlhama dikomiti tsa bogakolodi le tsa setegeniki tsa palo e e ka tlhokegang go fitlhelela maikemisetso a Molao ono.
Fa a tlhama komiti ya bogakolodi gongwe ya setegeniki, Tona a ka swetsa ka kitsiso mo Kaseteng -
a ka botokololo, ditiro le dithulaganyo tsa go dira tsa yona;
b ka go batla maikutlo a Tona ya Ditšhelete, dipeelo, seemo, tuelo le ditetlo tse di tla dirisediwang ditokololo tsa yona; le c merero mengwe le mengwe fela e e malebana le komiti eo ya bogakolodi gongwe ya setegeniki.
Go rebolela ditiro le go rolela dithata
Go lebeletswe Molao wa Tsamaiso ya Ditšhelete tsa Setšhaba (Molao wa bo1 wa ngwaga wa 1999) -
a Tona a ka rebolela tiro nngwe le nngwe gongwe a rolela thata nngwe le nngwe e a e neetsweng ke Molao ono, ntle le thata ya go dira melawana go -
motho mongwe le mongwe yo o direlang Mmuso; gongwe khansele, boto gongwe komiti nngwe le nngwe e e tlhamilweng go ya ka Molao ono;
b Mokhuduthamaga yo o maleba a ka rebolela tiro nngwe le nngwe gongwe a rolela thata nngwe le nngwe e a e neetsweng ke ono, ntle le thata ya go dira melawana, gongwe e a e reboletsweng gongwe e roletswe go ena ke Tona, go motlhankedi mongwe le mongwe yo o mo lefapheng le le maleba la porofense gongwe khansele, boto gongwe komiti nngwe le nngwe e e tlhamilweng go ya ka Molao ono;
c Mokaedi Kakaretso a ka rebolela tiro nngwe le nngwe gongwe a rolela thata nngwe le nngwe e a e neetsweng ke Molao ono go motlhankedi mongwe le mongwe fela mo lefapheng la bosetšhaba; mme d Tlhogo ya lefapha la porofense e ka rebolela tiro nngwe le nngwe gongwe ya rolela thata nngwe le nngwe e a e neetsweng ke Molao ono go motlhankedi mongwe le mongwe fela wa lefapha leo la porofense.
Go phimolwa ga melao, le dipoloko
 Go lebeletswe karolo eno, ka go riana, melao e e kailweng mo kholomong ya bobedi ya Sejule e a phimolwa go ya jaaka go beilwe mo kholomong ya boraro ya Sejule.
Sengwe le sengwe se se dirilweng pele ga go simolola go dira ga Molao ono ka fa tlase ga tlamelo ya molao o o phimotsweng ke karolwana ya 1 le se se ka bong se dirilwe ka fa tlase ga tlamelo ya Molao ono, se tshwanetse go tsewa se dirilwe ka fa tlase ga tlamelo e e tsamaelanang ya Molao ono.
Tona a ka rebola dithulaganyo tse dingwe tsa kgabaganyo jaaka go tla bo go tlhokega go kgontsha kgabaganyo e e bobebe magareng ga melao e e kaiwang mo Sejuleng le Molao ono.
Setlhogo se se khutshwane le tshimologo
Molao ono o bidiwa Molao wa Bosetšhaba wa Boitekanelo wa ngwaga wa 2003, mme o simolola go dira mo letlheng le le tlhomamisitsweng ke Moporesidente ka kgoeletso mo Kaseteng.
