﻿IsiNdebele

Ingcenye 3

IMIBUTHANO YABASEBENZISI BAMANZI (AMA-WUA)

Khuyini umbuthano wabasebenzisi bamanzi? 
I-WUA mbuthano ohlonywe ngokuya komthetho wepalamende nguNgqongqotjhe ngaphasi komThetho wesiTjhaba wamaNzi. I-WUA mbuthano wokubambisana wabasebenzisi bamanzi abarhalela ukwenza imisebenzi ekhambelanako yamanzi khona bazakuzuza boke. Lombuthano wonganyelwe yikomiti yokuphatha. 

Khuyini umnqopho we-WUA? 
Umnqopho we-WUA kukghonakalisa abantu emphakathini ukuhlanganisa abanakho (imali, amakghono wabo nelwazi) ukwenza ngcono imisebenzi ekhambelana namanzi. Ngokusebenzisa i-WUA amalunga angazuza ekutjhejeni iindingo zabo zendawo nalokho okuqakathekileko kiwo. 

Ama-WUA asebenza ezingeni elineqintelo lendawo. Ama-WUA anganikela ngendlela yokufezakalisa iqhinga lokuphathwa kokukhongozela ezingeni lendawo. Ama-WUA godu anendima eqakathekileko okufanele ayidlale ngokuya kokuqedwa komtlhago nokunikela isiqiniseko sokuba khona kokudla. 

Ubujamo bangokomthetho be-WUA
* I-WUA yihlangano ezijameleko nenamandla womuntu wemvelo wokusebenza ngokuzeleko, ngaphandle kwalawo mandla anganikelwa abantu bemvelo namkha angakhambisani nomThetho wesiTjhaba wamaNzi. Lokhu kutjho bona i-WUA ingenza zoke izinto umuntu angazenza, ezifana nokuvula i-akhawunti yebhanka, yenze iimvumelwano zokunikelwa nokunikela nokuboleka imali. I-WUA ingadosela umuntu ekhotho imudle imali namkha nayo ingadoselwa ekhotho. 
* UmThetho wesiTjhaba wamaNzi kanye nomthethosisekelo ilawula ukuphathwa nokusebenza kwe-WUA njengehlangano.

Imihlobo ehlukeneko yama-WUA 
UmThetho unikela ngokuhlonywa kwama-WUA wokusetjenziswa kwamanzi njengombana kuhlathululwa emThethweni. Kodwana, kunemihlobo emibili yama-WUA angahlonywa, okungilawa, yi-WUA ekoro yinye ne-WUA eenkoro zinengi. 

I-WUA ekoro yinye
(Emerging farmer) - Umlimi osakhasako
(Emerging farmer) - Umlimi osakhasako
(Emerging farmer) - Umlimi osakhasako

I-WUA ekoro yinye isebenzela ukufeza iinrhuluphelo zesiqhema sabasebenzisi abafanako.  Isibonelo, isiqhema sabalimi abasakhasako sokuthelelela singahloma i-WUA ekoro yinye namkha isiqhema esinerhuluphelo yokulawula ukusetjenziselwa ukuzithabisa njll. 

I-WUA eenkoro zinengi  
(Irrigation farmer) ? umlimi osezelako
(Mining) ? iimayini
(Forestry) ? zamahlathi
(Nature reserve) - indawo yokubulunga imvelo 

I-WUA eenkoro zinengi isebenzela ukufezakalisa iinrhuluphelo begodu yenzela ihlanganisela yabasebenzisi abahlukeneko bamanzi, abafana nebezokubulunga, zamahlathi, beemayini nebezokusezela ngokuhlanganyela.

Irhuluphelo ingabonakala khulu ngokuhlonywa kwama-WUA ngeminqopho emine emikhulu (nanyana kungaba nabanye):
* ngokuthatha nokusebenzisa amanzi ngomnqopho wokuthelelela ekulimeni kokuziphilisa nekokwenza imali
* emisebenzini yokwehlisa ukugeleza kwemilanjana (efana nezamahlathi) 
* ekuphathweni nekulahlweni kwesila nesila emamanzi
* ekulawuleni ukusetjenziswa kwamanzi ngomnqopho wokuzithabisa kanye newebhoduluko.

