ISINDEBELE 


Thola Incwadi kamazisakho eneBhakhowudi khona uzakuvowuta 



IJIMA LENCWADI KAMAZISI 

INGABE UMTHETHOMLINGWA UTHWELENI? 
UmThethomlingwa wamaKhetho ka-1998 owabeka umleyo womthetho wamakhetho ka-1998 uphasiswe yiPalamende. Wasekelwa yi-ANC, Inkatha Freedom Party, PAC, ACDP ne-Freedom Front. Ngaso soke isikhathi sepikiswano ngalomThethomlingwa, iinhlanganwezi zagandelela ukuqakatheka kwekhetho elisemthethweni kanye nomphumela ongasoze waphikiswa. Kodwana, zoke iinhlangano zagandelela isidingo sokuqinisekisa bona labo abafanele ukuvowuta baneencwadi zokuzazisa ezinebhakhowudi. 

IZINTO 
UmThethomlingwa ufaka hlangana nokhunye, iindaba eziqakathekileko ezifana nokobana ikhetho kufanele libanjwe nini, bobani okufanele bavowute, bobani abangaba boonkhethani neemfuneko kanye namavowuti akhethekileko enziwa ngabanye abantu. 

Ezinye iinjamiso zomThethomlingwa zibekwe ngenzasi. 
	UMongameli uzakubiza ikhetho ngaphambi kokuphela kwesikhathi sombuso.
	Woke amaSewula Afrika angaphezu kweminyaka eli-18 nokudlula lapho angaphakathi kwenarha azakuvunyelwa ukuvowuta. Lokhu akufaki abantu abangakaphili kuhle ngokwengqondo, abagula ngengqondo namkha abavalelwe ngokuya komThetho wePilo yeNgqondo. Labo bantu abagwetjwe ngemilandu ebudisi nabo angeze bavunyelwe ukuvowuta. 
	Amavowuti akhethekileko anendlela yawo eyenziweko. Lamavowuti akhethekileko anqotjhiswe ebantwini ngamabanga aziwako, abangakghoniko ukuvowuta. Abasebenzi babazenda nemindeni yabo ababekwe ngaphetjheya bazakuvunyelwa ukuvowuta. Elinye ihlangothi lamavowuti akhethekileko ngelabasebenzi bekhetho okufaka hlangana amabutho wezokuvikelwa kwakarhulumende, amapholisa namabutho wamajoni. Ukuhlela okukhethekileko kokuvowuta kuzakusebenza kwabarholopheleko, abagulako namkha abangakaqini ngokomzimba, abalupheleko nabomma abasidisi nabo abangakghoniko ukufika eentetjhini zokuvowuta ngebanga lokungakghoni komzimba.

INDLELAKAMBISO 
UmThethomlingwa wenza isijamiso sokutloliswa kwabavowuti kanye nokubuthelelwa kwerherho labavowuti. Ukutloliswa kwalabo abazokuvowuta kuzakuhlala kuragela phambili. Nasele umuntu azitlolisile njengomvowuti, imininingwanakhe izakuqinisekiswa encwadini yokutloliswa kwesitjhaba njengombana yenziwa mNyango weeNdaba zeKhaya.

Ngemva kokuqinisekiswa kwemininingwana, igama lakhe lizakufakwa erherhweni labavowuti. Boke amagamabo aserherhweni labavowuti bazakukghona ukuvowuta ngelanga lekhetho elizakubekwa nguMongameli. 