MELAO E E PHIMOTSWENG
Karolo ya 93
Nomoro le ngwaga wa Molao
Setlhogo se se khutshwane
Seelo sa go phimolwa
Molao wa bo63 wa ngwaga wa 1977
Molao wa Boitekanelo wa ngwaga wa 1977
Otlhe
Molao wa bo18 wa ngwaga wa 1979
Molao o o Tlhabolotsweng wa Boitekanelo wa ngwaga wa 1979
Otlhe
Molao wa bo33 wa ngwaga wa 1981
Molao o o Tlhabolotsweng wa Boitekanelo wa ngwaga wa 1981
Otlhe
Molao wa bo37 wa ngwaga wa 1982
Molao o o Tlhabolotsweng wa Boitekanelo wa ngwaga wa 1982
Otlhe
Molao wa bo21 wa ngwaga wa 1983
Molao o o Tlhabolotsweng wa Boitekanelo wa ngwaga wa 1983
Otlhe
Molao wa bo65 wa ngwaga wa 1983
Molao wa Dithišu tsa Batho wa ngwaga wa 1983
Otlhe
Molao wa bo2 wa ngwaga wa 1984
Molao o o Tlhabolotsweng wa Boitekanelo wa ngwaga wa 1984
Otlhe
Molao wa bo106 wa ngwaga wa 1984
Molao o o Tlhabolotsweng wa Dithišu tsa batho wa ngwaga wa 1984
Otlhe
Molao wa bo70 wa ngwaga wa 1985
Molao o o Tlhabolotsweng wa Boitekanelo wa ngwaga wa 1985
Otlhe
Molao wa bo51 wa ngwaga wa 1989
Molao o o Tlhabolotsweng wa Dithišu tsa batho wa ngwaga wa 1989
Otlhe
Molao wa bo116 wa ngwaga wa 1990
Molao wa Bosetšhaba wa Pholesi ya Boitekanelo wa ngwaga wa 1990
Otlhe
Molao wa bo86 wa ngwaga wa 1993
Molao wa Ditikwatikwe tsa Borutegi tsa Boitekanelo wa ngwaga wa 1993
Otlhe
Molao wa bo118 wa ngwaga wa 1993
Molao o o Tlhabolotsweng wa Merero ya Boitekanelo le Katlaatleloloago wa ngwaga wa 1993
Dikarolo tsa 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9 le 10
MEMORANTAMO WA MAIKEMISETSO A MOLAOTLHOMO WA BOSETŠHABA WA BOITEKANELO WA NGWAGA WA 2003
Molaotlhomo o ikaelela go tlhama letlhomeso la molao le melawana ya tlamelo ya ditirelo tsa boitekanelo go ralala Aforika Borwa. Gore go dirwe ditirelo tsa boitekanelo ka bokgoni, Molaotlhomo o ikaelela go dira gore tlamelo ya ditirelo tsa boitekanelo e nne e e tshwanang go ralala setšhaba ka go tlhama ditekanyetso le seemo, matlhomeso le dipholesi tsa bosetšhaba.
TSHEKATSHEKO YA MOLAOTLHOMO KGAOLO KA KGAOLO
Kgaolo ya 1 e na le ditlamelo tse di malebana le maikemisetso a Molaotlhomo, maikarabelo a boitekanelo le ditshiamelo tsa ditirelo tsa boitekanelo tsa mahala. E na le tiriso le thanolo ya Molaotlhomo. Maikaelelo ke gore Molaotlhomo o tshwanetse go dirisiwa bosetšhaba le go nna ona molao o o okamang melao e mengwe ya boitekanelo go ya ka karolo ya 146 ya Molaotheo fa go na le kganetsano magareng ga Molaotlhomo ono le melao e mengwe ya boitekanelo. Maikemisetso a botlhokwa a Molaotlhomo ono ke go kgotsofatsa maikarabelo a molaotheo a Puso malebana le ditshwanelo tse di malebana le ditirelo tsa tlhokomelo ya boitekanelo le go tlhama thulaganyo ya bosetšhaba ya boitekanelo e e akaretsang batlamedi ba poraefete le basetšhaba ba ditirelo tsa boitekanelo le o o tlamelang setšhaba sa Rephaboliki ka ditirelo tse di botoka go gaisa tse di ka kgonegang ka ditlamelo tse di gona. Kgaolo e ikaelela go tlhalosa maikarabelo a Tona ya Boitekanelo (Tona) fa a bapisiwa le a mafapha a bosetšhaba le a diporofense gammogo le makgotlatoropo. E ikaelela gape go naya Tona dithata tsa go dira melawana gore go kgonege go tlamela ka ditirelo tsa boitekanelo tsa mahala go dikarolo tse di rileng tsa batho.