Ihlonywa njani i-WUA?
I-WUA ihlonywa nguNgqongqotjhe ngokuya kweenkambiso ezibekwe emThethweni wesiTjhaba wamaNzi. 

Kungaba nguNgqongqotjhe namkha abadlalindima abangathoma ikambiso yokuhloma i-WUA.  

Kunini lapho uNgqongqotjhe angahlongoza ukuhlonywa?
Ubujamo lapho uNgqongqotjhe angahlongoza ukuhlonywa kwe-WUA abukavezwa emThethweni. Kodwana, uNgqongqotjhe uvamise ukuhlongoza ikambiso lapho i-WUA ingahlonyelwa ukuhlangabezana neenrhuluphelo zesitjhaba. Ibhokisi elingenzasi libeka iimbonelo ezingaba serhuluphelweni yesitjhaba. 

Ilawulo lendawo lehlelo lombuso
UNgqongqotjhe angafisa ukudlulisela ukusebenza, ukugcinwa nokulawulwa kwehlelo lombuso emphakathini wendawo. Lokhu kukghoneka khulu lokha ihlelo nalakhiwe khona kuzakuzuza woke umphakathi othintekako begodu lingaphathwa kuhle yi-WUA efaneleko.

Ukusekela abalimi abasakhasako 
UNgqongqotjhe angafisa ukusekela iinsungulo ezenziwa ngeminye iminyango yombuso ngokuya kokuhlaliswa butjha kwabalimi abasakhasako namkha ukuthuthukiswa kwamaphrojekthi wokulima wokuziphilisa.  
Ukuphuhlisa ukukhambelaniswa kwetuthuko  yemithombo 
Lapho kunetuthuko engakhambelaniko yemithombo ethileko, uNgqongqotjhe angaqunta ukuhloma i-WUA ukukghonakalisa ilawulo elingcono nokubalekela ukulwa okungavela. 

Ukubonisana nomphakathi 
* i-WUA ihlonywa ngemva kokubonisana nomphakathi. 
* nayikuthi uNgqongqotjhe wenza ukubonisana nomphakathi, iindleko zokubandakanya zingabhadelwa yi-WUA nasele ihlonyiwe.
* i-WUA ngomnqopho othileko ingahlonywa ngokujalekileko ngemva kokwenziwa kwesiphakamiso kuNgqongqotjhe senziwa ziinqhema ezithintekako.
* uNgqongqotjhe angafuna umuntu namkha iinqhema bona zilethe isiphakamiso sokubhadelwa kweendleko nakuboniswana nomphakathi kusese nesikhathi.

Isiphakamiso sokuhlonywa kombuthano wabasebenzisi bamanzi 
* sesinye nesinye isiqhema sabasebenzisi bamanzi singaletha kuNgqongqotjhe isiphakamiso sokuhlonywa kwe-WUA.
* uMnqophisi Mazombe womNyango weeNdaba zamaNzi namaHlathi angarhelebha abasebenzisi bamanzi ukwenza isiphakamiso. 

Ngikuphi okufanele kufakwe esiphakamisweni?  
Isiphakamiso kufanele sifake zoke izinto ezitholakala emThethweni: 
* amabanga wokwenza isiphakamiso
* isiphakamiso segama lombuthano
* isihlongozo sendawo yokusebenzela yombuthano
* isihlongozo semisebenzi yombuthano 
* lapho kufaneleko, ihlathululo yemisebenzi ekhona kwanjesi namkha ehlongozwako yamanzi endaweni ehlathululiweko
* ihlathululo yelayisense yabasebenzisi bamanzi namkha igunya amalunga ahlongozwako analo namkha ahlose ukulibawa
* isihlongozo somthethosisekelo wombuthano
* ihlathululo yokobana umthethosisekelo uzakuhluka njani esibonelweni (isibonelo somthethosisekelo) esitholakala emThethweni
* irhemo lamalunga ahlongozwako namkha amahlangothi wamalunga wombuthano
* ihlathululo yokubonisana okwenziweko ukuthuthukisa isiphakamiso nomphumela wokubonisana lokho.

