ISINDEBELE 

I-dti

                                                                          [dti emblem]
                                                                          IPhiko Lerherho Lokusebenzisana Ngeenqhema Nelemisebenzi Yokusekela eSewula Afrika 











INCWAJANA YE-dti EMALUNGANA NOKUFIKELELEKA KWELWAZI


























 
                                OKUMUMETHWEKO  


1.	ISINGENISO .
2.	UMNQOPHO..
3.	ISAKHIWO NEMISEBENZI YE-dti
3.1   I-dti NGOKUPHELELA KWAYO .
      3.2   IMINQOPHO EMIKHULU, UMNQOPHO WEHLELO KANYE 		   NEMINQOPHO ELINGANISEKAKO
3.3	ISIJAMISO SESAKHIWO 

4.	IMINININGWANA YOKUTHINTANA NESIPHATHISWA SEZOKWAZISA     NAMASEKELA WEEMPHATHISWA ZOKWAZISA

4.1 ISIPHATHISWA SEZOKWAZISA. .
 4.2 AMASEKEKELA WEEMPHATHISWA ZOKWAZISA.
      4.3 AMA-ADRESI 
     
4.3.1	I-ADRESI YOKUPOSA.....................
4.3.2 	  I-ADRESI YOMAKHO............................................... 

    4.4   IWEBSAYITHI..................................................................
    4.5  IZIKO LOKURHELEBHA NGOMTATO LE-dti

5.	IINHLOKO NAMAKORO WELWAZI

5.1 AMAKORO WELWAZI NGAPHAKATHI KWE-dti
      5.2 IMITHETHO ELAWULWA YI-dti
5.2.1	Amabhizinisi, Ubunikazi Kanye Nendlela Yokuphatha
5.2.2	Ukurhwebelana Okuhle, Ukuphalisana Okuhle Kanye Nokuvikeleka Kwabathengi
5.2.3 	Amabubulo Alawulwako.

5.2.4	UKURHWEBELANA NEENARHA ZANGAPHANDLE 
        
   5.2.5 Amazinga 
   5.2.6 Ituthuko Nerhubhululo .. 

5.2.7	UKUVIKELEKA KOBUNIKAZINGQONDO 

6.	IMISEBENZI YOKWENZELWA ABANTU.

6.1 UKULAWULWA KWERHWEBELWANO LEENTJHABATJHABA.
6.1.1 	Ukutjhugululwa Kweemali Neemali Ezibuyiselwako
6.1.2	Ukuphikisa Nokutheliswa Kwepahla Ethengiselwa Ngaphandle
6.1.3	Ukulawulwa Kwepahla Ethunyelwa Nebuya Ngaphandle 
     
6.2	UKUTLOLISA NOKUHLOLA
6.2.1	 Ukutloliswa Kweenkamphani Nobunikazingqondo..
6.2.2	 Ukuphenya Nokuhlola 
6.3	ILWAZI, IINYELELISO NOKUKGHONAKALISWA

6.3.1	Amasiso Wangaphandle ..
6.3.2	Amabhizinisi Amancani 
6.3.3	Irhubhululo Lesayensi .
6.3.4	Ihlelo Le-SA Lokulinganisa Ikhwalithi.
6.3.5	Ukurhwebelana Namazwe Wangaphandle 
6.3.6	Amalungelo Wabathengi  ..

        6.4   IMALI YEHLOHLOMEZELO NEYETUTHUKO. 
6.4.1	Ukusekelwa Kwamasiso.
6.4.2	Ukuthuthukiswa Kwamabhizinisi Amancani 
6.4.3	Ukwandiswa Kommoya Wokuphalisana
6.4.4	Imikhumbulo Emitjha Netheknoloji.
6.4.5	Irhelebho Lokuthengisela Ngaphandle

7. ILWAZI ELIVAME UKUTHOLAKALA (NGE-WEBHSAYITHI YE-
     dti)
    7.1 Amasiso..
7.1.1	Kubayini Kufuze Kusisiswe e-SA.
7.1.2	Ibhoduluko Lezelawulo..
7.1.3	Ukwakha Nokusebenza e-SA
7.2	IRHELEBHO LOKUTHENGISELA IINARHA ZANGAPHANDLE
         7.2.1 Iragwa Njani Ibhizinisi eSewula Afrika..
     7.3     UKUTHOMA IBHIZINISI.    
         7.3.1 Ithonywa Njani Ibhizinisi..
         7.3.2 Ukuphathwa Kwebhizinisi
         7.3.3 Amathuba Webhizinisi.
         7.3.4 Ukusekeleka Kwebhizinisi..
    7.4      UKUKHULISA IBHIZINISI 
          7.4.1 Ikhuliswa Njani Ibhizinisi.
          7.4.2 Ukuphathwa Kwebhizinisi..
          7.4.3 Ukusekeleka Kwebhizinisi.
    7.5     UKUTHENGISELA IPAHLA EENARHENI ZANGAPHANDLE   
7.5.1	Funda Ukuthengisela Ngaphandle.
7.5.2	Tlolisela Ukuthengisela Iinarha Zangaphandle
7.5.3	Ihlohlomezelo Yokuthengisela Iinarha Zangaphandle.
7.5.4	Amangeno Eemakethe Zangaphandle .
7.5.5	Iinhlangano Zokuthengisela Eenarheni Zangaphandle.. 
              
7.6	AMABHIZINISI AMAKHULU.
7.6.1	Ibhoduluko Lezokulawula E-SA.
7.6.2	Ukutlolisa Nokunikelwa Amandla.
7.6.3	Ihlohlomezelo..                           
          