Kgaolo 2 e na le ditlamelo tse di malebana le ditshwanelo le maikarabelo a batlamedi ba tlhokomelo ya boitekanelo le badirisi ba ditirelo tsa boitekanelo. Go lemogwa ditshwanelo tsa badirisi tsa tshedimosetso e e ka ga ditirelo tsa boitekanelo, kalafi ya tshoganyetso gammogo le go nna le seabe mo ditshwetsong tse di amang boitekanelo le kalafi ya bona, gammogo le ditshwanelo tsa badirisi go fiwa tshedimosetso mabapi le boitekanelo jwa gagwe le kalafi. Go na le tlamelo ya go rebolwa ga dipegelo tsa kgololo ke ditheo tsa boitekanelo le ditlhokego tsa tumelelo ka kitso. Go na le tlamelo ya taolo ya kalafi mo mabakeng a tekeletso gongwe patlisiso le go tsholwa ga direkoto ke ditheo tsa boitekanelo. Kgaolo eno gape e na le tlamelo ya go tlhagisiwa ga dingongorego ke badirisi le batho ba bangwe fela malebana le ditheo tsa boitekanelo le maikarabelo a badirisi malebana le boitekanelo jwa bona, tiriso ya ditheo tsa boitekanelo gammogo le go dirisana ga bona le batlamedi ba tlhokomelo ya boitekanelo.
Kgaolo 3 e na le ditlamelo tse di malebana le lefapha la bosetšhaba la boitekanelo. E dira tlamelo ya go tlhamiwa ga Khansele ya Bosetšhaba e mo go yona Tona le Bakhuduthamaga ba ba rweleng maikarabelo a boitekanelo ba tla nnang mmogo le mokhanselara wa lekgotlatoropo yo o emetseng pusoselegae e e rulaganeng, tlhogo ya Tirelo ya Boitekanelo ya Sesole sa Aforika Borwa le batlhankedi ba ba farologaneng ba mafapha a bosetšhaba le a porofense a boitekanelo. Mo kgaolong eno, go na le lenaane la ditiro le dithata tsa Khansele ya Bosetšhaba ya Boitekanelo e e tshwanetse go tlamela Tona ka dikgakololo. Kgaolo gape e rebola gore Mokaedi Kakaretso wa lefapha la bosetšhaba la boitekanelo (Mokaedi Kakaretso) a rulaganye maano a bosetšhaba a boitekanelo. Go na gape le tlamelo ya go tlhamiwa ga Foramo ya Bosetšhaba ya Patlo Maikutlo ya Boitekanelo e le tsela e ka yona banni le seabe ba ba farologaneng mo lephateng la boitekanelo, ba ka buisanang kwa legatong la bosetšhaba.
Kgaolo 4 e na le ditlamelo tse di malebala le mafapha a porofense a boitekanelo. Kgaolo e rwesa mafapha a porofense a boitekanelo maikarabelo a go dira go ya ka pholesi ya bosetšhaba ya boitekanelo mo mabakeng a a rileng. Go na le tlamelo ya go tlhamiwa le botokololo jwa dikhansele tsa porofense tsa boitekanelo tse ditiro tsa tsona mo porofenseng di tshwanang le tsa Khansele ya Bosetšhaba ya Boitekanelo kwa legatong la bosetšhaba. Kgaolo e rebola go rulaganngwa ga maano a porofense a boitekanelo, a a tshwanetseng go tlhagisiwa go Mokaedi Kakaretso. Go dirilwe gape tlamelo ya gore Bakhuduthamaga ba tlhame maphata a porofense a patlomaikutlo gore go amoganwe megopolo le go buisana ka dintlha tsa boitekanelo jwa porofense magareng ga banni le seabe ba ba farologaneng.
Kgaolo 5 e tlhama thulaganyo ya kgaolo ya boitekanelo ya Rephaboliki e e ikaegileng ka dintlhatheo dingwe tsa botlhokwa. E dira gape tlamelo ya go kgaoganngwa ga dikgaolo tsa boitekanelo ka melelwane go etswe tlhoko melelwane ya makgotlatoropo le tsamaiso le taolo ya boitekanelo. E dira ka tlamelo ya ditirelo tsa boitekanelo ke makgotlatoropo mme e laela gore go rulaganngwe maano a kgaolo a boitekanelo. Go na gape le tlamelo ya dithulaganyo dingwe tsa kgabaganyo malebana le ditirelo tsa makgotlatoropo tsa boitekanelo.
