zulu.153.cupfinals
Ingxenye yomlando
indaba nguMARK GLEESON
UMQHUDELWANO weFA Cup uthathwa njengowamazwe omhlaba nakuba ungenelwa amakilabhu aseNgilandi kuphela. Lo mqhudelwano oneminyaka cishe engaphezu kwengu-130 eyedlule waqala, uthakaselwa izigidi ngezigidi zabathandi bebhola emhlabeni. AmaLigi ebhola emhlabeni wonke, kubandakanya neS Africa esikhathini esedlule, ayehlela imidlalo yawo ukuze ivumelane nokuba abathandi bebhola bakwazi ukubukela imidlalo yeFA Cup kwiTV.
Ukuzibandakanya kwase-Africa kwiFA Cup kusukela ngesikhathi kubhekene amaqembu ezelamani zakwaRawson ngonyaka ka-1874 kwiFayineli.
U-William Rawson wayedlala kwi-Oxford University eyawina ibhekene ne-Royal Engineers eyayidlalelwa wumfowabo uHerbert owazalelwa eMauritius.
Babengu-9 abadlali abazalelwa kuleli asebake badlala kumafayineli eFA Cup, kanti owokugcina kwaba ngu-Mark Stein waseCape Town owayedlalela iChelsea eyehlulwa yiManchester United ngo-1994.
Abanye abadlali bakuleli abake badlala kule fayineli ngoSandy Bell weManchester United ngo-1909 noTony Whitson weNewcastle United ngonyaka owalandela, Des Horne owayedlala kumaWolves ngo-1960 no-Albert Johanneson ngo-1965.
UJohanneson wayevame ukuphakamisa ifulegi le-Leeds United kanti waba ngumdlali wokuqala ukudlala kwiFA Cup Final. Ngeshwa wedlula emhlabeni esehlupheka futhi esephuza kakhulu.
U-GARY Bailey wazalelwa eNgilandi wakhulela eSouth Africa kanti wavimbela iManchester United kumafayineli amathathu.
Wayeneminyaka engu-20 ngesikhathi evimbela iMan United ngo-1979 ngesikhathi iqembu lakhe likhava u-2-0 lidlala ne-Arsenal kwaba ngu-2-2.
Kodwa ngasekupheleni komdlalo i-Arsenal yashaya igoli lokuwina.
“Lowo kwakungumdlalo onzima,” kusho uBailey.
UBailey waphinda wadlala kwifayineli ka-1983 - nokuyilapho enza umsebenzi omkhulu evimba amabhola kaGordon Smith iManchester ibhekene neBrighton emdlalweni owaphetha ngo-2-2 emva kwesikhathi esengeziwe.
Ekuphindweni kwalo mdlalo i-United yabhaxabula leli qembu ngo-4-0.
Emva kweminyaka emibili, uBailey wabuyela eWembley. Kulokhu babebhekene ne-Everton eyayingoshampeni.
“Bawina iLigi, kanti base bewinile e-Europe. Sasizodlala nabo singaphelele singu-10 njengoba uKevin Moran wakhishelwa ngaphandle.”
UNorman Whiteside wangena esikhathini esengeziwe emva kokuba kungu-0-0, wafike wasishayela igoli lokuwina.”
OMUNYE engingambalula nguBill Perry, owabalekela isimo sobandlululo njengoba wayethathwa njengoMkhaladi, kanti wazakhela olukhulu udumo kweminye yemidlalo yeBlackpool.
UPerry wazalelwa eGoli, kanti wasayina kwiBlackpool ngo-1949 emva kwezicelo ezazivela kwiCharlton Athletic ne-Birmingham City.
“I-Charlton yayisayinisa abadlali abaningi baseSouth Africa ngalezo zikhathi,” kusho uPerry.“Kodwa owayefunela iBlackpool abadlali uBilly Butler – owayedlala nemenenja yethu uJoe Smith, kwiBolton - nguye owanginxenxa.
“Wathi: ‘kuseduze kolwandle, yidolobha elihle kanti futhi uzobe udlala nomunye wabadlali abaphambili emhlabeni’ Lokho kwase kwanele kimina.”
UButler wayesho uStanley Matthews, nokunguyena mdlali kuphela weqophelo eliphezulu owahlonishwa ngesikhathi esadlala.
UMatthews wayeneminyaka engu-38 ngesikhathi iBlackpool ifinyelela kwiFA Cup Final okwesithathu eminyakeni emihlanu. Wayephethwe kabi wukwehlulwa yiManchester United ngo-1948 neNewcastle United eminyakeni emithathu eyalandela kanti umdlalo wabo wango-1953 neBolton Wanderers wathathwa njengethuba lakhe lokugcina lendondo yabawinile.
“Kwakungeve kuthule e-dressing room ngaphambi komdlalo,” kusho kukhumbula uPerry okumanje uneminyaka engu-76 nongomunye wababili abasaphila beqembu.
“Ngiyakhumbula ngizwa u-Abide With Me. Ngesikhathi singena enkundleni, umsindo wawuvala amadlebe.
Ngeshwa iBolton yayibukeka izimisele ngokuwina kwiBlackpool kanti yayihamba phambili ngo-3-1 sekusele cishe imizuzu engu-30 umdlalo uphele.
UStan Mortensen waphinde washaya amagoli amabili nokwamenza waba namagoli amathathu kulowo mdlalo - elesithathu kwakuyimbumbulu yeshodi alishaya kade kuyi-free kick sekusele imizuzu engaphansi kwemithathu kuphele umdlalo - umdlalo waphela kungekho efuna ukugoba uphondo.
Emzuzwini wesibili wesikhathi esengeziwe, uMatthews wadlula uRalph Banks weBolton, waphasela uPerry ongazange esabuza walivalela phakathi kwaba yilona goli lokuwina.
“UStan washelela ngesikhathi ekhahlela ibhola, kodwa wabheka phezulu ngesikhathi ewa wangibona ngilivalela phakathi,” kusho kukhumbula uPerry.[z]
BONA ZULU – May 2007
Ingaphezu kwekhulu iminyaka abadlali bebhola bakuleli baba negalelo emqhudelwaneni weFA Cup…
Abase-SA abawina iFA Cup!
NGENHLA: UGary Bailey.
NGENHLA: UMark Stein.
BONA ZULU – May 2007