7.7	UKUSEBENZISANA NE-dti .
7.7.1	Iinqhema Zerhuluphelo Yezomnotho

7.8. UKUVIKELWA KWABATHENGI 
7.8.1	Ihlalakuhle Yabathengi Be-SA
7.8.2	Amalungelo Wabathengi
7.8.3	Ububalekelo
7.8.4	Iinqhema Zeenlilo Zabathengi
              
7.9	UMNOTHO WESEWULA AFRIKA
7.9.1	Ubukhulu .
7.9.2	Ukukhula/Ukuhluma
7.9.3	Amakoro
7.9.4	Irhwebo
7.9.5	Amasiso Nokubulunga    
7.9.6	Intengo
7.9.7	Imisebenzi
7.9.8	Ukungalingani
7.9.9	Ikomba Yezomnotho
7.9.10	Imithombo Yamandla

7.10 	I-dti
7.10.1  I-dti Ngokuphelela Kwayo.
7.10.2	Abakhambiphambili Bomnotho..
   
7.11	AMAHLELO..
      7.11.1 Ukujamiseka Kwehlangano.
7.11.2	Abantu Bekhethu..
7.11.3	Ubufakazi Bepumelelo Ye-dti..
7.11.4   Umbiko Womnyaka We-dti
7.11.5	Ukusebenzisana Ne-dti
7.11.6	Isiqhema Seenhlangano Ze-dti..

7.12	IMINIKELO

7.12.1	Iimvumelwana Zokurhwebalana Namazwe Ngamazwe
7.12.2	Ukuphathwa Kwerhwebelwana Lamazwe Ngamazwe
7.12.3	Umthetho Nemithetholawulo
7.12.4	Ukurejistara Nokuhlola
7.12.5	Ilwazi, Iinyeleliso Nokughonakaliswa
7.12.6	Iimali Zehlohlomezelo Nezokuthuthukisa...
7.12.7	Amahlelo
7.12.8	Umthethokambiso, Imithetjhwana Nokurhwebelana Kwamazwe Ngamazwe
7.12.9	Iinsiza Ezifakelelelwa Ukuthuthukisa
7.12.10	Ituthuko
7.13	IINDABA NEZEHLAKALO
7.14	IZEHLAKALO ZE-dti 
7.15	IINDABA ZAMABUBULO/ZAMAFEMU
7.16	IMITLOLO
7.17	IMIBUZO YEPALAMENDE 
7.18	IINKULUMO
7.19	IIMEMEZELO ZEEMBIKIINDABA/ZEENDABA
7.20	UKUZWA OKUVELA EEMBIKINIINDABA

8. IKAMBISO YESIBAWO

8.1	Ikambiso
8.2	Iimali Ezibhadalwako.
8.2.1	Iimali Ezibhadalwa Eenhlanganweni Zomphakathi.

9.	UKUVUNYELWA/UKWALIWA KWEEMBAWO..
9.1	Ukwaliwa Kwesibawo
9.2	Isibawo Sokudlulela Phambili

10.	IKOMBA YEKOMITJHINI YAMALUNGELO WOBUNTU 
11.	UKUHLANGANYELA KWABABELANI
12.	IINHLOMELELO

12.1	IFOROMO A..
12.2	IFOROMO B .


 

1.  ISINGENISO                                                                                                     

UmThetho wenomboro 2 ka-2000 oKhuthazela ukuTholakala kwelwAzi (umThetho) wabethwa ngomhlaka 9 kuMatjhi 2001, wanikela ihlangano namkha isijamiso somphakathi namkha ihlangano yangeqadi nanyana ngiliphi ilungelo lomthethosisekelo lokuthola ilwazi elifunekako lokuragwa nokuvikelwa kwamalungelo nanyana kungaba ngimaphi. La kwenziwa khona isibawo ngokomThetho, ihlangano ekwenziwa kiyo isibaweso inesibopho sokuveza ilwazi elinjalo, ngaphandle kwala umThetho uthi khona ilwazelo alikavunyelwa ukuvezelwa nanyana ngubani. 

UmThetho uyayitjho ikambiso ekufuze ilandelwe ekwenziweni kwesibawo esinjalo. Incwajana le inqophe ukukhuthaza isiko lokwenzela izinto emkhanyweni nangendlela enokuziphendulela emNyangweni wezeRhwebo namaBubulo (i-dti) ngokunikela ilungelo lokuthola ilwazi elifunekako lokuragwa nokuvikelwa kwamalungelo womuntu namkha wehlangano. Nakuzakukghonakala ukukhuthaza ukulawuleka kuhle kweenhlangano zomphakathi, kuyafuneka ukuqinisekisa ukuthi omunye nomunye uhlonyiswe ngamandla afaneleko, abe afundiseke ukuzwa amalungelo wakhe ngokomThetho. 
Nokho-ke iSahluko 9 somThetho siyavuma ukuthi ilungelo lokuthola ilwazi angeze lasebenza ngaphandle kokuba nemibandela nokulinganiselwa, begodu kufuze bona ulawulwe ziinlinganiselo ezivumakalako, ezibala nalokhu okulandelako, kodwa nokho ezingapheleli kikho: 
	Ukulinganiselwa okunqophe ukuvikeleka okulingeneko kwezinto zangeqadi;
	Iiindaba zerhwebo ezisifuba; kanye 
	nokulawuleka okuhle nokuphumelelako; begodu 
	okwenzeka ngendlela okulinganisa ilungelwelo namanye amalungelo, sekubalwa namalungelo anjengalawo aseVikelwenimalungelo esemThethwenisisekelo. 

ISahluko 14 somThetho sibophelela iinhlangano zomphakathi ukutlola iNcwajana ezakusiza abantu ukuthola ilwazi eliphethwe yihlangano yomphakathi nebeka ubuncani bemibandela incwajana leyo ekufuze bona iyizalise. 
Nokho-ke i-dti seyitjhwile ukuthi izakulinga ukusebenzela emkhanyweni, begodu inande yazisa ngokukhululekileko amabhizinisi, abathengi kanye nomphakathi nje woke ngemitlolo, izaziso, ne-website ye-dti ngeziko lokuthola ilwazi ngomtato.

2. 	UMNQOPHO                                                                                                         

Incwajana le inqophe ukunikela umbawi, ngokusizwa mthetho, ngemininingwana yokuthintana nekambiso efaneleko yokuthola ilwazi elithileko ku-dti. 

Incwajana le godu ilinga nokunikela umbawi umkhanyo opheleleko wesijamiso, imisebenzi ebekelwe ukwenziwa, imisebenzi eyenzelwa abantu kanye nekomba yerherho lelwazi le-dti ukusiza umbawi kobanyana akghone ukuthola indawo la angathola khona ilwazi elifunekako. 

