Inputs  								Zulu

Izindleko zokuqala ukutshala ziyanda njalo – indaba edinga umnako



Instructions: 

Folio strap: Izindleko zokuqala 

Byline: UCorné Louw, isazi esikhulu sokomnotho: Inputs, Grain SA 

 

IGrafu 1: Intengiso kamanyolo emhlabeni jikelele. 

 AmaRandi ngethani

 Izinyanga

 I-Ammonia

 IDi-ammonium fosfatha

 IPotassiyumi

 I-Urea 



IGrafu 2: Intengiso kawoyela oluhlaza yeBrent International nentengiso yedizili jikelele. 

 AmaRandi ngomgqomo/amasente ngelitha

 Intengiso yeBrent International (amarandi ngomgqomo)

 Intengiso yedizili jikelele (asente ngelitha)

 Izinyanga 



Abakhiqizi bezinhlamvu zokudla nezimbewu zikawoyela bayazimukela nje izintengiso abazitholayo. Ngamanye amazwi, abakwazi ukuhlanganisa izindleko ezikhuphukayo entengisweni yomkhiqizo wabo. Ngakho-ke, ukwanda kwezindleko zokuqala kwenza inzuzo kudala ingozi ekukhiqizweni kwezinhlamvu nezimbewu zikawoyela. 



Kubaluleke kakhulu ukuthi abakhiqizi nabathengi balowo kudla babenolwazi njalo ukuthi izindleko zokuqala ukutshala zingakanani: 



Umanyolo

Ngaphakathi kwaMay 2007 naMay 2008, intengiso kamanyolo ezweni lethu ikhuphuke ngokumangalisa. Isizathu salokhu kakhulukazi ngukudingwa kwamanyolo okukhuphukile emhlabeni jikelele, kodwa ukwenza nokukhiqiza umanyolo akuzange kwande. Kakhulukazi isidingo sikamanyolo ezindaweni ezinjengeNdiya naseChina kudala lokhu. EChina sebabeke intela enkulu entengisweni kamanyolo othengiswa phesheya, lokhu kwandisa intengiso kamanyolo. 



Ngokusuka kwaApril 2007, intengiso yalezi zinto emhlabeni jikelele ikhuphuke ngendlela elandelayo (IThebula 1 neGrafu 1): 



IThebula 1: Intengiso emhlabeni jikelele.

Ammonia
 
99,6%
 

 
Di-ammonium phosphate
 
217%
 

 
Potassium
 
173,7%
 

 
Urea 
 
79,9%
 

 
 

IGrafu 1: Intengiso kamanyolo emhlabeni jikelele. 


 

Intengiso kamanyolo ezweni lethu ikhuphuke ngokumangalisa ngokusuka ngoMay 2007. Lokhu kukhuphuka kukhonjiswa kuThebula 2. 

IThebula 2: Intengiso evamile kamanyolo ezweni lethu.
 

 
Umanyolo
 
NgoMeyi 2007
 
NgoMeyi 2008
 
% 

Ukushintsha
 

 

 
R/ton
 
R/ton
 

 

 
LAN (28)
 
2 851
 
3 489
 
22,4
 

 
Urea
 
4 072
 
5 058
 
24,2
 

 
MAP
 
4 614
 
10 305
 
123,3
 

 
Potassium Chloride
 
3 100
 
6 610
 
113,2
 

 
 

Izindleko zikamanyolo zilingana ne25% lezindleko zokuqala ukutshala izinhlamvu noma izimbewu zikawoyela, ngakho-ke lokhu kwanda kungumnakiso omkhulu kithi lapha eGrain SA. Lokhu ukukhuphuka kufaka ukukhiqiza kwezinhlamvu nezimbewu zikawoyela ngendlela eletha inzuzo engozini enkulu. 