Graphics page 30
(What consultation happened?) - Ngikuphi ukubonisana okwenziweko? Kwaba namphumela muphi?
(Are of operation) ? Indawo yokusebenzela
(Water works) ? Imisebenzi yamanzi
(Name of WUA?) ? Igama le-WUA?
(Proposal to establish a WUA) ? Isiphakamiso sokuhloma i-WUA
(Water use) ? Ukusetjenziswa kwamanzi
(Licences / authorization) ? Amalayisense / ukugunyaza
(Proposed activities) ? Imisebenzi ehlongozwako
(Constitution) ? Umthethosisekelo 
(Members) -  Amalunga 

(When will the Minister approve the establishment of a WUA?) ? UNgqongqotjhe uzakuvumela nini ukuhlonywa kwe-WUA? 

UNgqongqotjhe uzakuvumela ukuhlonywa kwe-WUA nayikuthi i-WUA iphuhlisa iminqopho ebekwe ngaphasi komNqopho womThetho wesiTjhaba wamaNzi. Leminqopho ifaka izinto ezifana:  
* nokuvikelwa, ukusetjenziswa, ukubulungwa, ukuphathwa nokulawulwa kwemithombo yesitjhaba yamanzi 
* nokuhlangabezana neendingo zokuphila zabantu zesizukulwana sanjesi nesizako
* nokuphuhlisa ukusebenzisa ngokulingana, kuhle, okudzimeleleko nokunenzuzo kwamanzi
* nokuthuthukisa ituthuko kezokuhlalisana nakezomnotho, kanye 
* nokuvikela iinlwana neentjalo eziphilisana ngemanzini.

Isihlongozo sokuhloma i-WUA kufanele sikhambisane neQhinga lokuPhathwa kokuKhongozelwa kwamaNzi le-CMA.

Enye yezinto ezizakufakwa esihlongozweni sihlongozo somthethosisekelo we-WUA. 

UmThethosisekelo we-WUA
UmThetho wesiTjhaba wamaNzi ubeka iindaba okufanele zitjhejwe emthethwenisisekelo we-WUA. UmThetho (Tjhejuli 5) godu ufaka isihlongozo somthethosisekelo esingasetjenziswa njengesisekelo somtlamo womthethosisekelo. 

Ngaphasi mtlamo wezinto umthethosisekelo we-WUA okufanele uzitjheje:

UMTHETHOSISEKELO WOMBUTHANO WABASEBENZISI BAMANZI 
(Name of organization) - Igama lombuthano 
(Objectives of association) - Iminqopho yombuthano 
(Principal functions of associations) - Imisebenzi emikhulu yombuthano
(Ancilliary functions of associations) - Imisebenzi emincani yombuthano   
(Founding members) ? Amalunga asungula umbuthano 
(Membership of association) ? amalunga wombuthano 
* (procedures and requirements for admitting new members to the association) - ikambiso neemfuneko zokwamukela amalunga amatjha wombuthano
* (voting powers of members) - amandla wokuvowuta wamalunga 
* (procedures for terminating membership) ? iinkambiso zokuphelisa ubulunga

Ukukhethwa nokuvowuta kwamalunga weKomiti yokuPhatha
* iinkambiso zokukhethwa kwekomiti yokuphatha

Ukuqatjhwa kwabasebenzi
* iinkambiso zokuqatjhwa kwabasebenzi bombuthano

Ukubuthelelwa kweemali zokubolekwa
* iinkambiso zokutholwa kweemali zokubolekwa 

Iimali ezibhadelwa ngokuboleka imali nokubuthelelwa kwazo
* iimbopho zeemali zamalunga ehlanganweni 

Umbiko wonyaka 

Ukupheliswa kombuthano 

Iingezelelo:
* IRHEMO LAMALUNGA ASUNGULA UMBUTHANO
* IRHEMO LAMALUNGA
* IHLATHULULO LEENDAWANA NOBUJAMELI EBUPHATHINI
* IKOMITI 






Ukwenza isibawo semisebezi ye-WUA
Nanyana umtlamo womthethosisekelo we-WUA ufaka hlangana imisebenzi embalwa ye-WUA, lokhu akutjho bona i-WUA izakuba nalemisebenzi lokha nayihlonywako. 

