Mpumalanga										Zulu										

Isithombe sitshela okuningi…

Isifundo sokukhombisa eMpumalanga



Instructions:

Folio strap: Isifundo sokukhombisa

Byline: UJane McPherson, umphathi weprhogramu lokuthuthukisa abalimi leGrain SA 

Photo 1: Indawo yesifundo eMalekutu. 

Photo 2: Insimu eceleni kwendawo yesifundo eMalekutu. 

Photo 3: Indawo yesifundo eMbuzini.

Photo 4: Isifundo sokukhombisa eMatibidi.

Photo 5: Ifa lothile eliduze nendawo yesifundo eMatibidi.

Photo 6: Amafa athile asendaweni eduze nendawo yesifundo e Matibidi.

Photo 7: Mnz. Jerry Mthombothi, umhlanganisi wokuthuthukisa wephrovinsi: eMpumalanga esifundweni eBronkhorstspruit.

Photo 8: Mnz. Jerry Mthombothi (ngasokwenxele) noMnz. Boy Mokoena (umlimi) esifundweni eBronkhorstspruit.

Photo 9: Indawo yesifundo eDundonald.

Photo 10: Indawo yesifundo eDundonald.



Ingxenye yezinto esifuna ukuzenza kule Programu Yokuthuthukisa Abalimi, elisekelwa yiMaize Trust, yilokhu: sifuna ukuqhubeka ukutshala nokuphatha izindawo zesifundiso ezithile. Isizathu salokhu siqonde ukukhombisa indlela efanelekile (‘best practice’) futhi sisebenzisa lezo zindawo lapho kukhona izinsuku zabalimi njalo ngonyaka. 



Isithombe 1 sikhombisa indawo yesifundo eMalekutu, indawo engu-30 km enyakatho-mpumalanga kwaseNaspoti. Isithombe 2 sikhombisa insimu eseceleni kwendawo yesifundo. 



Kukhona okuningi okungakhulunywa ngakho maqondana nalezi zithombe ezimbili – nangokwehlukana komkhiqizo kwala masimu amabili. Singabheka okulandelayo: 

Ubumuncu bomhlabathi (ipH): umcako ufakwe endaweni yesifundo. 

Umanyolo ofakiwe: kuthathwe amasampula omhlabathi kwase kwafakwa umanyolo nomcako maqondana nokuhlolwa kwamasampula – bheka ukwehluka kombala ngaphakathi kwamasimu amabili. 

Izinhlobo zezimbewu: endaweni yesifundo kwatshalwa izimbewu eziyibhasthele (ezingafani nohlobo), ensimini enye kutshalwe izimbewu zemvuno zonyaka odlule.

Isikhathi sokutshala: endaweni yokufunda kutshalwe ngoNovemba 2007, ensimini enye kutshalwe ngoDisemba 2007; 

Inani lezitshalo nobubanzi ngaphakathi kwezitshalo: esithombeni akubonakali kahle ukuthi ububanzi ngaphakathi kwezitshalo bunjani endaweni yesifundo, kodwa kuyabonakala ukuthi ensimini enye izitshalo ziningi kakhulu. 



Isithombe 3 sikhombisa insimu yesifundo eMbuzini, ingu-150 km ningizimu-mpumalanga kwaseNaspoti ukuya eSwatini. Lo mmbila ubhekeka ngathi umuhle kakhulu- kakhulukazi uma sibheka ummbila wabanye abalimi kuleyo ndawo. Kubalulekile ukuthi kuxoxwe kulezi zindawo ngezindaba eziphathelene nalokhu okulandelayo: ukuthatha amasampula omhlabathi ahlolwe, ubumuncu bomhlabathi (iPh), inani lezitshalo ehektheleni, ukukhetha inhlobo yesitshalo nokuphatha ukhula nezifo. 



Izithombe 4, 5 na-6 zithathwe eMatibidi (enyakatho kwaseGraskop). Le ndawo isetshenziswa ngumuzi wonke, kakhulukazi abesifazana ngezandla (uJerry Mthombothi, umhlanganisi wokuthuthukisa wephrovinsi laseMpumalanga uthi kucishe kusondelene nokuhlambalaza – ukuphatha kabi – abesifazane). Isithombe 4 sikhombisa abantu emasimini abaphethe amasambulela ngesikhathi sesifundo sokukhombisa. Izithombe 5 na-6 zikhombisa amasimu abanye abantu. 



Izinto ezibalulekile esibhekene nazo kulezi zindawo yilezi ezilandelayo: 

Ukuthatha amasampula omhlabathi – ukuze kutholakale inani elifanelekile likamanyolo nelomcako;

Isikhathi esifanekeliyo sokutshala (kaningi lapha kutshalwa emva kwesikhathi);

Inani lezitshalo ezitshalwayo nokukhetha kwezinhobo zezitshalo;

Ukuphatha ukhula.



UMnyango Wezokulima weMpumalanga unikeze abalimi kule ndawo ogandaganda neminye imishini kodwa eminingi imisebenzi isenziwa ngezandla – kusekhona izinkinga eziningi mayelana nokunikeza isiqumbi esithile imishini ukuze umnotho onikezwayo ulethe inzuzo. Ngokuqiniseka kungenzeka ukuthi ogandaganda nemishini kusheriswe kodwa uma sekufika kokuphatha nokulungisa leyo mishini asazi ukuthi obani abazophatha lowo msebenzi.



Izithombe 7 na-8 zikhombisa uMnz. Jerry Mthombothi (ngasokwenxele), umhlanganisi wokuthuthukisa wephrovinsi laseMpumalanga noMnz. Boy Mokoena (umlimi) esifundweni eBronkhorstspruit. Ummbila muhle kodwa imvula eningi yenze ukuthi ukuhlakula ngemishini kunzima. 



UMnz. Mokoena ube ngomunye umlimi oncintisane ukuba Umlimi Wonyaka ngo-2007 – ngesikhathi simbone ngoJune 2007, wayecabange ukukhawula ukulima ngenxa yokoma. Kodwa bheka lezi zithombe! Lo nyaka utshale amahektheli ommbila angu-400! 



Kukhona abaningi abalimi kulezi zindawo abasebalimi bezomnotho – inkinga enkulu ngukuphatha ukhula. Ngonyaka ozayo sizobheka kakhulu ukuthi singasebenzisa amakhemikeli ukubulala ukhula ngendlela efanelekile. 



Izithombe 9 na-10 zikhombisa izifundo zaseDundonald, ngasempumalanga kuya ngaseSwatini uma usuka eBadplaas. Isithombe 9 sikhombisa ukuphatha kwensimu okuhle – kubonakala kahle ukuthi umehluko unjani uma sibheka isithombe 10. 



Siyaphinda futhi ukuthi izinkinga ezikhona kulezi zindawo (njengakwezinye izindawo) yilezi: ukuthatha amasampula omhlabathi, isikhathi sokutshala, umanyolo nokuphatha kokhula. Kulezi zindawo abalimi bavama ukulima amasimu amancane ngoba asetshenziswa ngumuzi wonke. 



Sifuna ukuthi “Halala!” kuMnz. Jerry Mthombothi ngomsebenzi wakhe omuhle wokwenza izifundo zesikhombiso futhi sibhekela phambili ukuthi abalimi basazofundani ezinsukwini zabalimi ezizokuza ezinyangeni izizayo. 



