Kgaolo 6 e na le ditlamelo tse di malebana le ditheo tsa boitekanelo. E laola karoganyo, go tlhomiwa le go dira ga ditheo tsa boitekanelo mme e na gape le ditlamelo tse di malebana le ditifikeiti tsa tlhokego. Go ya ka Kgaolo eno, ga gona ope yo o ka tlhamang, agang, baakanyang gongwe a bona setheo sa boitekanelo gongwe bothusi jwa boitekanelo ntle le setifikeiti sa tlhokego. Go dirwa tlamelo ya tiragatso, kiletso le dithulaganyo tsa paakanyo malebana le go ikobelwa ga seemo sa setifikeiti sa tlhokego le seemo sengwe fela sa tlamelo ya ditirelo tsa boitekanelo kwa ditheong tsa setšhaba tsa boitekanelo, mme e naya Tona dithata tsa go tswetsa ka seemo seo. Go tlamelwa ka ditirelo tsa boitekanelo kwa ditheong tse e seng tsa boitekanelo di tshwana le dikolo le mafelo a mangwe a setšhaba, le gona go akareditswe mo Kgaolong eno. Tona o newa dithata go rebola seemo se se malebana le ditiro tsa setso tsa boitekanelo le ditiro tsa dikolo tsa setso tsa thupiso. Go na le ditlamelo tse di laolang botsalano magareng ga ditheo tsa setšhaba tsa boitekanelo le magareng ga ditheo tsa setšhaba le tsa poraefete tsa boitekanelo mo Kgaolong eno. Ditheo tsa Poraefete tsa Boitekanelo di patelesega go tsaya inšorense ya go golola badirisi mo ditshenyegelong dingwe le dingwe.
Kgaolo 7 e na le ditlamelo tse di malebana le togamaano ya badiri le ditikwatikwe tsa borutegi tsa boitekanelo. Go na le maikarabelo a a farologaneng a a rwesiwang Khansele ya Bosetšhaba ya Boitekanelo malebana le togamaano ya badiri mme go na le tlamelo ya go swetsa ka kaedi ya phasalatso e e maleba ya batlamedi ba tlhokomelo ya boitekanelo mo diporofenseng. Foramo ya Dikhansele tsa Semolao tsa Baporofešenale ba Boitekanelo e tlhamiwa go samagana le dintlha tse di ralalang dikhansele tse di farologaneng tsa semolao tsa baporofešenale ba boitekanelo. Tona o newa dithata tsa go tlhoma ditikwatikwe tsa borutegi tsa boitekanelo a batlile maikutlo a Tona ya Thuto.
Kgaolo 8 e na le ditlamelo tse di malebana le taolo ya tiriso ya thišu, madi, ditlhagiswa tsa madi le dikamete mo bathong. Go tlhamilwe setheo se le sengwe sa bosetšhaba sa tirelo ya tshelo ya madi. Tona a ka rebola ditheo dingwe tse di dumeletsweng go tsweletsa mabaka a a farologaneng, go akarediwa tiriso le tlamelo ka mebele ya batho ba ba tlhokafetseng, thišu le ditlhagiswa tsa madi mme a ka rebola seemo se se rileng malebana go tlosiwa le tiriso ya dithišu, madi gongwe dikamete tsa batho ba ba tshelang. Kgaolo e na le dikiletso mabapi le go fetolwa ga dikamete le disaekoute le go dirwa ga motho wa maitirelo ka go dirisa disele tsa yo o tshelang. E tlhagisa gape melawana ya patlisiso ya disele tsa tshimologo mme e dira tlamelo ya ditlolomolao tse di rileng. Go tlhagisiwa ditlhokego tse di malebana le jalelelo ya dithišu mme go laolwa go tlosiwa gongwe go dirisiwa ga dithišu le madi gongwe ditlhagiswa tsa madi le go tsenngwa ga madi gongwe ditlhagiswa tsa madi. Ntlha e e ka ga tuelo malebana le go romelwa teng, go bonwa gongwe go tlamela ka dithišu, madi, ditlhagiswa tsa madi gongwe dikamete e amiwa mo kgaolong eno. Go na le tlamelo ya taolo ya kabo le tiriso ya dirwe tsa batho ba ba tshelang le ba ba tlhokafetseng le go tlosiwa le go abeiwa ga dithišu, madi, ditlhagiswa tsa madi le dikamete go batho ba ba farologaneng gongwe ditheo. Tsela e mebele e e abilweng, dithišu, madi, ditlhagiswa tsa madi gongwe dikamete di ka dirisiwang e a laolwa mme fela jalo le tlhatlhobo ya morago ga loso mo mebeleng le go tlosiwa ga thišu kwa ditlhatlhobong tsa morago ga loso.
