Botlhatlhobi jwa Boitekanelo le Pabalesego ya Meepo (BBPM)
Lenane la Diteng
Botlhatlhobi jwa Boitekanelo le Pabalesego ya Meepo (BBPM)
Molao wa Boitekanelo le Pabalesego ya Meepo (MBPM) le Dipeomolao tse dingwe
Motlhatlhobimogolo wa meepo
Bokaedibogolo a Meepo ya Gouta le Polatinamo 18
c Meepo e Mengwe 22
Bokaedi jo bo Kgethegileng a Pabalesego ya Meepo 23
b Didiriswa tsa Meepo 24
c Dipatlisiso tsa Meepo 25d Thutamaphelo mo Tirong 25
e Melemo ya mo Tirong 26
f Tshegetso ya Botsamaisi le Taolo ya Selegae 27
Botlhatlhobi jwa Dikgaolo ... 27
Tiro ya Boitekanelo le Pabalesego ya Intaseteri ya Meepo...33
Tshedimosetso ya tlhaeletsano...41
Lenanefoko la Diakeronimi ...43
Ketapele ka Motlhatlhobimogolo wa Meepo
Inateseteri ya meepo mo Aforika Borwa ke ke motshwaedi o mogolo mo ikonoming ka bophara. Ka 2001, ntshokuno ya meepo e nnile le tshwaelo e kgolo ka tlhamalalo go feta diperesente di le 6 (6%) tsa Gross Domestic Product (GDP). Go ya pele, tlhagiso ya malatlha ke motswedi o mogolo wa maatla a a dirisiwang ke intaseteri ya Aforika Borwa e e tlhagisang motlakase, e le yona e leng moromedintle wa maatla. Godimo ga moo, dikuno tsa tshipi le tse e seng tsa tshipi di na le seabe se segolo mo intasetering ya kago le tshegetso ya kago le tlhokomelo ya mafaratlhatlha a naga.
Botlhatlhobi jwa Boitekanelo le Pabalesego ya Meepo (BBPM) bo rwele maikarabelo a tshireletso ya boitekanelo le pabalesego ya badiri ba kwa meepong le batho ba bangwe ba ba amiwang ke ditiro tsa meepo. Botlhatlhobi bo leka ka natla go fokotsa dikgobalo tsa kwa tirong le boitekanelo jo bo fokolang, mme ka jalo bo lemogile dikgwetlho tsa boitekanelo le pabalesego e intaseteri ya meepo e lebaganeng natso.
Go thata go lekanyetsa le go laola dikutlwalo tsa boitekanelo mo tirong ka ntlha ya gore bontsi jwa ditlamorago tsa boitekanelo ga di bonale ka bonako. Malwetse a mafatlha kwa tirong le le go latlhegelwa ke kutlo ke dintlha tse kgolo tse pedi mo lephateng la boitekanelo mo meepong tse di tlholwang ke go lebagana le dikgotlhedi le modumo mo pakeng e telele.
Lephata la meepo ya gouta e sa ntsane e le mothapi o mogolo mo intasetering ya meepo, ka jalo badiri ba lona ba ba leng mo kotsing ya mathata a khemo fa ba bapisiwa le mathata a mangwe a meepo. Bolwetse jo bo tshwenyanang thata mo meepong ya gouta ke silikhosisi, jo bo tlhagelelang mo mefuteng yotlhe ya meepo ya matlapa, go bula ditonele, go epa dikwari le go thuba matlapa, kwa go ntshiwang manathwana a silikhone.. Go nna gaufi le silikhone le go tshwarwa ke silikhosisi ke mabaka a a kotsi thata go ka baka bolwetse jwa mafatlha. Silikhosisi gape e sa ntsane e le tlhobaboroko e kgolo kwa meepong ya malatlha.
Modumo o ntse o tsewa jaaka bothata jo bogolo mo boitekanelong jwa badiri kwa intasetering ya meepo ya Aforika Borwa. Intaseteri e tsentshitse manaane a tlhokomelo ya kutlo (MTK) ka 1998, ka ntlha ya gore mekgwa ya tiro e e tlwaelegileng mo go ntsheng diminerale le dithulaganyo tsa tiro di ne di dira gore batho ba le bantsi ba nne gaufi le modumo go feta kelo e e amogetsweng ya pabalesego ya semolao ya 85 dB.
Le fa go dirisiwa manaane a tshomarelo ya kutlo (MTK), boenjeneri jwa taolo ya modumo le dikgato tsa tsamaiso go laola matshosetsi, bothata bo ntse bo le teng. Go kabakanyediwa gore magareng ga diperesente di le 68 le 80 tsa badirameepong ba lebagane le tekanyetso-nako-magareng(TNM) ya didesibele (dB) di le 85 kgotsa go feta, se se supang kotsi ya go latlhegelwa ke kutlo ga bontsi jwa badiri ba intaseteri.
Dikgwetlho tse kgolo tsa pabalesego ya badiri di mo meepong ya gouta le polatinamo. Mo dingwageng tse di mmalwa tse di fetileng, go epiwa ga polatinamo go oketsegile go utlwala, mme ga tlhola ditiro tse dintsi. Ka bomadimabe, se se tlhodile koketsego ya seelo sa dikgobalo. Mekgwa ya ga jaana e bontsha gore katiso le tlhokomelo mo lephateng la polatinamo ga e a lepalepana le kgolo.
Intaseteri ya meepo ya gouta e na le seabe se segolo mo dikotsing tse di amanang le meepo, segolo thata ka ntlha ya bontsi jwa badiri le sebopego sa matlapa. Le fa go na le phokotsego ya badiri mo meepong ya gouta mo dingwageng tse di mmalwa tse di fetileng, phokotsego e ga e bonale mo tokafatsong ya pabalesego mo pakeng yona eo. Le fa go ka nna le diphetogo tse di botlhokwa ka ntlha ya mefuta ya meepo e e leng teng le diphetogo mo maemong a a kotsi a meepo, maemo a a kotsi a, a meepo a batla tlhokomelo e kgolo le e e bokgoni.
Dipalopalo di bontsha gore ditiragalo tsa kgosomano ya mmu e sala e le karolo e kgolo ya dikotsi le setlhodi se segolo sa dintsho mo meepong ya Aforika Borwa. Tatlhegelo ya matshelo le bontsi jwa dikotsi tse di masisi tse ga jaana di diragalang mo intasetering di ka fokodiwa thata ka go tlhopha le go diragatsa maemo a a kwa godimo a ditegeniki tsa tlhokomelo.
Tiro ya tshireletsego ya meepo e mennye e ntse e le tlhobaboroko ka ntlha ya gore kelo ya tsona ya dikotsi e kwa godimo. Katiso e e lekanyeditsweng le didiriswa di lemogilwe fa e le mabaka a a tlholang dikotsi. Badiri mo lephateng le ba tlhoka thuso go netefatsa gore pabalesego ya meepo le dithulaganyo tse dintsi di a diriwa go tlamela tshegetso e e tlhokegang. BBPM e tshegetsa maiteko otlhe, jaaka tsweletso ya meepo e mennye. Kwa bokhutlong e na le seabe mo maitekong a go thibela HIV/AIDS. E tshegetsa matsholo a temogo le diporojeke tse di lebisitsweng kwa go fokotseng go nna teng ga HIV/AIDS mo intasetering ya meepo. Gape e ruanya Komiti ya Seraro ya HIV/AIDS mo lephateng la meepo.
Fa dikgwetlho tse di lebaganeng lephata la meepo di le dintsi, e bile di farologane, thulaganyo e e tiileng ya beng, e mo go yona badiri le mothapi le mmuso ba nang le seabe, thulaganyo e, e neela maitshetlego a a tiileng a go ka dirwang go tswa mo go ona.
Motlhatlhobimogolo wa Meepo
Botlhatlhobi jwa Boitekanelo le Pabalesego ya Meepo (BBPM)
Lefapha la Diminerale le Maatla (LDM) le tlamela taolo e e bokgoni ya diintaseteri tsa diminerale le maatla mo Aforika Borwa go netefatsa kgolo ya ikonomi le tlhabologo. Nngwe ya maikaelelo a bone ke go netefatsa gore diintaseteri tse di ke mafelo a a babalesegileng le a a itekanetseng. Botlhatlhobi jwa Boitekanelo le Pabalesego ya Meepo bo diragatsa maikarabelo a mo boemong jwa LDM, mme go lebilwe bone thata mo phasalatsong e..
Botlhatlhobi jwa Boitekanelo le Pabalesego ya Meepo (BBPM) bo theilwe go sireletsa boitekanelo le pabalesego ya badiri le batho ba bangwe kwa meepong. Ponelopele ya jone ke go diragatsa maikarabelo a jone seporofešenale, sentle le ka bokgoni go latela maemo a boitekanelo a a amogelesegang selegae le boditšhabatšhaba a boitekanelo le pabalesego.
BBPM, e e okametsweng ke Motlhatlhobimogolo wa Meepo, e na le ofisi e le nngwe ya bosetšhaba le diofisi di le robongwe tsa dikgaolo. Diofisi tse di wela ka fa tlase ga taolo ya Bokaedibogolo jo bo farologaneng.
Maikarabelo a ntlha a BBPM' ke go tlhatlhoba meepo, go sekaseka le go dira dipatlisiso mabapi le dikotsi le ditiragalo dingwe tsa boitekanelo le pabalesego, le go pateletsa kobamelo ya Molao wa Boitekanelo le Pabalesego ya Meepo (MBPM) No. 29 wa 1996, o maikarabelo a Botlhatlhobi bo ikaegileng ka one. Maatla a tiragatso ya BBPM a akaretsa ntlha ya kobamelo kgotsa dikitsiso tsa go tswalela, go duedisa dikotlhao tsa tsamaiso le dikatlanegiso tsa tshekiso.
Maikaelelo a BBPM ke go netefatsa go epiwa ga diminerale ka pabalesego mo maemong a a siameng a tiro. Ka jalo o lebile thata maikemisetso a a latelang:
Go dira le go tshegetsa pholisi e e bokgoni le letlhomeso le le nonofileng le le tshegetswang ke peomolao;
Phokotso ya dikotsi mo tirong le malwetse kwa meepong;
Tokafatso ya tsamaiso le phitlhelelo ya tshedimosetso; le
Kamaganyo ya ditiro tsa yona le dilo tsa botlhokwa tsa naga mo go :
Fokotseng botlhoki le go sa lekalekaneng ka go thusa meepo ya nakwana le e mennye;
Tshegetsa katiso le tlhabololo mo lephateng la Boitekanelo le Pabalesego mo Tirong; le
Tshegetso ya maiteko go samagana le HIV/AIDS.
Go fitlhelela maikemisetso a, BBPM e dirisa:
Dikgwebisano tse di itlhamelang mo ditheong tsa seraro go tla ka mekgwa e mešwa ya go samagana le dikgwetlho tsa boitekanelo le pabalesego;
Kgagamatso ya Molao le dikaelo tsa ona; le
Tlhamo e e tokafetseng ya melawana morago ga ditherisano le beng botlhe mo intasetering.
Dikamano tsa seraro, tshekatsheko ya kotsi, boruni jo bo lolameng, ditlhatlhobo tsa semolao le tsa tlwaelo, dipatlisiso, le dipotsiso di botlhokwa mo go direng sentle ga Botlhatlhobi jwa Boitekanelo le Pabalesego ya Meepo. Le gale, Botlhatlhobi, bo tlhoka thuso ya meepo yotlhe go fitlhelela maikaelelo ka ntlha ya gore e tswela botlhe mosola.