Incwajana le godu inikela namaforomo afunekako neemali ezibhadalelwa ukubawa ukuthola ilwazi. 


3. 	ISAKHIWO NEMISEBENZI YE-dti                                         
3.1 	Isithombe Esikhanyisa I-dti 
 
Umnqopho we-dti kudosa phambili nokukghonakalisa ukuvulwa kwamathuba womnotho obambelelako nemisebenzi kiwo woke amaSewula Afrika ngokusisisa kwezinga eliphakemeko, nokvuleka khudlwana kwamasango wokungena kwepahla yeSewula Afrika eemakethe zamazwe ngamazwe, nokwakha imakathe ehle, nelungileko, nesebenza ngemithethokambiso yokuphalisana elungileko emabhizinisini wekhethwapha newangaphandle, kanye nebathengini. Ngalendlela-ke, i-dti inqophe ukusiza ukubeka umnotho weSewula Afrika emtlhaleni webelo newokwabelana ngokuhluma kwawo umnotho. 

3.2 	Iminqopho Emikhulu, Umnqopho Wehlelo Kanye Neminqopho Elinganisekako
I-dti ineminqopho ebunane emaqhingaqhinga: 

	Ukwakha ikoro elungelelweko nethuthukileko yokukhiqiza ephumelelisa ukwanda kwamathuba womnotho abambelelako abe khona kiwo woke amaSewula Afrika kiwo woke umnotho. 
	Ukukhulisa imakethe yepahla neyemisebenzi eyenzelwa abantu eSewula Afrika.
	Ukukhuthaza ukuhlukahluka kwepahla iSewula Afrika eyithengisela amazwe wangaphandle.
	Ukukhuthaza ukusisiswa bunqopha kwepahla yekhethwapha neyangaphandle. 
	Ukwakha imakathe ehle, nelungileko, nesebenza ngemithethokambiso yokuphalisana elungileko emabhizinisini wekhethwapha newangaphandle, kanye nebathengini.
	Ukuvula amathuba wokuhlomisa abantu ababedimeke amathuba ngamandla womnotho kanye nokuveza iindlela ezizakuphumelelisa ukusetjenziswa kwamathuba la.  
	Ukusiza ekuthuthukisweni komnotho kizo zoke iindawo, iimfunda neemphande, zeSewula Afrika, kanye nezesiphande se-SADC, kanye ne-Afrika yoke. 
	Ukuyenza isebenze ngcono khulu i-dti, ibe iphumelele khudlwana ukwenza imisebenzayo. 

3.3 	Isakhiwo Sokuhleleka 
 
    I-dti ihlelwe yahlukaniswa ngalendlela:
    
	Amaphiko Wokukghonakalisa, ekuwona aphethe imisebenzi yokusekela amaphiko anqophene nemisebenzi eyenziwako.
	Amaphiko enza imithethokambiso, aqalene nokwenza ubujamo bezinto bube ngobuhle obulungele ukusebenza kuhle emnothweni.
	Amaphiko wokwenzelwa kwabantu imisebenzi, wona-ke asebenzisana bunqopha namabhizinisi nabathengi ngemikhiqizo eyenziwako nangemisebenzi eyenzelwa abantu.
	Iphiko lokumaketha, eliqalene nokubeka itshwayo lerhwebo nokumaketha ipahla/imikhiqizo ye-dti (amahlelo nokhunye okunikelwako) kanye nokuqinisekisa ukuthi abosomabhizinisi nabathengi balapha ekhethu bayawazi amalungelo wabo womnotho.  


                                                                                                                    
ISAKHIWO SOKUHLELEKA KWEENKHUNDLA EZIPHEZULU 

                       UNgqongqotjhe 
                     Nom. Alec Erwin 

                      ISekela lakaNgqongqotjhe
                      Mm. Lindiwe Hendricks 

                                EMU
                     UMnqophisi-Mazombe 
                     Dorh.Alistair Ruiters
              
                  ISikhulu Sezemisebenzi  
                        Akunamuntu 


GSSSD                  ZOKUMAKETHA             ITED                      TEO                     
AKUNAMUNTU      AKUNAMUNTU             Nom. Tsediso        Dorh. Mohlape
                                                                        Matona                  Mohale 

 CCRD                   EIDD                                 TISA
Mma. Astrid            Lionel  October                 Nom. Lungisa 
Ludin                                                               Mangwentshu 



GSSSD -   Group Services and Support Systems Division Marketing
TEO     -     The Enterprise Organisation 
EIDD    -     Enterprise and Industry Development Division 
ITED    -     International Trade & Economic Development
CCRD   -    Consumer and Corporate Regulatory Division 
TISA     -    Trade and Investment South Africa.                                                                                                                                                              
                                                                                                                                                                       
                                                                                                                                                                             

 

Iminqopho Ye-dti Iragwa Ngalamahlelo Alandelako: 


                                 
	IHLELO                            	UMNQOPHO                         

AMAPHIKO WOKUKGHANAKALISA NAWOKUMAKETHA
                                 
(I-EMU ne-GSSD neZOKUMAKETHA )	IPhiko Lokuphatha Nokulawula               	Kudosa phambili iminyango nezinye iinjamiso ezikhambisana nayo ngendlela emaqhingaqhinga, nokusekela ngeensetjenziswa ukuphumelelisa umsebenzi we-dti. 
Ukubeka i-dti ebujamweni obuyenza ibe liphimbo elidosa phambili emnothweni wamambala ngokusebenzisana nalababasebenzisani abamaqhingaqhinga ekuphumeleliseni umnnqopho we-dti. 
	Amahlelo weenQhema nemiSebenzi yokuSekela  	Kukwenza imisebenzi ephathelene nokusebenzisana kwehlangano yoke, nokusekela imisebenzi eyenziwa nge-Information Technology, ne-Human Resources, ne-Facility Services kanye ne-Financial Service.  
	ZokuMaketha	Kukhulisa nokwandisa ilimuko nokutholakala kwemikhiqizo nemisebenzi eyenziwa yi-dti. 
	UkuThuthukiswa kweRhwebelwano leenTjhabatjhaba nezomNotho	Kukwandisela ipahla yeSewula Afrika ethengiselwa emazweni wangaphandle amathuba wokungena eemakethe ngokukhulumisana kwenziwe iimvumelwana zokurhwebelana namazwe ngamazwe ngehlelo lokurhwebelana kwamazwe woke, nokusungula bekulawulwe ihlelo lokubhadalisa phezu kwepahla yeSewula Afrika.
AMAPHIKO ENZA IMITHETHOKAMBISO 