Kgaolo 9 e na le ditlamelo tse di malebana le tshekatsheko ya boitekanelo, patlisiso le tshedimosetso. Tona o tshwanetse go tlhama Komiti ya Bosetšhaba ya Patlisiso ya Boitekanelo morago ga go batla maikutlo a Khansele ya Bosetšhaba ya Boitekanelo. Tiro ya Komiti le tse di tshwanetseng go elwa tlhoko ke Komiti fa e swetsa ka ditlapele tsa patlisiso ya boitekanelo di tlhagisitswe ka botlalo. Tsela e go tshwanetseng ga dirwa patlisiso gongwe tekeletso go dirisiwa batho e akareditswe mo Kgaolong eno. Kgaolo e ikaelela go tlhama Khansele ya Bosetšhaba ya Maitsholo ya Patlisiso ya Boitekanelo le go dira tlamelo ya go tlhamiwa el go kwadisiwa ga dikomiti tsa maitsholo tsa patlisiso ya boitekanelo. Go dirwa tlamelo ya kgokaganyo ya thulaganyo ya bosetšhaba ya tshedimosetso ya boitekanelo mme maikarabelo a a rileng a porofense le makgotlatoropo malebana le thulaganyo ya bosetšhaba a tlhalositswe.
Kgaolo 10 e na le ditlamelo tse di malebana le batlhankedi ba boitekanelo le go ikobelwa ga seemo. Go tlhamiwa botlhatlhobi jwa ditheo tsa boitekanelo mme go dirwa tlamelo ya go tlhamiwa ga Kantoro ya go Ikobelwa ga Seemo ke Mokaedi Kakaretso. Tona le Bakhuduthamaga ba newa dithata tsa go thapa batlhankedi ba boitekanelo. Go tlhalositswe thulaganyo ya tlhatlhobo ya ka gale e e tla dirisiwang ke batlhankedi ba boitekanelo mme go diriwle tlamelo ya ditlhatlhobo tsa boitekanelo jwa tikologo. Batlhankedi ba boitekanelo gape ba newa dithata tsa go tsena le go phuruphutsa meago ba na le, mme mo mabakeng mangwe a a rileng, ba sena makwalotetlo. Go dirilwe tlamelo ya gore batlhankedi ba boitekanelo ba rebole dikitsiso tsa go ikobelwa ga seemo.
Kgaolo 11 e naya Tona dithata tsa go dira melawana ya dintlha tse di farologaneng tse di malebana le merero ya boitekanelo. Tona o patelesega go phasalatsa melawana e e tshitsinngwang mo Kaseteng gore go tshwaelwe.
Kgaolo 12 e naya Tona dithata ta go thapa dikomiti tsa bogakolodi le tsa setegeniki gore a kgone go fitlhelela maikemisetso a Molao. E dira tlamelo ya go rebolwa ga ditiro dingwe le go rolelwa ga dithata dingwe ke Tona, Bakhuduthamaga, Mokaedi Kakaretso le ditlhogo tsa mafapha a porofense a boitekanelo. E dira gape tlamelo ya go phimolwa ga melao mengwe mme e na le dithulaganyo tsa kgabaganyo go kgontsha kgabaganyo e e bobebe magareng ga molao wa ga jaana le go emelwa ga ona ke Molao.