The Molao wa Boitekanelo le Pabalesego ya Meepo (MBPM) le Peomolao tse dingwe
MBPM ke akeronimi, mme e emela Molao wa Boitekanelo le Pabalesego ya Meepo, 29 wa 1996 ("Molao"). Ke motheo wa semolao wa taolo ya boitekanelo le pabalesego kwa tirong mo intasetering ya meepo ya Aforika Borwa.
Molao o theile BBPM. E eteletswe pele ke Motlhatlhobimogolo wa Meepo (MMM), yo o rweleng maikarabelo a go tsweletsa le go diragatsa kobamelo ya MBPM.
Badirameepong ba Mineworkers ba lebagane ke dikotsi tsa modumo, go reketa, mogote le serame, kgatelelo e e ipoeletsang ya tiro, dikhemikhale tse di kotsi, dire tse di ntshang diasiti, le lerole le digase tse di kotsi. Ba (badirameepong) tshwenngwa ke go se utlwe sentle, silikhosisi, nyumokhonosisi (bolwetse jwa matshwafo jo bo bakiwang ke go hema lerole) , mafatlha a magolo, asbestosisi le kankere ya matshwafo.
Ba mo kotsing tse di jaaka mmu o o gosomanang, thulaganyo ya dipalangwa le metšhini e e tsamayang, le gase e e tukang le lerole la malatlha. Dilo tse di tsaya matshelo ngwaga le ngwaga. Ka jalo go botlhokwa thata go laola boitekanelo kwa tirong le pabalesego mo meepong ya Aforika Borwa ka MBPM le melawana ya teng.
MBPM, 29 wa 1996 o eme boemong jwa thulaganyo e e neng e laola boitekanelo le pabalesego kwa tirong, e e tlhodilweng ke Molao wa Meepo le Tiro 3 wa 1911. Ona o ne wa salwa morago ke Molao wa Ditiro le 3 wa 1956 o o neng wa fedisiwa ka 1991. Taolo ya boitekanelo le pabalesego kwa meepong o e ya akarediwa ke Molao wa Diminerala wa 1991. Peomolao e e ne ya dira dintlha tsotlhe tsa taolo ya diminerala. MBPM o simolotse go tswa mo thulaganyong e e tseneletseng ya tshekatsheko ya pholisi e e simolotseng ke Khomišene ya Dipatlisiso ya Leon. Molao wa Boitekanelo le Pabalesego o ntse o le mo tirisong go tswa ka 15 Ferikgong 1997.
Khomišene ya Dipatlisiso ya Leon ke eng?
Khomišene ya Dipatlisiso ya Leon ka ga pabalesego le boitekanelo kwa intasetering ya meepo e ne e eteletswe pele ke Motlotlegi Motlhodi R.N. Leon. Maikaelelo a yona e ne e le go tlhotlhomisa taolo ya semolao ya boitekanelo le pabalesego mo intasetering ya meepo le go dira dikatlanegiso tse di yang kwa go poresidente wa Naga. Di ne di akaretsa tokafatso ya melawana e e leng teng le go tsenngwa tirisong ga yone go ya ka maemo a boditšhabatšhaba le maemo a a leng teng mo intasetering. Khomišene e supilwe ka Motsheganong 1993. e ne ya nna le ditheetso ka Phatwe le Lwetse 1994, mme ya phasalatsa pegelo le dikatlanegiso ka Moranang 1995.
MBPM e ikaelela go sireletsa boitekanelo le pabalesego ya badiri le batho ba bangwe mo meepong jang?
Ka go -
tsweletsa mokgwa wa boitekanelo le pabalesego kwa meepong;
tlamela tiragatso ya dikgato tsa boitekanelo le pabalesego;
tlamela dithulaganyo tse di maleba tsa modiri/mothapi le Puso go nna le seabe mo boitekanelong le pabalesego;
tlhoma ditheo tsa seraro tsa kemedi go sekaseka peomolao, go tsweletsa boitekanelo le go tsweletsa dipatlisiso tse di kobilweng;
tlamela dithulaganyo tsa tlhokomelo tse di nang le bokgoni, ditlhatlhobo, dipatlisiso le dipotso;
tsweletsa katiso le tlhabololo ya badiri;
laola ditiro tsa bathapi le badiri tebang le temogo ya maikarabelo le tekanyetso ya dikotsi;
gatelela tshwanelo ya go gana go dira mo maemong a a kotsi; le diragatsa maikarabelo a molao wa Aforika Borwa boditšhabatšhaba.
A phimolakeledi ya go gobala mo tirong ga badiri le yona e laolwa ke peomolao?
Ee. Molao wa Phimolakeledi ya Malwetse a kwa Tirong 130 wa 1993 (MPMT), o o diragadiwang ke Lefapha la Bodiri, o tlamela thuso ka melemo, tuelo ya nakwana ya badiri ba ba nang le bogole jwa nakwana le tuelo ya kompa ya madi kgotsa tuelo ya diphenšene go badiri ba ba golofetseng leruri. Molao wa Malwetse a kwa Tirong le kwa Meepong 1973 (MMTM) o diragadiwa ke Lefapha la Boitekanelo. Ona o phimola dikeledi tsa badirameepong ba ba tshwenngwang ke malwetse a khemo, segolo thata nyumokhoniosisi le asebesetosisi.
Go latela Boitekanelo le Pabalesego ya Meepo, a go na le peomolao ya tlaleletso e e amanang le intaseteri ya meepo?
MBPM, e e leng peomolao e kgolo ya go laola boitekanelo jwa kwa tirong le pabalesego kwa meepong, e neela Tona dithata tsa go tlhama letlhomeso la taolo. Dintlhakgolo tsa yona ke melawana, le dikaelo tsa melawana ya taolo. Letlhomeso la taolo le tlhamilwe go fitlhelela maikemisetso a Molao le go rulaganya ditlhokego tsa teng. Go latela karolo 80 Tona a ka nne a dirisa melao e mengwe kwa moepong morago ga go buisana le Khansele ya Boitekanelo le Pabalesego kwa Meepong le go e phasalatsa mo Kaseteng ya Mmuso. Ka dipuisano le Tona ya Boitekanelo le KBPM, Tona le ena a ka nne a tlaleletsa mo MBPM Šedulu go sekega kgotsa go fetola Molao wa Malwetse le Ditiro kwa Meepong, (Molao No. 78 wa 1973), ntle le dikamano tsa tlhomamiso kgotsa tuelo ya phimolakeledi. Go na le Melao e mengwe e e amanang le intaseteri ya meepo, sekai molao wa Metsi le Molao wa Dithunyi. Le gale , Melao e, e kwa ntle ga se maikarabelo a phasalatso e.
Ditshwanelo le maikarabelo a batho ba ba dirang kwa meepong ke dife?
Molao o gatelela ditshwanelo tsa botlhokwa tsa modiri tse di amogelesegang lefatshe lotlhe mo mofameng wa boitekanelo le pabalesego. Tsona ke go nna le seabe mo boitekanelong le pabalesego, tshwanelo ya go amogela tshedimosetso ka ga boitekanelo le pabalesego, tshwanelo ya go bona katiso le tshwanelo ya go ikgogela morago mo go nang le kotsi mo lefelong la tiro. Dikaelo tse di feleletseng di tlamela go tlhophiwa le go dira ga baemedi ba boitekanelo le pabalesego le dikomiti kwa meepong. Molao o gatelela maikarabelo a botlhokwa mo bathong kgotsa batho ba bangwe ba ba amiwang ke ditiro tsa kwa meepong.
BBPM e tlhamilwe jang le gore jang?
E tlhamilwe morago ga katlanegiso ya Khomišene ya Dipatlisiso ya Leon ka ga maemo a boitekanelo le pabalesego kwa meepong ya Aforika Borwa . MBPM (no 29 wa 1996) o theile BBPM e le lephata le le ikemetseng la tsamaiso fa gare ga DME.
Goreng BBPM e le lekala le le kwa thoko?
Khomišene ya Leon le mekgatlho e e nang le kgatlhego e neetse ditlhagiso kwa dikopanong tsa patlisiso, ka kakaretso ya lemoga gore botlhatlhobi jwa meepo bo farafarilwe ke ditiro tse dingwe tse di sa amaneng le boitekanelo le pabalesego ya badiri. Go ne ga romelwa katlanegiso ya gore BBPM, ka tsepamo mo mabakeng a boitekanelo le pabalesego kwa meepong, e theiwe.
Kwa ntle ga BBPM, a na MBPM e tlhoma ditheo tse dingwe?
MBPM e tlhoma e tlhoma ditheo tse tlhano tsa seraro -
Khansele ya Boitekanelo le Pabalesego ya Meepo (KBPM);
Dikomiti tsa leruri tse tharo tsa Khansele Komiti ya Dikeletso tsa Taolo ya Meepo KDTM, Komiti ya Dikeletso tsa Boitekanelo kwa Meepong KDBM, le Komiti ya Dikeletso ka Boitekanelo le Pabalesego kwa Meepong KDPM; le
Bothati jwa Borutegi jwa Meepo (BBM).
Ditheo tse tharo tsa boemedi di theilwe go tsweletsa setso sa boitekanelo le pabalesego, go tlhabolola melawana le go okamela bobatlisisi jwa boitekanelo le pabalesego. Sa ntlha ya ditheo tse, KBPM, e eletsa Tona ka ga maemo a boitekanelo le pabalesego ka Motlhatlhobimogolo wa Meepo (MMwM), fa dikomitipotlana tsa yona tse tharo (MRAC, MOHAC and KDMPM) di eletsa Khansele ka ga melawana, boitekanelo kwa tirong, le bobatlisisi ka ga boitekanelo le pabalesego ka tatelano.
Bothati jwa Borutegi jwa Meepo (BBM)
BBM bo tlhokega go eletsa Tona mo mabakeng a thuto le katiso, le go tlhama maemo thuto le katiso go ya ka Molao wa Tlhabololo ya Bokgoni.
Ponelopele ya BBM ke go nna le kitso e e lekaneng le e e maleba (bokgoni jo bo dirisiwang) mo intasetering ya meepo go kgona go ka nna le seabe mo:
Tlhabololong le phetolo ya intaseteri ya meepo.
Intasetering e e babalesegileng, ya boitekanelo, ya ntshokuno le e e gaisanang.
Tsweletso ya phitlhelelo ya thuto e e nang le boleng le katiso ya botlhe.
Paakanyo ya go tlhoka tekatekano ya thuto le katiso.
tlhabololo ya Maemo a Diyuniti le borutegi jwa Lephata.
tshegetso ya boleng jwa Maemo, Borutegi le Tlamelo ya Go Ithuta.
tlhabololo le Tiragatso ya Leano la Bokgoni jwa Lephata.
phaslatso ya diketleetso go tswa Lekgethong la Tlhabololo Bokgoni.
tlhomo, kwadiso, tsamaiso le tsweletso ya Dithuto le Ithutelotirong.
Lereo "seraro" le akaretsa eng?
Lereo le, le tlhalosa beng ba ba bebofatsang ditheo (puso, badiri ba ba rulaganeng le bathapi) le go nna le seabe ga bone mo tlhamong ya peomolao le go tsaya ditshwetso. Ditshwetso tse di tshwaraganetsweng kgotsa morago ga ditherisano le beng di tla amogelwa ke bontsi.
