BOTSAMAISI BA BOSETŠHABA BA TIKOLOGO: MOLAOTLHOMO WA MEFUTAFUTA YA DITSHEDI
Jaaka o tlhagisitswe mo Kokoanopeomolaong ya Bosetšhaba jaaka karolo 75-Molaotlhomo; tshobokanyo e e itlhalosang ya Molaotlhomo o o phasaladitsweng mo Kuranteng ya Mmuso No. ya Kgatiso ya Seesimane ke kgatiso ya semmuso ya Molaotlhomo
TONA YA MERERO YA TIKOLOGO LE BOJANALA
se
MOLAOTLHOMO
Go tlamelela ka fa gare ga letlhomeso la Molao wa Bosetšhaba wa Tikologo, 1998, botsamaisi le tshomarelo ya ditshedi tsa mefutafuta tsa Aforika Borwa; tshireletso ya methalethale ya ditshedi tsa tikologo tse di tlhokang tshireletso ya bosetšhaba; tiriso e e tswelelang ya metswedi ya baoloji ya tlholego; go kgaogana go go siameng go go lekaneng ga ditshiamelo tse di tswang mo patlisisong ya botshelo jwa matheriale wa tlhago e e ntshiwang go tswa metsweding ya baoloji ya tlholego; tlhomo le ditiro tsa Setheo sa Ditshedi tsa Mefutafuta tsa Bosetšhaba sa Aforika Borwa; le merero e e amanang le seo.
O dirwa Molao ke Palamente ya Rephaboliki ya Aforika Borwa, ka mokgwa o o latelang:-
LENANE LA DITENG
KGAOLO 1
THANOLO, MAIKEMISETSO LE TIRAGATSO YA MOLAO
Ditlhaloso
Maikemisetso a Molao
Motlhokomedi wa naga wa bomefutafuta jwa baoloji
Tiragatso ya Molao
Tiragatso ya ditumalano tsa boditšhabatšhaba
Tiragatso ya Molao wa Bosetšhaba wa Botsamaisi jwa Tikologo
Ditheo tsa bosetšhaba tsa botsamaisi jwa tikologo
Dithulano le e mengwe
Ditlwaelo le maemo
KGAOLO 2
SETHEO SA BOSETŠHABA SA DITSHEDI TSA MEFUTAFUTA SA AFORIKA BORWA
Karolo 1
Tlhomo le ditiro tsa Setheo
Tlhomo
Ditiro
Karolo 2
Boto ya go laola, kagego le botokololo
Kagego
Borutegi
Tsamaiso ya thapo
Modulasetulo
Paka mo ofising
Maemo a thapo
Maitsholo a maloko
Khutliso ya botokololo
Tloso go tswa ofising
Go tlatsa diphatlhatiro
Karolo 3
Ditsamaiso tsa go dira tsa Boto
Dikopano
Ditsamaiso
Khoramo le ditshwetso
Dikomiti
Kabelo ya dithatatota le ditiro
Karolo 4
Botsamaisi ba Setheo
Tlhomo ya Motlhankedi - Mogolo
Thapo ya badiri
Karolo 5
Merero ya ditšhelete
Boikarabelo ba ditšhelete
Go neelana ka matlotlo
Dipeeletso
Karolo 6
Ditshingwana tsa bosetšhaba tsa bothani
Tlhomamiso
Mametlelelo kana kgogelomorago ya ditlhomamiso
Karolo 7
Kakaretso
Dithata tsa tlhokomelo tsa Tona
Go se nne teng ga boto e e dirang
KGAOLO 3
GO RULAGANYA DITSHEDI TSA MEFUTAFUTA LE GO TLHOKOMELA
Maikaelelo a Kgaolo
Karolo 1
Go rulaganya ditshedi tsa mefutafuta
Letlhomeso la bosetšhaba la ditshedi tsa mefutafuta
Diteng tsa letlhomeso la bosetšhaba la ditshedi tsa mefutafuta
Maano a dikgaolo tsa ditshedi le ditshedi tsa kgaolo
Diteng tsa maano a ditshedi tsa kgaolo
Thadiso le mametlelelo ya maano a ditshedi tsa kgaolo
Maano a botsamaisi ba ditshedi tsa mefutafuta
Diteng tsa maano a botsamisi ba ditshedi tsa mefutafuta
Thadiso le mametlelelo ya maano a botsamaisi ba ditshedi tsa mefutafuta
Ditherisano
Karolo 2
Thulaganyo le tumalano ya maano, go tlhokomela le patlisiso
Thulaganyo le tumalano ya maano a ditshedi tsa mefutafuta
Go tlhokomela
Patlisiso
KGAOLO 4
DITSHEDI TSA TIKOLOGO LE DITSHEDI TSA MEFUTAFUTA TSE DI TSHOSEDIWANG KANA TSE DI SIRELEDITSWENG
Maikemisetso a Kgaolo
Karolo 1
Tshireletso ya ditshedi tse di tshosediwang kana ditshedi tsa tikologo tse di sireleditsweng
Ditshedi tsa tikologo tse di tshosediwang kana di tlhoka tshireletso ya bosetšhaba
Ditirego tse di tshosetsang mo ditsheding tsa tikologo tsa kwalo ya maina
Maano a a rileng go a sekaseka mo tshireletsong ya kwalo ya maina ya ditshedi tsa tikologo
Mametlelelo ya dikitsiso
Karolo 2
Tshireletso ya ditshedi tsa methalethale tse di tshosediwang kana tse di sireleditsweng
Kwalo ya maina a ditshedi tse di tshosediwang kana tse di tlhokang tshireletso ya bosetšhaba
Ditiro tse di thibetsweng tse di amang methalethale ya ditshedi e e tshosediwang kana e e sireleditsweng
Mametlelelo ya dikitsiso
Karolo 3
Kgwebo mo methalethaleng ya ditshedi ya kwalo ya maina e e tshosediwang kana e e sireleditsweng
Ditiro tsa Tona
Tlhomo ya bothati ba saense
Ditiro tsa bothati ba saense
Ditemogo tsa ngwaga tse e seng tsa tshenyo
Karolo 4
Ditshiamelo tsa kakaretso
Ditherisano
KGAOLO 5
METHALETHALE YA DITSHEDI YA KWA NTLE LE E E ANAMANG
Maikemisetso a Kgaolo
Karolo 1
Methalethale ya ditshedi ya kwa ntle
Ditiro tse di thibetsweng tse di amang methalethale ya ditshedi tsa kwa ntle
Dithebolelo
Ditiro tse di lekanyeditsweng tse di amang methalethale ya ditshedi ya kwa ntle e e rileng e e thibeletsweng gotlhelele
Mametlelelo ya dikitsiso
Tiro ya tlhokomelo e e amanang le methalethale ya ditshedi ya kwa ntle
Karolo 2
Methalethale ya ditshedi e e anamang
Kwalo ya maina a ditshedi tse di anamang
Ditiro tse di lekanyeditsweng tse di amang methalethale ya ditshedi e e anamang ya kwalo ya maina
Mametlelelo ya dikitsiso
Tiro ya tlhokomelo e e amanang le methalethale ya ditshedi e e anamang ya kwalo ya maina
Dikopo go ya bothating bo bo kgonang go rebola bokaedi
Taolo le nyeletso ya methalethale ya ditshedi e e anamang ya kwalo ya maina
Maano a taolo ya methalethale ya ditshedi e e anamang ya dithwe tsa naga
Dipegelo tsa maemo a methalethale ya ditshedi e e anamang
Karolo 3
Ditshiamelo tsa kakaretso
Ditherisano
KGAOLO 6
PATLISISO YA DITSHEDI, PHITLHELELO LE KGAOGANO YA TSHIAMELO
Maikaelelo le tiragatso ya Kgaolo
Patlisiso ya ditshedi e e amang metswedi ya baoloji ya tlholego
Ditumalano tsa kgaogano ya tshiamelo
Thomelo ntle ya metswedi ya baoloji ya tlholego ya kwalo ya maina
Ditumalano tsa phetiso ya matheriale
Tlhomo ya Therasete ya Letlole la Patlisiso ya ditshedi
KGAOLO 7
DITUMELELO
Maikaelelo a Kgaolo
Karolo 1
Mokgwa wa tumelelo
Tiragatso ya ditumelelo
Ditshekatsheko tsa kotsi le bopaki jwa boitseanape
Ditumelelo
Ditlhokego tsa tlaleletso tse di amanang le methalethale ya ditshedi ya kwa ntle le e e anamang
Ditumelelo tse di kopantsweng
Phimolo ya ditumelelo
Karolo 2
Boikuelo
Boikuelo bo tshwanetse go tsenngwa le Tona
Diphanele tsa boikuelo
Ditshwetso
KGAOLO 8
TIRAGATSO YA MOLAO
Karolo 1
Melawana
Melawana ka Tona
Kakaretso
Karolo 2
Tirego ya ditherisano
Ditherisano
Botsayakarolo jwa setšhaba
KGAOLO 9
DITLOLOMOLAO LE DIKOTLHAO
Ditlolomolao
Dikotlhao
KGAOLO 10
TSE LE TSELE
Phediso ya molao
Dipolokelo
Diporojeke tse di leng teng tsa patlisiso ya ditshedi
Setlhogo se se khutshwane le tshimologo
KGAOLO 1
THANOLO, MAIKAELELO LE MOLAO
Ditlhaloso
 Mo Molaong o, kwa ntle le fa ditengtiriso di bontsha ka mokgwa osele-
methalethale ya ditshedi " e kaya -
a methalethale ya ditshedi e e seng methalethale ya ditshedi ya tlholego; kana b methalethale ya ditshedi ya tlholego e e sutiseditsweng kana e go ikaeletsweng go sutisediwa kwa lefelong le le kwa ntle ga phatlalatso ya tlholego ya setlhopha, fela e seng methalethale ya ditshedi tsa tlholego tse di okeditseng phatlhalatso ya tlholego ya setlhopha ka mekgwa ya tlholego ya khudugo kana kanamiso kwa ntle ga tsereganyo ya motho mefuta ya baoloji" kana "mefutafuta ya ditshedi" e kaya dipharologano magareng ga ditshedinyana tse di tshelang gi tswa metsweding yotlhe go akarediwa lefatshe, lewatle le ditshedi tsa tikologo tsa metsi tse dingwe le mararaane a ekholoji a e leng karolo mme go tsenyeletsa gape mefutafuta ka fa gare ga methalethale ya ditshedi, magareng ga methalethale ya ditshedi le ya ditshedi tsa ditikologo.
patlisiso ya ditshedi" e kaya patlisiso ya thulaganyo, go phutha, go kgobokanya, go ntshiwa, tsweletso kana tiragatso ya, kana patlisiso mo metsweding ya dipharologantsho ya bokhomese kana go ja ntsoma ga intaseteri;
kgaolo ya ditshedi" e kaya kgaolo ya loago e go ya ka karolo 40 e tlhomamisitsweng jaaka kgaolo ya ditshedi ka mabaka a Molao o;
Boto" e kaya boto e e supelwang mo karolong 13;
bothati bo bo kgonang", malebana le taolo ya methalethale ya ditshedi tsa kwa ntle kana tse di anamang bo kaya-
a Tona;
b sethwe sa naga mo mmusong wa bosetšhaba, porofense kana sediko sa selegae se se tlhomilweng ka molawana jaaka bothati bo bo kgonang go laola methalethale ya ditshedi tsa kwa ntle kana methalethale ya ditshedi tse di anamang tsa kwalo ya maina go ya ka Molao o; kana c sethwe sefe se sengwe sa naga;
dikarolo", mo kamanong le mefutafuta ya ditshedi, di tsenyeletsa methalethale ya ditshedi, baagi ba ekholoji, dipharologantsho tsa tlhago, ditshedi tsa ditshedi tse di kgethegileng, ditshedi tsa tikologo, ditlwaelo le ditirego tsa ekholoji, taolo", mo kamanong le ya kwa ntle kana methalethale ya ditshedi tse di anamang e kaya -
a go lwantsha kana go fedisa ya kwa ntle kana methalethale ya ditshedi e e anamang; kana b foo phediso e e jalo e sa kgonegeng go thibelwa, go fitlha fa go ka kgonegang, poelelo, tlhomo gape, kgolo gape, katiso, koketsego, tsosoloso kana go anamisiwa ga methalethale ya ditshedi ya kwa ntle kana e e anamang:
ditshedi tsa tikologo tse di mo kotsing e e masisi" di kaya ditshedi tsa tikologo tsa kwalo ya lenane jaaka ditshedi tsa tikologo tse di mo kotsing e e masisi go ya ka karolo 51;
ditshedi tsa methalethale tse di mo kotsing e e masisi" di kaya ditshedi tsa methalethale dife tsa tlholego tsa kwalo ya maina jaaka methalethale ya ditshedi e e mo kotsing e e masisi go ya ka karolo 55;
thomelelo", mo kamanong le tiro, e tsenyeletsa taelo go dira tiro;
Lefapha" le kaya. Lefapha la bosetšhaba la Merero ya Tikologo le Bojanala;
sere", mo kamanong le phologolo, semela kana setshedinyana se sengwe, se kaya karolo nngwe le nngwe, setogwa kana sentshwa sa phologolo, semela kana setshedinyana se sengwe, di le foreše, di khennwe kana e le kumo e e fetoletsweng;
Mokaedi Kakaretso" o kaya Mokaedi Kakaretso wa Lefapha;
baagi ba ekholoji" ba kaya setlhopha se se kopaneng sa methalethale ya ditshedi e e nnang mo lefelong le le neilweng;
ditshedi tsa tikologo" di kaya mararaane a a maatla a phologolo, semela le baagi ba ditshedinyana tse dinnye mmogo le tikologo ya bona e e sa tsheleng e e golaganyang jaaka yuniti e e dirang:
ditshedi tsa tikologo tse di mo kotsing" di kaya ditshedi tsa tikologo dife tsa kwalo ya maina jaaka ditshedi tsa tikologo tse di mo kotsing go ya ka karolo 51;
methalethale ya ditshedi e e mo kotsing" e kaya methalethale ya ditshedi dife kana dife tsa tlholego tsa kwalo ya maina jaaka methalethale ya ditshedi e e mo kotsing go ya ka karolo 55;
motlhatlhobi wa tiragatso ya tikologo" o kaya motho yo o neilweng bothati go ya ka Molao wa Bosetšhaba wa Botsamaisi ba Tikologo go diragatsa ditshiamelo tsa Molao o;
thomelo ntle", mo kamanong le Rephaboliki e kaya go ntsha kana go fetisa, kana maiteko go ntsha kana go fetisa, go tswa lefelong ka fa gare Rephaboliki go ya nageng e nngwe kana go ya metsing a boditšhabatšhaba;
Kuranta", fa e dirisitswe -
a mo kamanong le Tona, e kaya Kuranta ya Mmuso ; kana b mo kamanong le Tona ya merero ya tikologo ya porofense, e kaya Kuranta ya Porofense eo;
matheriale wa tlhago" o kaya matheriale ofe kana ofe wa phologolo, semela, setshedinyana kana tshimologo ya baoloji e e tshotseng diyuniti tsa tiro tsa tlhago;
motswedi wa tlhago" o tsenyeletsa -
a matheriale ofe wa tlhago; kana b bokgoni ba tlhago kana dipharologantsho tsa methalethale ya ditshedi efe kana efe;
bonno" bo kaya lefelo foo methalethale ya ditshedi kana baagi ba ekholoji ba tlhagelelang ka tlholego ;
thomelo eng", mo kamanong le Rephaboliki -
a e kaya go gorogela mo, go tlisa ka fa teng kana go tlhagisa mo Rephaboliking, kana go leka go gorogela mo, go tlisa ka fa teng kana go tlhagisa mo Rephaboliking; le b go tsenyeletsa go tlisa mo Rephaboliking ka go romela ntle gape go ya lefelong le le kwa ntle ga Rephaboliki;
motswedi wa baoloji wa tlhago" o kaya motswedi ofe kana ofe o o nang le -
a phologolo efe kana efe e e tshelang kana e e suleng, semela kana setshedinyana se sengwe sa methalethale ya ditshedi sa tlholego;
b sentshwa sefe kana sefe sa phologolo e e jalo, semela kana setshedinyana se sengwe; kana c matheriale wa tlhago ofe kana ofe wa phologolo e e jalo, semela kana setshedinyana se sengwe;
methalethale ya ditshedi tsa tlholego" e kaya methalethale ya ditshedi e e tlhagelelang, kana e na le hisitori e e tlhageletseng, ka tlholego mo maemong a a phuthologileng a tlholego ka fa gare ga melelwane ya Rephaboliki, fela e sa tsenyeletse methalethale ya ditshedi e e tlhagisitsweng mo Rephaboliking ka ntlha ya tiro ya motho;
Setheo" se kaya Setheo sa Bosetšhaba sa Mefutafuta ya ditshedi sa Aforika Borwa se se tlhomilweng go ya ka karolo10;
matseno", mo kamanong le methalethale ya ditshedi, a kaya tlhagiso ka batho, e ka nna ka bomo kana kwelano, ya methalethale ya ditshedi go ya lefelong ka kwa ntle ga setlhopha sa tlholego kana bokgoni ba kgasano ya tlholego ya methalethale eo ya ditshedi;
matseno go tswa lewatleng", mo kamanong le sepesimene sa methalethale ya ditshedi efe kana efe, a kaya go ya mo Rephaboliking ya sepesimene se se tserweng go tswa tikologong ya lewatle e e seng ka fa tlase ga taolo ya naga epe;
methalethale ya ditshedi e e anamang" e kaya methalethale ya ditshedi efe kana efe e tlhomo ya phatlhalalo ka kwa ntle ga kgasamano ya yona ya setlhopha sa tlholego -
a e tshosetsang ditshedi tsa tikologo, bonno kana methalethale ya ditshedi e mengwe kana e na le bokgoni bo bo bontshegang go tshosetsa ditshedi tsa tikologo, bonno kana methalethale ya ditshedi e mengwe; le b e ka feletsang mo tshenyong ya ikonomi kana tshenyo kwa boitekanelong ba motho;
bothati bo bo ntshitsweng", ka kamano le ditumelelo tse di laolang merero e e boletsweng mo go karolo 84, bo kaya -
a Tona; kana b sethwe sa naga mo mmusong wa bosetšhaba, porofense kana sediko sa selegae ss mmuso se se tlhomamisitsweng ke molawana go ya ka karolo 94 jaaka bothati bo bo ntshang ditumelelo tsa mofuta o o bolelwang;
ditshedi tsa tikologo tsa kwalo ya maina" di kaya ditshedi tsa tikologo tsa kwalo ya maina dife kana dife go ya ka karolo 51 ;
methalethale ya ditshedi tse di anamang tsa kwalo ya lenane" e kaya methalethale ya ditshedi e e anamang ya kwalo ya maina go ya ka karolo 69 ;