IIMFUNO 
1.	Nabazakuvowuta, abantu kufanele babe nomazisi onebhakhowudi. Le ngiyo kwaphela incwadi eyamukelekako ngokuya komThethomlingwa wamaKhetho ka-1998. 
2.	Abantu abanganamazisi onebhakhowudi, kufanele benze isibawo sakamazisi onebhakhowudi begodu kufanele benze isibawo sesitifikethi sesikhatjhana sokuzazisa, ngaso sona leso sikhathi.
3.	Isitifikethi sesikhatjhana sokuzazisa sisebenza isikhathi esiziinyanga ezili-12, godu singasetjenziselwa ukutlolisa umvowuti ngesikhathi umNyango weeNdaba zeKhaya usasebenzana nencwadi kamazisi. 
4.	Isitifikethesi sesikhatjhana sinemininingwana yombawi: inomboro yokuzazisa kanye nesithombe sombawi.
5.	Isitifikethesi sesikhatjhana sizakukhutjhwa kungakapheli ama-awara ama-24, ngaphandle kwebujameni lapho kunganamakhompyutha khona. Ebujameni obunjalo, sizakukhutjhwa ngemva kokubuya kwamayunithi abomakhambangendlwana endaweni lapho isibawo senzelwa khona. 
?	Kwamanye amaphrovinsi kuhlonywe amaForamu weeNdaba zeKhaya ukusiza umNyango ngomsebenzi wawo. Amaforamu la kufanele asizwe. 
?	Ilwazi leenqhema zekhetho / iinqhema zokuzinikela / iinqhema zemisebenzi ukurhelebha ejimeni lencwadi kamazisi. AmaLunga wePalamende abawiwa bona aqinisekise bonyana ukusebenza ngokuzinikela kunikelwa umNyango weeNdaba zeKhaya. Ebujameni obunje boke abasebenza ngokuzinikela bafanele bazitlolise nomNyango weeNdaba zeKhaya godu kufanele baqinisekise bona baziphatha kuhle. Bazakubandulwa mNyango weeNdaba zeKhaya begodu bazakunikela ngomsebenzi ngendlela engathathi hlangothi, engayamani nezombanganarha nengakalindeli umrholo. Kuzakufuneka bona barhelebhe ekuzalisweni kwamaforomo, ekuthathweni kwamagadangiso wemino yabenziimbawo nokuqinisekisa bona kuhlangabezwana nazo zoke iimfuneko, isibonelo, ukunikelwa kweentifikethi zamabeletho, njll. 
?	AmaLunga wePalamende ayabawiwa bona athintane nomjameli womNyango endaweni yangekhabo begodu nakukghonekako benze iqhinga lokobana bangarhelebha bunjani, nokuzibandakanya ngokuzinikela emahlelweni wemirhatjho wokukhulumisana endaweni yangekhabo lapho banganikela ngelwazi mayelana nejima lencwadi kamazisi. 


IZINTO EZIQAKATHEKILEKO OKUFANELE ZIKHUNJULWE
1.	Ukusetjenzwa kweencwadi zokuzazisa kuthatha isikhathi esiziimveke ezibunane. 
2.	Lapho isitifikethi samabeletho singatholakaliko, thintana nesikhulu sesifunda ukuqinisekisa bona ngiyiphi enye indlela engasetjenziswa. Kodwana, umNyango unemithetho eqinileko ekuqinisekiseni ukukhiqizwa komtlolo wamambala wokuhlolwa khona kuzakukhandelwa ukukhohlakala. 
3.	Nayikuthi isibawo sakamazisi siyenziwa nesesitifikethi sokuzazisa sesikhatjhana, ziinthombe ezintathu okufanele zilethwe.
	zimbili zakamazisi
	sinye seSitifikethi sokuZazisa sesiKhatjhana 
4.	UNgqongqothe weeNdaba zeKhaya uzakwazisa iforomo lokutlolisa lesikhatjhana lokutloliswa kwabavowuti begodu lisengakatholakali. 
5.	UmNyango weNdaba zeKhaya unamakhamera emayunithini abomakhambangendlwana akghonakalisa ukuthathwa kweenthombe simahla. 
6.	Imibuzo inganqotjhiswa ku: iPhiko lezokuThintana, ngeTjhejo leHloko yezokuThintana enomborweni ethi: (012) 314 8014/5 namkha kufeksi ethi: (012) 316 7032
7.	Iinghonghoyilo ngemisebenzi yomNyango weeNdaba zeKhaya zingethulwa enomborweni yasimahla ethi: 0800 601 190.
8.	ABATHOMA UKWENZA IIMBAWO KODWANA AMABELETHO WABO ANGAKATLOLISWA  

Umbawi amabelethwakhe angakhange atloliswe kufanele  
	azalise iforomo le-BI 9
	alethe iinthombe ezimbili ezifanako 
	azalise iforomo i-BI 24 njengesibawo sokutlolisa ngemuva kwamabeletho;
	alethe isiqinisekiso samabeletho ngomhlobo-
-	wesitifikethi sekliniki namkha isibhedlela lapho abelethelwa khona; namkha 
-	isitifikethi sesikolo esiqinisekisa ukungena kwakhe kokuthoma esikolweni
-	imvumo yendlu enegama lombawi
-	iintifikethi ezibuya kumqatjhi wangaphambili
-	nanyana ngimuphi umtlolo osiqinisekiso sokubelethelwa eSewula Afrika namkha ukuba sisakhamuzi
6.	Ngelanga lokuvowuta ngumazisi onebhakhowudi kuphela ozakwamukelwa. Kodwana, ebantwini abalahlekelwa bomazisi ngaphambi kwekhetho, isitifikethi sesikhatjhana sokuzazisa sizakukhutjhwa ema-awareni ama-24. 