(I-ITED, ne-EIDD kanye ne-CCRD )	UkuThuthukiswa kwamaBhizinisi namaBubulo 	Kusekela ukutlanywa nokuthuthukiswa kwemithethokambiso namaqhinga anqophe ukuwuhlela ngobutjha umnotho weSewula Afrika ngokwandisa amathuba wokuhlonyiswa ngamandla womnotho kwabantu ababedimeke amathuba, nangokusekela amahlelo wokuthuthukisa amabhizinisi kanye nangokukhulisa amahlelo angezelela ukuhluma komnotho nakhuthaza ukuphalisana ngezomnotho. 
	UkuLawulwa kwabaThengi namaBhizinisi	Kuvula ibhoduluko lokulawuleka kwamabhizinisi elikhuthaza iimakethe eziphalisana kuhle nangokwenzela izinto emkhanyweni kizo zoke izakhamuzi zomnotho ngokunande kubuyekezwa umthethokambiso nomthetho soke isikhathi, kanye nokukhuthaza ukukhambisana nemithetho elawulako ngefundo nangokusetjenziswa ngendlela elungileko.
AMAPHIKO WOKWENZELWA KWABANTU IMISEBENZI

( I-TISA ne-TEO ) 	ZeRhwebo nokuSisa eSewula Afrika	Kukhuthaza ukusisiswa kwamafa eSewula Afrika, nokuthuthukisa ikghono namandla weSewula Afrika wokuthengisela iimakethe zangaphandle ipahla kanye nokuveza ibonelophambili elimaqhingaqhinga lokuthuthukisa amakoro nobujamo bobungako bomnotho.
	IHlangano yamaBhizinisi amaNcani	Kukhuthaza ukuhlelwa ngobutjha komnotho weSewula Afrika ngokuhlohlozela ukusisisa emthangalenisisekelo, nekuthuthukisweni kwemithombo yamandla wabantu, nekulungeleleni imisebenzi yokukhiqiza neminye ekhambisana nayo, nokuthuthukisa amabhizinisi amancani, neengodi ezithileko, nechwephetjhe kanye nokusungulwa kwamaqhinga amatjha. 


4. IMINININGWANA YOKUTHINTANA NESIPHATHISWA SEZOKWAZISA  NAMASEKELA WEEMPHATHISWA ZOKWAZISA                                        

4.1 	IsiPhathiswa SezokwAzisa

      UMnqophisi-Mazombe:  Dorh. A. Ruiters        Umtato:  +27 12 310
                                                                                               9479
                                                                               Ifeksi   :  +27 12 322 
                                                                                               2951

4.2 	AmaSekela WeemPhathiswa ZokwAzisa:  (Ama-DIO)

  
IPHIKO	I-DIO	UMTATO	IFEKSI	I-ADRESI YE-EMAIL
I-EMU	M Ebrahim	+27 12 310 1591	+27 12 322 7851	mebrahim@dti.pwv.
gov.za
I-GSSSD	CIO-A Dirks	+27 12 310 1586	+27 12 322 7407	alroy@dti.pwv.gov.za
	ZokuPhatha- A Jooste	+27 12 310 1280	+27 12 320 5811 	ajooste@dti.pwv.gov.za
	CFO - X Ncame	+27 12 310 1280	+27 12 320 5811	xncame@dti.pwv.gov.za
	RM- UMjaphethe-Dirks	+27 12 310 1586	+27 12 322 7407	alroy@dti.pwv.gov. za
I-ITED	P Matlala	+27 310 1023	+27 12 322 0617	pmatlala@dti.pwv.gov.za
I-EIDD 	L Mvanana	+27 12 310 1551 	+27 12 322 7169	lindam@dti.pwv.gov.za
I-CCRD	T Nkabinde	+27 12 310 1002	+27 12 322 8489	tnkabin@dti.pwv.gov.za
I-TEO	K Kadali	+27 12 310 1025	+27 12 320 0997	khwezi@dti.pwv.gov.za
I-TISA	I Dockrat	+27 12 428 7659	+27 12 428 7031	ismail@isa.org.za
				

4.3 Ama-adresi 
   
4.3.1 	I-adresi Yokuposa 

         IsiPhathiswa SezokwAzisa
         dti
         Private Bag X84
         Pretoria 
         0001

4.3.2 	I-adresi Yomakho
         
        IsiPhathiswa sezokwAzisa 
        dti
        224 Prinsloo Street (esiphambanweni se-Prinsloo Street ne-Church Street )
        Pretoria 

4.4   Iwebsayithi

         www.thedti.gov.za

4.5 	Iziko Lesizo le-dti

             0861 843 384     

     5. IINHLOKO NAMAKORO WELWAZI 

5.1 	Amakoro Wezokwazisa Ngaphakathi Kwe-dti 

      Amakoro wezokwazisa namarekhodi alandelako la abulungwe yi-dti: 