tsa kwalo ya lenane tse di tshosediwang kana methalethale ya ditshedie e sireleditsweng" di kaya methalethale ya ditshedi ya kwalo ya maina efe kana efe go ya ka karolo 55 ;
baagi ba selegae" ba kaya baagi bafe kana bafe ba batho ba ba tshelang kana ba ba nang le ditshwanelo kana dikgatlhego mo lefelong la thutafatshe le le tlhophologileng;
bothati ba botsamaisi", mo kamanong le lefelo le le sireleditsweng bo kaya bothati jo kwa go jona botsamaisi jwa lefelo le le sireleditsweng bo bo romeletsweng ka tiro;
TONA ya merero ya tikologo" e kaya leloko la Khansele ya Phetiso la porofense le le ikarabelelang tshomarelo ya mefutafuta ya ditshedi mo porofenseng;
methalethale ya ditshedi e e fudugang" e kaya setšhaba sotlhe kana karolo efe kana efe e e amologaneng ya thutafatshe ya setšhaba sa methalethale efe ya ditshedi kana tshwano e e kwa tlasenyana ya diphologolo tse di tlhaga, karolo e e botlhokwa e maloko a yona ka disekele le go akanyetsa ba ba kgabaganyang molelwane o le mongwe kana go feta e e laolang ya bosetšhaba;
Tona" e kaya leloko la Kabinete le le ikarabelelang botsamaisi jwa bosetšhaba jwa tikologo;
mmasepala" o kaya mmasepala o o tlhomilweng go ya ka Molao wa Mmuso wa Selegae, 1998 (Molao Nomoro. 117 wa 1998);
tshingwana ya bosetšhaba ya bothani " e kaya lefatshe le le tlhomamisitsweng kana le le tsewang jaaka le le tlhomamisitsweng jaaka tshingwana ya bosetšhaba ya bothani go ya ka karolo 33, mme e tsenyeletsa lefatshe lefe kana lefe le le tlhomamisitsweng go ya ka karolo 33 jaaka karolo ya bothani e e leng teng;
Molao wa Bosetšhaba wa Botsamaisi ba Tikologo " o kaya Molao wa Bosetšhaba wa Botsamaisi ba Tikologo, 1998 (Molao Nomoro 107 wa 1998);
ditheo tsa bosetšhaba tsa botsamaisi ba tikologo" di kaya ditheo tse di supelwang mo go karolo 7;
ditemogo tse di seng kotsi" di kaya tlhomamiso ya kutlwalo e e seng kotsi ya kgato mo phalosong ya methalethale ya ditshedi mo tlhagong;
sethwe sa naga" se na le bokao bo se bo abetsweng mo go karolo 239 ya Molaotheo;
tumelelo" e kaya tetlo e e ntshitsweng go ya ka Kgaolo 7;
tlhalosa" e kaya tlhaloso go ya ka karolo 94;
lefelo le le sireleditsweng" le kaya lefelo le le sireleditsweng mo Molaong wa Tshireletso ya Mafelo;
Molao wa Mafelo a a Sireleditsweng" o kaya Botsamaisi jwa Bosetšhaba jwa Tikologo: Molao wa Mafelo a a Sireleditsweng, 2003;
ditshedi tsa tikologo tse di sireleditsweng" di kaya ditshedi tsa tikologo dife kana dife tsa kwalo ya lenane jaaka ditshedi tsa tikologo tse di sireleditsweng go ya ka karolo 51;
methalethale ya ditshedi e e sireleditsweng" e kaya methalethale ya ditshedi efe kana efe ya kwalo ya lenane jaaka methalethale ya ditshedi e e sireleditsweng go ya ka karolo 55;
Molao wa Setšhaba wa Botsamaisi ba Ditšhelete " o kaya Molao wa Setšhaba wa Botsamaisi ba Ditšhelete, 1999 (Molao Nomoro. 1 wa 1999);
thomelo ntle gape", mo kamanong le sekao go tswa bontsing ya methalethale ya ditshedi ya kwalo ya lenane e e tshosediwang kana methalethale ya ditshedi e e sireleditsweng e kaya thomelo ntle go tswa Rephaboliking ya sepesimene sa methalethale ya ditshedi sa kwalo ya maina e e tshosediwang kana e sireleditswe e rometswe teng mo nakong e e fetileng go ya mo Rephaboliking;
tiro e e thibetsweng" -
a mo kamanong le sepesimene sa methalethale ya ditshedi ya kwalo ya maina e e tshosediwang kana e sireleditswe, e kaya -
i go tsoma, go tshwara, go thopa kana go bolaya sepesimene sefe kana sefe se se tshelang sa kwalo ya maina sa methalethale ya ditshedi e e tshosediwang kana e e sireleditsweng ka bokao bongwe, mokgwa kana sedirisiwa sefe, go tsenyelediwa go batla, go latela, go kgweetsa, go nna o letile, go gogela, go oka, go ntsha mesaele kana go gobatsa ka maikaelelo a go tsoma, go tshwara, go thopa kana go bolaya sepesimene sefe kana sefe se se jalo;
ii go kgobokanya, go tsaya kana go kumula sepesimene sefe kana sefe sa methalethale ya ditshedi ya kwalo ya maina e e tshosediwang kana e e sireleditsweng;
iii go sela dilo tsa, kana go sega, go kgaola, go kumula, go senya kana go nyeletsa, sepesimene sefe kana sefe sa kwalo ya maina sa methalethale ya ditshedi e e tshosediwang kana e e sireleditsweng;
iv go romela mo teng ga Rephaboliki, go tsenyelediwa go tlhagisa go tswa lewatleng, sepesimene sengwe le sengwe sa kwalo ya maina se se tshosetsang kana se se sireleditsweng;
v go romela ntle go tswa Rephaboliking, go tsenyeletsa go romela ntle gape go tswa Rephaboliking, sepesimene sengwe le sengwe sa kwalo ya maina se se tshosetsang kana se se sireleditsweng;
vi go nna le kana go diragatsa taolo ya sebele mo godimo ga sepesimene sefe kana sefe sa methalethale ya ditshedi ya kwalo ya maina e e tshosediwang kana e e sireleditsweng;
vii go godisa, go rua kana ka tsela e nngwe esele go katiso ya sepesimene sefe kana sefe sa methalethale ya ditshedi ya kwalo ya maina e e tshosediwang kana e e sireleditsweng, kana e dira gore e ntsifale;
viii go romela, go tsamaisa kana ka tsela e nngwe go fudusa sepesimene sefe kana sefe sa methalethale ya ditshedi e e tshosediwang kana e e sireleditsweng;
ix go rekisa kana ka tsela e nngwe go gweba mo go rekeng, go amogeleng, go abeleng kana go dumeleng jaaka mpho, ka tsela efe ya go bona kana go latlha sekao sefe kana sefe sa methalethale ya ditshedi ya kwalo ya maina e e tshosediwang kana e e sirelediwang; kana x tiro efe e nngwe e e tlhalositsweng e e amang sepesimene sa methalethale ya ditshedi ya kwalo ya maina e e tshosediwang kana e sireleditswe; le b mo kamanong le sepesimene sa methalethale ya ditshedi e e anamang kana methalethale ya ditshedi ya kwalo ya maina e e anamang, go kaya -
i go romela teng mo Rephaboliking, go tsenyeletsa go tlhagisa go tswa lewatleng, sepesimene sefe kana sefe sa methalethale ya ditshedi ya kwa ntle kana ya kwalo ya maina e e anamang;
ii go nna le kana go diragatsa taolo ya sebele mo godimo ga sepesimene sefe kana sefe sa methalethale ya ditshedi ya kwa ntle kana ya kwalo ya maina e e anamang;
iii go godisa, go rua kana ka tsela e nngwe esele go katiso ya sepesimene sefe kana sefe sa methalethale ya ditshedi ya kwalo ya maina e e tshosediwang kana e e sireleditsweng , kana se dira gore e ntsifale;
iv go romela, go tsamaisa kana ka tsela nngwe go fudusa sepesimene sefe kana sefe sa methalethale ya ditshedi ya kwa ntle kana ya kwalo ya maina e e anamang ;
v go rekisa kana ka tsela e nngwe go gweba mo go, rekeng, go amogeleng, go neyeng, go abeleng kana go dumeleng jaaka mpho, ka tsela efe ya go bona kana go latlha sepesimene sefe kana sefe sa methalethale ya ditshedi ya kwa ntle kana ya maina e e amang; kana vi tiro efe e nngwe e e tlhalositsweng e e amang sepesimene sa methalethale ya ditshedi ya kwa ntle kana ya kwalo ya maina e e anamang;
methalethale ya ditshedi" e kaya mofuta wa phologolo, semela kana setshedinyana se sengwe se se tsalaneng ka gale le ditshedi tse dingwe tsa mofuta o mongwe, mme go tsenyeletsa le methalethale ya ditshedi ya tlaleletso efe kana efe, semela sa maitirelo, mefutafuta, lesika la thutafatshe, setshedi sa mefuta mebedi kana setšhaba sa thutafatshe se se amologaneng;
a phologolo efe kana efe e e tshelang kana e sule kana setshedinyana se sengwe;
b peo, lee, sele kana sentsifatsi kana karolo ya phologolo, semela kana setshedinyana se sengwe se se kgonang go ntsifatsa kana tsalo kana ka tsela nngwe go fetisetsa bokoa ba mokgwa jwa tlhago;
c sentshwa sengwe le sengwe sa phologolo, semela kana setshedinyana se sengwe; kana d dithoto dife kana dife tse di -
i tshotseng sentshwa sa phologolo, semela kana setshedinyana se sengwe; kana ii go tswa mo lokwalong lo lo lo felegetsang, go tswa mo go pakiweng kana letshwao, kana go tswa matshwaong afe a mangwe, go bontsha go nna kana go tshwara sentshwa sa phologolo, semela kana setshedinyana se sengwe;
molao o o tlaleletsang", mo kamanong le Molao o, o kaya -
a molawana ofe kana ofe o o dirilweng go ya ka karolo 94; kana b kitsiso efe kana efe e e phasaladitsweng go ya ka karolo 9, 33, 34, 401, 422, 433, 45 2, 511, 521, 54, 551, 562, 57, 651, 661, 67, 691, 71, 782 kana 971;
tsweletso", mo kamanong le go dirisiwa ga motswedi wa baoloji, go kaya tiriso ya motswedi o o jalo ka tsela le ka kelo e e -
a ka se iseng kwa kwelong tlase ya yona ya nako e telele;
b ka se kgaoletseng seriti sa ekholoji ya ditshedi tsa tikologo e mo go yona e diragalang; le c e e netefatsang tsweletso ya tiriso ya teng go fitlhelela ditlhokego le dikeletso tsa dikokomane tsa jaanong le tsa ka moso tsa batho;
Molao o" o tsenyeletsa molao ofe kana ofe o o tlaleletsang o o ntsitsweng go ya ka tshiamelo ya Molao;
tirego e e tshosediwang" e kaya tirego e e tshosetsang, kana e ka tshosetsa-
a go phologa, go nna teng kana tsweletso e e tlhagelelang ya methalethale ya ditshedi ya tlholego kana baagi ba ekholoji; kana b seriti sa ekholoji sa ditshedi tsa tikologo, mme e tshenyeletsa tirego efe kana efe e e lemogilweng go ya ka karolo 52 jaaka tirego e e tshosetsang;
ditshedi tsa tikologo tse di sa babalesegang" di kaya ditshedi tsa tikologo tsa kwalo ya maina jaaka ditshedi tsa tikologo tse di sa babalesegang go ya ka karolo 51;
methalethale ya ditshedi e e sa babalesegang" e kaya methalethale ya ditshedi ya tlholego ya kwalo ya maina e e sa babalesegang go ya ka karolo 55.
Mo Molaong o, mafoko kana ditlhaloso tse di ntshitsweng go tswa mafokong kana ditlhalosong tse di tlhalositsweng mo karolo tlaleletsong 1 di na le bokao bo bo tsamaisanang kwa ntle ga fa diteng tiriso di bontsha gore bokao bo bongwe bo ikaeletswe.
Maikemisetso a Molao
Maikemisetso a Molao o ke -
a ka fa teng ga letlhomeso la Molao wa Bosetšhaba wa Botsamaisi jwa Tikologo, ke go tlamelela -
i tiragatso le tshomarelo ya mefutafuta ya baoloji ka fa teng ga Rephaboliki le dikarolo tsa mefutafuta e e jalo ya baoloji;
ii tiriso ya metswedi ya baoloji ya tlholego ka tsela e e tswelelang; le iii kgaogano e e siameng e e lekanang e e tswang mo patlisisong ya matheriale wa tlhago o o tswang go tswa metsweding ya baoloji ya tlholego ;
b go neela nonofo kwa ditumalanong tsa boditšhabatšhaba tse di amanang le mefutafuta ya ditshedi tse di bofeletseng mo Rephaboliking;
c go tlamelela taolo e e rulaganeng mo botsamaising ba mefutafuta ya ditshedi le tshomarelo; le d go tlamelela Setheo sa Bosetšhaba sa Mefutafuta ya Ditshedi ya Aforika
Borwa go thusa mo go fitlheleleng maikemisetso a a fa godimo
Bolaodi ba naga jwa mefutafuta ya baoloji
Mo go fitlheleleng ditshwanelo tse di tshotsweng mo go karolo 24 ya Molaotheo, naga kana dithwe tsa naga tse di diragatsang molao o o dirang mo mefutafuteng ya ditshedi, e tshwanetse go -
a diragatsa, go somarela le go tsweletsa mefutafuta ya ditshedi ya Aforika Borwa, dikarolo tsa teng le metswedi ya tlhago; le b go diragatsa Molao o go fitlhelela boiphitlhelelo bo bo tswelelang go ya ditshwanelong tseo.
Tiragatso ya Molao
 Molao o dira -
i metsi a teng a naga, karolo ya ikonomi e e tlhophologileng le šelefo ya kontinente jaaka e tlhalosiswa mo Molaong wa Dikarolo tsa Lewatle, 1994 Molao Nomoro 15 wa 1994; le ii Ditlhaketlhake tsa Prince Edward tse di supelwang mo Molaong wa Ditlhaketlhake tsa Prince Edward, 1948 Molao Nomoro 43 wa 1948; le b go ditiro tsa motho tse di amang mefutafuta ya baoloji ya Aforika Borwa le dikarolo tsa teng.
Molao o o bofa dithwe tsotlhe tsa naga -
a mo mmusong wa bosetšhaba le didiko tsa selegae; le b mo mmusong wa sediko sa porofense, go ya ka karolo 146 ya Molaotheo.
Tiragatso ya ditumalano tsa boditšhabatšhaba
Molao o o naya dithata kwa ditumalanong tsa boditšhabatšhaba tse di tlhomamisitsweng tse di amang mefutafuta ya ditshedi tse Aforika Borwa e leng Mokgatlho teng, le e e bofang Rephaboliki.
Tiragatso ya molao wa mefutafuta ya ditshedi e mengwe
 Molao o o tshwanetse go buisiwa le ditshiamelo dife tse di maleba tsa Molao wa Bosetšhaba wa Botsamaisi ba Tikologo .
Kgaolo 4 ya Molao wa Bosetšhaba wa Botsamaisi wa Tikologo e dira kwa tharabololong ya dithulano tse di tswang mo tiragatsong ya Molao o.
Ditheo tsa bosetšhaba tsa botsamaisi ba tikologo
Tiragatso ya Molao o e tshwanetse go kaelwa ke ditheo tsa bosetšhaba tsa botsamaisi jwa tikologo tse di beilweng mo karolong 2 ya Molao wa Bosetšhaba wa Botsamaisi jwa Tikologo.
Dithulano le molao o mongwe
 Mo tiragalong ya thulano efe kana efe magareng ga karolo ya Molao o le -
a molao wa bosetšhaba o mongwe, o o dirang ka bonako pele ga letlha la tshimololo ya Molao o, karolo ya Molao o e a dira fa thulano ka totobalo e ama tiragatso ya mefutafuta ya ditshedi kana metswedi ya baoloji ya tlholego;
b molao wa porofense, thulano e tshwanetse go rarabololwa go ya ka karolo 146 ya Molaotheo; le c molao tlaleletso wa mmasepala, karolo ya Molao e a dira.
Mo tiragalong ya thulano efe kana efe magareng ga molao wa tlaleletso o o ntshitsweng go ya ka Molao o le -
a Molao wa Palamente, Molao wa Palamente o tla dira;
b molao wa porofense, thulano e tshwanetse go rarabololwa go ya ka karolo 146 ya Molaotheo; le c tlaleletso ya molao wa mmasepala, molao wa tlaleletso o o ntshitsweng go ya ka Molao o o a dira.
Go nna le tiragatso e e lolameng ya karolo tlaleletso 2b Tona o tshwanetse, go ya ka karolo 1466 ya Molaotheo a ise melao yotlhe ya tlaleletso e e ntshitsweng go ya ka Molao o e e amang diporofense kwa Khanseleng ya Bosetšhaba ya Diporofense go rebolwa.
Ditlwaelo le maemo
 Tona a ka nna a, ka kitsiso mo Kuranteng -
a a ntsha ditlwaelo le maemo a maikemisetso afe kana afe a Molao o, go tsenyeletsa le -
i tiragatso le tshomarelo ya mefutafuta ya baoloji ya Aforika Borwa le dikarolo tsa yona;
ii thibelo ya ditiro tse di utlwalang mo mefutafuteng ya ditshedi le dikarolo tsa yona; le b go tsenya dikaedi go lebelela tsamaelano le ditlwaelo le maemo ao. 2 Pele ga go neelana ka ditlwaelo le maemo le go baya dikaedi go lebelela tsamaelano le ditlwaelo le bonno ba maemo ao. Tona o tshwanetse go rerisana le Tona ya Khansele ya Phetiso ya merero ya tikologo mo porofenseng nngwe le nngwe e mo go yona ditlwaelo le maemo di tla dirang.