Labo abenza  isibawo sokuhloma i-WUA kufanele njengehlangothi lekambiso yokuhloma bangenza isibawo ngokomthetho semisebenzi ezakudluliselwa ku-WUA. Lokhu kungenziwa ngencwadi ekhambisana nesibawo ekufanele sitjhejwe.   

UmThethosisekelo we-WUA 
Umthethosisekelo owamukelwe yi-WUA unesibopho kiwo woke amalunga.

(Covering letter)- Incwadi ekhambisana nesibawo
Isibawo semisebenzi ezakudluliselwa ku-WUA
 
(Proposal) - Isihlongozo 
Esenziwa kuNgqongqotjhe weeNdaba zamaNzi namaHlathi 

UNgqongqotjhe angafuna bonyana iinjamiso zokungezelela zifakwe emthethwenisisekelo we-WUA. Leziinjamiso kufanele zamukelwe malunga wombuthano begodu zivunye nguNgqongqotjhe ngaphambi kobana i-WUA isebenzise amandla wayo namkha yenze imisebenzi yayo. 

 Sekelo bani elizakunikelwa nguNgqongqotjhe ekuhlonyweni kwe-WUA? 
UMnqophisi mazombe womNyango weeNdaba zamaNzi namaHlathi uzakunikela isekelo:
> Ebantwini abafuna ukuhlahlwa ekwenzeni isihlongozo sokuhloma i-WUA ngokuya: 
* ngokuhlathulula indawo yokusebenza
* ngokubeka ubunjalo nobukhulu bemithombo yamanzi ezakulawulwa, kanye 
* namandla nemisebenzi ezakufuna ukudluliselwa ku-WUA.

> Imiphakathi enganakghono lokuhlela nokwenza amahlelo afunekako wehlangano. Khulu khulu irhelebho elinganikelwa lapho ituthuko (efana nokuhlonywa kwabalimi abasakhasako) ifuna ukuphuhliswa ngokuhlonywa kwe-WUA. 

 Ukutjhugululwa kwamabhodo wokusezela
Woke amabhodo wokusezela namabhodo wokulawulwa kwamanzi angaphasi komhlaba abekakhona ngaphambi kokuthoma komThetho kufanele atjhugululwe abe ma-WUA. Amanye amabhodo wamanzi ahlonywe ngokuya komThetho wamanzi wokuthoma weminqopho yokuseza ifuyo nayo izakutjhugululwa ibe ma-WUA. 

Eqinisweni ukutjhugululwa kwamabhodo wokusezela kutjho bona kufanele atjhugulule indawo yawo yokusebenza nesakhiwo sawo sokuphatha bona sibe ngesijamele imihlobo yoke yendawo, ngokuya komhlobo nobulili.

Kungebangalani kufuneka itjhuguluko? 
ISewula Afrika inomlando wokufikelela ngokungalingani emithonjeni. Itjhuguluko lingenye yeendlela zokufikelela ukulingana. UNgqongqotjhe ukhuphe imihlahlandlela ngokubunjwa kwekomiti yobuphathi bebhodo yokuthelelela etjhugulukileko. 

