﻿



IJIMA LOKUYELELLISA ENARHENI ZOMBELELE
IHLELO LOKUKHULISA ABENTWANA ABANGATJHEJWAKO
UmThetho-sisekelo uyatjho kobana omunye nomunye umntwana unelungelo lokuba nomndeni namkha ukufumana itjhejo elifaneleko. Abentwana abanganatjhejo elifaneleko basengozini yokuthloriswa, bahlale eentradeni namkha bakhahlunyezwe ngokusetjenziswa, namkha bakhukhuthiswe bayokuthengiswa. Ubulwelwe be AIDS ne HIV buragela phambii ekunyazeni iragelo phambili esele lenziwe enarheni yekhethu lokunakelela nokuvikela abentwana kunye nemindenabo. URhulumnde kufuze abe sebujameni bokunikela ngamalungelo weentandana kunye nabentwana ababuthakathaka, umphakathi kumele nawo ubandakanywe kobana abantu kunye nemindeni efuna Ukuthlogomela abentwana ekungasibi babo inikelwe ithuba lokwenza lokho.

Khuyini Ithogomelo lokukhulisa abentwana abangatjhejwako?
Ithlogomelo labentwana abangatjhejwako kubizwa ngomndeni oqakathekileko kunye nesizo lomntwana lezehlalakuhle kunye nomndeni ongahlali woke isikhatjhana namkha isikhathi eside. Kulisizo labentwana abangakhgoni ukuhlala nabazali babo ngebanga lokuthloriswa, lokungatjhejwa, lokuhlongakala kwabazali kunye nokungakhgoni kwesikhatjhana kwabazali ukuthlogomela abentwana. Lapho ke Umntwana ubekwa ezandleni zomuntu ongasimzali namkha umthogomeli womntwana. Umnqopho wethlogomelo lokutjheja abentwana abangatjhejwako kuvikela nokunakelela umntwana lokhu kwenziwa ngokobana kunikelwe ngekhaya elisebujameni obuphephileko kunye nelisebujameni obuhle bezamaphilo ngokukhambisana nesekelo elifaneleko elihlangabezana neemfuno zabentwana. Ukukhgonakalisa ubudlelwana phakathi komntwana, emndeninakhe kunye nakamanye amalunga womndeni kuyakhuthazwa kobana kukhuliswe ivikeleko lokuzwana komndeni ngomnqopho wokubuyisana kwabantu abathintekako nakwenzeka kubuyiswe umntwana emndeninakhe.

Abentwana abangabekwa ekhaya lokutlhogomela abentwana abangakatjhejwa
Kubonakele kobana abentwana bayalidinga ithlogomelo ngokuya kweKhotho yaBentwana elawulwa mThetho wokuNakelela umNtwana umThetho 74 ka 1983, njengobana sewutjhugululiwe. Loku kungafaka hlangana:
Umntwana olahliweko namkha ongakatjhejwa
Umntwana othloriswe ngokomzimba, ngokomseme, kunye nangokomkhumbulo namkha ongakaphathwa kuhle bazali bakhe namkha mthlogemelakhe
Umntwana oyintandana onganamzali namkha umthlogomeli loyo othlogonyela ngugogwakhe namkha ubamkhulwakhe nakha ezinye iinini
Umntwana onomzali namkha umthogomeli ongafunekiko; umntwana okhombisa ukuziphatha okungalawulekiko nakakhalinywa mzali wakhe namkha umthogomelakhe. Umntwana ohlala esitradeni.

Ngubani ongaba mzali ongasuye wamambala womntwana ongakatjhejwa?
Omunye nomunye umuntu ongasimzali wamambala womntwana angaba mzali ongasuye wamambala womntwana ongakatjhejwa?
Umuntu ongasimzali wamambala womntwana ingaba:
Mumuntu ophile tjha onikelwe igunya lokuttjeja umntwana
Ongakhgona ukubonelela ukuphepha nehlalakuhle yomntwana
Onerhuluphelo, nozibopheleleko ekuthlogomeleni kunye nekufezeni iimbophelelo zethlogomelo lelo
Ohlungwe ngusohlalakuhle ngendlela ekhethiweko yokobona uyafaneleka  kobana athlogomele umntwana ongasuye wakhe

Oneminyaka engaphezu kweli-18.

 UkuSekelwa nguRhulumende ngeeMali
Abazali ekungasibamambala bomntwana bangenza isibawo sokusizwa ngeemali ngurhulumende ngokukhambisana nokusebenza komThetho wokuSizwa kwezeHlalakuhle umThetho 59 ka 1992 kobana kondliwe umntwana. Abazali bamambala kumsebenzabo wokobana banikele ekuthlogomeleni umntwana ngokuya komlayo wokunikela obekwe yiKhotho yaBentwana. 

Ikambiso yokuhlalisa umntwana ekhaya lokuthlogomela abentwana abangakatjhejwa
Boke abentwana abadinga ithlogomelo kumele balethwe eenhlanganweni zehlalakuhle namkha ema-ofisini wezehlalakuhle. Usohlakuhle kumele aphenyisise kuhle kobana mbalambala umntwana uyalidinga ithlogomelo nesekelo kunye nevikeleko. Isinghonghoyilo ekhotho yabentwana sivulwa ngusohlalakuhle ngokuya kwesidingo somntwana. Usohlalakuhle, umntwana kunye nabazali ekungasibamambala bomntwana bazakuvela ngaphambikwe Komitjhanara yezeHlakuhle yaBentwana kobana athathe isiqunto ngokunikelwa indawo komntwana ebazalini engungasibo bamambala. UKhomitjhinara ukhupha umlayo okhambisana nomthetho wokuthlogonyelwa kwabentwana. Emva kobana lomlayo sewukhutjhiwe, usohlalakuhle urhelebha umndeni ongasiwo wamambala kobana bafake isibawo sokusizwa ngesondlo sabentwana abangaphasi kwethlogomelo labazali ekungasibo bamambala. Usohlalakuhle uragela phambili ngomsebenzakhe wokutjheja ihlakuhle emndenini ongasiwo wamambala womntwana kunye nomntwana. Itjhejo godu linganikelwa abazali bamambala bomntwana nangabe basaphila bebafuna ukubuyiselwa umntwanabo.