Ditlwaelo le maemo di ka nna tsa dira -
a ka bophara jwa lefatshe;
b mo lefelong le le rileng fela; kana c kwa ditlhopheng tse di farologaneng tsa mefutafuta ya ditshedi fela.
Ditlwaelo le maemo a a farologaneng di ka nna tsa abelwa -
a mafelo a a farologaneng; kana b ditlhopha tse di farologaneng tsa mefutafuta ya ditshedi.
KGAOLO 2
SETHEO SA BOSETŠHABA SA MEFUTAFUTA YA DITSHEDI SA AFORIKA BORWA
Karolo 1
Tlhomo, dithata le ditiro tsa Setheo
Tlhomo
 Setheo sa Bosetšhaba sa Mefutafuta ya ditshedi sa Aforika Borwa fano se tlhomilwe.
Setheo ke motho wa molao.
Ditiro
 Setheo -
a se tshwanetse go tlhokomela le go begela ka gale kwa go Tona ka -
i maemo a mefutafuta ya ditshedi ya Rephaboliki;
ii tshomarelo ya maemo a mefutafuta ya ditshedi yotlhe ya kwalo ya maina kana methalethale ya ditshedi e e tshosediwang kana e e sireleditsweng le ditshedi tsa tikologo tsa kwalo ya maina; le iii maemo a methalethale ya ditshedi yotlhe ya kwalo ya maina e e anamang;
b se ka nna sa dira jaaka mokgatlho o o gakololang le wa ditherisano mo mererong e e amanang le mefutafuta ya ditshedi go ya dithweng tsa naga le banna le seabe ba bangwe ba mefutafuta ya ditshedi;
c se tshwanetse go rulaganya le go godisa go bewa ka setlhopha le go newa leina ga mefutafuta ya ditshedi tsa Aforika Borwa;
d se tshwanetse go diragatsa, go laola le go tshegetsa ditshingwana tsa bosetšhaba tsa bothani tsotlhe;
e se ka nna sa tlhoma, sa diragatsa le go tshegetsa -
i hebale; le ii kgobokanyo ya diphologolo tse di suleng tse di ka nnang teng;
f se tshwanetse go tlhoma ditshiamelo tsa pontsho ya kago ya tshingwana, thuto ya tikologo, ditlamelwana tsa moeti le patlisiso g se ka tlhoma, sa tshegetsa, sa sireletsa le go boloka dikgobokanyo tsa -
i dimela mo ditshingwaneng tsa bosetšhaba tsa bothani le mo dihebong; kana ii diphologolo le ditshedinyana tse dinnye mo dintlonyaneng tse di maleba;
h se tshwanetse go kgobokanya, go tlhagisa, go dira, go rulaganya le go phatlhalatsa tshedimosetso ka mefutafuta ya ditshedi le tiriso e e tswelelang ya metswedi ya baoloji ya tlholego, le go tlhoma le go tshegetsa tshedimosetso mo lebakeng le;
i se ka nna sa letlelela, sa laola kana go thibela phitlhelelo ka setšhaba kwa ditshingwaneng tsa bosetšhaba tsa bothani, dihebo le mafelo a mangwe ka fa tlase ga taolo ya Setheo, le go tlamela dimela, tshedimosetso, dijo kana dino kana go neelana ka ditirelo tse dingwe go baeng;
j se ka nna sa tsaya le go godisa patlisiso mo mefutafuteng ya ditshedi tsa tlholego le tiriso e e tswelelang ya metswedi ya baoloji ya tlholego;
k se ka rulaganya le go diragatsa mananeo a -
i tsosoloso ya ditshedi tsa tikologo; le ii thibelo, taolo le nyeletso ya methalethale ya ditshedi ya kwalo ya maina e e anamang;
l se ka rulaganya mananeo go tsenya setšhaba sa loago mo -
i tshomarelong le tiriso e e tswelelang ya metswedi ya baoloji ya tlholego; le ii tsosoloso ya ditshedi tsa tikologo;
m ka kopo ya Tona, se tshwanetse go mo thusa mo go direng ditiro le go diragatsa dithata tse di filweng Tona go ya ka Molao o;
n ka kopo ya Tona, se tshwanetse sa mo gakolola ka morero ofe o o laolwang go ya ka Molao o, go tsenyeletsa -
i tiragatso ya Molao o le ditumalano dife tsa boditšhabatšhaba tse di amang mefutafuta ya ditshedi tse di tlamang mo Rephaboliking;
ii temogo ya dikgaolo tsa ditshedi le diteng tsa maano a kgaolo ya ditshedi dife kana dife;
iii dintlha tse dingwe tsa thulaganyo ya mefutafuta ya ditshedi;
iv tiragatso le tshomarelo ya mefutafuta ya baoloji ya tlholego; le v tiriso e e tswelelang ya metswedi ya baoloji ya tlholego;
o ka kopo ya Tona, se tshwanetse go gakolola ka tlhomamiso le tiragatso ya, le tlhabololo ya mo mafelong a bosetšhaba a a sireleditsweng; le p se tshwanetse go dira ditiro tse dingwe dife kana dife -
i tse di se neetsweng go ya ka Molao o; kana ii jaaka go ka tlhalosiwa.
Fa Setheo go ya ka karolo tlaleletso 1 se neela keletso mo morerong wa saense se ka nna sa rerisana le sethwe sengwe le sengwe se se maleba sa naga kana setheo se sengwe se se nang le boitseanape mo morerong oo.
Dithata ka kakaretso
Setheo se ka nna ka mabaka a tiragatso ya ditiro tsa sona -
a sa tlhoma badiri ba sona, go ya ka karolo 29;
b sa bona, ka tumalano, ditirelo tsa motho ofe, go tsenyelediwa sethwe sefe sa naga, go diragatsa tiro efe e e kgethegileng, thaseke kana asaenemente;
c sa bona kana go latlha tshwanelo efe mo teng kana go ya thotong e e tsamayang kana e e sa tsamayeng, kana go hira kana go hirisa thoto;
d sa bula le go dira diakhaonto tsa sona tsa banka;
e sa tlhoma kamphani e e nang le maikemisetso a yona jaaka tlhagiso le tshiamelo ya dithoto kana go neelana ka ditirelo mo boemong ba Setheo, go ya ka Molao wa Botsamaisi wa Setšhaba wa Ditšhelete f sa beeletsa sengwe sa madi a sona, go ya ka karolo 32;
g sa adima madi go ya ka karolo 66 ya Molao wa Botsamaisi ba Setšhaba wa Ditšhelete h sa bitsa madi -
i go fitlhelela kwa ditshingwaneng tsa bosetšhaba tsa bothani,dihebe le mafelo a mangwe ka fa tlase ga taolo ya sona;
ii a tiro efe e e dirwang kana ditirelo tse di neelwang ke sona, kwa ntle ga tiro e e jalo e e dirilweng kana ditirelo tse di neilweng go ya ka karolo 11 1 m n kana o; kana;
iii go fitlhelela kwa dipoelong tsa, kana kwa tshedimosetsong malebana le, patlisiso efe e e dirilweng mo go sona;
i sa kgobokanya dikatso tse di tswang mo dithibololong, ditlhamong kana mananeong a dikhomputara;
j sa itseela inšorense kgatlhanong le -
i tatlhegelo efe, tshenyo kana kotsi; kana ii molato ofe o se ka o tlhagelang mo tiragatsong ya Molao o;
k sa dira ditiro tsa semolao, go tsenyeletsa ditiro tse di tsamaisanang le, kana mo boemong ba motho ofe yo mongwe kana sethwe sa naga; le l sa tsenya kana go sireletsa kgato efe ya molao.
Karolo 2
Boto ya taolo, boleng le botokololo
Boleng
 Setheo se laolwa ke boto e e nang le -
a maloko a a seng kwa tlase ga supa le e seng go feta robong a a tlhomilweng go ya ka karolo 15;
b Mokaedi Kakaretso kana motlhankedi wa Lefapha yo o tlhomilweng ke Mokaedi-Kakaretso; le c Motlhankedi Mogolo wa Setheo.
Tona -
a o tshwanetse go tlhomamisa palo ya maloko a a tla tlhomiwang go ya ka karolo tlaleletso 1a; le b a ka nna a fetola go tloga nako le nako e e tlhomamisitsweng go ya ka temana a, fela phokotso mo palong e ka dirwa fela fa phatlhatiro mo Botong e tlhagelela.
Boto e tsaya ditshwetso tsotlhe mo tiragatsong ya ditiro le dithata tsa Setheo, ntle le -
a ditshwetso tseo di tserweng ka lebaka la thomeletso go ya ka karolo 27; kana b koo Molao wa Botsamaisi ba Setšhaba sa Ditšhelete o tlamelelang ka tsela e nngwe.
Borutegi
 Leloko la Boto le tshwanetse -
a go lekanela le go nna motho yo o tsepameng go tshola ofisi jaaka leloko; le b go nna le borutegi bo bo maleba kana maitemogelo.
Batho ba ba latelang ga ba a dumelelwa go nna kana go sala go nna leloko la Boto:
a Motho yo o mo ofising jaaka tokololo ya Palamente kana peomolao ya porofense; kana b Motho yo o tlositsweng mo ofising go ya ka karolo 21.
Tsamaiso ya tlhomo
 Nako le nako fa go tlhokega go tlhoma ditokololo tsa Boto tse di thewang mo go karolo 13 (a), Tona o tshwanetse -
a ka diphasalatso mo medieng o o dikologang ka setšhaba le mo porofenseng nngwe le nngwe, a laletse dikgetho tsa tlhomo jaaka tokololo e e jalo; le b go kgobokanya lenane la maina a batho ba ba ikgethetsweng, go baya dintlha tse di tlhalositsweng tsa moikgethelwa mongwe le mongwe.
Kgetho nngwe le nngwe e e dirilweng go ya ka phasalatso go ya ka karolo tlaleletso 1a e tshwanetse go tshegediwa ke -
a dintlha tsa sebele tsa moikgethelwa;
b dintlha tsa borutegi tsa moikgethelwa kana maitemogelo; le c tshedimosetso efe kana efe e e ka tlhalosiwang.
Tona o tshwanetse go ya ka karolo tlaleletso4 a tlhome-
a palo e e tlhokegang ya batho go tswa lenaneng le le kgobokantsweng go ya ka karolo tlaleletso1c; le b fa lenane le le jalo le sa lekana, motho mongwe le mongwe yo o maleba.
Fa go dirwa ditlhomo Tona o tshwanetse -
a go rerisana le Tona ya Khansele ya Phetiso ya merero ya tikologo; le b go nna le phisegelo kwa tlhokegong, ya go tlhoma batho go godisa kemeditekano.
Ditlhomo di tshwanetse go dirwa ka tsela e e leng gore Boto e tshotse batho ba ba akaretsang boatlhamo bo bo sephara jwa bomaitseanape mo lephateng la mefutafuta ya ditshedi.
Modulasetulo
 Nako le nako fa go tlhokega Tona o tshwanetse go tlhoma tokololo ya Boto jaaka Modulasetulo wa Boto.
Modulasetulo o tlhomiwa nako jaaka go ka tlhomamisiwa ke Tona e e ka, mo lebakeng la tokololo e e tewang mo go karolo131a, le le sa yeng go feta nako ya gagwe jaaka tokololo.
Tona a ka nna a tlhoma tokololo ya Boto jaaka modulasetulo wa nama o sa tshwere wa Boto fa -
a modulasetulo a se teng nako e e utlwalang; kana b tlhomo ya modulasetulo e sa eme.
Nako ya ofisi
Maloko a Boto a a tewang mo go karolo 13 (a) -
a a tlhomiwa nako ya dingwaga tse tharo kana, fa karolo 222 e dira, nako e e tlhomamisitsweng go ya ka karolo eo;
b mo pheletsong ya nako eo, a dumelelwa go tlhomiwa gape nako e le nngwe ya tlaleletso ya dingwaga tse tharo; le c a ka nna a nna le ditlhomo tsa bona go ya ka temana a kana b e atolositswe ke Tona mo nakong e e rileng e e sa feteng ngwaga o le mongwe.
Maemo a tlhomo
 Tona o tshwanetse go tlhomamisa maemo a maloko a Boto a a tewang mo go karolo 13 (a).
a Tona a ka nna a, ka tumalano le Tona ya ditšhelete, a a tlhomamisa nako le maemo a thapo a maloko a Boto a a seng mo thapong ya Mmuso.
b Mogolo le tetlo di duelwa ke Setheo.
Maloko a a thapilweng ke Mmuso ga a dumelelwa mogolo le ditetla, mme a tshwanetse go busediwa ditshenyegelo tsa ona tsa sekgwama ke Setheo.
Maloko a a jalo a tlhomiwa mo theong ya nakwana.
Maitsholo a maloko
 Leloko la Boto -
a le tshwanetse go dira ditiro tsa ofisi ka botshepegi le kwa ntle ga go atlenegelwa ke lobaka kana kgobelelo;
b le tshwanetse go utolola kwa Botong kgatlhego efe kana efe ya sebele kana kgwebo ya poraefete e leloko leo, kana mogatse ofe kana ofe, molekane kana leloko la lelapa le le gaufi le leloko la Boto eo, le ka nna le morero ofe fa pele ga Boto, mme o tshwanetse go gogela morago go tswa ditsweletsong tsa Boto fa morero oo o sekasekilwe, ntle le fa Boto e swetsa gore kgatlhego ya leloko leo la Boto mo morerong e nnye kana ga e maleba;
c le ntse le ka se dirise maemo, dineo tsa monate kana kitso ya leloko ya go ungwa ka poraefete kana go dira gore motho yo mongwe a bone tshiamelo e se ka fa tshwanelong; le d le ntse le ka se dire ka tsela e nngwe esele e e fokotsang botshepegi, go se tseye letlhakore, kemonosi kana boseriti ba Setheo.
Leloko la Boto le le gatakang kana le tlholega go tsamaisana le karolo tlaleletso 1 le molato wa maitsholomabe.
Khutliso ya botokololo
 Leloko la Boto le le tewang mo go karolo 13 (a) go nna leloko fa motho yoo a -
a sa tlhole a dumelelwa go ya ka karolo 14 go nna leloko;
b ikgolola c a tlosiwa mo ofising go ya ka karolo 21.
Leloko le ka ikgolola fela ka go neela kitsiso e e kwadilweng bogolo mo dikgweding tse tharo kwa go Tona, fela Tona a ka nna a amogela nako e khutshwane mo lebakeng le le rileng.
Tloso go tswa ofising
 Tona a ka tlosa leloko la Boto le le tewang mo go karolo 13 (a) go tswa ofising, fela mo mabakeng a -
a maitsholomabe, go se nang dithata kana go se nang bokgoni; kana b go se nne teng, mo dikopanong tse tharo tse di tlhomaganeng tsa Boto kwa ntle ga tetlelelo pele ya Boto kwa ntle ga lebaka le le siameng le bontshitswe;
c go jewa dithoto; kana d go bonwa molato wa bosenyi kwa ntle ga kgetho ya kotlhao.
Leloko la Boto le ka tlosiwa go tswa ofising ka mabaka a maitsholomabe kana go sa kgonang fela morago ga phitlhelelo ya seo e dirilwe ke boto ya dipotsiso e e tlhomilweng ke Tona.
Tona a ka nna a emisa nakwana leloko le le batlisisiwang go ya ka karolo e.
a mo lebakeng la Modulasetulo yo o tlogang, ka go tlhoma leloko le lengwe go ya ka karolo 161 jaaka Modulasetulo b mo lebakeng le leloko le tlogela le le tewang mo go karolo131a, ka go latela tsamaiso e e beilweng mo go karolo 15.
Motho yo o tlhomilweng go tlatsa phatlatiro o tshola ofisi mo karolong e e setseng ya nako ya go tlogela Modulasetulo kana leloko.
Karolo 3
Ditsamaiso tsa go dira ga Boto
Dikopano
 Modulasetulo wa Boto o swetsa gore Boto e kopane leng le gore kae, fela bontsi ba maloko a ka kopa Modulasetulo ka go kwala go bitsa kopano ya Boto ka nako le lefelo le le beilweng mo kopong.
Modulasetulo o etelela pele kwa dikopanong tsa Boto, fela fa a se teng kwa kopanong, maloko a a leng teng a tshwanetse go tlhopha leloko le lengwe go etelela pele kwa kopanong.
Ditsamaiso
 Boto e ka nna ya tlhomamisa ditsamaiso tsa yona go ya ka ditshiamelo tsa Molao o.
Boto e tshwanetse go tshola direkoto tsa ditsweletso tsa yona le ditshwetso tse di tserweng.
Khoramo le ditshwetso
 Bontsi ba maloko a Boto a a dirang ka nako e e maleba a bopa khoramo ya kopano ya Boto.
Morero fa pele ga Boto o swediwa ke dibouto tsa bontsi ba maloko a a teng kwa kopanong.
Fa mo morerong ofe kana ofe fa pele ga Boto go na le tekano ya dibouto, leloko le le eteletseng pele kwa kopanong le tshwanetse go diragatsa go dira bouto mo tlaleletsong kwa boutong ya motho yoo jaaka leloko.
Dikomiti
 Boto e ka nna ya tlhoma komiti e le nngwe kana go feta go thusa mo tiragatsong ya ditiro tsa yona kana tiragatso ya dithata tsa yona.
Fa go tlhomiwa maloko kwa komiting, Boto ga e kganelelwe kwa malokong a Boto.
Boto -
a e tshwanetse go tlhomamisa ditiro tsa komiti;
b e tshwanetse go tlhoma modulasetulo le maloko a mangwe a komiti;
c e ka nna ya tlosa leloko la komiti go tswa ofising ka nako nngwe le nngwe, go lebeletswe ditshiamelo tsa Molao wa Kgodiso ya Botsamaisi jwa Tolamo, 2000Molao Nomoro 3 ya 2000; le d e tshwanetse go tlhomamisa tsamaiso ya komiti.
Boto e ka nna ya thuba komiti nako nngwe le nngwe.
a Karolo 18 e buisiwa le phetolonyana e e tlhokegang jaaka diteng tiriso e dira kwa mabakeng le maemong a thapo ya maloko a komiti.
b Leloko la badiri la setheo le le tlhomilweng mo komiting go dira mo komiting go ya ka mabaka le maemo a thapo ya motho yoo.
Thomelelo ya dithata le ditiro
 Fa go tlhokega tiragatso e e siameng ya ditiro tsa yona, Boto e ka nna ya, go ya ka karolo tlaleletso , ya romela nngwe le nngwe ya dithata tsa yona kana ditiro kwa -
a lelokong la Boto;
b komiting e e tewang mo karolong 26; kana c leloko la badiri la Setheo.