Isekelwa njani ngeemali i-WUA?
Ikghono le-WUA lokuzisekela ngeemali liqakathekile ebukhoneni bayo. Ukuhlonywa kwe-WUA kukghoneka kuphela nayikuthi amalunga ayakghona ukubhadela iindleko zayo zokuphatha kanye nokusebenza neendleko zokugcina imisebenzi yokusungula ekhambelana ne-WUA. I-WUA ngakho isekelwa ngeemali ezibhadelwa malunga ezibizwa ngokuthi ?ziimali zokusetjenziswa kwamanzi?. Eminye imithombo engaba khona yesekelo leemali ifaka: 
> Inzuzo ebuya emisebenzini yamanzi eyenziwako,
> Irhelebho lezeemali labunqopha elibuya emNyangweni weeNdaba zamaNzi namaHlathi namkha elibuya ku-CMA
> Eminye imithombo ehlangabezana neemfuno zomThetho efana namahlelo werhelebho namkha irhelebho ngokusekela ngeemali.

I-WUA ingahlola ngonyaka iimali ezibhadelwa malunga nayikuthi umthethosisekelo wayo uyakuvumela lokhu. Leziimali kufanele ziquntwe ngokuya kweqhinga lokubeka amanani wokusetjenziswa kwamanzi abekwe nguNgqongqotjhe.  

UNgqongqotjhe godu anganikela i-WUA irhelebho leemali ngeminqopho yokufikelela iminqopho yomThetho wesiTjhaba wamaNzi (kuye ngokuthi imithetjhwana esemthethweni ithini).

UmNyango wenze umthethomgomo wokunikela irhelebho leemali kubatheleleli abakhona nalabo abatjha beenqhema egade zidinywe amathuba ngaphambilini abamalunga we-WUA.

Ngaphambi kokunikela ngerhelebho leemali, uNgqongqotjhe kufanele atjheje okulandelako: 
> Isidingo sokulingana;
> Isidingo sokwenzela izinto emkhanyweni;
> Isidingo sokulungisa imiphumela yebandlululo eladlulako lobutjhaba nobulili; 
> Umnqopho werhelebho leemali;
> Ubujamo beemali balowo othola irhelebho;
> Isidingo sokuvikelwa kwemithombo yamanzi.



Ukuziphendulela kwe-WUA 
Umthethosisekelo we-WUA kufanele unikele ngokukhonjwa kweKomiti yezokuPhatha kanye noSihlalo neSekela lakaSihlalo. 

IKomiti yezokuPhatha iziphendulela bunqopha emalungwini we-WUA. I-WUA iziphendulela ngokubanzi kuNgqongqotjhe. Nayikuthi uNgqongqotjhe udlulisela ukweluswa kwemisebenzi ye-WUA ku-CMA, i-WUA izaziphendulela ku-CMA.

Ngiziphi iindima neembopho ze-WUA? 

Imisebenzi ye-WUA iyame ekuvunyweni komthethosisekelo wayo. 

Umthethosisekelo we-WUA unganikela ngemisebenzi elandelako eyenziwa yi-WUA:
> ukukhandela ukumotjhwa kwamanzi abuya emithonjeni yamanzi.
> ukuvikela imithombo yamanzi.
> ukukhandela ukusetjenziswa kwamanzi okungasi semthethweni.
> ukusuka namkha ukuhlela ukususwa kokukhandela okungasi semthethweni okubekwe endleleni yamanzi.
> ukukhandela isenzo esinye nesinye esingasi semthethweni esingehlisa ikhwalithi yamanzi kweminye neminye imithombo yamanzi.
> ukwelusa mazombe imithombo yamanzi.
> ukwelusa ukugeleza kwendlela yamanzi ngo:
* kuhlwengisa indlela yawo;
* kwehlisa ingozi yomonakalo enarheni nakungaba neenkhukhula; kanye 
* nokutjhugulula indlela yamanzi ibuyele ebujameni bangaphambili lapho beyitjhugululwe ngonobangela wemvelo.

> Ukuphenyisisa nokurekhoda: 
* Ubunengi bamanzi emazingeni ahlukeneko endleleni yawo;
* Iinkhathi lapho lokha; kanye 
* neendawo lapho amanzi angasetjenziswa ngomunye nomunye umuntu ovunyelwe ukusebenzisa imithombo yamanzi. 
> Ukwakha, ukuthenga namkha ukufunyana, ukulawula, ukusebenzisa nokugcina imisebenzi yamanzi ethathwa njengefaneleko:
* ekuqedeni amanzi ephasini; kanye 
* nekunikeleni ngamanzi ukuthelelela inarha namkha eminye imnqopho.