Kwa ntle ga Tsamaiso le Ditirelo tse dingwe tse di amanang natso, BBM e na le manane a mangwe a mararo:
Tsweletso ya Lenaane la Boitekanelo le Pabalesego kwa Meepong e netefatsa go rafiwa ga diminerale ka pabalesego ka fa tlase ga maemo a a siameng a tiro, fa Lenane la Tlhabololo ya Diminerale le tsweletsa go rafiwa le tiriso e e siameng ya diminerale. Kwa bokhutlong, Lenane la Tlhokomelo ya Maatla le tlhabolola didiriswa tsa maatla le go tsweletsa ya ona ka botlalo.
BBPM e dira eng fa gare ga Lefapha la Diminerale le Maatla (LDM)?
Go laola diintaseteri tsa diminerale le maatla go nna mafelo a a bolokesegileng le a a itekanetseng.
Go tlhama le go diragatsa pholisi ya diminerale go netefatsa tiriso ya maemo a a kwa godimo a didiriswa tsa diminerale le maatla.
Go baakanyetsa intaseteri ya diminerale le maatla bogaisani jwa lefatshe ka bophara.
Maikemisetso mabedi a a setseng ke:
Go nna le seabe mo tlhabololong ya leruri ya diminerale le maatla.
Go itepatepanya go sa lekalekaneng ga kgale le go tsweletsa kabosešwa ya dipoelo ka tekatekano go tswa mo tirisong ya diminerale le maatla.
Ka jalo, go ka twe Botlhatlhobi, jaaka karolo ya LDM bo rwele maikarabelo a go amogela maikemisetso a mmuso ka ikonomi go tshegetsa diintaseteri tse di bokgoni le tse di ka gaisanang.
BBPM e diragatsa peomolao. E botlhokwa fela jaaka MBPM, jaaka boleng jwa peomolao e e siameng gantsi e timela fa puso e retelelwa ke go tlamela tiragatso ya molao e e bonalang.
Botlhatlhobi jwa Boitekanelo le Pabalesego ya Meepo bo:
netefatsa gore dikaelo tsa MBPM No. 29 of 1996 di a obamelwa e bile di a diragatswa, ka go tlhatlhoba, dithuno, dipatlisiso le dipotsolotso;
tlhabolola le go diragatsa dipholisi go tsweletsa boitekanelo le pabalesego ya batho kwa meepong le motho mongwe le mongwe yo o amiwang ke ditiro tsa kwa meepong;
nna le seabe le go rerisana le ditheo tsa seraro ka ga dipholisi tsa boitekanelo le pabalesego, peomolao, dikaelo ka ga mekgwa ya tiro, dipatlisiso, thuto, katiso le tlhabololo mo intasetering;
netefatsa gore bathapi ba lemogile dikotsi mme ba tlhomile dikgato go tlosa, go laola le go fokotsa dikotsi tsa boitekanelo le pabalesego kwa meepong;
kokoanya, rulaganya le go phasalatsa tshedimosetso e e amanang le boitekanelo le pabalesego mo intasetering ya meepo;
eletsa Tona ka ga mabaka a boitekanelo le pabalesego, gammogo le tseo di amanang le thuto le katiso mo intasetering ya meepo; go tlhokomela le go laola dintlha tsa tikologo kwa meepong tseo di amang, kgotsa di ka ama, badiri ba boitekanelo kgotsa pabalesego kgotsa batho ba bangwe, ka kgolagano le Mokaedi wa Tlhabololo ya Diminerale;
batlisisa le go botsolotsa ka ga dikotsi le mathata a boitekanelo kwa tirong mme bo netefatsa gore dikgato tsa paakanyo di a diragadiwa, go akaretsa go temogo le go nna le seabe mo dipatlisisong tse di maleba;
netefatsa gore go rerisanwa le badiri mo mabakeng a a amanang le boitekanelo le pabalesego kwa meepong;
tlhokomela maemo a boitekanelo le pabalesego kwa meepong; le nna le seabe mo thulaganyong ya mabaka a boditšhabatšhaba le ditlhabololo tsa peomolao le go netefatsa gore maikarabelo a molao wa boditšhabatšhaba wa Aforika Borwa a a amanang le boitekanelo le pabalesego a a diragadiwa.
Maikarabelo a botlhokwa a BBPM ke afe?
Maikarabelo a botlhokwa a BBPM ke go sekaseka meepo, go batlisisa le go botsolotsa tebang le dikotsi le ditiragalo tse dingwe le go netefatsa kobamelo ya Molao.
In mo tlaleletsong ya ditlhatlhobo tsa ka gale tsa meepo, go tlhokega gore Botlhatlhobi bo dire eng?
Go tlhokega gore Botlhatlhobi bo:
tsamaisa ditlhatlhobo tsa disetifikeiti tse di farologaneng tsa bokgoni;
sekaseka le go akanya ka ga Manaane a Tlhabololo ya Makaišene, go netefatsa gore matlo a mašwa a a agiwang ga a senye diminerale kgotsa go agiwa mo lefelong le le sa siamang;
tsenela ditheetso tsa dingongorego kgatlhanong le intaseteri ya meepo;
tsenela ditheetso tsa dikopo tsa dithulaganyo;
tsenela dipatlisiso go latela dikotsi tse di setlhogo;
tsenela dipatlisiso go latela dikotsi tse dingwe tse di masisi;
sekaseka Mekgwa Yotlhe ya Tiro e e rometsweng ke meepo e e kwadisitsweng;
diragatsa Sekema sa Kabelo ya Pabalesego KBPM;
neelana ka dipalopalo tse di nepagetseng tsa dikotsi; mme thusa ka tlhomamiso ya makgetho.
Maikarabelo a botlhokwa a ntlokgolo ya BBPM ke afe?
Ntlokgolo ya BBPM e na le maikarabelo a go supa tsela ka go tsamaisa, taolo le go ikgolaganya le Botlhatlhobi jwa Kgaolo. Gape Ntlokgolo ya BBPM e rwele maikarabelo a tlhabololo ya pholisi le peomolao, e bile e fokotsa dikaelo tsa Melawana ya Tiriso, le dikwalo dingwe tsa intaseteri.
Motlhatlhobimogolo wa Meepo
Maemo a Motlhatlhobimogolo wa Meepo (MMM) ke afe ?
Molao o neela Tona maatla a go supa Motlhatlhobimogolo wa Meepo (MMM) jaaka motlhankedi yo mogolo mo BBPM. MMM o diragatsa maikarabelo a semolao ka fa tlase ga tlhokomelo le taolo ya Tona. Maikarabelo a Motlhatlhobimogolo ke go:
netefatsa gore Molao o a tlhokomelwa e bile o a diragadiwa diragatsa BBPM
tlhomamisa le go tsenya dipholisi tirisong go tsweletsa boitekanelo le pabalesego mo intasetering ya meepo eletsa Tona ka ga boitekanelo le pabalesego kwa meepong baakanya dikaelo tsa melawana ya maitsholo phasalatsa lenane la ngwaga la ditiro tsa Botlhatlhobi.
kokoanya, rulaganya le go phaslatsa tshedimosetso e e amanang le boitekanelo le pabalesego kwa meepong.
wetsa pegelo ya ngwaga le ngwaga ka ga ditiro BBPM go e neela Tona.
Bokaedibogolo
Maikarabelo a Bokaedibogolo ke afe?
Makala a mararo a Bokaedi-bogolo kwa ntlokgolo, ka kgolagano le MMM a rwele maikarabelo a go tlhabolola kaelo ka kakaretso, go rulaganya le go laola lenane la Boitekanelo le Pabalesego ya Moepo gammogo le go tlhoma pholisi ya maemo a boitekanelo le pabalesego a meepo.
Batlhatlhobibogolo ba bararo ba Meepo ba laola boitekanelo le pabalesego kwa meepong ya dirašwa tse kgolo ka Bokaedi jwa gouta le Polatinamo, Malatlha le meepo e e kgakajana le lebopo le meepo e mengwe. Maphata a mararo a Bokaedibogolo le ona a na le diofisi tsa kgaolo di le robongwe ka fa tlase ga tlhokomelo ya one, taolo le go ikgolaganya le yone. Bokaedi jo bo Kgethegileng jwa Pabalesego ya Meepo, Didiriswa tsa Meepo, Bophepa kwa Tirong, Melemo kwa Tirong le Bolekanyetsi le tsona di wela ka fa tlase ga Bokaedi jo.
Bokaedibogolo (dirašwa tse kgolo) di bapisiwa jang go ya ka boitekanelo le pabalesego?
Dipalopalo tsa Pabalesego: 2000 - 2002
Sethalwa sa bo 2: Seelo sa Dikhutlego le Dikgobalo go ya ka serašwa
Dipalopalo tsa Boitekanelo: 2000 - 2002
Table 1: Phimolakeledi ya Malwetse a a amanang le Matshwafo go ya ka Serašwa
Palo ya Mathata
Phimolakeledi (R)
Palo ya Mathata
Phimolakeledi (R)
Palo ya Mathata
Phimolakeledi (R)
Gouta
Polatinamo
Malatlha
Asebesetose
Tse dingwe
Palogotlhe
Dipalo tse di bonwe go tswa go Mokomisinara wa Phimolakeledi.
Table 2: Tebagano le Dikgotledi tse di mo Moweng kwa "Meepong e e Kotsi"
Palo ya Meepo
Palo ya Batho ba ba mo Kotsing ya Malwetse a kwa Tirong
Palo ya Batho ba ba mo Kotsing ya Malwetse a kwa Tirong ba ba lebaganeng le
batho ba ba lebaganeng le
Gouta
Polatinamo
Malatlha
Tse Dingwe
Palogotlhe
a Meepo ya Gouta le Polatinamo
Gouta
Intaseteri ya meepo ya gouta e na le seabe se segolo se se tlholang dikotsi tse di amanang le meepo ka ntlha ya tiro e e boitshegang le jeoloji. Bontsi jwa mafelo a tiro a dimitara tse di fetang 3000 kwa tlase ga lefatshe, mme jaaka moepo o ntse o ya kwa tlase segolo thata mo pakeng e telele, go phatloga ga matlapa go tsile go nna le seabe mo go nneng masisi ga dikotsi.
Godimo ga moo, ditlamo tsa meepo di akanya thata ka go epa masalela a go fitlha jaanong a ntseng a sa siamela ikonomi. Tsona di akaretsa dipilara tsa in-situ, tse di itsegeng thata ka go tlhagisa dikotsi tse di golaganngwang le ntsho. Dithulelo tse di phatlhogileng, kgatelelo e e kwa godimo ya matlapa le mathata a a golaganngwang le go tlhola go tsena ga mowa mo dikgaleng tse ditelele mo mafelong a go dirilweng meepo mo go ona, ke mangwe a mathata a a tlhagelelang gangwe le gape mo meepong ya gouta.
Fa dikgobalo kgotsa dintsho tsa tshoganyetso e le ditlamorago tse di boifiwang thata tsa meepo ka kakaretso, netefatletso ya ngwaga le ngwaga ya nyumokhonosisi le mathata a mašwa a mafatlha a magolo mo beeping ba gouta a feta palo ya ngwaga ya dikgobalo tse di begiwang mo setšhabeng se. kgale go itsiwe gore go hemela silika le silikosisi go oketsa dikotsi tsa mafatlha a magolo kwa meepong. Leroborobo la HIV le okeditse leso ka go go oketsa kotsi ya mafatlha mo beeping ba ba nang le HIV. Leso fa o santse o tsaya kalafi ya mafatlha a magolo, ka ntlha ya bolwetse ka nosi kgotsa ka ntlha tshwaetsego dingwe tse di amanang le HIV, ga jaana ke ntlha e e tlwaelegileng e e tlholang bothata magareng ga baepi ba gouta, mme le feta seelo sa leso ka ntlha ya dikotsi.