	Ilwazi elimalungana nekhamphani (isib. umnqophisi, ilungu elinamatjhere, i-adresi yekhamphani njll.).
	Iwazi lelungelobunikazi elikhethekileko nelamatshayo werhwebo ( eSewula Afrika nemazweni ngamazwe).
	Iimvumelwana zokurhwebelana (hlangana kweSewula Afrika namazwe ngamazwe nezinye iinhlangano).
	Ilwazi elimalungana nehlohlomezelo (ilwazi lokutjintjiselana nelimalungana nehlohlomezelo engatjhugulukiko). 
Ilwazi lamaphemithi (amaphemithi akhutjhwako ngawokuthengisela ipahla kamanye amazwe/ngawokuthenga ipahla yakamanye amazwe kanye namaphemithi wokusebenza ngemikhiqizo elawulwa mThetho owAlela ukwAndiswa komKhiqizo othileko (i-Nonproliferation Act). 
	Iimali ezibhadaliselwa ipahla ethengwa nethengiselwa amazwe wangaphandle (iimali ezibhadalwa njenganje nezathoma ukubhadaliswa kade epahleni ethengwa nethengiselwa amazwe wangaphandle)
	ilwazi lezokuphatha nokulawula le-dti nelamaphiko wayo (ilwazi lemicimbi, amaplani webhizinisi, ukwabiwa kweemali, umthethokambiso kanye nekambiso). 
	ilwazi elimalungana nokulawulwa kwehlelo lokuthintana ( ukukhulumisana, iinthunywa, imikhiqizo/iminikelo).
	Abanesabelo (eminye iminyango karhulumende, iinhlangnano ezinerhuluphelo kezokuphatha nezeemali kwa-dti, umnikazi wesabelo okwabelwana ngaso/ikhastama, ilwazi lokukhulumisana nokusebenzisana).
	Ukuphathwa nokulawulwa kweemali nemithombo yamandla yabasebenzi (njengamarekhodi weemali newabasebenzi).
	Ilwazi elimalungana nabanikeli (ukulawulwa kweemali, nabantu ekuthintwana nabo, ukulawulwa kwemibandela namahlelo wokuphatha).
	Ilwazi elimalungana nabasabalalisi (imininingwana ngabasabalalisi abenzela i-dti imisebenzi ethileko).
	Imitlolo yokuzikhulumela etlolelwa iPalamende neminye imitlolo etlolelwa yona iPalamende.
	Ukulawulwa kwamahlelo ajayelekileko namahlelo akhethekileko.
	Ilwazi lemithetho yokulawula (i-dti ilawula imihlobohlobo yemiThetho, imthetjhwana nemithethokambiso yokurhwebelana neminye ephathelene nezerhwebo kanye namarekhodi wezomthetho aphathelene nerhwebo neendaba eziphathelene nebubulo lezerhwebo lapha eSewula Afrika neentjhabatjhabeni)
	Zomthetho (umthetho wamazwe ngamazwe, imithetho esuselwa emacaleni akhe agwetjwa)
	Iphenyo nokuhlola (ikhamphani, umkhiqizo, ihlohlomezelo, iinghonghoyilo zabathengi, iinlilo zokulahlwa kwezinto ezingasasebenziko).
	Imithethokambiso yokurhweba neyamabubulo werhwebo (ilwazi lemithethokambiso etjhayela izenzo namahlelo wokulamula ngesizo le-dti.)

5.2 	Imithetho Elawulwa Yi-dti
               
                 5.2.1 Amabhizinisi, Ubunikazi Kanye Nendlela Yokuphatha
   
	UmThetho wenomboro 71 wezamaBhizinisi wango-1991:  Umnqopho womThetho lo kubulala namkha ukutjhugulula imithetho ethileko emalungana nokunikelwa kwamalayisense wokuragwa kwamabhizinisi, nesikhathi iintolo ekufuze zisebenze ngaso kanye nokubeka imibandela emitjha ethileko emalungana nokunikelwa kwamalayisense wokuragwa kwamabhizinisi, kanye godu nokuqalelela neendaba ezikhambisana nalokho. 
	UmThetho wenomboro 69 wamaBhizinisi aValekileko wango-1984: Umnqopho womThetho lo kuqalelela ukuvulwa, nokurejistarwa, nokuhlanganiswa namanye amabhizinisi, nokuphathwa nokulawulwa kanye nokuhlakazwa kwamabhizinisi avalekileko asemtjhonweni weenkwelede.
	UmThetho wenomboro 61 weenKhamphani wango-1973: Umnqopho womThetho lo kuhlanganisa nokutjhugulula umThetho ophathelene neenkhamphani, kanye nokuqalelela iindaba ezikhambisana nalokho.
	UmThetho wenomboro 75 oLawula ukwAbelana ngeNdawo yokuPhumula wango-1983: Umnqopho womThetho lo kulawula ukuhlukaniswa kwenzuzo yokwabelana ngendawo etholakala ngamahlelo wokwabelana ngendawo yokuphumulela; kanye nokuqalelela iindaba ezikhambisana nalokho.
	UmThetho wenomboro 99 wokuVikelwa kwamaBhizinisi wango-1978:  Umnqopho womThetho lo kunciphisa amathuba wokusetjenziswa kwezahlulelo ezithileko, imilayelo ethileko, imiphumela yokulamula ngomthetho kanye neencwadi zesibawo kwamazwe wangaphandle eRiphabhligi yeSewula Afrika, kanye nokwalela ukunikelwa kwelwazi eliphathelene namabhizinisi ngokuthambela imilayo nemilayelo namkha iincwadi zesibawo kwamazwe wangaphandle kanye nokuqalelela iindaba ezikhambisana nalokho.
	UmThetho wenomboro 45 wokuhlelwa ngobuTjha kokuHlangene ngokuSebenzisana wango-1996: Umnqopho womThetho lo kukwenza ukuthi imithetho ethileko yeenjamiso ezihlangene ngokusebenzisana isebenze kiyo yoke iRiphabhligi yeSewula Afrika, kanye nokubulala eminye imithetho ethileko yokuhlanganela ukusebenzisana. UmThetho lo godu ukghonakalisa nokuhlanganiswa ngokubalelwa emva kweenkampani ezithileko ezivalekileko, usebenze nangezinye iindaba ezikhambisana nalokho.
	UmThetho wenomboro 59 i-Share Blocks wango-1980:  Umnqopho womThetho lo kulawula amahlelo we-share-block kanye nokuqalelela iindaba ezikhambisana nalokho. 