Iimphakamiso zomthetho
Kubonakele kobana umntwana kufuze atlhogonyelwe bekavikelwe ngokuya komThetho wokuThlogomela umNtwana isikhathi esithile. Abazali eyingasibo bamambala bontwana bazaba bazali besikhatjhana kobana batjheje umntwana. Abazali ekungasibo bamambala bontwana abanalungelo lokubabathogomeli, umzekelo, ukutlikitla ukuvuma ukutjhada komntwana. UMntwana ongakatjhejwa uhlala angaphasi kwelawulo lokuthlogomela abentwana iminyaka yakhe beyifikikelele e-18 emva kwalapho uyakhutjhwa ehlelweni lokuthlogonyelwa ngeenzathu ezithile. Umlayo wekhotho wenziwa iminyaka emibili nawuphelelwa sikhathi uyavuselelwa. Nakukhgonakala uyelulwa nguKhomitjhinara njalo ngemva kweminyaka emibili.

Iincwadi ezizintlabagelo ezifunekako
Leziincwadi ezizintlabagelo ziqakathekile nakwenziwa ikambiso yokuhlalisa umntwana ekhaya lokuthlogomela umntwana ongakatjhejwa:

Isitifiketi samabeletho somntwana; nangabe umntwana akasisisakhamuzi se-Sewula Afrika, umazizisi osemthethweni wenarha abelethelwe kiyo kungavunyelwa
Irapoti yesikolweni yomntwana- nangabe uyafunda
Umazisi  onebhakhowudi womzali ohlongozwako ongasuye wamambala engeweSewula Afrika
Nangabe umntwana yintandana, iintifiketi zokuhlongakala zababelethi bakhe
Kesinye isikhathi  , ama-afidavithi ayafuneka.










IMINININGWNA ENABILEKO YEEMFUNDA
UMNYANGO WEZOKUTHUTHUKISWA KOMPHAKATHI
 
 ISIFUNDA SAKWA KWAZULU -NATAL 
Hloko yomNyango
UmNyango WezeHlalakuhle kunye Nokuthuthukiswa KomPhakathi
Private Bag X27
Ulundi
3838
Umtato: (035) 874 3249
Ifeksi: (035) 874 3710

ISIFUNDA S- THLWAGWINI KAPA
Hloko yomNyango
UmNyango WezeHlalakuhle NokuThuthukiswa komPhakathi

Private Bag X5042
Kimberley
8300
Umtato: (053) 874 9177
Ifeksi: (053) 871 2441

ISIFUNDA LIMPOPO 
Hloko yomNyango
UMnyango WezamaPhilo kunye NokuThuthukiswa koMphakathi
Private Bag X9302
Polokwane
0700
Umtato: (015) 293 6000
Ifeksi: (015) 293 6211/6220

ISIFUNDA SETHLAGWINI- TJHINGALANGA
Hloko yomNyango
UMnyango WezokuThuthukiswa koMphakathi, amaSiko kunye NemiDlalo
Private Bag X6
Mmabatho
2735
Umtato: (018) 387 0100
Ifeksi: (018) 384 5967

ISIFUNDA SEGAUTENG 
Hloko yomNyango 
UmNyango WezoThuthukiswa KomPhakathi 
Private Bag X35
Johannesburg
2000
Umtato: (011) 355 7600
Ifeksi: (011) 492 1094

ISIFUNDA SEPUMALNGA-KAPA
Hloko yomNyango 
UmNyango WokuThlogonyelwa komPhakathi NoKulwa NeNdlala
Private Bag X9112
Cape Town
8000
Umtato: (021) 483 5045
Ifeksi: (021) 483 4783

ISIFUNDA SEFREYISTATA
Hloko yomNyango
UMnyango WezokuThuthukiswa KomPhakathi 
Private Bag X20616
Bloemfontein
9300
Umtato: (051) 409 0555
Ifeksi: (051) 407 0753

ISIFUNDA SEMpumalanga 
Hloko yomNyango
Umnyango wezamaPhilo NokuThlogonyelwa KomPhakathi
Private Bag x11285
Nelspruit
1200
Umtato: 013 766 3031
Ifeksi: 013 766 3463








ISIFUNDA SEPUMALANGA-KAPA
Hloko yomNyango
UMnyango WezokuThuthukiswa KomPhakathi
Private Bag X0039
Bisho
5605
Umtato: 040 608 5810
Ifeksi: 040 639 1033


IMINININGWANA YOKUTHINTANA YOMNYANGO OMKHULU WEZOKUTHUTHUKISWA KOMPHAKATHI

UMnqophisi-Zombelele
UMnyango WezokuThuthukiswa KomPhakathi
Private Bag X901
Pretoria
0001
Umtato: (012) 312 7500
Ifeksi: (012) 312 7837/ (012) 312 7703
Namkha
Umtato: (012) 312 7386
Ifeksi: (012)323 3733

. e t y. To g e t h e r