AMAHLELO WOMNYANGO  
Ngaphandle kokwaziswa mazombe kwejima lencwadi kamazisi, amahlelo enziwe kiwo woke amaphrovinsi ukuqinisekisa bona abafanele ukuvowuta benza iimbawo zencwadi kamazisi onebhakhowudi.

Ama-iri wokusebenza angezelelwe, ngokuya kweendingo zephrovinsi ngayinye. UmNyango ungavula ama-ofisi ukusuka ngo-07h00 ukufikela ngo-18h00 phakathi kweveke godu nokusuka ngo-08h00 ukuya ku-12h00 ngemiGqibelo. Isiqunto silele khulu esibaweni somphakathi.

Abasebenzi abangezelelweko nabo sele baqatjhiwe ukuqalana nesidingo esandako seencwadi zakamazisi.

Ebujameni lapho kunganama-ofisi weeNdaba zeKhaya, amayunithi abomakhambangendlwana angezelelweko afakiwe.

Amayunithi abomakhambangendlwana ayatholakala emaphrovinsini alandelako: 
?	Pumalanga Kapa
?	Tjingalanga Kapa
?	Tlhagwini Kapa
?	Tlhagwini-Tjingalanga
?	Freyistata
?	KwaZulu-Natal
?	Gauteng
?	Limpopo
?	Mpumalanga

Nawufuna ilwazi elinabileko, ukubawa imisebenzi namkha ukunikela ngemisebenzi, abanqophisi beemfunda bomnyango bangathintwa.   

Imininingwana yabanqophisi beemfunda ingendlela elandelako: 

?	Pumalanga Kapa           Nom. L Myataza               (043) 643 4699
?	Tjingalanga Kapa           Mm M.B. Mgxashe           (021) 462 4970
?	Tlhagwini Kapa              Nom Y Simons                 (053) 839 5404
?	Tlhagwini-Tjingalanga    (Mjaphethe) Nom M Madimakwane  (018) 
                                                                                        384 5443
?	Pumalanga Gauteng       Nom H Steyn                    (012) 324 1860
Tjingalanga Gauteng       Mm L S Makola                (011) 476 2382
?	Freyistata                         Nom R Ndema                 (051) 430 3664/6
?	KwaZulu-Natal                 Nom W E Delport              (031) 564 6411
?	Mpumalanga                    Nom R S Zitha                  (013) 753 8164
?	Limpopo                           Nom M V Mabunda          (015) 295 5220

UMSEBENZI OSELEKO 
7.	Abantu abanengi benze iimbawo zeencwadi zabomazisi kodwana azikathathwa ema-ofisini womNyango weeNdaba zeKhaya. Abomazisaba kufanele bathathwe ngokurhabekako. AmaLunga wePalamende ayabawiwa bona arhelebhe ekusatjalalisweni kwabo. 
8.	Abantu labo abangakathomi ukwenza iimbawo zabomazisi abanebhakhowudi kufanele bazenze msinya iimbawo zabo.

Umuntu ongaphasi kweminyaka eli-16 kufanele aphekelelwe lilunga lomndeni, ubuncani bakhona, elimdlula ngeminyaka elitjhumi elizakumenzela isibawo sokutlolisa ngemva kwesikhathi samabeletho. Lomuntu ngaphezu kwemitlolo yokusekela, uzakubawiwa bona enze isifungo (iforomo B1 288) ukuqinisekisa imininingwana yamabeletho.  

Abantu abangaphezu kwemiyaka ema-21 bangenza iimbawo ngokwabo zokutloliswa kwamabeletho okudlulelwe sikhathi. 

Ebujameni lapho imitlolo esekelako ingatholakaliko umbawi uzakuhlonywa imibuzo sikhulu somNyango khona kuzakuqinisekiswa ubutjhaba bakhe nelanga lamabeletho ngaphandle kokuzaza.

    