Dithata tse di latelang le ditiro di ka nna tsa se romelwe ke Boto;
a go tlhomiwa kana tlhomo gape ya motho jaaka Motlhankedi Mogolo go ya ka karolo 281 kana 2;
b tlhomamiso ya mabaka le maemo a tirelo ya Motlhankedi Mogolo go ya ka karolo 283;
c tlhomamiso ya pholese ya thapo go ya ka karolo 291; le d go tlhomiwa ga ditekanyetso tsa ditšhelete go ya ka karolo 29 2 kana 3.
Thomelelo go ya ka karolo tlaleletso1 -
a e ya go ya ka ditekanyetso dingwe le dingwe, maemo le dikaelo tse Boto e ka di bayang;
b e tshwanetse go nna e e kwadilweng;
c ga e tlose maikarabelo a Boto malebana le tiragatso ya dithata tse di rometsweng kana go diragalela tiro nngwe le nngwe e e romeletsweng; le d ga e thibele tiragatso ya dithata tse di rometsweng kana go diragatsa tiro e e romeletsweng ya Boto..
Boto e ka dumela, ya farologana kana ya fetola tshwetso e e tserweng mo tatelong ya thomelelo go ya ka karolo e, go ya ka ditshwanelo dife tse di ka bong di tsweletse kwa mothong ka ntlha ya tshwetso.
Karolo 4
Tsamaiso ya Setheo
Tlhomo ya Motlhankedi Mogolo
 Boto, e dira ka kutlwano le Tona, e tshwanetse go tlhoma motho ka borutegi bo bo maleba le maitemogelo jaaka Motlhankedi Mogolo wa Setheo.
Motlhankedi Mogolo -
a o tlhomiwa sebaka se se fetang dingwaga tse tlhano; le b a ka nna a tlhomiwa gape ke Boto ka kutlwano le Tona, fela e nne sebaka sa tlaleletso se le sengwe se se sa feteng dingwaga tse tlhano.
Motlhankedi Mogolo o thapilwe go ya ka mabaka le maemo a a jalo a thapo jaaka Boto e ka tlhomamisa go ya ka pholese e e rebotsweng ke Tona ka kutlwano le leloko la Kabinete le le ikarabelelang ditšhelete.
Motlhankedi Mogolo -
a o ikarabelela botsamaisi ba Setheo;
b o tshwanetse go dira ditiro tse di jalo mme a ka diragatsa dithata tse di jalo jaaka Boto e ka mo romeletsa; le c o tshwanetse go begela Boto mo dintlheng tsa botsamaisi, tiragatso ya ditiro le tiragatso ya dithata, ka dikgala tse di jalo le ka mokgwa o o jalo, jaaka Boto e ka tlhomamisa.
a Modulasetulo wa Boto a ka nna a tlhoma mothapiwa yo mongwe wa Setheo jaaka Motlhankedi Mogolo ka nako e e sa feteng dikgwedi tse thataro, nako le nako -
i Motlhankedi Mogolo fa ka lebaka lengwe le lengwe le le seng teng kana a sa kgone go dira ditiro tsa gagwe; kana ii fa go na le phatlatiro mo ofising ya Motlhankedi Mogolo;
b Fa a sa dira jaaka Motlhankedi Mogolo, mothapiwa yoo o jalo -
i o na le dithata le ditiro tsa Motlhankedi Mogolo; le ii o thapilwe go ya ka mabaka ao le maemo a thapo jaaka Modulasetulo a ka tlhomamisa go ya ka pholese e e boletsweng mo karolo tlaleletsong 3.
Thapo ya badiri
 Boto, e dira ka kutlwano le Tona, e tshwanetse go tlhomamisa pholese ya thapo ya Setheo.
Motlhankedi Mogolo -
a ka fa teng ga ditekanyetso tsa ditšhelete tse di beilweng ke Boto, o tshwanetse go tlhomamisa tlhomo ya badiri e e botlhokwa mo tirong ya Setheo; le b a ka tlhoma batho mo diposong mo tlhomong ya badiri.
Mothapiwa wa Setheo o thapiwa go ya ka mabaka le maemo a thapo tse di tlhomamisitsweng ke Motlhankedi Mogolo go ya ka pholese ya thapo ya le ka fa gare ga ditekanyetso tsa ditšhelete tse di beilweng ke Boto.
a Motho mo tirelong ya sethwe sa naga se sengwe a ka nna a adimiwa go ya Setheong ka tumalano magareng ga Motlhankedi Mogolo le Sethwe sa naga se se jalo.
b Batho ba ba adimilweng go ya Setheong ba dira ditiro tsa bona ka fa tlase ga tlhokomelo ya Motlhankedi Mogolo.
Motho mo tirelong ya Setheo a ka nna ka tumelelo ya motho yoo, a adimiwa go ya sethweng se sengwe sa naga ka tumalano magareng ga Motlhankedi Mogolo le sethwe sa naga se se jalo.
Karolo 5
Merero ya ditšhelete
Boikarabelo ba ditšhelete
Setheo ke seemanosi sa setšhaba sa mabaka a Molao wa Setšhaba wa Botsamisi ba Ditšhelete, mme se tshwanetse go tsamaisana le ditshiamelo tsa Molao oo.
Matlotlo
Matlotlo a Setheo a na le -
a lotseno lo lo ntshiwang ke sona go tswa tiragatsong ya ditiro tsa sona le tiriso ya dithata tsa yona;
b madi a a maleba a mabaka a teng ka Palamente c dikabo tse di amogetsweng go tswa dithweng tsa naga;
d dikabelo tsa boithaopo, dikabo le tlogelelo boswa;
e madi a a adimilweng go ya ka karolo 12g;
f lotseno lo lo tswang lo lo boletsweng mo dikarolong 32; le g madi a a tswang motsweding o mongwe le o mongwe osele, go ya ka Molao wa Setšhaba wa Ditšhelete.
Dipeeletso
Setheo se ka nna sa beeletsa eng kana eng sa matlotlo a sona a a sa tlhokegeng ka bonako -
a go ikaegilwe ka pholese ya peeletso efe kana efe e e ka tlhalosiwang go ya ka karolo 74 ya Molao wa Setšhaba wa Botsamaisi wa Ditšhelete; le b ka tsela e e jalo e Tona a ka e rebolang.
Karolo 6
Ditshingwana tsa bosetšhaba tsa bothani
Tlhomamiso
 Tona, a dira ka thebolo ya leloko la Kabinete le le ikarabelelang tsamaiso ya lefatshe le le lebeletsweng, a ka nna ka kitsiso mo Kuranteng a tlhomamisa lefatshe le naga lefe kana lefe le le tlhalositsweng mo kitsisong jaaka -
a tshingwana ya bosetšhaba ya bothani b karolo ya tshingwana ya bosetšhaba ya bothani e e leng teng
Tona a dira go ya ka tumalano le mong wa lefatshe le le tlhalositsweng mo tumalanong eo a ka nna a, ka kitsiso mo Kuranteng a tlhomamisa gore lefatshe jaaka -
a tshingwana ya bosetšhaba ya bothani; kana b karolo ya tshingwana ya bosetšhaba ya bothani.
Kitsiso go ya ka karolo tlaleletso1 a kana 2 a e tshwanetse go naya leina kwa tshingwaneng ya bosetšhaba ya bothani
Mafelo a a tlhalositsweng mo Mametlelelong 1 ya Molao wa Dikgwa, 1984 Molao Nomoro 122 wa 1984. A tshwanetse go tsewa jaaka a a tlhomamisitsweng jaaka ditshingwana tsa bosetšhaba tsa bothani go ya ka karolo e.
Mametlelelo kana kgogelomorago ya ditlhomamiso
 Tona a ka, ka kitsiso mo Kuranteng -
a a mametlelela kana a gogela morago kitsiso e e tswang mo go karolo 33; go ya ka karolo tlaleletso 2 ya karolo e; kana b a mametlelela leina le le neilweng tshingwana ya bosetšhaba ya bothani
Tlhomamiso ya lefatshe la naga jaaka tshingwana ya bosetšhaba ya bothani, kana karolo ya tshingwana ya bosetšhaba ya bothani e e leng teng, e ntse e ka se gogelwe morago le karolo ya tshingwana ya bosetšhaba ya bothani mo lefatsheng la naga e ntse e ka se kgapelwe thoko go tswa go yona ntle le tshwetso ya Ntlo ya Palamente.
Karolo 7
Kakaretso
Dithata tsa Tona tsa go tlhokomela
 Tona -
a o tshwanetse go tlhokomela tiragatso le tiro ka setheo ka dithata le ditiro tsa sona;
b a ka baya ditlwaelo le maemo tsa tiro le tiragatso ka Setheo ka dithata le ditiro tsa sona;
c a ka ntsha dikaelo kwa Setheong ka pholese, thulaganyo, maano le merero ya tsamaiso go tlhomamisa go dira ga sona go go tswelelang go go nonofileng;
d o tshwanetse go tlhomamisa ditekanyetso mo dituelong tse di bidiwang ke Setheo mo tiragatsong ya ditiro le tiro ya dithata le ditiro; le e a ka lemoga lefatshe la ditshingwana tsa setšhaba tsa bothani tse e leng dikatoloso go ya ditshingwaneng tsa bothani tse di leng teng.
Setheo se tshwanetse go diragatsa dithata tsa sona le go dira ditiro go ya ka tlwaelo le maemo, dikaelo le ditlhomamiso tse di ntshitsweng ke Tona go ya ka karolo tlaleletso 1.
Go se nne teng ga Boto e e dirang
Mo tiragalong ya go se nne teng ga Boto e e dirang dithata le ditiro tsa Boto di boela kwa go Tona yo mo lebakeng le le jalo, a tshwanetseng go diragatsa dithata tseo le go dira ditiro tseo go fitlha Boto e dira gape.
KGAOLO 3
THULAGANYO YA MEFUTAFUTA YA DITSHEDI LE GO TLHOKOMELA
Maikaelelo a Kgaolo
Maikaelelo a Kgaolo e ke go -
a tlamela thulaganyo e e rulagantsweng e e golaganang ya mefutafuta ya ditshedi b tlamelela go tlhokomela maemo a tshomarelo ya dikarolo tse di farologaneng tsa mefutafuta ya ditshedi tsa Aforika Borwa; le c godisa patlisiso ya mefutafuta ya ditshedi.
Karolo 1
Thulaganyo ya mefutafuta ya ditshedi
Letlhomeso la bosetšhaba la mefutafuta ya ditshedi
 Tona -
a o tshwanetse go siamisa le go tsaya letlhomeso la bosetšhaba la mefutafuta ya ditshedi mo gare ga dingwaga tse tharo tsa letlha le mo go lona Molao o diragetseng;
b o tshwanetse go tlhokomela tiragatso ya letlhomeso;
c o tshwanetse go thadisa letlhomeso bogolo dingwaga tse tlhano dingwe le dingwe, le d a ka nna, fa go tlhokega, a mametlelela letlhomeso.
Tona o tshwanetse, ka kitsiso mo Kuranteng, a phasalatse letlhomeso la bosetšhaba la mefutafuta ya ditshedi le mametlelelo nngwe le nngwe ya letlhomeso.
Diteng tsa letlhomeso la bosetšhaba la mefutafuta ya ditshedi
 Letlhomeso la bosetšhaba la mefutafuta ya ditshedi le tshwanetse -
a go tlamela tlhagiso e e golaganeng, e e rulaganeng le go tshwana go ya tsamaisong ya mefutafuta ya ditshedi ka dithwe tsa naga mo didikong tsotlhe tsa mmuso, mekgatlho e e seng ya mmuso, lephata la poraefete, baagi ba selegae, banna le seabe ba bangwe le setšhaba;
b le tlhomame ka -
i Molao o;
ii ditheo tsa bosetšhaba tsa tsamaiso ya tikologo; le iii ditumalano dife tse di maleba tsa boditšhabatšhaba tse di tlamang mo Rephaboliking;
c go lemoga mafelo a a tlang pele a kgato ya tshomarelo le tlhomo ya mafelo a a sireleditsweng; le d go lebelela morago tirisanommogo ya dikgaolo mo mererong e e amang botsamaisi ba mefutafuta ya ditshedi mo Aforika Borwa.
Letlhomeso la bosetšhaba la mefutafuta ya ditshedi le ka nna la tlhomamisa ditlwaelo le maemo tsa maano a tshomarelo ya tikologo ya porofense le mmasepala.
Dikgaolo tsa ditshedi le maano a ditshedi tsa kgaolo
 Tona kana Tona ya Khansele ya Phetiso ya merero ya tikologo mo porofenseng a ka nna ka kitsiso mo Kuranteng -
a a tlhomamisa kgaolo ya thutafatshe jaaka kgaolo ya ditshedi ka mabaka a Molao o fa kgaolo e tshotse gotlhe kana ditshedi tsa tikologo di le mmalwa tse di agileng mme e laolelwa ke dibopego lefatshe la tsona, seapesa dimela, setso sa batho le hisitori; le b go phasalatsa leano la botsamaisi ba mefutafuta ya ditshedi le dikarolo tsa mefutafuta ya ditshedi mo kgaolong e e jalo.
Tona a ka nna a tlhomamisa kgaolo jaaka kgaolo ya ditshedi le go phasalatsa leano la ditshedi tsa kgaolo eo e ka nna -
a ka maitshimololelo a mong fela morago ga go rerisana le Tona ya Khansele ya Phetiso ya merero ya tikologo mo porofenseng e e maleba; kana b ka kopo ya porofense kana mmasepala.
Tona ya Khansele ya Phetiso ya merero ya tikologo a ka nna a tlhomamisa kgaolo jaaka kgaolo ya ditshedi le go phasalatsa leano la ditshedi tsa kgaolo tsa kgaolo eo fela ka kutlwano ya Tona.
Motho ofe kana ofe kana sethwe sa naga se ka, ka kopo ya Tona kana Tona ya Khansele ya Phetiso, a thusa mo paakanyong ya leano la ditshedi tsa kgaolo.
Tona -
a a ka nna a tsenya mo tumalanong le naga e e gaufi go bona tiragatso ya leano e e dirang; le b o tshwanetse go tlisa kwa Palamenteng khophi ya tumalano efe kana efe e e tsenetsweng go ya ka temana a.
Diteng tsa maano a ditshedi tsa kgaolo
Leano la ditshedi tsa kgaolo -
a go tshola dikgato tsa botsamaisi bo bo kgonang ba mefutafuta ya ditshedi le dikarolo tsa mefutafuta ya ditshedi mo kgaolong;
b go tlamelela go tlhokomela leano; le c go tlhomama le -
i Molao o;
ii ditheo tsa bosetšhaba tsa tsamaiso ya tikologo;
iii letlhomeso la bosetšhaba la mefutafuta ya ditshedi; le iv ditumalano tsa boditšhabatšhaba tse di maleba dife kana dife tse di tlamang mo Rephaboliking.
Thadiso le mametlelelo ya maano a ditshedi tsa kgaolo
 Tona kana Tona ya Khansele ya Phetiso ya merero ya tikologo mo porofenseng e e maleba, jaaka go ka nna maleba, o tshwanetse go thadisa leano la ditshedi tsa kgaolo le le phasaladitsweng go ya ka karolo 40 (b) bogolo dingwaga dingwe le dingwe tse tlhano, le go sekaseka tsamaelano le leano le kelo e mo go yona maikemisetso a teng a fitlhelelwang.
Tona kana Tona ya Khansele ya Phetiso a ka, fa go tlhokega, ka kitsiso mo Kuranteng, a mametlelela leano la ditshedi tsa kgaolo kana melelwane ya kgaolo ya ditshedi.
Tona ya Khansele ya Phetiso a ka nna a mametlelela leano la ditshedi tsa kgaolo kana melelwane ya kgaolo ya ditshedi fela ka kutlwano le Tona.
Maano a botsamaisi ba mefutafuta ya ditshedi
 Motho ofe kana ofe, mokgatlho kana sethwe sa naga se se eletsang go nna le kabo mo botsamaising ba mefutafuta ya ditshedi: ba ka romela kwa go Tona, go bona thebolo ya gagwe, leano la botsamaisi le le kwadilweng la -
a tikologo ya ditshedi -
i kwalo ya maina go ya karolo 51; kana ii se se sa kwalwang maina go ya ka karolo 51 fela se se sa tlhokeng tlhokomelo e e kgethegileng ya tshomarelo;
b methalethale ya ditshedi ya tlholego -
i ya kwalo ya maina go ya ka karolo 55; kana ii e e sa kwalwang maina go ya ka karolo 55 fela e e sa tlhokeng tlhokomelo e e kgethegileng ya tshomarelo; kana c methalethale ya ditshedi e e fudugang go neela tlhomamo mo ditlamegong tsa Rephaboliki go ya ka tumalano ya boditšhabatšhaba e e tlamang mo Rephaboliking.
Pele go rebolwa leano la lokwalo lwa botsamaisi ba mefutafuta ya ditshedi, Tona o tshwanetse go supa motho yo o maleba, mokgatlho kana sethwe sa naga se se ineetseng go nna maikarabelo a go diragatsa leano.
Tona o tshwanetse -
a go phasalatsa ka kitsiso mo Kuranteng leano la botsamaisi ba mefutafuta ya ditshedi go ya ka karolo tlaleletso 1;
b go tlhomamisa mokgwa wa tiragatso ya leano; le c go neelana ka maikarabelo a tiragatso ya leano kwa mothong, mokgatlho kana sethwe sa naga se se lemogilweng go ya ka karolo tlaleletso 2.
Diteng tsa maano a botsamaisi ba mefutafuta ya ditshedi
Leano la botsamaisi la mefutafuta ya ditshedi le tshwanetse -
a go lebelelwa kwa go tlhomamiseng phalolo ya nako e telele mo tlholegong ya methalethale ya ditshedi kana ditshedi tsa tikologo tse kwa go tsona leano le le nang le kamano; le b go tlhomama le -
i Molao o;
ii ditheo tsa bosetšhaba tsa botsamaisi ba tikologo;
iii letlhomeso la bosetšhaba la mefutafuta ya ditshedi;
iv leano la ditshedi tsa kgaolo le le amegang lefe kana lefe;
v maano afe kana afe a a ntshitsweng go ya ka Kgaolo 3 ya Molao wa Bosetšhaba wa Botsamaisi ba Tikologo;
vi maano a a tshwaraganeng a tlhabololo a mmasepala ofe kana ofe;
vii maano a mangwe afe kana afe a a baakantsweng go ya ka peomolao ya bosetšhaba kana porofenseng e e amegang; le viii ditumalano tsa boditšhabatšhaba dife kana dife tse di maleba tse di tlamang mo Rephaboliking.