5.2.2 	Ukurhwebelana Okuhle, Ukuphalisana Okuhle Kanye Nokuvikeleka Kwabathengi  
   
	UmThetho wenomboro 89 wokuPhalisana wango-1998: Umnqopho womThetho lo kuqalelela ukuvulwa kweKomitjhini yezePhaliswano ezakuthwala umsebenzi wokuphenya, nokulawula nokuhlola ilinganise imikhambo eqintelisako, nokuphalisa amandla wesikhundla, nokuhlanganiswa. Unqophe godu nokuqalelela ukuvulwa kweBandla lezePhaliswana elizakuqala iindaba ezinjalo, kanti godu unqophe nokuqalelela ukuvulwa kweKhotho yokuDlulisela iinLilo zePhaliswana. 
	UmThetho wenomboro 39 wokuPhalisana oTjhugululwe kwesiBili, wango-2000: Umnqopho womThetho lo kutjhugulula umThetho wokuPhalisana wango-1998, kobanyana kuzokuhlathululwa izitjho ezithileko, kutjhugululwe iinhlathululo ezithileko kusulwe nehlathululo ethileko. 
	UmThetho wenomboro 71 wezabaThengi wango-1988 (Wokuragwa Kwebhizinisi Ngendlela Engakalungi): Umnqopho womthetho lo kukwalela namkha ukulawula izenzo ezithileko/imikhambo ethileko yamabhizinisi.
	UmThetho wenomboro 75 weemVumelwano zeenKwelede wango-1980: Umnqopho womthetho lo kuvikela abathengi abathenga sakuqatjha, abathenga ngesikwelede nabenzelwa imisebenzi ethileko ngesikwelede.
	  UmThetho wenomboro 39 wokwEmuka iPahla wango-1951: Umnqopho womThetho lo kuqalelela ukwemukwa komuntu inarha kanye nokutholakala kwelungelo lokusebenzisa inarha isikhatjhana.
	 UmThetho wenomboro 89 wokuTholakala kwePahla eSabalaliswako wango-1970: Umnqopho womthetho lo kuhlomisa uNgqongqotjhe wezomNotho ngamandla wokukhiqiza, nokuthola, nokuqatjha namkha ukuthenga ipahla emazweni wangaphandle.
	UmThetho wenomboro 25 wezokuThengisa nokwEnzela abaNtu imiSebenzi wango-1964: Umnqopho womThetho lo kuqalelela ukuthengiswa kwepahla nokwenzelwa kwabantu imisebenzi nokhunye okukhambisana nalokho. 

5.2.3 	Amabubulo Alawulwako 

	UmThetho wenomboro 112 wokuThengiswa kweeNdawo wango-1976:  Umnqopho womThetho lo kuvikela abathengi abathenga indawo namkha abathengisa indawo ngokusebenzisa abathengisi nabakhangisi beendawo.
	UmThetho wenomboro 65 wamaHlelo wokwAkhela abaNtu abaThethe umHlalaphasi iziNdlu, wango-1988:  Umnqopho womThetho lo kulawula ukuhlukaniswa kwenzunzo ethileko etholakala emahlelweni wokwakhela abantu abadala izindlu, nokuqalelela iindaba ezikhambisana nalokho.
	UmThetho wenomboro 57 wokuLungelelanisa imiThetho yokuBolekisa ngeeMali, wango-1996: Umnqopho womThetho lo kululela ukusetjenziswa komThetho wokuBolekiswa kweeMali wango-1968 eendaweni ezithileko ezazingaphasi kwakaRhulumende oPhakathi nezazingaphasi kwezabelo.
	UmThetho wenomboro 27 wezoTjwala wango-1989: Umnqopho womThetho lo kuqalelela ukulawulwa kokuthengiswa kotjwala, nokuqalelela ezinye iindaba eziphathelene nalokho.
	UmThetho wenomboro 57 wamaLothari wango-1997:  Umnqopho womthetho lo kulawula nokukhandela ukuvulwa kwamalothari nokuhlanganyelwa kwemali yokubheja babheji; ukuvula iBhodi yeLothari yeliZwe loKe, ngokunjalo nokutjhugulula umThetho wezamaPoso wango-1958, nomThetho wezokuGembula wango-1982 (we-Ciskei), kanye nokubulala umThetho wamaLothari womBuso wango-1984 (we-Ceskei), kanye nomLayo wamaLothari wango-1989 (we-Transkei), kanye nokuqalelela nezinye iindaba ezikhambisana nalokho.
	UmThetho wenomboro 103 oLawula zokwAkha namaZinga wokwAkha wango-1977: Umnqopho womThetho lo kuqalelela ukukhuthazwa kokuthambela umthetho ngokufana ekwakhiweni kwemakho eendaweni ezingaphasi kwaborhulumende beendawo, nokubeka izinga lokwakha ekufuze lilandelwe, kanye nezinye iindaba ezimalungana nalokho.
	UmThetho wenomboro 33 wezokuGembula wango-1996: Umnqopho womThetho lo kuqalelela ukulawulwa nokulungelelwa kweendaba ezithileko ezimalungana namakhasino, ukugembula kanye nokuqalelela ukuthi kulandelwa iindlela ezifanako nezinga elifanako ngokugembula kiyo yoke iRiphabhligi; godu unqophe nokuqalelela ukuvulwa kwamaBhodi wezokuGembula weNarha yoKe, kanye nokuqalelela ezinye iindaba ezikhambisana nalokho. 
	UmThetho wenomboro 87 owAlela ukwAndiswa kweenKhali eziyiMbubhisa wango-1993:  Umnqopho womThetho lo kuqalelela ukulawulwa kweenkhali eziyimbubhisa, nokuvula umKhandlu wokuphatha nokulawula iindaba ezimalungana nokwandiswa kweenkhali ezinjalo eRiphabhligi; kanye godu nokuthola umnqopho nemisebenzi yeenkhali ezinjalo, ngokunjalo godu nokubeka indlela yokusebenza ngazo nokuzilawula, kanye godu nokuqalelela ezinye iindaba eziphathelene nalokho. 
	UmThetho wenomboro 84 weeNdaba zomKayi wango-1993: Umnqopho womThetho lo kuqalelela ukuvulwa komKhandlu wokuphatha nokulawula iindaba ezithileko zomKayi eRiphabhligi, kanye nokuthola umnqopho nomsebenzi womKhandlu onjalo, godu nokubeka indlela ekufuze umKhandlu loyo usebenze bewulawulwe ngayo.
	UmThetho wenomboro 9 wezeTjhukela wango-1978:  Umnqopho womThetho lo kuhlanganisa nokutjhugulula imithetho ephathelene nebubulo letjhukela, kanye nokuqalelela nezinye iindaba ezimalungana nalokho. 
	UmThetho wenomboro 73 wokuBolekisa ngeeMali wango-1968:  Umnqopho womThetho lo kuqalelela ukulinganiselwa nokuvezwa kweemali ezibhadaliselwa iimali ezibolekwako, ukuthenga ngeenkwelede, ukuthenga sakuqatjha kanye nezinye iindaba ezikhambisana nalokho, kanti godu unqophe nokubulala umThetho wokuBolekisa ngeeMali wango-1926. 

