﻿IsiNdebele 



UMNYANGO WEZEPILO



IKANKERE YAMAHLWAYI 


IPILO YAKHO ISEZANDLENI ZAKHO 


KHUYINI IKANKERE YAMAHLWAYI?
Mhlobo ongakandi khulu wekankere emadodeni. Ingenzeka eminyakeni eminye neminye yobudala kodwana itholakala khulu emadodeni amatjha aneminyaka ema-20 ukuya eminyakeni ema-40. Kuyenzeka  kesinye isikhathi bona linye kwaphela ihlwayi liphatheke. Unobangela wekankere yamahlwayi akaziwa. Ithinta amadoda ngesikhathi atjheja khulu zokubeletha nakathoma imindeni.  

IKANKERE YAMAHLWAYI ithatha pheze amaphesente ali- 0. 75 ukuya ku-1. 46 kiwo woke amakankere emadodeni abikwa ePhikweni lokuTlolisa zeKankere ngesikhathi saka-1996 no-1997. 

NGIZIPHI IINQHEMA EZISENGOZINI?
* Madoda anomlando wamahlwayi angehleli phasi (ngokulungiswa namkha angakalungiswa). Ingozi yanda ngobunengi obubuyelelwe kali-11. Boke abantwana babesana kufanele bahlolelwe amahlwayi angehliko nababelethwako.
* Amadoda anomlando womndeni onekankere yamahlwayi.
* Amadoda angakghoni ukubeletha.

UKUBONAKALA NAYITHOMAKO 
Umuntu ngokwakhe ubona okungakhambi kuhle emahlwayini. Indlela engcono yokuthola okungakhambi kuhle kukuzihlola ngokwakho. 
Ukuzihlolwa Ngokwakho Amahlwayi (Testicular Self- Examination (i-TSE)
I-TSE yenziwa ngcono ngemva kokuhlamba ngamanzi afuthumeleko, ukuhlamba ebhadeni efuthumeleko namkha itjhawara. Umtjhiso wenza bona isikhwama samahlwayi sizigedle, lokho kwenza kube lula ukubona okungakhambi kuhle. 

Nawungaphezu kweminyaka eli-18 namkha umdala kunalokhu, landela amagadango alandelako inyanga nenyanga,:
* Hlola ukuvuvuka esikhwameni samahlwayi.
* Isiboniboni singakurhelebha.
* Hlola elinye nelinye ihlwayi ngezandla zombili. Beka imino yokuthoma nemino ephakathi ngaphasi kwehlwayi abothubhakghuru ubabeke ngehla. Ungathuki nayikuthi ihlwayi linye libonakala ungathi likhudlwana kunelinye. Lokhu kujwayelekile. Amagiqa wekankere avame ukutholakala ngemahlangothini wehlwayi, kodwana angatholakala phakathi namkha ngaphambili kwehlwayi.
* Thola into esatjhubhu ngemva kwehlwayi. Lento ibizwa bona yi-epididymis, ibuthelela beyithwale imbewu yomduna. Zijayeze lento. Ungenzi iphoso yokuyifansia negiqa elisolisako.   

Zuma Okulandelako   
* Igiqa elincani elilingana ne-ertjisi, elingasibuhlungu ehlwayini. Akusiwo woke amagiqa anekankere. 
* Ihlwayi elikhukhumeleko.
* Ihlwayi elizwakala libudisi namkha imbilapho enjalo;
* Amabele akhukhumeleko kanye neenkono
* Okusamanzi okubuthelelana esikhwameni samahlwayi msinyazana nje
* Ubuhlungu ehlwayini

OKUFANELE UKWENZE:
Nayikuthi uzwa ubuhlungu obukhulu ehlwayini ? thola irhelebho elirhabileko

Nayikuthi amagiqa, ukukhula, ukuvuvuka namkha itjhuguluko ekuzwakaleni kuyezwakala ngaphasi kwesikhumba samahlwayi ? bonana nodorhodere

Nayikuthi kunokuzwakala okubudisi namkha ubuhlungu -  bonana nodorhedere

Nayikuthi kunokhula kwamabele neenkono kanye namkha nomuzwa wokuvuvuka esikhwameni samahlwayi ? bonana nodorhodere

Nayikuthi awutholi ukungakhambi kuhle ? ragela phambili ne-TSE bewube neminyaka yobudala ema- 40/45

KHUMBULA:
1. IKANKERE YAMAHLWAYI ilapheka khulu, khulu khulu nayibonwe beyalatjhwa kusesenesikhathi
2. Ukususwa kwehlwayi linye akuthinti ikghono lokubeletha namkha lokuya emsemeni

NOVEMBA 2003 




1