Thadiso le mametlelelo ya maano a botsamaisi ba mefutafuta ya ditshedi
 Tona o tshwanetse go thadisa leano la mefutafuta ya ditshedi le le phasaladitsweng go ya ka karolo 43 bogolo dingwaga dingwe le dingwe tse tlhano, le go sekaseka tsamaelano le leano le boleng bo maikemisetso a teng a a fitlhelelwang.
Tona, e ka nna ka maitshimololelo a gagwe kana ka kopo ka motho yo o nang le kgatlhego, mokgatlho kana sethwe sa naga, a ka nna ka kitsiso mo Kuranteng, a mametlelela leano la botsamaisi ba mefutafuta ya ditshedi e e phasaladitsweng go ya ka karolo 433.
Pele go mametlelelwa leano la botsamaisi ba mefutafuta ya ditshedi, Tona o tshwanetse go rerisana -
a le motho, mokgatlho le sethwe sa naga se se diragatsang leano; le b sethwe sengwe le sengwe seo ditiro tsa sona di amang tiragatso ya leano.
Ditherisano
 Pele ga go tshola kana thebolo ya letlhomeso la bosetšhaba la mefutafuta ya ditshedi, leano la kgaolo ya ditshedi kana leano la botsamaisi ba mefutafuta ya ditshedi kwa leanong la mametlelelo e e jalo,Tona o tshwanetse go latela tirego ya ditherisano go ya ka dikarolo 96 and 97.
Pele ga go tshola leano la kgaolo ya ditshedi, kana mametlelelo efe kana efe kwa leanong le le jalo, Tona ya Khansele ya Phetiso ya merero ya tikologo mo porofenseng e e maleba o tshwanetse go latela tirego ya ditherisano e e botlhokwa go ya ka dikarolo 96 and 97.
Karolo 2
Thulaganyo le tekanyo ya maano, go tlhokomela le patlisiso
Thulaganyo le tekanyo ya maano a mefutafuta ya ditshedi
 Letlhomeso la bosetšhaba la mefutafuta ya ditshedi, leano la kgaolo ya ditshedi le leano la botsamaisi ba mefutafuta ya ditshedi le le baakantsweng go ya ka Kgaolo le ntse le ka se nne mo thulanong le -
a tiragatso ya tikologo efe kana efe kana maano a botsamaisi ba tikologo a a siamisitsweng go ya ka Kgaolo 3 ya Molao wa Bosetšhaba wa Botsamaisi ba Tikologo;
b maano afe kana afe a tsweletso e e tshwaraganyang e e tshotsweng ke bommasepala go ya ka Molao wa Mekgwa ya Mmasepala wa Mmuso wa Selegae, 2000Molao Nomoro 32 wa 2000;
c matlhomeso afe kana afe a a laolang le tlhabololo go ya ka molao o o laolang tsamaiso ya tiriso ya lefatshe, tlhabololo ya lefatshe le thulaganyo e e amang tse di laolwang ke leloko la Kabinete le le ikarabelelang merero ya lefatshe; le d maano afe a mangwe go ya ka molao wa bosetšhaba kana porofense e e amegang.
Sethwe sa naga se se tshwanetseng go siamisa tiragatso ya tikologo kana leano la tsamaiso ya tikologo go ya ka Kgaolo 3 ya Molao wa Bosetšhaba wa Botsamaisi ba Tikologo, le mmasepala o o tshwanetseng go tshola leano la tlhabololo le le tshwaraganeng go ya ka Mmuso wa Selegae: Molao wa Mekgwa ya Mmasepala, 2000, o tshwanetse -
a go lekanya leano la teng le letlhomeso la bosetšhaba la mefutafuta ya ditshedi le leano lefe kana lefe la dikgaolo tsa ditshedi le le dirang;
b go tsenya mo leanong leo ditshiamelo tseo tsa letlhomeso la bosetšhaba la mefutafuta ya ditshedi kana leano la kgaolo ya ditshedi le le dirang mo go lona; le c go bontsha mo leanong la teng ka fao letlhomeso la bosetšhaba la mefutafuta ya ditshedi le leano lefe kana lefe la kgaolo ya ditshedi le le dirang le ka diragadiwang ke sethwe seo sa naga kana mmasepala.
Setheo se ka -
a thusa Tona le ba bangwe ba ba amegang mo paakanyong ya letlhomeso la mefutafuta ya ditshedi, leano la kgaolo ya ditshedi kana leano la botsamaisi ba kgaolo ya ditshedi go tsamaisana le karolo tlaleletso 1; le b dira dikatlenegiso kwa dithweng tsa dinaga kana bommasepala ba ba supelwang mo karolo tlaleletsong 2 eo le letlhomeso la bosetšhaba la mefutafuta ya ditshedi le leano lefe kana lefe le le dirang la kgaolo ya ditshedi.
Go tlhokomela
 Tona o tshwanetse ka mabaka a Kgaolo e a tlhome mekgwa ya go tlhokomela, le go baya ditshupelo go tlhomamisa -
a maemo a tshomarelo a dikarolo tse di farologaneng tsa mefutafuta ya ditshedi tsa Aforika Borwa; le b ditlwaelo dife kana dife tse di bosula le tse di siameng tse di amang maemo a tshomarelo a dikarolo tse di farologaneng.
Tona a ka nna a tlhoka motho ofe kana ofe, mokgatlho kana sethwe sa naga se se amegang go ya ka karolo tlaleletso 1 mo go tlhokomelong merero e e boletsweng mo karolo tlaleletsong eo go begela ka gale kwa go Tona ka dipoelo tsa go tlhokomela go go jalo go go lekanyeditsweng kgatlhanong le ditshupo tse di tlhomamisitsweng e sale gale.
Tona o tshwanetse -
a ka ngwaga a begele kwa Palamenteng ka tshedimosetso e e rometsweng kwa go Tona go ya ka karolo tlaleletso 2; le b go dira tshedimosetso e e jalo go nna teng mo phatlhalatseng.
Patlisiso
 Tona o tshwanetse go godisa patlisiso e e dirilweng ke Setheo le ditheo tse dingwe mo tshomarelong ya mefutafuta ya ditshedi, go tsenyelediwa tiriso e e tswelelang, tshireletso le tshomarelo ya metswedi ya baoloji ya tlholego.
Patlisiso mo tshomarelong ya mefutafuta ya ditshedi e ka tsenyeletsa -
a kgobokanyo le tshekatsheko ya tshedimosetso ka -
i maemo a tshomarelo ya dikarolo tse di farologaneng tsa mefutafuta ya ditshedi;
ii ditlwaelo tse di sa siamang le tse di siameng tse di amang maemo a tshomarelo a dikarolo tse di farologaneng; le iii ditirego tse di tshosetsang kana ditiro tse ka kgonego di ka amang tshomarelo ya mefutafuta ya ditshedi;
b tshekatsheko ya ditogamaano le dithekeneki tsa tshomarelo ya mefutafuta ya ditshedi;
c tlhomamiso ya ditlhokego le ditlapele tsa tshomarelo ya mefutafuta ya ditshedi; le d tiriso e e tswelelang, tshireletso le tshomarelo ya metswedi ya baoloji ya tlholego.
KGAOLO 4
DITSHEDI TSA TIKOLOGO LE METHALETHALE YA DITSHEDI E E TSHOSEDIWANG KANA E E SIRELEDITSWENG
Maikaelelo a Kgaolo
Maikaelelo a Kgaolo e ke go -
a go tlamelela tshireletso ya ditshedi tsa tikologo tse di tshosediwang kana tse di tlhokang tshireletso ya bosetšhaba go tlhomamisa tshegetso ya seriti sa ekholoji ya tsona ;
b go tlamelela tshireletso ya methalethale ya ditshedi e e tshosediwang kana tse di tlhokang tshireletso ya bosetšhaba go tlhomamisa phalolo mo tlhagong e e tlhaga;
c go neela bokgoni kwa ditlamegong tsa Rephaboliki ka fa tlase ga ditumalano tsa boditšhabatšhaba tse di laolang kgwebo ya boditšhabatšhaba mo dikaong tsa bontsi tsa methalethale ya ditshedi e e mo kotsing; le d go tlhomamisa gore tiragatso ya mefutafuta ya ditshedi e diragadiwa ka tsela ya ekholoji e e tswelelang.
Karolo 1
Tshireletso ya tse di tshosediwang kana ditshedi tsa tlholego tse di sireleditsweng
Ditshedi tsa tikologo tse di tshosediwang kana di tlhoka tshireletso ya bosetšhaba
 Tona le Tona ya Motlhankedi wa Tikologo a ka, ka kitsiso mo Kuranteng,a phasalatsa lenane la bosetšhaba le lenane la porofense ka tatelano, ya -
a ditshedi tsa tikologo tse di mo kotsing e e masisi e le ditshedi tsa tikologo dife kana dife tse di tsamaileng kwelotlase e e feteletseng ya sebopego sa ekholoji, tiro kana ka lebaka la tsereganyo ya motho mme di bulegetse kotsi e e feleletseng e kgolo ya phetogo e e sa boeleng morago;
b ditshedi tsa tikologo tse di tshosediwang, e le ditshedi tsa tikologo dife kana dife tse di tsamaileng kwelotlase ya sebopego sa ekholoji, tiro kana boleng ka ntlha ya tsereganyo ya motho, le fa e se ditshedi tsa tikologo tse di sa tshosediwang mo go masisi;
c ditshedi tsa tikologo tse di gobadiwang, e le ditshedi tsa tikologo dife kana dife tse di nang le kotsi e e kwa godimo ya go tsamaya kwelotlase e e botlhokwa ya sebopego ya ekholoji, tiro kana boleng ka ntlha ya tsereganyo ya motho, le fa e se ditshedi tsa tikologo tse di mo kotsing e e masisi kana ditshedi tsa tikologo tse di mo kotsing; le d ditshedi tsa tikologo tse di sireleditsweng, e le ditshedi tsa tikologo tse e leng tsa boleng jo bo kwa godimo jwa tshomarelo e e jalo kana botlhokwa jwa bosetšhaba, le fa di sa kwalwa ka maina go ya ka ditemana a, b kana c.
Lenane le le tewang mo karolo tlaleletsong 1 le tshwanetse go tlhalosa ka dintlha tse di lekaneng lefelo la ditshedi tsa tikologo dingwe le dingwe mo lenaneng.
Tona le Tona ya Khansele ya Phetiso ya merero ya tikologo mo porofenseng efe kana efe e e maleba e tshwanetse go thadisa, ka tatelano, manane a bosetšhaba le a porofense a a phasaladitsweng go ya ka karolo tlaleletso 1 bogolo morago ga dingwaga di le tlhano dingwe le dingwe.
Tona a ka phasalatsa kana a mametlelela lenane la porofense fela ka kutlwano le Tona.
Ditirego tse di tshosediwang mo ditsheding tsa tikologo tsa kwalo ya maina
 Tona a ka nna a, ka kitsiso mo Kuranteng a lemoga tirego fe kana efe tiro mo ditsheding tsa tikologo tsa kwalo ya maina jaaka tirego e e tshosetsang.
Tirego e e tshosetsang e e lemogilweng go ya ka karolo tlaleletso 1 e tshwanetse go tsewa jaaka tiro e e tlhalositsweng e e akanngwang mo karolong 242b ya Molao wa Bosetšhaba wa Botsamaisi wa Tikologo mme ditshedi tsa tikologo tsa kwalo ya maina di tshwanetse go tsewa jaaka lefelo le le lemogilweng ka maikaelelo a karolo eo.
Maano a a rileng go lebelela tshireletso ya ditshedi tsa tikologo tsa kwalo ya maina
Setheo sa naga se se tshwanetseng go baakanya tiragatso ya tikologo kana leano la botsamaisi ba tikologo go ya ka Kgaolo 3 ya Molao wa Bosetšhaba wa Botsamaisi jwa Tikologo, le mmasepala o o tshwanetseng go tshola leano la tlhabololo e e tshwaraganeng go ya ka Mmuso wa Selegae: Molao 2000 wa Ditsela tsa Mmasepala (Molao Nomoro 32 wa 2000) o tshwanetse go lebelela tlhokego ya tshireletso ya ditshedi tsa tikologo tsa kwalo ya maina.
Mametlelelo ya dikitsiso
Tona kana Tona ya Khansele ya Phetiso ya merero mo porofenseng efe kana efe e e maleba a ka nna ka kitsiso mo Kuranteng, a mametlelela kana go phimola Kitsiso efe kana efe e e phasaladitsweng ke ena go ya ka karolo 51 kana 52 .
Karolo 2
Tshireletso ya tse di tshosediwang kana methalethale ya ditshedi e e sireleditsweng
Go kwalwa maina a methalethale ya ditshedi e e tshosediwang kana e e tlhokang tshireletso ya bosetšhaba
 Tona a ka nna ka kitsiso mo Kuranteng a phasalatsa lenane la -
a methalethale ya ditshedi e e tshosediwang mo go masisi, e le methalethale ya ditshedi ya tlholego e e lebaganeng le kotsi e e kwa godimo mo go feteletseng ya tshenyego mo go tse di tlhaga mo isagong e e fa gaufi;
b methalethale ya ditshedi e e tshosediwang, e le methalethale ya ditshedi ya tlholego e e lebaganeng le kotsi e e kwa godimo ya tshenyego mo go tse di tlhaga mo isagong e e fa gaufi, le fa e se methalethale ya ditshedi e e tshosediwang mo go masisi;
c methalethale ya ditshedi e e gobadiwang, e le methalethale ya ditshedi ya tlholego e e lebaganeng le kotsi e e kwa godimo e e feteletseng mo go tse di tlhaga mo isagong ya lobaka lo lo fa gare, le fa e se methalethale ya ditshedi e e tshosediwang mo go kotsi kana methalethale ya ditshedi e e tshosediwang; le d methalethale ya ditshedi e e sireleditsweng, e le methalethale ya ditshedi e e leng ya boleng ba tshomarelo bo bo kwa godimo kana botlhokwa jwa bosetšhaba gore e tlhoka tshireletso ya bosetšhaba, le fa e sa kwalwa ka maina go ya ka dtemana a, b kana c..
Tona o tshwanetse go thadisa manaane a a phasaladitsweng go ya ka karolo tlaleletso 1 bogolo dingwaga dingwe le dingwe tse tharo.
Ditiro tse di lekanyeditsweng tse di amang methalethale ya ditshedi e e tshosediwang ya kwalo ya maina kana e e sireleditsweng
 Motho a ka, kwa ntle ga tumelelo e e ntshitsweng go ya ka Kgaolo 7 a dira tiro e e lekanyeditsweng e e amang sepesimene sa methalethale ya ditshedi ya kwalo ya maina e e tshosediwang kana e sireleditswe.
Tona a ka, ka kitsiso mo Kuranteng, a thibela kana a thibela kwa ntle ga tumelelo e e ntshitsweng go ya ka Kgaolo 7, go dirwa ga tiro efe kana efe -
a e e leng ya boleng bo bo ka nnang ba ama ka fa go sa siamang mo phalolong ya methalethale ya ditshedi ya kwalo ya maina e e tshosediwang kana e sireleditswe; le b e e tlhalositsweng mo kitsisong.
Karolo tlaleletso 1 ga e dire malebana le sepesimene sa methalethale ya ditshedi ya kwalo ya maina e e tshosediwang kana e e sireleditsweng e e rwalang go tswa ka kwa ntle ga Rephaboliki mo phetisong go ralala Rephaboliki go ya bogoregelong ka kwa ntle ga Rephaboliki, fa e le gore phetiso e e jalo go laola go ralala Rephaboliki e diragala ka fa tlase ga taolo ya motlhatlhobi wa botsamaisi ba tikologo.
Mametlelelo ya dikitsiso
Tona a ka, ka kitsiso mo Kuranteng a mametlelela kana a phimola kitsiso efe kana efe e e phasaladitsweng go ya ka karolo 55 or 56 .
Karolo 3
Kgwebo mo methalethaleng ya ditshedi ya kwalo ya maina e e tshosediwang kana e e sireleditsweng
Ditiro tsa Tona
Tona -
a o tshwanetse go tlhokomela -
i tatelo ya karolo 561 mabapi le kgwebo ya dikao mo bontsing tsa methalethale ya ditshedi ya kwalo ya maina e e tshosediwang kana e sireleditswe jaaka e amega; le ii tatelo mo Rephaboliking le tumalano ya boditšhabatšhaba e e laolang kgwebo ya boditšhabatšhaba mo dikaong tsa bontsi tsa methalethale ya ditshedi e e mo kotsing e e tlamang mo Rephaboliking;
b o tshwanetse go rerisana le bothati ba saense mo mererong e e amanang le kgwebo mo sepesimeneng sa methalethale ya ditshedi e e mo kotsing e e laolwang ke tumalano ya boditšhabatšhaba e e jalo;
c e tshwanetse go siamisa le go romela dipegelo le dikwalo go ya ka ditlamego tsa Rephaboliki go ya ka tumalano ya boditšhabatšhaba e e jalo;
d a ka nna a tlamela ditirelo tsa tshegetso ya tsamaiso le ya setegeneki le go eletsa kwa dithweng tsa naga go tlhomamisa tiragatso e e nonofileng le tiragatso mo Rephaboliking ka tumalano ya boditšhabatšhaba e e jalo;
e a ka nna a dira tshedimosetso le dikwalo tse di amanang le tumalano ya boditšhabatšhaba e e jalo go nna teng mo phatlhalatseng; le f a ka nna a tlhagisa mokgwa wa kwadiso ya ditheo, ditiro tsa thuo, makidi a dimela, ditiro tsa go tsadisa tsa botshwaro le ditlamelwana tse dingwe.
Tlhomo ya bothati ba saense
 Tona o tshwanetse go tlhoma bothati ba saense ka mabaka a go thusa mo go laoleng le go lekanyetsa kgwebo mo dikaong tsa bontsi tsa methalethale ya ditshedi ya kwalo ya maina e e tshosediwang kana e e sireleditsweng.
Setheo se tshwanetse go tlamela tshegetso ya lojisetiki, tsamaiso le ditšhelete gore go nne le go dira go go lolameng ga bothati ba saense.