> Ukwelusa nokulawula ukusatjalaliswa kwemithombo yamanzi ngokuya kokusebenzisa okufaneleko, ngokwakha nokugcina izinto:
* zokulinganisa nokuhlukanisa; namkha 
* zokulawula ukukhanjiswa ngenye indlela ukugeleza kwamanzi.

Amandla nemisebenzi engezelelweko
Ama-WUA angadluliselwa amandla nemisebenzi engezelelweko yi-CMA namkha uNgqongqotjhe.    

(Power or function) ? amandla namkha umsebenzi
(Minister of Water Affairs & Forestry) ? uNgqongqotjhe weenDaba zamaNzi namaHlathi
(Power or function) ? amandla namkha umsebenzi
(Delegated) -  adluliselwe 
(Delegated) -  adluliselwe 

I-WUA kufanele ithokozwe ngeendleko ezithole ngesibanga sokudlulisela phambili amandla nemisebenzi engezelelweko.  

Khuyini ubuhle kubasebenzisi abasungula i-WUA? 
Ubuhle kubasebenzisi be-WUA buzakuyama emnqopheni i-WUA eyahlonyelwa wona. 

Kilobu bujamo amahlelo wokuthelelela kubalimi abangenisa imali namkha abasakhasako, ngokuhloma i-WUA benza kukghonakale isebenziswano ngokubambisana ezingeni lezomnotho elabelwana malunga. Ituthuko yemisebenzi ngamunye emincani ayisebenzi kuhle ngakwezeemali. 

Kilobu bujamo ama-WUA ahlonyelwe ukulawula ukusebenzisela ukuzithabisa, inzuzo kukobana inhlangano yinye ithatha ukuziphendulela ekusetjenzisweni komthombo wamanzi othileko ngomnqopho wokuzithabisa. Lokhu kuvumela i-WUA ukwenza ukukhambelanisa okufaneleko nokulinganisa iinrhuluphelo zabasebenzisi abahlukeneko khona kuzakubalekelwa ukungezwani. Lokha isiqhema nasifuna ukuhloma i-WSA ngomnqopho wokusetjenziswa okuthileko kwamanzi, kufanele kokuthoma bafunisise bona ingabe i-WUA  iletha ubuhle obaneleko kumalunga. Ubulunga be-WUA buyangokuzithandela, ngakho nayikuthi i-WUA ayinikeli ngenzuzo efaneleko, angeze yakghona ukugcina amalunga wayo (tjheja bona ubujamo obuthileko bungasebenza nawenza isibawo).    

Ukuphathwa nokusebenza kwe-WUA 
Itjhejuli 5
UMTHETHOSISEKELO WOMTLAMO WOMBUTHANO WOKUSETJENZISWA KWAMANZI

Itjhejuli 5 yomThetho wesiTjhaba wamaNzi ulawula ukusebenza kwe-WUA, ukufika lapho kuqunte uNgqongqotjhe. 

Tjhejuli 4 
UKUPHATHWA NOKUTLANYWA KWEENHLANGANO ZOKUSETJENZISWA KWAMANZI 
Tjhejuli 4 yomThetho wesiTjhaba wamaNzi yenza iinjamiso ezizeleko zokuphathwa nokusebenza kwe-WUA. 

UMTHETHO WESITJHABA WAMANZI (umThetho wenomboro 36 ka-1998). 