Phimolakeledi e e dueletsweng malwetse a matshwafo go badiri le badiri ba pele kwa intasetering ya meepo ya gouta e tswelela go nna kwa setlhoeng. Intaseteri ya meepo ya gouta ke mothapi yo mogolo wa badiri kwa intasetering ya meepo ke ka moo e tshwanetseng go tokafatsa maemo a tiro go tlamela tikologo e e itekanetseng ya tiro go badiredi ba yona. BBPM e na le seabe se segolo mo thibelong ya malwetse a matshwafo ka go tlhatlhoba le ka tiragatso ya Molao le melawana ya teng.
Bongwe jwa mathata a ka gale le a magolo a boitekanelo kwa tirong jo bo fitlhelwang ke koketsego ya tatlhegelo ya kutlo ka ntata ya modumo. Meepo ya gouta, ka ntlha ya bontsi jwa badiredi ba yone, e na le badiri ba bantsi ba ba lebaganeng le modumo o o kwa godimo. Se se baka tshenyego ya disele tse di bokowa tsa moriri tsa tsebe e e kwa teng gammogo le mothapo wa kutlo. Tatlhego ya kutlo e e bakiwang ke modumo e ka thibelwa ka tiriso e e tlhomameng ya sesireletsakutlo tse di jaaka dipolaka tsa ditsebe le sesireletsa-tsebe.
Bothata bongwe jo bo golaganngwang le meepo ya gouta ke jwa phasalalo. Matlapa otlhe le mebu e na le diponagalo tsa go nna teng ga phasalalo ya tlhago, yuraniamo le thoriamo. Go nna teng ga tsona mo bathong, gammogo le phasalalo e e tsenelelang mo lefatsheng le cosmogenic radionuclides di tlholwa ke phasalalo e, ka gale e nnile motswedi wa phasalalo go ya kwa bathong.
Ditiro tse di amanang le didiriswa tsa tlhago, segolo thata meepo le thulaganyo ya dimenerala, di okeditse go nna mo kotsing ya phasalalo ka tlhago. Go nna teng ka bontsi ga yuraniamo le/kgotsa thoriamo mo gouteng e e nang le ore di dintsi thata go feta maemo a a mo magareng mo bogogong jwa lefatshe. Nako nngwe yuraniamo le thoriamo di ntshiwa jaaka dikungwana tsa gouta.
Se se baya meepo ya gouta ka fa kgatelelong fa e bapisiwa le meepo e mengwe. Mo mabakeng a mangwe, diponagalo tse di okeditsweng tse di botlhokwa mme di tlhoka go laolwa go kgona go ka sireletsa boitekanelo jwa badiri le setšhaba. Gape go na le phasalalo e e bakiwang ke ditiro tsa kwa meepong le madirelo a dikoloi.
Bontlhabongwe jwa phasalatso mo teng ga Bokaedi jwa Sejo le Badiri e nnile phokotsego e e bonalang mo badiring kwa meepong ya meepo ya gouta mo sebakeng sa dingwaga tse di fetileng di le kae mo dingwageng tse di mmalwanyana tse di phokotsego e ga e bonagale mo tokafatsong ya tlhabololo ya boitekanelo gone mo pakeng e.
Mosola wa BBPM mo tiragatsong ya peomolao mo meepong ya gouta ka jalo e botlhokwa ga jaana, fela o botlhokwa thata mo malatsing a a tlang go netefatsa gore o a obamelwa mme ka go dira jalo, o tokafaditse maemo.
Polatinamo
Mo dingwageng tse di mmalwa tse di fetileng, tlhagiso ya polatinamo e oketsegile thata, ka palo e e nyalelanang mo koketsegong ya badiri ba ba thapilweng. Ka bomadimabe, se le sona se ne sa golagannwa le koketsego ya palo ya dikotsi.
Dikakanyetso tsa boejeniri jwa matlapa di botlhokwa mo go epeng polatinamo, fa kgosomano ya matlapa e tlholang bontsi jwa dikotsi. Kgosomano mo intasetering ya polatinamo, le gale, ga e na seabe go le kalo mo palong ya dikotsi tse di amanang le matlapa jaaka mo go epeng gouta. Kgosomano gantsi e mo maemong a kgatelelo ya thunyo ya matlapa.
Koketsego ya ntshokuno ya polatinamo e tla le maikarabelo a mothapi go netefatsa gore katiso e e maleba. Dikotsi mo mofameng o di kwa godimo, se se bontshang tlhaelo kgotsa tlhokagalo ya katiso. Koketsego ya dikotsi le dintsho kwa intasetering ya meepo e supa sentle gore BBPM e na le seabe se se botlhokwa, e tshegediwa ke intaseteri.
b Malatlha le Dithoto tsa lebopo
Malatlha
Lephata la meepo ya malatlha le dira ka thata ka metšhini. Se se raya gore bontsi jwa batho ga ba a lebagana le dikotsi tse di ka amang boitekanelo le pabalesego ya bone. Seelo sa dikotsi tsa dintsho mo lephateng la malatlha di fokotsegile mo dingwageng tse di mmalwa tse di hulereng, mme jaanong di fitlhile mo maemong a a ka tshwantshanngwang le a boditšhatšhaba. Ke phitlhelelo e re tshwanetseng go ipela ka yona, mme kgwetlho ya intaseteri ya meepo ke go tokafatsa tiro e.
Se se tshwenyang, le gale, ke peresente ya batho ba ba mo kotsing ya dikgotledi tse di mo moweng. Go tswelela go nna teng ga dikgotledi tse di mo moweng tse di jaaka lerole la malatlha di ka baka malwetse a matshwafo a a jaaka nyumokhoniosisi ya badiri ka malatlha. Nyumokhoniosisi ya badiri ka malatlha e tlholwa ke go hemelwa teng ga lerole la malatlha ka bontsi mo sebakeng sa dingwaga di le 10-15, mme kwa bofelong le senye matshwafo ka faeborosisi (go kitlana ga mesifa) le emfaesema (go gola ga dikgetsana tsa mowa tsa matshwafo) .
Dithoto tsa lebopo
Diintaseteri tsa taemane ya lebopo le tsa peteroliamo mo Aforika Borwa di tsenya dithumi tsa mafelong a a kotsi a go direla, jaaka pono e e bokowa, makhubu a a tsamayang ka fa tlase ga metsi, go tshwarwa ke dirai le dikgobalo, le malwetse a methalethale a go thuma jaaka bolwetse jwa khunyelo le baroteroma ya methapo ya pelo.
Ditiro tsa lebopo di akaretsa le diporojeke tsa tshenko. Diporojeke tse di supa gore go sa ntsane go tlhokega go tsenngwa ga didiriswa tsa thuto le katiso, ka ntlha ya gore batho ba bantsi mo nakong e e tlang ba tlabo ba lebagane le dikotsi tsa boitekanelo le pabalesego fa go epa go simololwa kwa mafelong a, a go popola..
a. Meepo e Mengwe
Meepo e mengwe e akaretsa diintaseteri tse dinnye jaaka tsa taemane, tshipi le kheroumu, letsopa, motlhaba le kalaka. Kwelotlase ya seelo sa dikgobalo le dintsho mo meepong e, e ka tswa e le ka ntlha ditiro tse ntšhwa le tse dinnye, tse di nang le seabe mo koketsegong ya badiri ba ba mo kotsing.
Mabaka a bolwetse jwa kwa tirong le ona ke tlhobaboroko mo meepong e mengwe. Sekai, Asebesetosisi e sa ntsane e le bothata, le fa meepo ya asebesetose e sa tlhole e dira mo Aforika Borwa. E e neng e le teng e tlogetse bothata jwa dikgaolo tse di ka se tlholeng di tsosoloso.
Le gale, go sa ntsane go na le tiro e ntsi e e tshwanetseng go dirwa go netefatsa gore nna mo kotsing ya ditlhale tsa asebesetose go tswa mo meepong e ya bogologolo e tlositswe gotlhelele. Ditlhale tsa asebesetose tse di hemetsweng teng ga di ka ke tsa tlhatlhamololwa ke ditshireletsi tsa mmele, mme go tlhola bolwetse jo bo tswelelang le jo bo tshosang jwa mafatlha. Go ketefala le go tshoga go thibela okosijene le khabontaokosaete go tsamaya magareng ga dikgetsana tsa mowa tsa matshwafo le go tsena mo kelelong ya madi, mme ka jalo go hema go nna boima. Thulaganyo ya go ruruga e tswelelapele le morago ga ga go emisa ga kotsi ya ditlhale tsa asebesetose. Ka jalo BBPM e tsaya matsapa a go netefatsa tsosoloso e e bokgoni ya dikgaolo tse.
Maikaelelo a Bokaedibogolo jwa Meepo e mengwe ke go sireletsa boitekanelo le pabalesego ya batho ba ba amilweng ke intaseteri ya meepo mo Aforika Borwa ka go tshegetsa maemo a a amogelesegang le a a gaisanang le a a tlhomilweng le go fitlhelelwa boditšhabatšhaba. Bo dirisana le batho botlhe ba ba nang le seabe go netefatsa gore peomolao, dipholisi tlhotlhomiso ya boleng di a diragadiwa.
Bokaedi jo bo kgethegileng
Ditiro tsa Bokaedi jo bo Kgethegileng ke eng?
Tiragatso le pateletso ya MBPM
Tlhamo ya maemo
Tlhamo ya peomolao
Tlamelo ya dikgaolo ka dikeletso tsa ditirelo tse di kgethegileng
Go thusa dikgaolo ka ditlhotlhomiso le dipatlisiso tse di kgethegileng
Go tlhama pholisi
Go runa le go sekaseka Batlhatlhobi ba Dikgaolo
Katiso
Go thusa mo mekgatlhong ya semolao
Go dira dipatlisiso
Tsweletso ya BBPM le maikaelelo a yona
Kgolagano le setšhaba le ditlamo tsa meepo
Taolo ya matlotlo
Tsamaiso ya Sekema sa Dikabo sa KBPM
Tsamaiso ya disetifikeiti tsa bokgoni
Tsamaiso ya dikotlhao tsa Tsamaiso
Thuso ya semolao
Maikarabelo a mangwe a tsamaiso.
Bokaedi jo bo Kgethegileng bo rwele maikarabelo a go thusa diofisi tsa dikgaolo go diragatsa ditogamaano tsa botsamaisi go netefatsa bokgoni jwa bone.
a. Pabalesego ya Meepo
Bokaedi jwa Pabalesego ya Meepo bo dira dithuno segolo, bo thusa mo patlisisong ya dikotsi, mme bo tlamela dikgaolo le ntlokgolo ka tshegetso ya setegeniki. Gape bo nna le seabe mo dikomiting tsa seraro. Tshegetso ya setegeniki e akaretsa ditlhatlhelelo ka ga dikaelo le dikgakololo ka ga peomolao e ntshwa, melawana le ditlhokego, gammogo le thekenoloji e ntšhwa.
Bokaedi jwa Pabalesego ya Meepo bo na le dikarolo tse tharo tsa bokaedipotlana, tse di rweleng maikarabelo a pabalesego ya meepo mo mefameng ya Meepo ya Malatlha, Meepo ya Deep Level Metalliferous, le Meepo e mengwe. Bokaedi jo bo tlhokometse le Dithunyi, Boenjeneri jwa Matlapa le Katiso ka tatelano.