5.2.4 	UKURHWEBELANA NEENARHA ZANGAPHANDLE

	UmThetho wenomboro 107 weBhodi yeeMali eziBhadaliswako nezokuRhwebelana wango-1986: Umnqopho womThetho lo kuqalelela ukuvulwa kweBhodi yeeMali eziBhadaliselwa ukurhwebelana, nokuqalelela zokurhwebelana, kanye nezinye iindaba ezikhambisana nalezo. 
	UmThetho wenomboro 4 wesiVumelwana sokuThengiswa kwePahla eeNarheni ngeeNarha wango-1986:  Umnqopho womThetho lo kuqalelela ukusetjenziswa kwesiVumelwana sokuThengiswa kwePahla eeNarheni ngeeNarha, kanye nokuqalelela ezinye iindaba ezikhambisana nalezo. 
	UmThetho wenomboro 78 weenKwelede zokuThengisela ngaPhandle newokuVuselelwa kweTjhorense yamaSiso wangaPhandle wango-1957.  Umnqopho womThetho lo kukhuthaza ukurhwebelana neenarha zangaphandle kweRiphabhligi nokuqalelela ukuvuselelwa kwamakontraga wetjhorense noRhulumende weRiphabhligi malungana nokuthengiselwa kwepahla eenarheni zangaphandle, nokusisisa kanye nokubolekiswa kweemali namkha okhunye okukhambisana nomsebenzi wokuthengiselana onjalo loyo. 
	UmThetho wenomboro 45 oLawula ukuThengiselwa nokuThengwa kwePahla eeNarheni zangaPhandle wango-1963: Umnqopho womThetho lo kuqalelela amagadango wokulawula ukuthengiselwa kwepahla eenarheni zangaphandle, nokuqalelela ukuthengwa kwepahla eenarheni zangaphandle, nokuqalelela ukutjhugululwa komThetho i-War Measures Act, 1956, kanye nokuqalelela nezinye iindaba ezikhambisana nalezo. 
	UmThetho wenomboro 11 wesiVumelwana seeNarha ngeeNarha seeMumathi eziPhephileko wango-1985:  Umnqopho womThetho lo kuqalelela ukusetjenziswa kwesiVumelwana seeNarha ngeeNarha seeMumathi eziPhephileko eRiphabhligi, kanye nokuqalelela ezinye iindaba eziphathelene nalokho. 

5.2.5 	Amazinga  
        
	UmThetho wesiTjhaba wenomboro 76 ka-1973 wamaYunithi namaZinga wokuLinganisa: UmThetho lo uqalelela ukuvula nokusebenzisa eRiphabhligi ihlelo lokulinganisa ngokwehlelo lokulinganisa leentjhabatjhaba iHlelo leenTjhabatjhaba lamaYunithi nezinye iinlinganisi zokulinganisa. Uqalelela ukunikelwa indawo kwamazinga wokulinganisa inarha yoke, uqalelele nezinye iindaba ezikhambelana nalokho. 
	UmThetho wenomboro 29 ka-1993 wamaZinga: UmThetho lo uqalelela ukukhuthaza ikhwalithi, nokwenza ukuthi kuhlalwe ezingeni elifaneleko lekhwalithi malungana nepahla ethengwako kanye nokwenzelwa kwabantu imisebenzi. 
	UmThetho wenomboro 77 ka-1973 weMethroloji: Umnqopho womThetho lo kulungelelanisa nokutjhugulula umthetho ophathelene nehlelo lokulinganisa/lokumeda kezerhwebo. 

5.2.6 	Ituthuko Nerhubhululo

	UmThetho wenomboro 22 ka-1940 wokuThuthukiswa kwamaBubulo: Umnqopho womThetho lo kukwakha ihlangano enqophe ukukhuthaza ukuvulwa kwamabubulo amatjha nemisebenzi yawo, nokuthuthukisa amabubulo esele vele akhona njenganje, nokuthuthukisa imisebenzi yayo, kanye nokuqalelela nezinye iindaba ezikhambisana nalokho. 
	UmThetho wenomboro 31 ka-1962 wokuThuthukiswa kokuSungula:  Umnqopho womThetho lo kuqalelela ukukhuthazwa ituthuko nokusetjenziswa kwayo kobanyana kuzosizakala umphakathi ngokuvunjululwa kokuthileko ebekungaziwa, nangokusungula okutjha obekungekho, kanye nangokwenza ngcono lokho ebekuvele kukhona, kanye nokuvula ihlangano ezakukhuthaza ukusungulwa kwezinto iKoporasi yeSewula Afrika yokuThuthukiswa kokuSungula kobanyana izokuqala imisebenzi enjalo, kanye godu nokuyibekela amandla nemisebenzi nendlela ekufuze iphathwe beyilawulwe ngayo, godu nokuqalelela nokhunye okuphathelene nalokho. 
	UmThetho wenomboro 187 ka-1993 wokuThuthukiswa kokuKhiqiza:  Umnqopho womThetho lo kuvula iBhodi yokuThuthukisa imiKhiqizo, nokuqalelela ukuvulwa kwamahlelo wokuthuthukisa imikhiqizo, kanye godu nokuqalelela nezinye iindaba ezikhambisana nalokho. 
	UmThetho wenomboro 105 ka-1998 wesiKhwama sokuNikela amaNdla: Umnqopho womThetho lo kuvula isikhwama semali sokukhuthaza nokukghonakalisa ukuthi abantu ababedimeke amathuba babe nepahla namafa azabangenisela imali. 
	UmThetho wesiTjhaba wenomboro 102 ka-1996 wamaBhizinisi amaNcani: Umnqopho womThetho lo kuqalelela ukuvulwa komKhandlu wezamaBhizinisi amaNcani enaRheni yoKe, kanye neNtsika Enterprise Promotion Agency. Ukudlula lapho, umThetho lo godu ukhomba namaviyo womBuso indlela yokukhuthaza amabhizinisi amancani eRiphabhligi, ubuye godu uqalelele nezinye iindaba ezikhambisana nalokhu. 
	UmThetho wesiTjhaba wenomboro 46 ka-1998 womKhandlu weRhubhululo leSayensi:  Umnqopho womThetho lo kuqalelela uqinisekise ukuthi uhlala ukhona usebenza umKhandlu wezeRhubhululo ngezeSayensi nangezamaBubulo, umKhandlu weRhubhululo lezeSayensi namaBubulo, ube uqinisekise nokuthi umKhandlu lo ulawulwa kuhle yiBhodi, uqalelele godu nokhunye okukhambisana nalokho. 