Amandla kaNgqongqotjhe ngokuya kwama-WUA
> uNgqongqotjhe ngemva kokubonisana nombuthano wabasebenzisi bamanzi angalayela bona umuntu amukelwe njengelunga lombuthano ebujameni obuhle nobulinganako. 
> Ebujameni obuthileko uNgqongqotjhe angangenelela ekusebenzeni kwe-WUA. UNgqongqotjhe wenza lokhu ngokulaya i-WUA bona yenze isenzo esithileko. Nayikuthi i-WUA ayikhambisani nomlayo, isekelo leemali okufanele litholwe yi-WUA lingabanjwa beyihlangabezane nomlayo. 
> UNgqongqotjhe angaphelisa isikhathi sokusebenza kwelunga lekomiti yezokuphatha ngokunikela i-WUA isaziso nelunga elithintekako. Ebujameni obunjalo uNgqongqotjhe godu angahlela bona isikhundla esivulekilekweso ekomitini yokuphatha sizaliswe.
> Nayikuthi i-WUA iyabhalelwa kukhambisana nomlayo, uNgqongqotjhe angathatha imisebenzi yayo bekube sikhathi lapho i-WUA ikhambisana nomlayo. UNgqongqotjhe angabuyisa zoke iindleko ezitholakele nakusetjenzwako ngesikhathi se-WUA.

Ukwemukwa ubujamo bangokomthetho kwe-WUA
UmThetho wesiTjhaba wamaNzi ubeka bona uNgqongqotjhe angamuka i-WUA ubujamo bangokomthetho ngaphasi kobujamo obuthileko:
* ebujameni obubekwe mthethosisekelo wombuthano;
* nayikuthi imisebenzi yombuthano, ngokuvumelana nenye ihlangano yokuphathwa kwamanzi ihlanganiswa namkha ithathwa ngileyo hlangano yokuphathwa kwamanzi;
* nayikuthi kuzakurhelebheka ihlangano namkha amalunga wayo;
* Nayikuthi iphenyo eendabeni namkha ebujameni beemali buveza bona ukwemukwa ubujamo bangokomthetho bufanele;
* Nayikuthi uNgqongqotjhe uthethe amandla namkha umsebenzi wehlangano ngebanga lokungavumelani ngaphakathi kwekomiti yokuphatha namkha amalunga wayo   
* Nayikuthi ihlangano ayisasebenzi namkha ayisafikeleli imiphumela eqaliweko.

UNgqongqotjhe angayemuka ubujamo bangokomthetho i-WUA ngemva:
* kokuveza ilwazi ngokwemukwa ubujamo okuhlongozwako
* ngokumema imibono ngokwemukwa okuhlongozwako
* ngemva kokutjheja yoke imibono efunyenweko.


Yini umahluko phakathi kwe-CMA ne-WUA?



I-CMA                                                             
Ama-CMA aphathelene nokuphathwa kwemithombo yamanzi endaweni yoke yezokuphathwa kwamanzi. 

Water amangement area ? indawo yezokuphathwa kwamanzi
Local area ?indawo yekhaya 

* I-CMA yiBhodo yokuPhatha ejamele abadlalindima ababuya kiyo yoke indawo yokuphathwa kwamanzi.
* I-CMA izakwenza iQhinga lokuKhongozelwa kwamaNzi ukutjheja iindaba zemithombo yamanzi kiyo yoke indawo yokuphathwa kwamanzi.
* iQhinga lokuKhongozelwa kwamaNzi le-CMA linikela ngomhlahlandlela kuNgqongqotjhe bonyana kghani ama-WUA athileko angahlonywa nokuthi ngimiphi imisebenzi ezakuvunyelwa ukuyenza endaweni yokuphathwa kwamanzi. 

I-WUA
Ama-WUA ngokujayelekileko anerhuluphelo yendawo yekhaya.

* I-WUA ijamele irhuluphelo encani, okuvamise bona kube yikoro yabasebenzisi bamanzi abasendaweni ethileko.
* Amanye ama-WUA angajanyelwa eBhodini yokuLawula ye-CMA
          nemaKomitini wokuPhathwa
         kokuKhongozelwa kwamaNzi
* Ama-WUA anikela ngesakhiwo sendawo sehlangano esingasetjenziselwa ukufezakalisa iQhinga lokuPhathwa kokuKhongozelwa kwamaNzi endaweni yekhaya.
 
 

 

  



   

     
     
  



1