Bokaedi jwa Pabalesego ya Meepo bo itebagantse le mathata a isaagwe a go ka rakanwang nao mo pabalesegong ya meepo. Go itebagantswe le Moepo wa gouta wa Deep level ke one o o tshwenyang fa e sale koketsego ya go epa dipilara le masaledi kwa botennye di tla baka mathata a tlhomamo le maemo a a kotsi a tiro. Bokaedi bo tshwaragane le dipatlisiso le diporojeke tse di kgethegileng jaaka Porojeke ya Deep Mine go samagana le bothata.
Maiteko a mangwe a Bokaedi jwa Pabalesego ya Meepo ke Khomišene ya Rockburst, e e itebagantseng le Mekgwa ya Tiro ya Meepo le kobamelo ya Dikaelo tsa Thibelo ya Go Wa ga Matlapa le dikotsi tsa kwa Rockburst. Bokaedi jwa Pabalesego ya Meepo bo na le seabe mo porojekeng ya Coaltech 2020. Godimo ga moo, meepo e mešwa e mennye ke metswedi ya dikotsi ka ntlha ya gore badiri ga ba na maitemogelo a a lekanetseng , e bile ga ba na kitso ka ga MBPM le Melawana ya teng. Ka jalo e anamisa kitso ya Molao le go tlamela meepo e ka tshegetso ya setegeniki ka go runa dithulaganyo tsa yona tsa dikotsi le go neela maele a tokafatso ya yona.
Bokaedi jwa Pabalesego ya Meepo bo na le seabe se se botlhokwa mo go direng ga Komiti ya Patlisiso ya Maele a Pabalesego ya Meepo (KDMPM), e e leng nngwe ya dikomiti tsa leruri tsa keletso ya Khansele ya Boitekanelo le Pabalesego ya Meepo (KBPM). Mo godimo ga go eletsa KBPM ka ga tlhomamiso ya dikgobalo kwa meepong, le tlhokego ya dipatlisiso ka ga boitekanelo le pabalesego kwa meepong, KDMPM le yona e rulaganya lenane la ngwaga le ngwaga la le le tshwanetseng go sekasekwa ke Khansele. Sešweng jaana, KDMPM e sweditse go bebofatsa le go tsweletsa tlhaeletsano ya kitso, phetisetso ya thekenoloji le tataiso ya tiragatso ya ditharabololo tse di tla lebisang kwa tokafatsong ya go dira le maemo a Boitekanelo le Pabalesego kwa tirong.
b Didiriswa tsa kwa Meepong
Bokaedi jwa Didiriswa tsa kwa Meepong bo thusa ka tlhabololo ya peomolao le maemo, a a amogelwang selegae le boditšhabatšhaba go sireletsa boitekanelo le pabalesego ya badirameepong. Gape bo netefatsa gore maemo a boenjeneri a a tshegetswa, mme ka jalo bo nna karolo ya Mokgatlho o o Tlhagisang Maemo.
Bo dirana le diporojeke tsa dipatlisiso go netefatsa gore go na le mekgwa e e siameng go ka dirisiwa kwa meepong. Dingwe tsa diporojeke tse tsa boenjeneri di akaretsa dipatlisiso ka ga dithulaganyo tsa mabanta a thebolelo, dipalangwa tsa tiro tse di dirisetswang go tsamaisa batho ka fa tlase ga lefatshe le erekonomikisi (thuto ya bokgoni jwa batho mo mafelong a bone a tiro) ya go tlhama dirori mo meepong ya Aforika Borwa. Go tlaleletsa, Bokaedi bo laola ditlhatlhobo tsa Disetifikeiti tsa Bokgoni tsa Baenjeneri, Bakgweetsi ba Dikokopane le Bakgweetsi ba Dirori tsa Diejene.
c Batlhotlhomisi ba Meepo
Tlhotlhomiso ya Meepo, ditirelo tsa bothalommapa le botorogi di tlhokometse maemo a botlhotlhomisi jwa maemo le ditiro tsa meepo ka maikemisetso a go tsweletsa mokgwa wa pabalesego le boitekanelo; tiriso e e bolokesegileng ya lefatshe le le sa epiwang thata ka maikaelelo a go lere ditlhabololo; gammogo le tiriso e e bolokesegileng le tiriso ya diminerale ka botlalo. Maikarabelo a mangwe a botlhokwa ke go lemoga dikotsi le taolo ya tsona ka go katisa badiri ba bašwa.
d Boitekanelo jwa kwa Tirong
Boitekanelo jwa kwa Tirong bo tshwenyegile ka ponelopele, temogo, tlhokomelo le taolo ya matshosetsi a sebele, khemikhale, baeloji le a erekonomiki (bokgoni jwa motho kwa tirong) a a amang boitekanelo jwa badiri kwa tirong, mme go fitlhelelwa ka:
tshekatsheko ya maemo a a ka nnang kotsi kwa tirong;
tekanyetso ya dikotsi kwa tirong go tloga ka thuto ya saense ya botlhole go ya go dilo tsa sebopego (lerole, bolelo, letsididi, kgatelelo ya tlhaloganyo, modumo, lesedi, tshikhinyego, erekonomiki le phasalalo);
go tlhola le go anamisa mekgwa ya thibelo ya malwetse, kgobalo, le bogole (baipholosi, ditogamaano tsa go falola, thibelo ya go thunya ga lerole la malatlha, tlwaelolefelo, le tekokutlwo);
tshimololo ya dipatlisiso le tlamelo ya dikatlanegiso tse di amogelesegang go ya ka saense go sireletsa badiri; le kgokaganyo ya dipatlisiso tsa melemo ka direkhoto tsa boitekanelo kwa tirong go ya ka melemo ya kwa tirong.
Bokaedi jwa Boitekanelo kwa Tirong gape bo amega mo go kwaleng maemo le peomolao, gammogo le go tlhamiwa ga pholisi. Bo tlamela dikgaolo ka keletso e e kgethegileng le go di thusa ka dipatlisiso le dipotsolotso tse di kgethegileng. Bokaedi jwa Boitekanelo jo bo kgethegileng bo a runa, bo sekaseka Batlhatlhobi ba Dikgaolo, bo tlamela katiso, bo lemoga ditlhabololo tsa thekenoloji kwa intaseteriing ya go epa le go netefatsa gore matshosetsi a tlhokomelwa ka botlalo. Gape bo dira mo mekgatlhong ya semolao, bo dirisana le setšhaba le ditlamo tsa meepo, bo netefatsa tshireletso tebang le didiriswa tsa khemo le go dira dipatlisiso.
Bokaedi jwa Boitekanelo bo dirisana Komiti ya Keletso ya Boitekanelo kwa Meepong (KKBM), e e eletsang Khansele ya Boitekanelo le Pabalesego kwa Meepong (KBPM) ka ga dintlha tsa boitekanelo. Dintlha tsa go nna jaana di akaretsa pholisi le melawana e e amanang le boitekanelo, dithulaganyo tsa maemo le dithulaganyo tsa tshekatsheko, kgathologo, tloso, taolo le phokotso ya matshosetsi a boitekanelo, dipatlisiso tsa boitekanelo, le kokoanyo, tiragatso le phasalatso dintlha tsa boitekanelo kwa intaseteriing ya meepo.
e Kalafi kwa Tirong
Kalafi kwa Tirong e ka ga thibelo, tlhatlhobo ya go sale gale, kalafo le phekolo ya bolwetse, kgobalo le ditlamorago tse di masisi tse di golagangwang le mofuta o o rileng wa tiro. Maikemisetso a Bokaedi jwa Kalafi kwa Tirong
Maikemisetso s Bokaedi jwa Kalafi ka jalo ke go tlamelo ditlhatlhobo tsa melemo tsa maemo a a kwa godimo mo lefatsheng le dithuno tse di ikaeletseng go fedisa dikotsi le dikgobalo tsa kwa tirong ka go dirisa mekgwa e e leng teng e e siameng, ka maikaelelo a go tsweletsa le go sireletsa matshelo a badiri botlhe mo intasetering ya meepo.
Bokaedi jwa Kalafi kwa Tirong bo laola Bokaedi jwa Kalafi kwa dikgaolong tse di farologaneng. Bo baakanya maemo peomolao e e amanang le tsa boitekanelo, bo nna le seabe mo go direng dipatlisiso le go laola sefalana sa malwetse a kwa tirong (SAMODD), se se tshotseng tshedimosetso le dipoelo ka ga boitekanelo tse di tswang kwa meepong.
Batlhatlhobi ba dira dithuno go tshwaela mo maikemisetsong a bokaedi a go diragatsa le go mametlelela MBPM. Ka jalo batlhatlhobi ba sekaseka maemo a tikwatikwe ya boitekanelo kwa tirong le didiriswa tsa tshoganyetso, direkhoto tsa kalafi (ditlhatlhobo tsa ntlha, tsa paka e e rileng le ditlhatlhobo tsa go tswa), le dipegelo tsa ngwaga le ngwaga tsa melemo. Gape ba netefatsa gore tiragatso ya tshekatsheko ya melemo e mo maemong a a siameng.
Bokaedi bo golaganya tshekatsheko ya melemo le direkhoto tsa maphelo go ithuta ka ga matlalo go tlhotlhomisa ditshekamelo. Gape bo thusa ka dipatlisiso tse di kgethegileng le dipotsolotso, bo tlhabolola bokgoni jwa badiri, le go tsweletsa boitekanelo le kitso ka ga HIV/AIDS . tshomarelo ya direkhoto tsa kalafi fa meepo e tswalwa ke bontlhabongwe jwa maikarabelo a Bokaedi.
Bokaedi jwa Kalafi kwa bo lemogile meepo e mennye le meepo e e kwa metsemagaeng e e kgakala jaaka mafelo a mathata. Meepo e ga e kgotsofatse ditlhokego tsa Molao tsa go dira dipatlisiso ka ga melemo le tshegetso ya tshekatsheko ya melemo. Tlhokego ya matlole le badiri ba Boitekanelo le Kwa tirong ke mabaka a a tlholang go retelelwa ke go kgotsofatsa ditlhokego.
Ka ntlha ya koketsego ya kitso ya badirameepong ka ga maemo a a kotsi, Bokaedi jwa Kalafi kwa Tirong bo na le seabe se se botlhokwa mo tshireletsong ya boitekanelo le pabalesego ya batho ba ba amilweng ke ditiro tsa kwa meepong.
f Tshegetso ya Tsamaiso le Taolo ya ka fa Teng
Tshegetso ya Tsamaiso le Taolo ya ka fa Teng (TTTT) e tlamela BBPM ka tsamaiso le tshegetso ya setegeniki. Tirelo e e akaretsa tlamelo ya tsamaiso ya matlole, tsamaiso ya disetifikeiti tsa bokgoni, tsamaiso ya sekema sa Dikabo tsa Boitekanelo jwa kwa Meepong le Kabelo ya tshireletsego ya khansele, dineelo tsa Komiti ya Taolo le dikatlanegiso tsa Boto ya Dithenere le tsamaiso ya dikotlhao. Bokaedi jo gape bo rwele maikarabelo a tlhabololo le tiragatso ya peomolao, gammogo le tsamaiso ya Thulaganyo ya Dipalopalo tsa Dikotsi tse di Begegang kwa Meepong ya Aforika Borwa (TDDBMAB), e e rekhotang dipalopalo tsa tiro ya pabalesego ya intaseteri. Dipalopalo di ikaegile segolo thata ka dintlha tse di kokoantsweng ke Biro ya Diminerale go tswa mo dipegelong tse di tswang kwa meepong.