Ditiro tsa bothati ba saense
 Bothati ba saense bo tshwanetse -
a go tlhokomela mo Rephaboliking kgwebo ya semolao le e e seng ya molao mo disepesimeneng tsa methalethale ya ditshedi ya kwalo ya maina e e tshosediwang kana e e sireleditsweng;
b go eletsa Tona le dithwe tsa naga tse dingwe dife kana dife tsa naga tse di nang le kgatlhego mo mererong e bo e tlhokometseng;
c bo dire dikatlanegiso kwa bothating bo bo ntshang mo dikopong tsa ditumelelo tse di boletsweng mo karolong 561 kana 2;
d bo dire diphitlhelelo tse di sa senyeng mo tlhotlheletsong ya ditiro tse di amanang le kgwebo ya boditšhabatšhaba mo disepesimeneng tsa methalethale ya ditshedi ya kwalo ya maina e e tshosediwang kana e e sireleditsweng;
e bo gakolola Tona ka -
i kwadiso ya ditiro tsa thuo, makidi a dimela, ditiro tsa go tsadisa le ditlamelwana tse dingwe;
ii gore a tiro kana tlamelwana e fitlhelela kelo ya go tlhagisa methalethale ya ditshedi tse di tsewang di tsetswe mo botshwareng kana di tlhagisitswe ka maitirelo;
iii tlhopho ya borakanelo ba phaloso kana tlamelwana e nngwe ya go latlhiwa ga disepesimene tse di latlhegileng;
iv dimametlelelo dife kana dife kwa kitsisong e e phasaladitsweng go ya ka karolo 551 kana 562;
v maina a methalethale ya ditshedi; kana vi morero ofe kana ofe o mongwe wa sebopego se se kgethegileng;
f go thusa Tona kana motlhatlhobi wa botsamaisi ba tikologo mo temogong ya disepesimene mo mabakeng a go diragatsa ditlamelo tsa Molao o;
g go ntsha disetefekeite tse mo go tsona temogo ya sepesimene se netefadiwang jaaka se se leng peommogo ya ditshedi e e nepagetseng;
h bo dira tiro e nngwe efe kana efe e e ka nnang -
i e e tlhalositsweng; kana ii e e rometsweng kwa go bona ke Tona go ya ka karolo 47D ya Molao wa Bosetšhaba wa Botsamaisi ba Tikologo ; le i bo dirana le morero o mongwe ofe kana ofe o o tlhokang wa, kana ka kwelano e e utlwalang mo dithateng le ditirong tsa bona, .
Mo go direng ditiro tsa bona, bothati ba saense bo tshwanetse -
a go baya diphitlhelelo tsa bona, dikatlanegiso le keletso mo thadisong ya saense le ya porofešenale ya tshedimosetso e e leng teng; le b go rerisana, fa go tlhokega dithwe tsa naga, lephata la poraefete, mekgatlho e e seng ya mmuso, baagi ba selegae le banna le seabe ba bangwe pele go dirwa diphitlhelelo dife kana dikatlanegiso kana go neela keletso efe kana efe.
Diphitlhelelo tsa ngwaga tse di seng nang tshenyo
 Bothati ba saense bo tshwanetse go phasalatsa ka kitsiso mo Kuranteng diphitlhelelo dife kana dife tsa ngwaga tse di se nang tshenyo mo kgwebong ya disepesimene tsa methalethale ya ditshedi ya kwalo ya maina e e tshosediwang go ya ka tumalano ya boditšhabatšhaba e e laolang kgwebo ya boditšhabatšhaba mo disepesimeneng tsa methalethale ya ditshedi ya kwalo ya maina e e tshosediwang kana e e sireleditsweng e e tlamang mo Rephaboliking.
Diphitlhelelo tsa nakwana dife kana dife tsa bothati ba saense di tshwanetse go phasaladiwa mo Kuranteng gore setšhaba se bone tshedimosetso mo malatsing a le 30 morago ga fa tshwetso e dirilwe.
Karolo 4
Ditshiamelo tsa kakaretso
Ditherisano
 Pele go phasaladiwa kitsiso go ya ka karolo 51 , 52 , 55 kana 56 , go mametlelela kana go phimolwa ga kitsiso e e jalo go ya ka karolo 54 kana 57, Tona o tshwanetse go latela tirego ya go ya ka dikarolo 96 le 97.
Pele go phasaladiwa kitsiso go ya ka karolo 511, kana go mametlelela kana go phimolwa kitsiso e e jalo go ya ka karolo 54, Tona wa merero ya tikologo mo porofenseng e e maleba o tshwanetse go latela tirego ya ditherisano mo go lekaneng go ya ka dikarolo 96 le 97.
KGAOLO 5
METHALETHALE YA DITSHEDI YA KWA NTLE LE E E ANAMANG
Maikaelelo a Kgaolo
 Maikaelelo a Kgaolo e ke go -
a thibela fa go kgonegang matseno le kgasano ya methalethale ya ditshedi ya kwa ntle le methalethale ya ditshedi e e anamang kwa ditsheding tsa tikologo le banni kwa di sa tlhageleleng teng ka tlholego;
b diragatsa le go laola methalethale ya ditshedi ya kwa ntle le methalethale ya ditshedi e e anamang go thibela kana go fokotsa kutlwiso botlhoko kwa tikologong le go mefutafuta ya ditshedi bogolo segolo; le c nyeletsa methalethale ya ditshedi ya kwa ntle le methalethale ya ditshedi e e anamang go tswa ditsheding tsa tikologo le bonno koo e ka utlwisang botlhoko ditshedi tsa tikologo tse di jalo kana banni.
Ka maikaelelo a Kgaolo e , "sepesimene" se na le bokao bo se bo neilweng mo ditemaneng le tsa tlhaloso ya a le b ya tlhaloso ya "sepesimene" mo temaneng 11.
Karolo 1
Methalethale ya ditshedi tsa kwa ntle
Ditiro tse di lekanyeditsweng tse di amang methalethale ya ditshedi ya kwa ntle
 Motho a ka se kwa ntle ga tumelelo e e rebotsweng go ya ka Kgaolo 7 a dira tiro e e lekanyeditsweng e e amang sepesimene sa methalethale ya ditshedi ya kwa ntle.
Tumelelo go ya ka karolo tlaleletso 1 e ka nna ya ntshiwa fela fa morago ga fa tshekatsheko e e tlhalositsweng ya dikotsi tse di maatla mo mefutafuteng ya ditshedi e dirilwe.
Dithebolo
 Tona a ka nna a ka kitsiso mo Kuranteng, a rebola go tswa ditshiamelong tsa karolo 64-
a methalethale ya ditshedi ya kwa ntle efe kana efe e e tlhalositsweng mo kitsisong; kana b methalethale ya ditshedi ya kwa ntle efe kana efe ya setlhopha se se tlhalositsweng.
Motho ofe kana ofe a ka nna a dira tiro e e lekanyeditsweng e e amang sepesimene sa methalethale ya ditshedi ya kwa ntle e e rebotsweng kwa ntle ga tumelelo e e boletsweng mo go karolo 64 1.
Ditiro tse di lekanyeditsweng tse di amang methalethale ya ditshedi ya kwa ntle e e rileng tse di thibetsweng gotlhelele
 Tona a ka nna ka kitsiso mo Kuranteng a phasalatsa lenane la methalethale ya ditshedi tsa kwa ntle malebana le tsa tumelelo e e boletsweng mo go karolo 64 e ntse e ka se rebolwe.
Motho a ka se dire tiro e e lekanyeditsweng e e amang sepesimene sa methalethale ya ditshedi e e anamang ya kwalo ya maina e e phasaladitsweng go ya karolo tlaleletso 1.
Tona o tshwanetse kgabetsa a thadise lenane le le phasalditsweng go ya ka karolo tlaleletso 1.
Mametlelelo ya dikitsiso
Tona a ka nna, ka kitsiso mo Kuranteng, aa mametlelela kana a nyeletsa kitsiso efe kana efe e e phasaladitsweng go ya ka karolo 65 kana 66 .
Tiro ya tlhokomelo e e amanang le methalethale ya ditshedi ya kwa ntle
 Motho yo o dumelelwang ka tumelelo, go ya ka karolo 64 , go dira tiro e e lekanyeditsweng e e amang sepesimene sa methalethale ya ditshedi ya kwa ntle o tshwanetse -
a go tsamaisana le maemo a a tsamaelanang le se tumelelo e se reboletsweng; le b go tsaya dikgato tsotlhe tse di tlhokegang go thibela kana go fokotsa tshenyo mo methalethaleng ya ditshedi.
Bothati bo bo kgonang bo ka , ka go kwala, bo kaele motho ofe kana ofe yo o paletsweng ke go tsamaisana le karolo tlaleletso 1 ya karolo e , kana yo o tlodileng karolo 641 kana 662, go tsaya dikgato tse di jalo -
a jaaka go ka tlhokega go phekola tshenyo efe kana efe mo methalethaleng ya ditshedi e e tlisiwang ke dikgato tsa motho yoo; le b jaaka go ka tlhalosiwa mo kaelong.
fa motho yoo a palelwa ke go tsamaisana le kaedi go ya ka karolo tlaleletso 2, bothati bo bo kgonang bo ka nna ba -
a diragatsa kaedi; le b amogela go tswa mothong yoo ditshenyegelo tsotlhe tse di bonweng ke bothati bo bo kgonang mo go diragatseng kaedi.
Fa methalethale ya ditshedi ya kwa ntle e ka itlhoma mo tlholegong jaaka methalethale ya ditshedi e e anamang ka ntlha ya dikgato tsa motho yo o rileng, bothati bo bo kgonang ba ka nna ba tshola motho yoo maikarabelo a ditshenyegelo dife kana dife tse di tlhageletseng mo taolong le nyeletsong ya methalethale ya ditshedi.
Karolo 2
Methalethale ya ditshedi e e anamang
Enane la methalethale ya ditshedi e e anamang
 Tona a ka, ka kitsiso mo Kuranteng, a phasalatsa lenane la methalethale ya ditshedi tse di anamang tse Kgaolo e e dirang.
Tona o tshwanetse gore ka tlwaelo a thadise lenane le le phasaladitsweng go ya ka karolo tlaleletso 1.
Ditiro tse di lekanyeditsweng tse di amang methalethale ya ditshedi e e e anamang ya kwalo ya maina
 Motho a ka se re kwa ntle ga tumelelo e e rebotsweng go ya ka Kgaolo 7 a dire tiro e e lekanyeditsweng e e amang sepesimene sa methalethale ya ditshedi e e anamang ya kwalo ya maina.
Tumelelo malebana le karolo tlaleletso 1 e ka nna ya ntshiwa fela morago ga fa tshekatsheko e e tlhalositsweng ya dikotsi e e tlhalositsweng le dikutlwalo tse di maatla mo mefutafuteng ya ditshedi e e boletsweng e dirilwe.
Mametlelelo ya dikitsiso
Tona a nna, ka kitsiso mo Kuranteng, a mametlelela kana go phimola kitsiso efe e e phasaladitsweng go ya ka karolo 70 .
Tiro ya tlhokomelo e e amanang le methalethale ya ditshedi ya kwalo ya maina e e anamang
 Motho yo o dumelelwang ke tumelelo go ya ka karolo 70 go dira tiro e e lekanyeditsweng e e amang sepesimene sa methalethale ya ditshedi ya kwalo ya maina e e anamang tshwanetse -
a go tsamaisana le maemo a a tsamaelanang le se tumelelo e se reboletsweng; le b go tsaya dikgato tsotlhe tse di tlhokegang go thibela kana go fokotsa tshenyo mo mefutafuteng ya ditshedi.
Motho yo e leng mong wa lefatshe le mo go lona mefutafuta ya ditshedi tsa kwalo ya maina e e anamang e tlhagelelang o tshwanetse -
a go itsese bothati bofe kana bofe bo bo maleba bo bo kgonang, ka go kwala, ka methalethale ya ditshedi e e anamang ya kwalo ya maina e e tlhagelelang mo lefatsheng leo;
b go tsaya dikgato go laola le go tlosa methalethale ya ditshedi e e anamang ya kwalo ya maina le go thibela go anama; le c go tsaya dikgato tse dingwe tsotlhe tse di utlwalang go thibela kana go fokotsa kotsi kwa mefutafuteng ya ditshedi.
Bothati bo bo kgonang bo ka, ka go kwala, jwa kaela motho ofe kana ofe yo o reteletsweng ke go tsamaisana le karolo tlaleletso 1 kana 2, kana yo o tlodileng karolo 701, go tsaya dikgato tse di jalo -
a jaaka go ka tlhokega go phekola kotsi efe kana efe mo mefutafuteng ya ditshedi e e bakilweng ke -
i dikgato tsa motho yoo; kana ii tlhagelelo ya methalethale ya ditshedi e e anamang ya kwalo ya maina mo lefatsheng le mo go lona motho yoo, e leng mong; le b jaaka go ka tlhalosiwa mo kaeding.
Fa motho yoo a tlholega go tsamaelana le kaedi e e rebotsweng go ya ka karolo tlaleletso 3, bothati bo bo kgonang bo ka -
a diragatsa kaedi; le b bona ditshenyegelo tsotlhe ka fa go utlwalanang tse di dirilweng ke bothati bo bo nang le bokgoni mo go diragatseng kaelo-
i go tswa go motho yoo; kana ii ka go lakana go tswa go motho yoo le motho yo mongwe yo o boneng tshiamelo go tswa tiragatsong ya kaedi.
Dikopo go ya bothating bo bo kgonang go neelana ka bokaedi
 Motho ofe kana ofe a ka nna a kopa bothati bo bo kgonang, ka go kwala, go ntsha kaedi go ya ka karolo 72 .
Bothati bo bo kgonang bo tshwanetse go arabela kopo, ka go kwala, mo malatsing a le 30 a kamogelo ya kopo.
Fa bothati bo bo kgonang bo ka tlholega go arabaela kopo mo nakong e e boletsweng kana bo gane kopo, motho yo o dirileng kopo a ka kopa kwa kgotlatshekelo taolelo e e kaelang bothati bo bo kgonang go ntsha kaedi.
Taolo le phimolo ya methalethale ya ditshedi e e anamang ya kwalo ya maina
 Taolo le phimolo ya methalethale ya ditshedi e e anamang ya kwalo ya maina e tshwanetse go dirwa ka mokgwa o o jalo jaaka e e maleba ya methalethale ya ditshedi e e amegang le tikologo e di tlhagelelang mo go yona.
Kgato nngwe le nngwe go laola le go phimola methalethale ya ditshedi e e anamang ya kwalo ya maina e tshwanetse go dirwa ka tlhokomelo le ka mokgwa o o tla bakang tshenyo e nnye ka fa go ka kgonegang mo mefutafuteng ya ditshedi le tshenyo mo tikologong.
Mekgwa e e dirisiwang go laola le go phimola methalethale ya ditshedi e e anamang ya kwalo ya maina e tshwanetse gape go lebisiwa kwa matlhogeleng, go tlhagisa matheriale le go godisa gape methalethale ya ditshedi e e jalo gore e tlhagise bana, go bopa peo, go tsosolosa kana go itlhoma ka tsela efe.
Maano a taolo ya methalethale ya ditshedi e e anamang a dithwe tsa naga
 Bothati ba tsamaiso jwa lefelo le le sireleditsweng bo bo baakanyetsang leano la tsamaiso la lefelo go ya ka karolo 59 ya Molao wa Mafelo a a Sireleditsweng bo tshwanetse go tsenya mo leanong la tsamaiso taolo ya methalethale ya ditshedi tse di anamang le togamaano ya phimolo.
Dithwe tsotlhe tsa naga mo sedikong sa mmuso di tshwanetse go baakanya tlhokomelo ya methalethale ya ditshedi tse di anamang, taolo le leano la tshenyo ya lefatshe ka fa tlase ga taolo ya bona, jaaka karolo ya maano ya bona go ya ka karolo 11 ya Molao wa Bosetšhaba wa Botsamaisi ba Tikologo. Taolo ya methalethale ya ditshedi e e anamang le maano a phimolo a bommasepala a tshwanetse go nna karolo ya maano a tlhabololo e e tshwaraganeng ya bona.
Tona a ka nna a kopa Setheo go thusa bommasepala mo go tsamaelaneng le ditiro tsa bona go ya ka karolo tlaleletso 2.
Taolo ya methalethale ya ditshedi e e anamang le leano la phimolo di tshwanetse go tsenyeletsa -
a lenane le le tletseng le tlhaloso ya methalethale ya ditshedi efe ya kwalo ya maina e e tlhagelelang mo lefatsheng le le maleba;
b tlhaloso ya dikarolo tsa lefatshe leo tse di tletseng ka methalethale ya ditshedi e e jalo ya kwalo ya maina;
c tshekatsheko ya boleng ba tlalo e e jalo;
d pegelo ya maemo mo bokgoning ba taolo e e fetileng le dikgato tsa phimolo;
e dikgato tsa ga jaana go laola le go phimola methalethale ya ditshedi e e anamang jalo; le f ditshupetso tse di ka lekanyediwang tsa tswelelelopele le katlego, le ditshupetso tsa gore leng, leano la taolo le tla fediwa.
Dipegelo tsa maemo a methalethale ya ditshedi e e anamang
 Bothati jwa botsamaisi jwa karolo e e sireleditsweng bo tshwanetse ka dikgala tsa tlwaelo bo siamise le go romela kwa go Tona kana Tona ya Khansele ya Phetiso ya merero ya tikologo mo porofenseng pegelo ka maemo a nngwe le nngwe ya methalethale ya ditshedi e e anamang ya kwalo ya maina e e tlhagelelang mo karolong eo.
Pegelo ya maemo e tshwanetse go tsenya -
a lenane le le tletseng le tlhaloso ya methalethale ya ditshedi e e anamang ya kwalo ya maina e e tlhagelelang mo karolong e e sireleditsweng;
b tlhaloso e e tletseng ya dikarolo tsa lefelo tse di tshwanetsweng ke methalethale ya ditshedi e e anamang ya kwalo ya maina; le d pegelo mo bokgoning ba tlhagiso ya taolo e e fetileng le phimolo ya dikgato.
Karolo 3
Ditshiamelo kakaretso
Ditherisano
Tona o tshwanetse, pele a phasalatsa kitsiso go ya ka karolo 65 , 66 kana 69 , kana go mametlelela kana go phimola kitsiso e e jalo go ya karolo 68 kana 72, a latele tirego ya ditherisano go ya ka dikarolo 96 le 97.