BOKAO GO SETHEO LE BADIRI
Molaotlhomo o tshitsinya go tlhamiwa ga dikomiti le dikantoro tse di farologaneng. Maphata ano a tlhamiwa kwa magatong a bosetšhaba, porofense le kgaolo gongwe pusoselegae. Mo mabakeng a le mantsi, go ya ka Molaotlhomo, ga go kitla go thapiwa badiri ba bantšhwa; thulaganyo e tla rulaganngwa sešwa fela go amogela ditlhokego tsa Molaotheo jaaka di kailwe mo Molaotlhomong. Go ka tlhokega gore badiri bangwe ba sutisiwe, go fa sekai, go tswa kwa pusong ya porofense go ya kwa puso selegaeng gore go rulaganngwe sešwa mme Lefapha la bosetšhaba la Boitekanelo le tla tshwanela go tlhama diyuniti dingwe tse dintšhwa le go tiisa tse di ntseng di le gona.
BOKAO JWA DITŠHELETE GO MMUSO
Go na le bokao jwa ditšhelete ka ntlha ya fa Molaotlhomo o tlhama maphata a a ntseng a se gona. Mo mabakeng magnwe, maphata a a tlhamiwang ke Molaotlhomo, a ntse a le gona fela a bidiwa ka maina a mangwe. Molaotlhomo o dira tlamelo ya kgonagalo ya go tlamelwa ga ditirelo tse di rileng tsa boitekanelo mahala kwa ditikwatikweng tsa puso tsa boitekanelo. Tona o tla tswetsa ka seemo se se malebana le go tlamelwa ga ditirelo tseo. Bokao jwa ditšhelete bo tla laolwa ke ditlhokego tse moamogedi mongwe le mongwe wa tirelo a tshwanetseng go di fitlhelela pele fa go amogela tirelo eo. Molaotlhomo gape o dira tlamelo ya gore ditheo tsa boitekanelo di tshole letseno le gore go duedisiwe tuelo ya balwetse e e tshwanang mo mabakeng mangwe gore go tilwe go tlhoka tekatekano mo phitlhelelong go ralala diporofense.
BOKAO GO DIPOROFENSE
Melao ya porofense ya boitekanelo e tla tshwanela go sekasekwa gape gore e tsamaelane le ditlamelo tsa Molaotlhomo ka ntlha ya fa Molaotlhomo o okama molao oo go ya ka Molaotheo. Gape diporofense di tshwanetse go tsaya dikgato dingwe go ya ka Molaotlhomo jaaka go kailwe mo temeng ya 1 fa godimo.
PATLOMAIKUTLO
Molaotlhomo o phasaladitswe gore setšhaba se dire ditshwaelo sebaka sa dikgwedi di le tharo go tloga kwa tshimologong ya Ngwanaatsele wa ngwaga wa 2001. Lefapha la bosetšhaba la Boitekanelo le batlile maikutlo a mafapha a mangwe a bosetšhaba, a Bakhuduthamaga botlhe, a ditlhogo tsotlhe tsa mafapha a porofense a boitekanelo le a maphata mangwe a porofešenale le mekgatlho mengwe e e seng ya puso. Ditlhopha tse dintsi tse di nang le kgatlhego le banni-le-seabe ba tlhagisitswe ditshwanelo mo pakeng e Molaotlhomo o neng o phasaladitswe gore go tlhagisiwe ditshwaelo mme ditshwaelo tseno di etswe tlhoko ke Lefapha la bosetšhaba la Boitekanelo.
THULAGANYO YA PALAMENTE
Bagokolodi ba Molao ba Mmuso le Lefapha la Boitekanelo ba gopola gore Molaotlhomo ono o tshwanetse go dirisiwa go ya ka thulaganyo ya Palamente e e tlhamilweng ke kgaolo ya 76 gongwe ya Molaotheo, ka ntlha ya fa e wela mo dintlheng tse pedi tse di tlhagisitsweng mo Sejuleng ya bo4 ya Molaotheo, e leng "ditirelo tsa Boitekanelo" le "ditirelo tsa boitekanelo tsa Makgotlatoropo".