MSIC gape e thusa ka tlamelo ya ditirelo go Botlhatlhobibogolo jwa Meepo (BBM) le maloko mangwe a magolo a Botlhatlhobi. Ditirelo tsa tshegetso tse di tlamelwang di akaretsa tse di latelang:
Kgokaganyo le tiragatso ya MBPM ka go tlhama peomolao e e akaretsang.
Tlamelo ya ditirelo tsa setegeniki le tsa tshegetso ya MMM gammogo le Bathusa Batlhatlhobibagolo ba Meepo.
Tlhabololo le tiragatso ya dithulaganyo le mekgwa ya tiriso ke BBPM jaaka go batliwa ke dikaralo tse di farologaneng tsa MBPM.
Go dira mo dikomiting tse di farologaneng tsa seraro tse di tlhomilweng ke MBPM.
Kgokaganyo ya ditiro tsa kgaolo tsa Motlhatlhobimogolo kwa go botshiwang dilo tse di itlhametsweng tsa meepo e e farologaneng tsa Pabalesego le Boitekanelo.
Go dira mo dikhomišeneng tse di farologaneng tsa batlhatlhobi ba disetifikeiti tsa bokgoni.
Thulaganyo e e tlang mo dingwageng tse pedi ya Kopanokgolo ya Boitekanelo le Pabalesego kwa Meepong e e tlhokegang go ya ka MBPM.
Batsamaisi ba Thulaganyo ya Kgwebo ba MMM.
Go tlhama le kgokaganyo ya Pegelo ya Ngwaga le Ngwaga ya MMM e go tlhokegang gore e phasaladiwe go latela Karolo 49 (j) ya MBPM.
Tsamaiso ya matlotlo ka kakaretso a BBPM.
Bokaedi jwa Dikgaolo
BBPM e dira jang mo Aforika Borwa?
Bokaedi bo na le ofisi ya bosetšhaba kwa Tshwane le diofisi tsa dikgaolo di le robongwe mo porofenseng nngwe le nngwe. Ofisi ya kgaolo e eteletswe pele ke Motlhatlhobimogolo yo o nang le maitemogelo a a farologaneng mo tsamaisong le ditiro tsa meepo. Thusano mo ofising nngwe le nngwe e ikaegile ka mofuta le bogolo jwa ditiro mo kgaolong. Ditiro tsa boitekanelo le pabalesego tsa diofisi di kgaogantswe ka dikarolo tsa pabalesego ya meepo, didiriswa kgotsa metšhini ya meepo, boitekanelo jwa kwa tirong le kalafi ya kwa tirong.
Bokaedi jwa dikgaolo bo dira eng?
Maikarabelomagolo a Bokaedi jwa dikgaolo ke go rotloetsa le go diragatsa kobamelo ya Molao le Melawana kwa meepong mo dikgaolong tsa bone. Bangwe ba batlhatlhobi ba meepo ba dire mo ditlhopheng tsa diporojeke le ditlhopheng tsa tiro tsa seraro tse di dirang mo tlhamong ya mekgwa e mešwa ya taolo.
Maikemisetso a Bokaedi jwa dikgaolo ke eng?
Bo thusa bathapi ba kwa meepong mo go thibeleng, ka moo go ka kgonagalang ka teng, dikotsi le boitekanelo jo fokolang jo bo amang badiri , le batho botlhe ba ba ka amiwang ke ditiro tsa kwa meepong.
Bokaedi jwa dikgaolo bo ikaelela go fitlhelela maikemisetso a jang?
Bo dirisa thulaganyo ya tshekatsheko ya mafelo a a kotsi, thuno e e tseneletseng ka batlhatlhobi le tiragatso ya paakanyo e e maleba, go ikaegilwe ka go nna teng ga badiri go ya latela lenane la ditiro.
Go diragala eng ka motsi wa thuno?
Motlhatlhobi o kwala le go sekaseka seelo sa kobamelo ya Molao, melawana, mekgwa ya maitsholo, ditaelo tsa botsamaisi, maemo a tiro le ditiro tse dintle tsa intaseteri ka motsi wa thuno. Gape motlhatlhobi a ka nne a dirisa lenane-netefaletso fa a runa lefelo la tiro.
Thuno e dirwa leng?
Thuno e dirwa nako nngwe le nngwe fa go tlhokega. E tlhomamisiwa ke tshekatsheko ya mafelo a a kotsi, dingongorego tse di amogetsweng le go latela manane a a rileng.
Dipatlisiso di simololwa leng?
MMM e tshwanetse go laela motlhatlhobi go batlisisa kotsi nngwe le nngwe kgotsa tiragalo kwa moepong e e tlholang leso la motho mongwe le mongwe.
Gape motlhatlhobi e ka re ka nako nngwe le nngwe a batlisisa:
Kotsi kgotsa tiragalo nngwe le nngwe kwa moepong e e ka feleletsang kwa kgobalong e e tseneletseng kgotsa bolwetse jwa motho mongwe le mongwe;
Tiragalo nngwe le nngwe, mokgwa kgotsa maemo a a amanang le boitekanelo kgotsa pabalesego ya batho kwa go mongwe kgotsa mengwe ya meepo; kgotsa
Tlolomolao kgotsa pelaelo ya tlolomolao ya, kgotsa go retelelwa ke go obamela kaelo nngwe le nngwe ya Molao o.
Fa go na le matshwenyego ka ga maemo a boitekanelo kgotsa pabalesego, motlhatlhobi o tshwanetse go batlisisa ntlha nngwe le nngwe e e kailweng mo karolwaneng ya fa godimo, fa a
Laetswe go dira jalo ke MMM; kgotsa
Kopilwe go dira jalo ke -
i mokgatlho wa badiri o o kwadisitsweng le badiri kwa moepong kgotsa meepong;
ii moemedi wa boitekanelo le pabalesego kgotsa komiti ya boitekanelo le pabalesego kwa moepong; kgotsa iii fa go se na moemedi wa boitekanelo le pabalesego, modiri ka nako eo.
Mathata a magolo a bokaedi jwa dikgaolo bo rakanang nao tebang le pabalesego ya meepo ke afe?
Batlhatlhobi ba lemogile mathata a mabedi a magolo kwa meepong: temogo e e sa lekanang ya dikotsi le tlhaelo ya bokgoni jwa tshekatsheko ya dikotsi. Di lebisa kwa maemong a a kwa godimo a dikotsi, a ka jalo a tlholang dikotsi.
Ke bothata bofe jo bogolo jo batlhatlhobi ba dikgaolo ba rakanang nabo tebang le boitekanelo jwa kwa meepong?
Kotsi e e lemogilweng ke batlhatlhobi ke gore go na le tlhaelo ya go tlhaloganya dikgato tsa boitekanelo mo intasetering le tiragatso ya tsona ka katlego, le fa go na le thulaganyo ya dikopano tse di tsweletseng, manane le maiteko a boitekanelo a a dirwang ke botsamaisi le badiri ba Lefapha la Diminerale le Maatla (LDM).
Botlhatlhobi jwa dikgaolo bo itsise jang peomolao e ntšhwa mo intasetering ya meepo?
Ba dirisa Dibuletini tsa Boitekanelo le Pabalesego, dipampitshana tsa Boitekanelo le Pabalesego le go rulaganya Dipuisano tse di maleba tsa Boitekanelo le Pabalesego kwa peomolao ya go nna jalo e tlhalosiwang sentle le go buisana ka yona. Gape ba dirisa websaete ya LDM le Dipitsokgolo tsa Pabalesego go itsise peomolao e ntšhwa.
Batlhatlhobi ba na le dithata dife?
Motlhatlhobi a ka:
tsena mo moepong mongwe le mongwe ka nako nngwe le nngwe kwa ntle ga thebolo e e kwadilweng kgotsa kitsiso ka maikaelelo a go tlhola kgotsa go diragatsa tumalano le MBPM.
botsa motho mongwe le mongwe ka ga ntlha nngwe le nngwe e e amiwang ke Molao.
batla gore motho mongwe le mongwe yo o nang le taolo ya, kgotsa yo o tshotseng tokomane nngwe le nngwe, go akaretsa mme go sa felele ka, leano, buka kgotsa rekhoto, go neela motlhatlhobi tokomane eo ka bonako kgotsa ka nako nngwe le nngwe le kwa lefelong lengwe le lengwe le motlhatlhobi a e batlang.
sekaseka athikele nngwe le nngwe, sere kgotsa matšhini; tiro nngwe le nngwe e e dirwang; kgotsa maemo mangwe le mangwe.
tlhatlhoba dithulaganyo tse di diretsweng tshekatsheko ya melemo ya badiri ke motsamaisi.
tsaya tokomane nngwe le nngwe, athikele, sere kgotsa matšhini kgotsa karolo nngwe le nngwe kgotsa sekai sa teng; mme a dire tiro nngwe le nngwe e e laoletsweng.
naya taelo nngwe le nngwe e e tlhokegang go sireletsa boitekanelo kgotsa pabalesego ya batho kwa moepong, fa motlhatlhobi a dumela gore tiragalo nngwe le nngwe, tiro kgotsa maemo kwa moepong e tsenya kgotsa e ka tsenya boitekanelo kgotsa pabalesego ya motho mongwe le mongwe yo o kwa meepong mo kotsing.
dira dipatlisiso tebang le kotsi ya kwa moepong kgotsa malwetse mangwe le mangwe a kwa tirong.
Bogolo jwa tiro ya BBPM bo kana kang?
Bokaedi bo akaretsa intaseteri ya meepo go ralala naga ka palo e e fetang 700 ya meepo e e kwadisitsweng le bonyane bokana ka badiri ba le 400 000.
Maemo a dithuso tsa BBPM ka ngwaga ke bokae?
Ka ngwaga wa 2002, bokaedi bo dirile ditiro tse di latelang:
Ditlhatlhobo/Dithuno di le 14 500
Dipatlisiso/Dipotsiso tsa dikotsi di le 3 200
Bo ntshitse Ditaelo di le 3 464 tsa Karolo 54/55 (go baakanya, go emisa tiro le go baakanya, go sekaseka/laola dithulaganyo tsa botsamaisi)
Ditshwanelo tsa me le maikarabelo a me jaaka mothapi ke dife tebang le BBPM?
Ke tshwanelo ya gago jaaka mothapi go bona kaelo go tswa kwa BBPM mo tirisong ya Molao wa Boitekanelo le Pabalesego kwa Meepong (MBPM) le melawana ya teng. BBPM gape e ka go thusa go tlhaloganya Molao. Le gale, ke maikarabelo a gago go tlotla BBPM, go tlhaloganya mosola wa yona mo tiragatsong ya peomolao le go thusa batlhatlhobi go dira tiro ya bone. Godimo ga tsotlhe, BBPM ke tsala ya gago mo boitekanelong le mo pabalesegong.
Go ya ka Botlhatlhobi, ke eng se thulaganyo ya tsamaiso ya Boitekanelo le Pabalesego e tshwanetseng go se akaretsa?
Bathapi ba solofetswe go tlhama dithulaganyo tsa taolo ya boitekanelo le pabalesego tse di tlhokomelang mabaka a a kgethegileng kwa meepong ya bone. Botlhatlhobi, le gale, bo lebeletse meepo go akanyetsa le go dirisa maemo a a siameng a boditšhabatšhaba fa e tlhama le go dirisa dithulaganyo tsa yona tsa tsamaiso. Dithulaganyo tse ka jalo di na le dintlhakgolo tsa pholisi, thulaganyo, togamaano le tiragatso, tshekatsheko le dikgato tsa tokafatso.