KGAOLO 6
PATLISISO YA DITSHEDI, PHITLHELELO LE KGAOGANO YA TSHIAMELO
Maikaelelo le tiragatso ya Kgaolo
 Maikaelelo a Kgaolo e ke go-
a laola patlisiso ya ditshedi tsa matheriale wa tlhago o o tswang mo metsweding ya baoloji ya tlholego; le b go tlamelela kgaogano ya ditshiamelo e e siameng e e lekanang e e tswang mo patlisisong ya disthedi tsa matheriale wa tlhago o o tswang mo metsweding ya baoloji ya tlholego.
Kgaolo e e dira kwa -
a patlisisong ya ditshedi wa tlhago o o tswang mo metsweding ya baoloji ya tlhago; le b thomelo ntle go tswa Rephaboliking, ka mabaka a patlisiso ya ditshedi tsa metswedi ya baoloji ya tlholego ya kwalo ya maina ke Tona ka kitsiso mo Kuranteng.
Mo Kgaolong e -
metswedi ya baoloji ya tlholego" -
a e tsenyeletsa -
i metswedi ya baoloji ya tlholego efe kana efe e e tlhalosiwang mo karolong 1, e ka bo e kgobokantswe go tswa tlhagong e e tlhaga kana e fitlheletswe go tswa motsweding o mongwe ofe kana ofe, go tsenyelediwa diphologolo, dimela kana ditshedinyana tse dingwe tsa tlholego tsa methalethale ya ditshedi ya tlholego tse di tlhabolotsweng, di tsadisitswe kana di beilwe mo botshwarweng kana di tlhabolotswe kana di fetotswe ka tsela efe ka mokgwa wa thekenoloji ya ditshedi;
ii semela se se itiretsweng, pharologano, dipharologantsho tsa tlhago, sentshwa, setshedi sa sebedi kana karolo e e nonneng ya methalethale ya ditshedi ya tlholego efe kana efe dimela kana ditshedinyana tse dingwe tse di tewang mo tlaleletsong i;; le iii diphologolo tse di sa tlwaelegang dife kana dife, dimela kana ditshedinyana tse dingwe, di ka bo di kgobokantswe go tswa tlhagong e e tlhaga kana di fitlheletswe go tswa motsweding o mongwe ofe oo, ka tiriso ya thekenoloji ya ditshedi, di fetotswe ka matheriale wa tlhago ofe kana ofe kana kopamo ya khemikhale e e fitlhelwang mo methalethaleng ya disthedi ya tlholego kana diphologolo dife kana dife, dimela kana ditshedinyana tse dingwe tse di tewang mo temana tlaleletsong i kana ii; fela b e ntsha -
i matheriale wa tlhago wa tshimologo ya motho;
ii diphologolo tse di sa tlwaelegang dife kana dife, dimela kana ditshedinyana tse dingwe dife kana ditshedinyana tse dingwe tse di tewang mo temaneng a iii; le iii metswedi ya baoloji ya tlholego ya kwalo ya maina go ya ka Tumalano ya Boditšhabatšhaba mo Metsweding ya Semela sa Tlhago sa Dijo le Temothuo; le metswedi ya baoloji ya tlholego ya kwalo ya maina" e kaya metswedi ya baoloji ya tlholego efe kana efe ya kwalo ya maina go ya ka karolo tlaleletso (b).
Kgaolo e e tshwanetse go ranolwa go ya ka molao ofe kana ofe o o dirang.
Patlisiso ya ditshedi e e amang metswedi ya baoloji ya tlholego
 Motho a ka se, kwa ntle ga tumelelo e e rebotsweng go ya ka Kgaolo 7, a tshwaragana le patlisiso ya matheriale wa tlhago go tswa metsweding ya baoloji ya tlholego.
Tumelelo e e boletsweng mo karolo tlaleletsong 1 e ka ntshiwa fa fela -
a motho kana baagi ba ba tlamelang kana ba ba neelang phitlhelelo kwa metsweding ya baoloji ya tlholego ka mabaka a patlisiso ya ditshedi e e jalo, a dumetse mabaka le maemo a tumalano le kgaogano ya tshiamelo e e tla laolang tshiamelo e e jalo kana phitlhelelo; le b Tona go ya ka karolo 802 o rebotse tumalano ya kgaogano ya tshiamelo e e tshisintsweng magareng ga mekgatlho.
Tumelo e e boletsweng mo karolo tlaleletsong 2 a e tshwanetse go bewa mo karolong e e tletseng ya tshedimosetso yotlhe e e maleba, go tsenyelediwa tiriso e e ikaeletsweng ya metsedi eo ya tlholego.
Bothati bo bo rebolang bo bo tlhalosiwang go ya ka karolo 94 -
a bo ka tsenya yo o kopang tumelelo le mekgatlho e mengwe mo mabakeng le maemong a tumalano ya kgaogano ya tshiamelo;
b bo ka tsamaisa dipuisano magareng ga mokopi le mekgatlho e mengwe, le go tlhomamisa gore dipuisano tseo di dirilweng mo tekatekanong;
c ka kopo ya Tona, bo tshwanetse go tlhomamisiwa gore thulaganyo ya go kgaogana tshiamelo e e dumalanweng magareng ga mokopi le mekgatlho e mengwe e siame le go lekana;
d bo ka dira dikatlanegiso kwa go Tona; le e bo tshwanetse go dira ditiro tse dingwe dife tse di ka tlhalosiwang.
Ditumalano tsa kgaogano ya tshiamelo
 Tumalano ya kgaogano ya tshiamelo e tshwanetse -
a e nne mo sebopegong se se tlhalositsweng;
b e tlhomamise -
i mofuta wa metswedi ya baoloji ya tlholego e patlisiso ya ditshedi e e maleba e amanang nayo;
ii karolo kana motswedi go tswa kwa metsweding ya baoloji ya tlholego e e tla kgobokanngwang kana go bonwa;
iii khwantheti ya metswedi ya baoloji ya tlholego e e tla kgobokanngwang kana ya bonwa; le iv ditiriso tsa jaanong le tse di nonofileng tsa metswedi ya baoloji ya tlholego;
c go neela mekgatlho maina kwa tumalanong ya go kgaogana ga tshiamelo;
d go baya mokgwa o mo go ona le sekgala se mo go sona metswedi ya baoloji ya tlholego e tshwanelwang ke go dirisiwa kana go tlhabololwa ka mabaka a patlisiso ya ditshedi e e jalo ; le e go baya mokgwa o mo go ona motho le sekgala se mo go sona motho kana baagi ba ba tlamelang metswedi eo ya baoloji ya tlholego ba tla kgaoganang morokotso ofe kana ofe, lotseno kana ditshiamelo tse dingwe tse di ka tlhagang go tswa mo lotsenong kana ditshiamelo tse dingwe tse di tswang go tswa mo go khomešelaeseng ka patlisiso ya disthedi ya metswedi ya baoloji ya tlholego e e jalo; le f go rekota dintlha tsa ditshiamelo dife tse di jalo.
tumalano ya kgaogano ya tshiamelo -
a e tshwanetse go romelwa kwa go Tona go rebolwa; le b ga e direge kwa ntle ga fa e rebotswe ke Tona.
Thomelo ntle ya metswedi ya baoloji ya tlholego ya kwalo ya maina
 Motho a se, kwa ntle ga tumelelo e e ntshitsweng go ya ka Kgaolo 7, a romele ntle go tswa Rephaboliking metswedi ya baoloji ya tlholego efe kana efe ya kwalo ya maina ka mabaka a patlisiso kana patlisiso ya ditshedi.
Tumelelo e e boletsweng mo karolo tlaleletsong 1 e ka nna ya rebolwa fela fa -
a motho kana baagi ba ba tlamelang kana ba ba nayang phitlhelelo kwa metsweding ya baoloji ya tlholego e e maleba ya mabaka a thomelo e e jalo ba dumetse go ya ka mabaka le maemo a tumalano ya matheriale o o fetisitsweng o o tla laolang tshiamelo e e jalo kana phitlhelelo; le b Tona go ya ka karolo 822 o rebotse tumalano ya phetiso ya matheriale e e tshisintsweng magareng ga mekgatlho.
Tumalano e e boletsweng mo karolo tlaleletsong 2 a e tshwanetse go bewa mo kutololong e e tletseng ya tshedimosetso yotlhe e e maleba, go tsenyeletsa tiriso e e ikaeletsweng ya metswedi ya baoloji ya tlholego.
Bothati bo bo rebolang bo bo tlhalositsweng go ya ka karolo 94-
a bo ka tsenya mokopi le mekgatlho e mengwe go ya ka mabaka le maemo a tumalano ya phetiso ya matheriale;
b bo ka tsamaisa dipuisano magareng ga mokopi le mekgatlho e mengwe, le go tlhomamisa gore dipuisano tseo di dirwa mo tekatekanong;
c ka kopo ya Tona, bo tshwanetse go tlhomamisa gore thulaganyo ya kgaogano ya tshiamelo e go dumalanweng ka yona magareng ga mokopi le mekgatlho e mengwe e siame le go lekana;
d bo ka dira dikatlanegiso kwa go Tona; le e bo tshwanetse go dira ditiro tse dingwe dife tse di ka tlhalosiwang.
Ditumlano tsa tshutiso ya matheriale
 Tumalano ya tshutiso ya matheriale e tshwanetse -
a go nna mo sebopegong se se tlhalositsweng;
b go tlhomamisa -
i dintlha tsa motlamedi, moromela ntle le moamogedi wa metswedi ya baoloji ya tlholego;
ii mofuta wa metswedi ya baoloji ya tlholego e e tla romelwang ntle;
iii lefelo kana motswedi go tswa kwa metsweding ya baoloji ya tlholego e tla kgobokanngwa, ya bonwa kana ya tlamelwa;
iv khwantheti ya metswedi ya baoloji ya tlholego e e tla romelwang ntle;
v lebaka le ka lona metswedi ya baoloji ya tlholego e tla romelwang ntle;
vi ditiriso tsa jaanong le tse di nonofileng tsa metswedi ya baoloji ya tlholego; le vii go tlhalosa maemo a ka fa tlase ga ona moamogedi a ka tlamelang metswedi ya baoloji ya tlholego e e jalo, kana dikokomane tsa bona go ya lekokong la boraro.
tumalano ya tshutiso ya matheriale -
a e tshwanetse go romelwa kwa go Tona go bona thebolo ; le b ga e dire kwa ntle le fa e rebotswe ke Tona.
Tlhomo ya Letlole la Therasete ya Patlisiso ya ditshedi
 Letlole la Therasete la Patlisiso ya ditshedi le tlhomilwe le mo go lona madi otlhe a a tswang ditumalanong tsa tshiamelo e e kgaoganweng kana ditumalano tsa phetiso ya matheriale, le le kolotiwang beng le batlamedi ba metswedi ya baoloji ya tlholego, le go tshwanetseng go duelwa, go tswa mo dituelong tsotlhe go ya baamogeladitshiamelong le tshwanetse go dirwa.
Madi otlhe a a duetsweng mo letloleng la therasete la patlisiso ya ditshedi ka fa teng ga bokao jwa karolo 131fii ya Molao wa Setšhaba wa Botsamaisi ba Ditšhelete.
Mokaedi-Kakaretso -
a o tshwanetse go tsamaisa Letlole ka tsela e e tlhalosegang; le b o ikarabelela madi a a mo Letloleng go ya ka Molao wa Setšhaba wa Botsamaisi ba Ditšhelete.
KGAOLO 7
DITUMELELO
Maikaelelo a Kgaolo
Maikaelelo a Kgaolo e ke go tlamelela taolo ya go rebola bothati ba go dumelela -
a ditiro tse di lekanyeditsweng tse di amang disepesimene tsa -
i methalethale ya ditshedi tsa kwalo ya maina e e tshosediwang kana e e sireleditsweng go ya ka karolo 561;
ii methalethale ya ditshedi ya kwa ntle go ya ka karolo 641; kana iii methalethale ya ditshedi e e anamang ya kwalo ya maina go ya ka karolo 701;
b ditiro tse di laolwang go ya ka kitsiso e e phasaladitsweng go ya ka karolo 562; kana c patlisiso ya ditshedi e e amang metswedi ya baoloji ya tlholego go ya ka karolo 791; kana d thomelo ntle ya metswedi ya baoloji ya tlholego ya patlisiso kana patlisiso ya ditshedi go ya ka karolo 811.
Karolo 1
Tsela ya tumelelo
Kopo ya ditumelelo
 Motho a ka nna a dira kopo ya tumelelo ka go tsenya kopo mo foromong e e tlhalositsweng kwa bothating.
Bothati bo bo rebolang bo ka -
a kopa mokopi go neelana ka tshedimosetso ya tlaleletso pele bo sekaseka kopo;
b tlhoka mokopi go kgotsofatsa ka maemo a a utlwalang a a jalo jaaka go ka bewa pele go rebolwa kopo;
c rebola tumelelo ntle le mabaka kana go e rebola go ya ka mabaka; kana d gana tumelelo.
Tshwetso ya bothati bo bo rebolang go rebola kana go gana ka tumelelo kana go e rebola go ya ka mabaka, go tshwanetse go tlhomama le -
a ditshiamelo tse di dirang tsa Molao o;
b ditheo tsa bosetšhaba tsa botsamaisi ba tikologo;
c letlhomeso la bosetšhaba la mefutafuta ya ditshedi;
d maano a mangwe afe kana afe a a tshotsweng kana a rebotswe go ya ka Kgaolo 3;
e ditumalano tsa boditšhabatšhaba dife kana dife tse di dirang tse di tlamang mo Rephaboliking;
f Molao wa Kgodiso wa Botsamaisi ba Bosiamisi, 2000 Molao Nomoro 3 wa 2000;
g ditlhokego dife kana dife tse di ka tlhalosiwang.
Fa maemo a a gapeletsang a tlhaloseditswe mofuta ofe kana ofe wa tumelelo, bothati bo bo rebolang bo ntse bo ka se rebole tumelelo ya mofuta oo go na le se se tsamaisanang le maemo ao.
Fa kopo e gannwe, bothati bo bo rebolang bo tshwanetse go neela mo nakong mabaka a tshwetso kwa mokoping ka go mo kwalela.
Ditshekatsheko tsa kotsi le bopaki jwa moitseanape
Pele go ntshiwa tumelelo, bothati bo bo rebolang bo ntse ka go kwala jwa tlhoka mokopi go bo tlamela, ka ditshenyegelo tsa mokopi, ka tshekatsheko ya kotsi e e kemetseng kana bopaki jwa moitseanape jaaka bothati bo bo rebolang bo ka tlhomamisa.
Ditumelelo
 Tumelelo -
a e tshwanetse go tlhalosa -
i lebaka le e le reboletsweng;
ii lobaka lo e tla nnang e dira; le iii merero e mengwe efe kana efe e e ka tlhalsiwang;
b e ka nna ya rebolwa ka maemo a a tlhalositsweng mo tumelelong; le c e tshwanetse go nna mo foromong e le dintlha tse dingwe tse di jalo jaaka go ka tlhalosiwa.
Tumelelo e e rebotsweng go ya ka karolo 88 ga e tlamolole motshodi kana motho ofe yo mongwe mo go tsamaelaneng le ditshiamelo tsa molao o o dirang ofe kana ofe o mongwe.
Ditlhokego tsa tlaleletso tse di amanang le methalethale ya ditshedi tsa kwa ntle le tse di anamang
Bothati bo bo rebolang bo ka rebola tumelelo ya tiro e e lekanyeditsweng e e amang sepesimene sa methalethale ya ditshedi ya kwalo ya maina fela fa -
a ditsamaiso tse di lekanang di latetswe ke mokopi go sekaseka dikotsi le dikutlwalo tse di maatla tse di amanngwang le tiro e e lekanyediwang;
b methalethale ya ditshedi e e maleba e bonwe go nna le botlhaswa kana bokgoni bo bo anamang;
c ditshiamelo tsa go dumelelwa tiro di botlhokwa bo bogolo go na le ditshenyegelo tse di amanngwang le go thbela kana go phekola tshenyo efe kana efe e e latelang kwa tikologong kana mefutafuteng ya ditshedi; le d go kgotsofatsa gore dikgato tse di lekaneng di tserwe ke mokopi go thibela go sutlha le kgasano ya methalethale ya ditshedi.
Ditumelelo tse di tshwaraganngwang
 Fa e le gore go dirwa ga tiro e e boletsweng mo go karolo 87 e laolwa gape go ya ka molao o mongwe, bothati bo bo maatlafaditsweng ka fa tlase ga Molao go rebola ditumelelo malebana le tiro eo bo ka -
a diragatsa maatla a bona a a kopaneng; le b go ntsha tumelelo e le nngwe e e kopaneng mo boemong jwa tumelelo e e atlhologantsweng le tetlelelo.
Bothati bo bo maatlafaditsweng ka fa tlase ga molao o mongwe bo ka rebola tumelelo e e kopaneng ya tiro e e fa isong fa bothati boo bo tlhomamisitswe go ya ka Molao o gape jaaka bothati bo bo rebolang jwa ditumelelo malebana le tiro eo.
Tumelelo e e tshwaraganeng e ka nna ya ntshiwa fela fa -
a ditshiamelo tse di maleba tsa Molao o le tsa molao o mongwe oo go tsamaisanwe natso ; le b tumelelo e tlhalosa -
i ditshiamelo tsa mongwe le mongwe go ya ka se o se ntsheditsweng; le ii bothati kana botlhe ba ba e rebotseng.
Phimolo ya ditumelelo
Bothati bo bo rebolwang bo bo ntshitseng tumelelo bo ka nna ba phimola tumelelo fa -
a tumelelo e ne e rebotswe ka ntlha ya dikemedi tse di latlhang kana tse di fosagetseng ka mokopi kana motho yo o dirang mo boemong ba mokopi; kana b mokopi kana motshola tumelelo a tlodile kana a feitse go tsamaisana le -
i maemo afe kana afe a tumelelo;
ii tshiamelo efe kana efe ya Molao o kana molao o mongwe o o laolang tiro e e dumeletsweng; kana iii molao ofe wa kwa ntle o o laolang tiro e e dumeletsweng.