Amekhemikheli asetshenziswa ekulimeni

Intengiso jikelele yamakhemikheli asetshenziswa ekulimeni ikhuphuke ngokumangalisa ngonyaka odlule. Ukudinga (ukubiza) kwalawo makhemikheli kwande kwaba ngaphezu kwamandla okwenza lawo makhemikheli. Intela ebekwe nguChina entengisweni phesheya, kanye nentengiso ephezulu kawoyela oluhlaza kusanganisa inani lezintengiso. Inani elingu-99% lezinto ezidingekayo ukwenza amakhemikheli asetshenziswa ekulimeni eNIngizimu Afrika livela phesheya, futhi isimo seRandi esibi maqondana nezinye izimali kwenza ukuthi intengiso yamakhemikheli ikhuphuke njalo. 



Intengiso yamakhemikheli aphethe iGlyphosate (njengeRoundup) ikhuphuke nge-150% kuya ku-240% ngonyaka odlule. Ngokuvamekile, intengiso yalawo makhemikheli ikhuphuke nge-45%. 



Idizili

Intengiso kawoyela oluhlaza yeBrent ikhuphuke nge63,2% ngokusuka kwa-Aphreli 2007. Ngaphezu kwalokho inani leRandi lehle nge9,6% mayelana nenani leUS dola. 



Intengiso jikelele ezweni lethu yedizili ikhuphuke nge63% eGauteng – isuke kuR6,21 ngelitha ngoMeyi 2007 yaya kuR10,10 ngelitha ngoMeyi 2008 (IGrafu 2). Izintengiso ziyakhuphuka njalo ngenyanga – uma sihlanganisa lokhu nezinye izinto ezikhuphukile kusho ukuthi ukuthola inzuzo kusengozini. 



IGrafu 2: Intengiso yeBrent International kawoyela oluhlaza nentengiso jikelele yedizili. 


Imishini

Imishini eminingikazi ezetshenziswa ekulimeni eNingizimu Afrika ivela phesheya – nesimo seRandi esibi kubalulekile uma sibheka ukukhuphuka kwentengiso yemishini nogandaganda. 

ITebula 3: Ukushintsha kwamaphesenteshi entengisweni yemishini esetshenziswa ekulimeni nonyaka nangonyaka.
 

 
 
 
Ukushintsha ngonyaka nangonyaka
 

 
Imishini 
 
Aphreli 2007 kuya kuApril 2008
 
Meyi 2007 kuya kuMay 2008
 

 

 
%
 
%
 

 
Ogandaganda
 
11,7
 
16,7
 

 
Imishini yokuvuna
 
7,5
 
9,4
 

 
Imishini yokwenza ifolishi
 
14,6
 
19,1
 

 
Eminye imishini
 
5,3
 
7,8
 

 
Ngokuvamekile
 
10,8
 
14,8
 

 
 

Ukuhlanganisa

Icala lokukhuphuka kwentengiso yokudla lizobekwa kubani? Ngempela kuzobekwa kubakhiqizi kwezinhlamvu nezimbewu zikawoyela noma qha? 



Ngendlela ukukhuphuka kwezindleko zokuqala ukutshala kuqhubekayo, kuzobanzima kubakhiqizi bezinhlamvu nezimbewu zikawoyela ukukhiqiza ukudla ngesikhathi sakusasa – lokhu kungenzeka kuphela uma intengiso yezinhlamvu nezimbewu zikawoyela ikhuphuka nokulingana nentengiso yezindleko. Uma sibheka izindleko zokuqala zakwamanje nentengiso yezinhlamvu nezimbewu zikawoyela engatholakala phambili, kuzofuneka ukuthi abalimi babale balinganise kahle ngaphambi kokuqala ukulima. Abalimi futhi bafenele baqinise ukuthi bakhokha intengiso yokuqala efanelekile – bheka nakwezinye izindawo, mhlawumbe uzothola ukubiza okungaphansi nakwezinye, bheka futhi ukuthi imakethe lithini njalo. Thintana neGrain SA ukuthola izintengiso ezinsha bese uzokwazi ukuzama ukuthola intengiso engaphansi. 



Kuzodingeka ukuthi ubale kahle uhlolisise ukuthi uzotshala isitshalo esinjani – kubalulekile ukuthi uthole inzuzo ekugcineni uma ufisa ukuba umlimi ophumelelayo. Khumbula futhi ukuthi izindleko zokuqala ukutshala zizophinda zikhuphuke futhi ngaphambi kokufika konyaka omusha wokutshala. 