Ke eng se loeto lwa motlhatlhobi kwa moepong lo se fitlhelelang ka kakaretso?
Motlhatlhobi o netefatsa gore botsamaisi jwa moepo bo lemogile matshosetsi (motswedi wa kgotsa kgonagalo ya kamego mo kotsing) le matshosetsi (kgonagalo ya kgobalo mo tirong kgotsa batho ba ka gobala) a a amanang le dikotsi tse. Gape batlhatlhobi ba sekaseka thulaganyo ya tekanyetso le ditlamorago tsa teng.
Go sa kgotsofatse MBPM, ke dithata dife tsa pateletso tse batlhatlhobi ba nang natso?
Dithata tsa tiragatso tsa MBPM di akaretsa ntlha ya kobamelo kgotsa dikitsiso tsa go tswalwa go ya ka dikarolo 54 le 55 tsa Molao, go tsenngwa tirisong ga dikotlhao tsa tsamaiso le dikatlanegiso tsa dikatlholo.
Dithata tse tsa pateletso di dirisiwa jang?
Go na le mekgwa e e sa tlhamalalang ya tiragatso jaaka maele le dikgalemo tse di ntshiwang ke motlhatlhobi ka nako ya tlhatlhobo. Mokgwa o wa tlhatlhobo o dira ka mokgwa wa boithaopo. Fa kgalemo e sa tsewe tsia, motlhatlhobi a ka dirisa mekgwa e e gagametseng ya kiletso. Yona e ka akaretsa tokafatso ya dikitsiso, dikotlhao tsa tsamaiso, dikatlholelo, le dikitsiso tsa tswalelo.
Ke ditogamaano tsa mofuta mang tse di dirisiwang ke Bokaedi jwa Dikgaolo?
Dithuno le dipatlisiso tsa letsatsi le letsatsi.
Dipatlisiso le dithuno tsa setlhopha ka tlhomamo le nako nngwe le nngwe fela.
Dipatlisiso le dithuno tsa tshalomorago.
Tshekatsheko ya ipegelo tsa thuno le dipatlisiso kwa maemong a botsamaisi.
Ditaelo le Dikotlhao.
Kemiso ya mafelo a tiro.
A nka botsolotsa ditswetso tsa motlhatlhobi?
Ee, fela o tshwanetse go latela thulaganyo e e beilweng mo Karolong ya bo 57 ya Molao. O ka dira boikuelo mabapi le tshwetso nngwe le nngwe e e dirilweng ke motlhatlhobi ka go e lebisa kwa MMM mo sebakeng sa malatsi a le 30 morago ga tshwetso, mme wa neelana le mabaka a go dira boikuelo ga gago.
Nna , jaaka modiri, nka tswelwa mosola jang ke tiro ya BBPM?
BBPM e netefatsa gore dikaelo tse di fitlhelwang mo MBPM di a obamelwa. Ka jalo, tshwanelo ya gago ya go dira mo tikologong e e babalesegileng le e itekanetseng e tlhokometswe.
Botlhatlhobi bo dira dipatlisiso tse di kgethegileng leng?
Dipatlisiso tse di kgethegileng di dirwa fa go diragala dikotsi tse dintsi di diragala mo moepong o le mongwe ka nako e le nngwe mo pakeng e khutshwane. Go tshwarwa dikopano le botsamaisi le mekgatlho ya badiri go buisana ka ga maemo le go baakanya maemo.
BBPM e rulaganya tiro jang go dirisa nako le didiriswa tsa yona sentle?
Botlhatlhobi bo:
Lepa meepo e e nang le mathata a a tlhagelelang thata go dirisa lenane la boitekanelo le pabalesego.
Lepile meepo e tebang le ditlhatlhobo le dithuno tse di tlhatlhamanang.
Dirisa dithulaganyo le maemo a dithuno jaaka didiriswa go lepa matshosetsi le dikotsi.
Ntsha ditaelo fa go tlhokega.
Batlisisa maemo le mabaka go fitlhelela mabakamagolo a a tlholang dikotsi.
Fetisetsa tshedimosetso kwa go beng botlhe ka ga dikotsi tse di rileng.
Ditlamorago tsa boitekanelo le Pabalesego kwa Intasetering ya Meepo
A intaseteri ya meepo e bontshitse diphetogo dingwe tebang le boitekanelo le pabalesego fa e sale go nna le Khomišene ya Dipatlisiso ya ga Leon?
Pabalesego kwa tirong
Sethalwa 3: Seelo sa dikgobalo mo 1000 sa batho kwa tirong
Sethalwa sa 4: Dikgobalo mo 1000 batho kwa tirong
Khomišene ya Dipatlisiso ya ga Leon ka ga Dipatlisiso tsa Boitekanelo le Pabalesego mo Aforika Borwa e ne ya lere diphetogo tse di kgotsofatsang mo intasetering ya meepo. Segolo thata e ne ya lere MBPM, 29 wa 1996 mme wa tokafatsa sebopego le maikarabelo a BBPM.
Ka tlwaelo, intaseteri ya Aforika Borwa o ne a bega seelo sa dikotsi tse di tsitsibanyang le dikgobalo tse di botlhoswana ka palelo ya "1000 sa batho kwa tirong". Fa e sale go tloga ka 1999, le gale, go nnile le kgato ya go rekhota seelo sa dikotsi le dikotsi tse di masisi "ka milione wa diura tse di dirilweng", se se dirang gore go nne bonolo go bapisa dikotsi bodi tšhabatšhaba. Ga jaana go a phopholetswa go fitlhelela palo ya diura tse di dirilweng. Le fa go ntse jalo go na le matshwenyego, a gore phopholetsoga e bontshe palo ya diura tse batho ka nosi ba leng mo kotsing ka yona (k.g.r. mo ntlheng ya badiri ba ba dirang ka fa tlase ga lefatshe), go na palogotlhe kwa tirong. Kwelotlase ya "milione wa diura tse di dirilweng" e tla lebisa kwa dielong tse di kwa godimo tsa dikgobalo le dikgobalo tse di masisi, tse di tla lereng matshosetsi a a kwa godimo. Ka jalo go botlhokwa thata go dirisa diura tsa mmatota tse go lebaganweng le matshosetsi, go netefatsa gore dikelo tsa matshosetsi ke tse di ikanyegang mme ga di kgotlhele matshosetsi a nnete a ga jaana.
Dintlha tse di tlhagisitsweng mo Sethalong sa bo 3 di ikaegile ka dintlha tse di neetsweng ke BBPM Tshosobanyo ya Dipalopalo tsa Dikgobalo tse di begetsweng Motlhatlhobimogolo wa Meepo mo pakeng ya go simolola ka letsatsi la ntlha la Ferikgong, 1984 go fitlha ka mafelo a Sedimonthole, 2002 mme di nopolwa di dirisa palelo ya " batho ba ba 1000 kwa tirong" . Sethalwa se tshotse dielo tsa dikgobalo tse di masisi le dikotsi mme se supa, boemong jwa setlhopha sengwe le sengwe, ditiro tse ntle mo sebakeng sa dingwaga di le lesomenngwe tse di fetileng. Sentlesentle, le gale, Sethalwa se neela papiso ya dintlha magareng ga 1994 le 2002. dintlha tsa sešweng jaana ka jalo di bapisiwa le dintlha tsa 1994, tse mo go tsona Khomišene ya Leon e dirileng dipatlisiso mme ya fitlhela gore seelo sa dintsho, dikgobalo le malwetse e ne e le se e leng gore paakanyo e tshwanetse go dirwa ka bonako.
Sethalwa 3: Seelo sa Dintsho le dikotsi mo bathong ba ba 1000 kwa tirong
Seelo sa Dintsho 2002
nakwana
Seelo sa Dintsho 1994
Tokafalo
Seelo se se gaisang go tswa ka 1984
Seelo sa Kgobalo 2002
nakwana
Seelo sa Kgobalo 1994
Tokafalo
Seelo se se gaisang go tswa ka 1984
Meepo yotlhe
Meepo ya Gouta
Meepo ya Malatlha
Meepo ya Polatinamo
Meepo ya Taemane
Dielo tsa dintsho le dikotsi ka babobedi tebang le "Meepo yotlhe" di bontshitse tokafalo e e botlhokwa fa e sale go tswa ka Khomišene ya ga Leon ka 1994. Dielo tsa dintsho le dikotsi kwa meepong ya gouta di tokafetse, e bile seelo sa dikgobalo se kwa tlase thata mo dingwageng tse lesomerobongwe tse di hulereng. Meepo ya gouta, le gale, e sa ntsane e rwele maikarabelo a dintsho le dikotsi tse dintsi mo intasetering ya meepo mo Aforika Borwa. Dintsho tsa kwa meepong ya malatlha di bontshitse tokafalo e e botlhokwa mme seelo sa dikgobalo se bontshitse tokafalo e e nametshang. Dielo tsa dintsho le dikotsi kwa meepong ya polatinamo, le gale, e wetse kwa tlase thata, gongwe ke ka ntlha ya koketsego ya palo ya bathapiwa ba ba dirang ka fa tlase ga lefatshe. Ntlha e e a tshwenya jaaka, jaaka lephata la polatinamo le rwele maikarabelo a 18.4% ya dintsho tsotlhe ka 2002, fa go bapisiwa le 5% ka 1994. Dielo tsa dintsho le tsa dikgobalo kwa meepong ya ya taemane di a fetoga ngwaga le ngwaga. Ka 2002, seelo sa dintsho se ne sa wela tlase thata, fela seelo sa dikgobalo se ne sa tokafala.
Kwa ntle ga ditiragalo kwa meepong ya polatinamo le taemane, go ka bonwa tokafalo mo dielong tsa dintsho le dikgobalo kwa meepong yotlhe. Go ya ka Khansele ya Diminerale ya Australia, le gale, badirameepong ba Aforika Borwa ba ne le kgonagalo ya bokana ka gararo ya go bolawa kwa tirong go na le badiri kwa Australia kgotsa kwa Dinagakopano. Seelo sa Tatelano ya Dikgobalo tse di bakang Loso (STDL) ka diura dingwe le dingwe di le milione tsa tiro, mo pakeng ya dingwaga di le lesome 1991-1992 go fitlha go 2000-2001 e ne e le:
Dinagakopano: 0.12
Aforika Borwa 0.37
Le fa go ka nna le dipharologano tse di botlhokwa ka ntlha ya mefuta ya meepo e e leng teng le maemo a a kotsi a a farologaneng mo meepong, go batlega taolo e e nang le bokgoni. Ka jalo intaseteri ya Aforika Borwa e tshwanetse go fokotsa matshosetsi a dikotsi a badiri ba lebaganeng nao, go lepalepana la maemo a a siameng a boditšhabatšhaba. Jaaka ponelopele ya BBPM e le go fitlhelela maemo a a amogelesegang selegae le boditšhabatšhaba, e tla tswelela go thusa intaseteri go fitlhelela maemo a.
Pharologantsho ya dikotsi
Dipalopalo di bontsha gore kgosomano ya mmu e sa ntsane e le karolo e kgolo ya dikotsi le ntlhakgolo e e tlholang dintsho kwa meepong ya Aforika Borwa (bona Sethalwa 5), ka lephata la gouta le rwele karolo e kgolo ya tsona ka bobedi. Dintsho le palo e e kwa godimo ya dikotsi tse di tsitsibanyang tse di diragalang ga jaana mo intasetering di ka fokodiwa thata ka go tlhopha le go diragatsa ditegeniki tse di leng teng tse di maleba le go netefatsa gore go tsholetswa maemo a a kwa godimo a taolo.