Karolo 2
Boikuelo
Boikuelo bo tla tsenngwa le Tona
 Mokopi yo o ikutlwang a utlwile botlhoko ka tshwetso ya bothati bo bo rebolang go ya ka karolo 85 (c)kana (d), kana motshola tumelelo yo tumelelo ya gagwe e phimotsweng go ya ka karolo 90, a ka tsenya boikuelo le Tona kgatlhanong le tshwetso mo malatsing a le 30 morago ga go itsesiwe ka tshwetso.
Tona o tshwanetse gongwe -
a a sekaseke le go swetsa ka boikuelo;
b a lebisetse gape boikuelo kwa go Tona ya Khansele ya Phetiso ya merero ya tikologo mo porofenseng e e maleba go sekaseka le go swetsa ka boikuelo; kana c go tlhomamisa phanele ya batho go sekaseka le go swetsa boikuelo.
Boikuelo ga bo emise tshwetso kgatlhanong le boikuelo bo bo tsentsweng kwa ntle ga fa Tona ya Khansele ya Phetiso kana phanele ya go ikuela e e sekasekang boikuelo e lebisa ka tsela e nngwe.
Diphanele tsa boikuelo
 Fa Tona a swetsa gore boikuelo bo tshwanetse go sekasekiwa le go swediwa ke phanele ya boikuelo, Tona o tshwanetse go tlhomamisa -
a palo ya batho ba kitso e e maleba jaaka maloko a phanele; le b a le mongwe wa maloko a phanele jaaka leloko le le tshwereng.
Leloko le le tshwereng la phanele ya boikuelo le swetsa gore phanele e kopana leng le gore kae.
Phanele ya boikuelo e tshwanetse -
a go sekaseka le go swetsa boikuelo go ya ka tsamaiso e e tlhalositsweng ; le b go tshola rekoto ya ditsweletso tsa yona le ditshwetso.
Ditshwetso
 Tona, Tona ya Khansele ya Phetiso kana panele ya boikuelo e e sekasekang boikuelo ba ka -
a ka le lengwe ba tshola kana ba gana boikuelo; le b fa ba tshola kana ba gana boikuelo, ba dira ditaolelo tse dingwe tse di jalo jaaka go ka nna maleba.
Fa boikuelo bo tshotswe kgatlhanong -
a le kgano go rebola tumelelo, Tona, Tona ya Khansele ya Phetiso kana phanele ya boikuelo ba ka rebola tumelelo kwa ntle ga mabaka kana go ya ka mabaka;
b le lebaka go ya ka fa tumelelo e neng e rebotswe ka teng, Tona, Tona ya Khansele ya Phetiso kana phanele ya boikuelo ba ka nna ba gogela morago kana ba mametlelela maemo; kana c go phimola tumelelo, Tona, Tona ya Khansele ya Phetiso kana phanele ya boikuelo ba ka busetsa tumelelo.
KGAOLO 8
BOTSAMAISI BA MOLAO
Karolo 1
Melawana
Melawana ka Tona
 Tona a ka nna a dira melawana e e amanang le -
a go tlhokomela tatelo ya, le tiragatso ya ditlwaelo le maemo a a tewang mo go karolo 9;
b i go tlhomamisa dithwe tsa naga tse di ka bong di neela bothati ka ditumelelo tse di tewang mo go karolo 561 kana 2;
ii go tsamaisa tiragatso le kgapeletso ya karolo 51 kana kitsiso nngwe le nngwe go ya ka karolo 562;
iii go diragadiwa ga tiro e e lekanyeditsweng e e amang sepisimene sa methalethale ya ditshedi ya kwalo ya maina e e tshosediwang kana e e sireleditsweng iv go tsamaisa tiragatso le kgapeletso ya tumalano ya boditšhabatšhaba e e laolang kgwebo ya boditšhabatšhaba mo disepesimeng tsa kwalo ya maina ya methalethale ya ditshedi e e tshosediwang kana e e sireleditsweng e e tlameng mo Rephaboliking, v go fokotsa tsosetso ya phalolo mo methalethaleng ya ditshedi e e tlhaga ya kwalo ya maina e e tshosediwang kana e e sireleditsweng;
vi go fokotsa tshosetso kwa seriting sa ekholoji sa ditshedi tsa tikologo tsa kwalo ya maina;
vii boleng le tsamaiso ya go dira ya bothati ba saense;
kana viii gore tiriso ya mefutafuta ya ditshedi e tsamaisa ka tsela ya ekholoji e e tswelelang;
c i dithwe tsa naga tse di tlhomilweng tse e ka nnang bothati bo bo rebolang ditumelelo a a kwang mo go karolo 661 kana 701;
ii dithwe tsa naga tse di tlhomilweng tse e ka nnang bothati bo bo kgoneng go diragatsa le go gapeletsa ditshiamelo tsa kgaolo e;
iii go tsamaisa tiragatso le kgapeletso ya karolo 64, 66 kana 70;
iv go tlhalosa maemo a a gapeletsang a tumelelo efe kana efe e e ntshitsweng go ya ka karolo 641 kana 701;
v tshekatsheko ya dikotsi le kutlwalo e e kgoneng mo mefutafuteng ya ditshedi ya ditiro tse di thibeletsweng tse di amang disepesimene tsa methalethale ya ditshedi ya kwa ntle kana methalethale ya ditshedi e e anamang ya kwalo ya maina; le vi taolo le nyeletso ya methalethale ya ditshedi e e anamang ya kwalo ya maina;
d i dithwe tsa naga tse di tlhomilweng tse di ka bong di le bothati bo bo ntsheng jwa ditumelelo tse di tewang mo go karolo 81;
ii sebopego le diteng tsa, le ditlhokego le kaelo ya; ditumalano tsa kgaogano ya tshiamelo le ditumalano tsa phetiso ya matheriale;le iii madi a a duelwang malebana le ditumalano tsa kgaogano ya tshiamelo le ditumalano tsa phetiso ya matheriale; le iv botsamamaisi ba Letlole la Therasete ya Patlisiso ya ditshedi;
e i maemo a ya go ya ka bothati bo bo rebolang bo ka ntsheng ditumalano go ya ka Molao o;
ii tsamaiso e e tla latelang le madi a a tla duelwang malebana le go tsengwa le tshekatsheko ya dikopo tsa ditumelano;
iii dithata tsa bothati bo bo rebolwang fa go sekasekwa le go swetsa dikopo tse di jalo ;
iv maemo a ka ona bakopi ba tshwanetseng go tsamaisana nao pele kana morago ga go tsenya dikopo tsa bona;
v ditirego tsa ditherisano tse di maleba;
vi bothati bo tumelano ya bona e tlhokegang pele ditumelelo di ka rebolwa;
viii maemo a mo go ona dikopo di tshwanetseng go ganwa kana go ka rebolwa;
ix sebopego le diteng tsa ditumelelo;
x maemo a mo go ona ditumelelo di tshwanetseng go rebolwa, kana dikaelo tsa go tlhomamisa maemo a mo go ona ditumelelo di ka rebolwang;
xi mekgwa, ditsamaiso le maemo a tumelelo a go gapeletsa tsamaelano le maemo a tumelelo;
xii go neelana ka tshireletso ya tlotlo mo tlamegong efe kana efe e e ka tlhagelelang go tswa mo go direng tiro e e thibeletsweng e e dumeletsweng ka tumelelo, le sebopego sa tshireletso e e jalo;
xiii lobaka lwa go dira ga ditumelelo;
xvi tsamaiso e e tla latelwang le madi a a tla duelwang malebana le go tsenngwa le tshekatsheko ya boikuelo; le xvii morero o mongwe ofe kana ofe o o ka tlhokegang go tsamaisa tiragatso ya Kgaolo e;
f morero o mongwe ofe o o ka tlhalosiwang go ya ka Molao o; le g morero o mongwe ofe kana ofe o o ka tlhokegang go tsamaisa tiragatso ya Molao o.
Molawana ofe kana ofe o o nang le ditlamorago tsa lotseno lwa lokgetho ka tlhamalalo o ka dirwa fela ka kutlwano le Tona ya Ditšhelete.
Pele go phasaladiwa melawana efe kana efe go ya ka karolo tlaleletso 1, kana mametlelelo efe kwa melawaneng, Tona o tshwanetse go latela tirego ya ditherisano go ya ka dikarolo 96 le 97.
Karolo tlaleletso 3 ga e tlhoke go diragadiwa kwa phetogong e e sa utlwaleng thata ya melawana.
Kakaretso
 Melawana e e dirilweng go ya ka karolo 94 e ka -
a lekanyetsa kana ya thibela kgato efe kana efe e ka nna ka gongwe gotlhelele kana ka mabaka;
b go dirisiwa -
i ka kakaretso go ralala Rephaboliki kana porofense, jaaka go ka bo go ntse, kana felo mo lefelong le le tlhalositsweng kana setlhopha sa mafelo;
ii ka kakaretso kwa bathong botlhe kana fela kwa setlhopheng se se tlhalositsweng sa batho;
iii ka kakaretso malebana le methalethale ya ditshedi kana fela kwa methalethaleng ya ditshedi e e tlhalositsweng kana setlhopha fela sa methalethale ya ditshedi o ; kana iv ka kakaretso malebana le ditumelelo tsotlhe kana boikuelo kana setlhopha se se tlhalositsweng fela sa ditumelelo kana boikuelo; kana c go farologanya magareng ga go farolagana ga -
i mafelo kana ditlhopha tsa mafelo;
ii batho kana ditlhopha tsa batho;
iii methalethale ya disthedi kana ditlhopha tsa methalethale ya ditshedi ; kana iv ditlhopha tsa ditumelelo kana bikuelo.
Melawana e e dirilweng go ya ka karolo 94 e ka tlamela motho ofe kana ofe yo o tlolang kana a feila go tsamaelana le tshiamelo ya seo o molato wa bosenyi mme o tshwanelwa ke go bonwa molato go ya -
a kgolegelong ya lobaka lo lo sa feteng dingwaga tse tlhano;
b tefiso e e maleba; kana c tsoopedi tefiso le kgolegelo e e jalo..
Karolo 2
Tirego ya ditherisano
Ditherisano
 Pele go diragadiwa dithata tse di, go ya ka tshiamelo ya Molao o, tse di tshwanetseng go diragadiwa go ya ka karolo e, le karolo 97, Tona o tshwanetse go latela tirego ya ditherisano jaaka go ka nna maleba mo mabakeng.
Tona o tshwanetse, jaaka go ka nna maleba go ya ka karolo tlaleletso 1 -
a a rerisane le maloko a Kabinete a dikarolo tsa maikarabelo a tsona a tla amiwang ke tiragatso ya dithata;
b go ya ka ditheo tsa taolo ya tirisanommogo jaaka e beilwe mo Kgaolong 3 ya Molaotheo, go rerisana le Tona ya Khansele ya Phetiso ya merero ya tikologo ya porofense nngwe le nngwe e e tla amiwang ke tiragatso ya dithata; le c go dumelela botsayakarolo jwa setšhaba mo iregong go ya ka karolo 97.
Botsayakarolo jwa setšhaba
 Tona o tshwanetse go neela kitsiso ya tiragatso e e tshisinngwang ya dithata tse di maleba -
a mo Kuranteng; le b bogolo mo kuranteng e le nngwe e e phatlhaladiwang ka bosetšhaba, kana fa e le gore tiragatso ya dithata e tla ama lefelo le le rileng fela, mo kuranteng bogolo e le nngwe e e phatlhaladiwang mo lefelong leo.
Kitsiso e tshwanetse go -
a laletsa maloko a setšhaba go romela kwa go Tona; mo malatsing a le 21 a phasalatso ya kitsiso mo Kuranteng, dikemedi tse di kwadilweng mo, kana dikganetso kwa tiragatsong e e tshisinngwang ya maatla; le b tshola tshedimosetso e e lekaneng go kgontsha maloko a setšhaba go romela dikemedi tsa bokao kana dikgano
Tona a ka, mo mabakeng a a maleba a dumelela motho yo o nang le kgatlhego kana baagi go tlhagisa dikemedi tsa molomo kana dikgano kwa go Tona kana motho yo o tlhomilweng ke Tona.
Tona o tshwanetse go neela tshekatsheko e e maleba kwa dikemeding tsotlhe kana dikgano tse di amogetsweng kana tse di tlhagisitsweng pele go diragadiwa maatla.
KGAOLO 9
DITLOLOMOLAO LE DIKOTLHAO
Ditlolomolao
 Motho o molato ka tlolomolao fa motho yoo a tlola kana a palelwa ke go tsamaisana le tshiamelo ya -
a karolo 561, 641, 662, 701, 791 kana 811;
b kitsiso e e phasaladitsweng go ya ka karolo 562; kana c kaelo e e rebotsweng go ya ka karolo 682 kana 723.
Motho yo e leng motshodi wa tumelelo o molato wa tlolomolao fa motho yoo-
a a tlodile kana a paletswe ke go tsamaisana le tlamelo ya 681 kana 721;
b a dirile tiro e tumelelo e neng e rebotswe ka tsela e nngwe go na le go ya ka mabaka a a tsamaelanang le se tumelelo e neng e se reboletswe; kana c go dumelela kana go letla motho ofe kana ofe yo o mongwe go dira, kana go tlholega go dira, sengwe le sengwe se e leng molao go ya ka temana a kana b.
Motho o molato ka tlolomolao fa motho yoo-
a ka bonwenwee a fetola tumelelo efe kana efe;
b a bopa kana a kopisa e sa ka molao lokwalo ka mabaka a go le fetisa jaaka tumelelo;
c a fetisa, a dirisa, a fetola kana a na le lokwalo mo go ena lo lo fetotsweng kana lo fosagatse lo lo tshwanelwang ke go nna tumelelo; kana d ka kitso a dira seteitemente se se fosagetseng kana pegelo ka mabaka a go bona tumelelo.
Dikotlhao
 Motho yo o atlhotsweng ka molao go ya ka karolo 102 o tshwanelwa ke tefiso, kana kgolegelo ya lobaka lo lo sa feteng dingwaga tse tlhano , kana tsoopedi tefiso e e jalo le kgolegelo e e jalo.
Tefiso go ya ka karolo tlaleletso 1 e ntse e ka se fete -
a bokana bo bo tlhalositsweng go ya ka Molao o o Laolang Dituelo tse Dikgolo , 1999 Molao Nomoro 101 wa 1991; kana b fa motho a atlholetswe molato o o amang sepesimene sa methalethale ya ditshedi ya kwalo ya maina e e tshosediwang kana e e sireleditsweng, bokana bo bo tlhomamisitsweng go ya ka temana a kana bo bo lekanang garago boleng ba khomese ya sepesimene malebana le molato o o dirilweng, sefe se se ka bong e le se segolwane.
KGAOLO 11
TSE LE TSELE
Phimolo ya molao
Molao wa Dikgwa, 1984 (Molao Nomoro 122 wa 1984), o phimolwa ke Molao.
Dipolokelo
 Sengwe le sengwe se se dirang go ya ka Molao wa Dikgwa, 1984 (Molao Nomoro 122 wa 1984), se ka, kana se tshwanetse go dirwa go ya ka Molao o o tshwanetseng go tswa o dirilwe go ya ka Molao o.
Motho yo ka bonako pele ga phimolo ya Molao wa Dikgwa, 1984, ka karolo 100 ya Molao a neng -
a a le leloko la Setheo sa Bosetšhaba sa Bothani, a nna leloko la Boto ya Setheo sa Boto ya Bosetšhaba ya Mefutafuta ya ditshedi ya a A forika Borwa mme a sala go nna leloko le le jalo go fitlha Tona a tlhoma maloko a Boto go ya ka karolo 15;
b motlhankedi mogolo wa Bothani ya Bosetšhaba ya Aforika Borwa o nna motlhankedi mogolo wa phetiso wa nama o sa tshwere wa Setheo sa Bosetšhaba sa Mefutafuta ya ditshedi mme o sala go nna motlhankedi mogolo wa go fitlha Boto e tlhoma motho jaaka motlhankedi mogolo wa Setheo go ya ka karolo 29; le c maloko a badiri otlhe a Setheo sa Bosetšhaba sa Bothani, go tsenyelediwa notlhankedi mogolo wa phetiso wa sona, a tshwanetse go tsewa jaaka a a setseng a tlhomilwe go ya karolo 30 jaaka maloko a badiri a Setheo sa Bosetšhaba sa Mefutafuta ya ditshedi sa Aforika Borwa go ya ka maemo a tirelo a a tshwanang a a dirilweng mo go bona ka bonako pele ga phimolo ya Molao wa Dikgwa, 1984.
Karolo tlaleletso 2 c ga e ame phensene, maikhutso le ditshiamelo tse dingwe tse di kokotlegelelang maloko a badiri e e boletsweng mo go karolo tlaleletsong eo pele ga phimolo ya Molao wa Dikgwa, 1984, mme ditshiamelo tse di jalo di tshwanetse go tlotliwa jaaka e kete go ne go se kgaogo mo tirelong ya tsona.
Go tloga letlha la nyeletso ya Molao wa Dikgwa, 1984 -
a matlotlo otlhe le melato le ditshwanelo tsotlhe le ditlamego tsa Setheo sa Bosetšhaba sa Bothani di beilwe mo Setheong sa Mefutafuta ya ditshedi sa Aforika Borwa; le b tekano efe kana efe mo Letloleng la Bosetšhaba la Setheo sa Bothani le le boletsweng mo karolong 64 ya Molao oo le tshwanetse go duelwa kwa Setheong sa Bosetšhaba sa Mefutafuta ya ditshedi sa Aforika Borwa.
Diporojeke tsa patlisiso ya ditshedi tse di leng teng
 Leloko lefe kana lefe le le amegang kwa tshimologong ya Kgaolo 6 mo porojekeng ya patlisiso ya ditshedi e mo go yona karolo 80 e dirang, le ka nna le mororo ka karolo eo la tswelela ka porojeke le sa letile dipuisano le go tsenela mo tiragatsong ya tumalano ya kgaogano ya tshiamelo e e maleba go ya ka Kgaolo eo.
Karolo tlaleletso 1 e fela ngwana o le mongwe morago ga fa Kgaolo 6 e simolotse.
Setlhogo se se khutshwane le tshimologo
 Molao o o bidiwa Molao wa Bosetšhaba wa Botsamaisi ba Tikologo ya Mefutafuta ya ditshedi 2003, mme o simolola ka letlha le le tlhomamisitsweng ke Moporesidente ka Kgoeletso mo Kuranteng.
Matlha a a farologaneng a ka re ka karolo tlaleletso 1 a tlhomamisediwa ditshiamelo tse di farologaneng tsa Molao.