Dikotsi tsa metšhini e e tsamayang le dikotsi tsa dipalangwa di emela karolo e kgolo ya ya mofuta wa bobedi wa dikotsi tse kgolo. Tse di bakiwa ke maemo a a kwa tlase a a tswang mo dithulaganyong tsa tsamaiso ya meepo tse di nang le makowa. Ka maikaelelo a BBPM go netefatsa gore bathapi ba lemoga matshosetsi le go sekaseka dikotsi go ka kgona go tlhoma dikgato tsa go fedisa, go di laola le go di fokotsa. Ka jalo BBPM e thusa meepo ka go tlhabolola mekgwa e e botoka go netefatsa go epiwa ga diminerale ka mekgwa e e babalesegileng.
Sethalwa 5: karologantsho ya dikotsi tse di bakang dintsho
Boitekanelo kwa tirong
Dipalopalo tsa Boitekanelo kwa Tirong
Ka motsi wa Khomišene ya Leon, go ne go se na dipalopalo tse di ikanyegang tsa malwetse a kwa tirong a a tlhodiwang ke go dira kwa intasetering ya meepo ya Aforika Borwa. Ka bomadimabe, dintlha tse di tletseng le tse di ikanyegang di sa ntsane di se teng bosetšhaba. Sefalana sa Malwetse a kwa Tirong kwa Meepong ya Aforika Borwa (SMTMAB) ke gona se simolotseng go kokoanya dintlha tse dinnye tsa dikai tsa tshedimosetso. Ka ntlha ya gore dipegelo go tswa kwa meepong di sa patelesege ka fa tlase ga melawana, ke maikarabelo a moepo go neelana ka diforomo tsa ditshwaelo go SMTMAB gore go dirwe dipatlisiso mo nakong e e tlang le thibelo ya malwetse a kwa tirong.
Mo dipakeng tse di fetileng, kamano magareng ga go tshabelwa ke dikotsi tse di masisi le go tshabelwa ke malwetse a kwa tirong di ne di sa kwalwa ka botlalo kgotsa di sa tlhaloganyege, se se ne sa lebisa kwa thibelong e e seng mosola. Ka jalo BBPM e tlhama Sefalana sa Maphelo a kwa Tirong go rekhota, go latedisisa le go laola kamano eo. Gape sefalana se tla golaganngwa le dithulaganyo tse dingwe tsa mafapha jaaka SAMRASS le SMTMAB go lepa ditiro tse di nang le matshosetsi a magolo le mafelo a tiro.
Malwetse a matshwafo kwa tirong le kamano le dikgotlhedimowa
Malwetse a matshwafo kwa tirong ke ona a magolo a a tlholang gore batho ba role tiro pele ga nako le go baka maso a ka bonako magareng ga batho ba ba dirang kwa intasetering ya meepo mo Aforika Borwa. Malwetse a matshwafo a a amanang le lerole a fekeetsa dikotsi tsa kwa meepong mo dipalong tsa batho ba ba amegang. Gareng ga batho botlhe ba ba neng ba le kwa tirong kwa meepong yotlhe ka 1998, go begilwe seelo sa seelo sa dintsho di le 0.85 mo 1000 sa batho le dikgobalo di le 6 064 (14.1 per 1000). Fa go bapisiwa go ne go na le dikgetse di le 5 603 tse ntšhwa kgotsa kgotsa dinetefaletso tsa nyumonia tse di tsamayang le kgotsa di se na bolwetse jwa mafatlha le dikgetse tse ntšhwa tsa bolwetse jwa mafatlha tse di fetang 5 000 (
Bontsi jwa malwetse a kwa meepong a a lebaganeng le malwetse a matshwafo ke malwetse a a tlholwang ke lerole la diminerale, bolwetse jo bo sitisang matshwafo (MWAMD), kankere kwa tirong, sehupela (asema) kwa tirong, dikgobalo tsa khemo jaaka tse di tlholwang ke naeterojeneokosaete le molelo. Ditlamorago tse tsa boitekanelo di tlholwa segolo thata ke go hema dikgotlhedi tse di tlang dirwelwe ke mowa. Go ikaegilwe ka sebopego sa tsona, dikgotlhedi tse di tlang di rwelwe ke mowa ka kakaretso di ka kgaoganngwa ka ditlhopha jaaka lerole, mosi, mouwane, digase le phufudi.
Mo ngwageng wa 2002 go nnile le kwelotlase mo go lebaganeng ga badiri le dikgotlhedi tse di rwalwang ke mowa (bona sethalwa sa 2). Le fa go nnile le kwelotlase, go ka nne ga solofelwa koketsego ya ditopo tsa phimolakeledi ka ntata ya go nne teng go le gale ga malwetse a kwa tirong. Ka ntata ya gore thibela bolwetse e gaisa kalafi, matshosetsi a tshwanetse go tlhokomelwa kwa tshimologong. Mo maitekong a go fokotsa tebagano ya badiri le dikgotlhedi, maikarabelo ke a mothapi. BBPM e rebotse Kaelo ya go sireletsa le go tokafatsa boitekanelo jwa badiri ka go ela tlhoko le go fokotsa tebagano ya bone le dikgotlhedi tse di rwalwang ke mowa. E neela maitshetlego a mantle go sekaseka tebagano ya bone le matshosetsi. Go ya ka Molawana wa Maitsholo, go tlhokega gore moepo o mongwe le o mongwe o tlhagise dikgato tsa go fokotsa matshosetsi a. BBPM e rotloetsa bathapi go ela tlhoko le go netefatsa tiragatso e e nang le bokgoni ya dikgato tsa taolo.
Modumo o ntse o tsewa jaaka setlhodi se segolo sa matshosetsi a boitekanelo jwa badiri kwa intasetering ya meepo ya Aforika Borwa. Ka 1998 intaseteri e tsentse manene a tshomarelo ya kutlo(MTK). A ne a patelesega, ka ntlha ya gore mekgwa e e tseneletseng ya bodiri e e tlwaelegileng kwa ditirong tsa go ntsha diminerale e ne e dira gore dipalo tse di kwa godimo tsa batho ba lebagane le modumo o o fetang 85 dB e e amogetsweng semolao.
Diphetogo mo mokgweng wa go sekaseka ditopo tsa phimolakeledi di ne tsa oketsa segatlha sa kutlwalo e e o o bakiwang ke modumo (KBM) kwa meepong ya Aforika Borwa. Mokgwa o o tlhabolotsweng o ne wa fokotsa seelo sa phimolakeledi go tswa go 42 go ya go 26 dB tsa tatlhegelo ya kutlo, go akaretsa ditatlhegelo ka 3000 Hz. Fa e sale go tswa ka tiragatso ya mokgwa o o tlhabolotsweng (Taelo ya Selegae ya Komisinara wa Phimolakeledi No. 168, 1995), katlanegiso ya ditopotuelo tsa phimolakeledi tsa kutlo kwa meepong di tlhatlogile.
Palo ya Dikgetse
Phimolakeledi e e Duetsweng
Sethalwa 4 se bontsha phimolakeledi e e dueletsweng TKTM fa e sale go tloga ka 1997. Se se re fa setshwantsho sa bothata jwa TKTM mo pakeng e e fetileng. Bokamoso, le gale , bo bontsha bosa tlhole bo solofetsa, fa e sale go lekanyetswa gore magareng ga diperesente di le 68 le 80 tsa badirameepong ba lebagane le kotsi ka palogare ya nako e e lekanyeditsweng (PNL) ya 85 dB kgotsa go feta, se se bontshang kotsi e kgolo ya tatlhegelo ya kutlo ga bontsi jwa badiri ba intaseteri.
Le fa go na le LTK, taolo ya modumo le dikgato tsa tsamaiso go laola kotsi, bothata e sala e ntse e le bo bogolo. Mo phokotsong ya matshosetsi go thibela tatlhegelo ya kutlo, go batlega tirisano ya badiri botlhe, ka ntlha ya gore badiri ba na le tshwanelo ya go sireletsa boitekanelo le pabalesego ya bone, gammogo le jwa batho ba bangwe ba ba amanang le ditiro tsa meepo.
Botlhatlhobi jwa Boitekanelo le Pabalesego ya Meepo
BBPM bo tsweletse go ruanya ditiro tsa yone le ditlhokego tsa togamaano tsa naga, e e dumalanang le maikemisetso a yone. B thusa matikiri le meepo ya e mennye ka go tshegetsa katiso le tlhabololo mo mofameng wa boitekanelo le Pabalesego kwa Tirong, ka maikaelelo a go fokotsa lehuma le go tlhoka tekatekano. Bo fa meepo maele ka ga peomolao le go tlamela thuso mo go e tlhaloganyeng. BBPM gape e thusa ka go tsaya matsapa go lepalepana le HIV/AIDS ka go tshegetsa maiteko a tsone ka Porojeke ya Powerbelt le matsholo a mangwe a temoso.
Diphetogo tsa sešweng jaana mo Botlhatlhobing le peomolao e e laolang boitekanelo le pabalesego ya meepo tsotlhe di ne di tlhametswe go tokafatsa boitekanelo le pabalesego mo mo tirong kwa intasetering ya meepo, go netefatsa go epiwa ga diminerale ka pabalesego ka fa tlase ga maemo a a itekanetseng a tiro. BBPM ka jalo e tsweletse go go fitlhelela maikaelelo a le go tokafatsa tiro ya paka e e fetileng.
Tshedimosetso ya Tlhaeletsano
Ke mang yo o batlang go itse ka ga BBPM?
Motho mongwe le mongwe yo o dirang kgotsa yo o kileng a dira kgotsa yo o nang le leloko kgotsa ditsala tse di dirang kwa meepong.
Nka bona kae tshedimosetso e e tletseng ka ga BBPM?
Pegelo ya Ngwaga le Ngwaga ya Motlhatlhobimogolo websaete ya LDM:
Lefapha la Diminerale le Maatla:
Ofisi ya bosetšhaba ya BBPM e kwa kae?
E phasaladitswe ka 2003 ke Lefapha la Diminerale le Maatla mo Aforika Borwa.
Lenane la tlhaloso ya Diakeronimi
MPMT Molao wa Phimolakeledi ya Malwetse a kwa Tirong, 1993
BTKM Bolwetse jo bo Tseneletseng jwa Kgoreletso ya Matshwafo
LDM Lefapha la Diminerale le Maatla
PBDN Palogotlhe ya Boleng jwa Dikuno/Ditirelo tsa Naga
LTK Lenane la Tshomarelo ya Kutlo
MBPM Molao wa Boitekanelo le Pabalesego ya Meepo, 1996
KBPM Khansele ya Boitekanelo le Pabalesego ya Meepo
BBPM Botlhatlhobi jwa Boitekanelo le Pabalesego ya Meepo
KKBM Komitikeletso ya Boitekanelo jwa Meepo
BBM Bothati jwa Borutegi jwa Meepo
KKPM Komitikeletso ya Peomolao ya Meepo
TBTS Tshegetso ya Botsamaisi le Taolo ya Selegae
TKTM Tatlhegelo ya Kutlo e e Tlholwang ke Modumo
MMMT Molao wa Malwetse kwa Meepong le kwa Tirong, 1973
SMMAB Sefalana sa Malwetse a kwa Meepong ya Aforika Borwa
TDDBMAB Thulaganyo ya Dipalopalo tsa Dikotsi tse di Begegang kwa Meepong ya
Aforika Borwa
KDMPM Komiti ya Dipatlisiso tsa Maele ka ga Pabalesego ya Meepo ii