5.2.7 	UKUVIKELEKA KOBUNIKAZINGQONDO  

	UmThetho weLungelo eliKhathekileko le-Stem van Suid Afrika ka-1959 (ubuya ku-CCRD): UmThetho lo unikela umBuso ilungelo lobunikazi bengoma i-Die Stem van Suid Afrika. UmThetho lo uvikela abasebenzisi njengezakhamuzi zeSewula Afrika ekudlaleni ngayo i-Die Stem van Suid Afrika. 
	UmThetho welungelo eliKhathekileko le-Vlaglied ka-1974 (ubuya ku-CCRD): UmThetho lo unikela umBuso ilungelo lobunikazi lomsebenzi wemitlolo ka-Cornelis Jakob Langenhoven ngaphasi kwesihloko esithi Vlaglied. UmThetho lo uvikela abasebenzisi njengezakhamuzi zeSewula Afrika ukuthi bangadlali ngemitlolo ye-Vlaglied. 
	UmThetho wamaGama wamaBhizinisi wenomboro 27 ka-1960: Umnqopho womThetho lo kuqalelela ukulawulwa kwamagama wamabhizinisi nezinye iindaba ezikhambisana nalokho.
	UmThetho wenomboro 37 ka-1997 weemPahla zeZinga eliPhasi: Umnqopho womThetho kubeka amagadango anqophe ukuvimbela ukurhweba ngepahla esisingapahla, ngaleyindlela kuzokuvikeleka abanikazi bamatshayo werhwebo, nelungelo lobunikazi kanye namanye amatshayo ngaphasi komThetho oLawula amaTshwayo wePahla ethengiswako ka-1941, ukuthi angasetjenziswa ngokungasimthetho epahleni esisingapahla ngegama lobunikazi elisemthethweni, nokuvimbela ukuthi ipahla esisingapahla ingavunyelwa ukuyokungena hlangana nepahla ekuthengiselwana ngayo ngokusemthethweni. 
	UmThetho wenomboro 195 ka-1993 wemiGwalo:  Umnqopho womThetho lo kuqalelela ukurejistarwa kwamadizayini kanye nokhunye okukhambisana nalokho. 
	UmThetho wenomboro 107 ka-1996 wokuHlathululwa kweKghono lokuTlama :  Umnqopho womThetho lo kuqalelela ukuhlanganiswa kwamalungelo wobunikazi bengqondo ayengaphasi kwezabelo ezazizibusa embusweni omdala, i-Bophuthatswana, ne-Transkei, ne-Venda, ne-Ciskei kobanyana abe yingcenye yenarha yoke, kanye nokululela umthetho olawula amalungelo wobunikazingqondo asebenze kiyo yoke iRiphabhligi. UmThetho lo godu ubulala neminye imithetho ethileko yamalungelo wobunikazingqondo, ubuye uqalelele nezinye iindaba ezikhambisana nalokho. 
	UmThetho wenomboro 17 ka-1941 oLawula amaTshwayo wePahla eThengiswako: Umnqopho womThetho lo kuqalelela ukumeregwa kwepahla ethengiswako, nokuqalelelwa kweemphathi ipahla ethengiswako ephuthelwa ngazo, kanye nokusetjenziswa kwamagama athileko namatshayo athileko ebhizinisini.
	UmThetho wenomboro 57 ka-1978 wokuNikelwa komTlolo wamaLungelo:  Umnqopho womThetho lo kuqalelela ukutloliswa nokunikelwa kwelungelo lokuthengisa ipahla ethileko ngegama elithileko, nokuqalelela ezinye iindaba eziphathelene nalokho. 
	UmThetho wenomboro 11 ka-1967 wokuVikelwa kwabaDlali: Umnqopho womthetho lo kuvikela abalingisi bemidlalo yesiteyiji nabanikazi bemisebenzi eyenziwe ngezandla. 
	UmThetho wenomboro 62 ka-1977 wokuTloliswa kwamaGama ngokomThetho wokwenZiwa kwamFilimu namaFilimu:  Umnqopho womThetho lo kuqalelela ukurejistarwa kwelungelo lobunikazi emafilimini wokudlalwa abukelwe, nokuqalelela ezinye iindaba ezikhambisana nalokho. 
	UmThetho wenomboro 194 ka-1993 wamaGama aTloliswe ngokomThetho: Umnqopho womThetho lo kuqalelela ukurejistarwa kwamatshayo wokurhweba, namatshayo weentifikedi kanye namatshayo ahlanganyelweko, kanye godu nokuqalelela okhunye okukhambisana nalokho. 
	UmThetho wenomboro 76 ka-1976 wemiKghwa yokuRhwebelana: UmThetho lo awukho njenganje. 
	UmThetho wenomboro 37 ka-1961 wokuseTjenziswa ngokungasimThetho kwamaTshwayo-: UmThetho lo uvikela abasebenzi/abathengi ngokuvimbela ukuthi bangadlali ngamabheji womBuso, ubuye utjengise ukusekelwa komBuso ngepahla/ ngemikhiqizo namkha ngemisebenzi eyenzelwa abantu la bekungabonakali khona ukusekelwa kwawo. 

  
6. IMISEBENZI YOKWENZELWA ABANTU 

6.1 	Ukulawulwa Kwerhwebelano LeeNarha ngeeNarha

6.1.1 	Ukutjhugululwa Kweemali Neemali Ezibuyiselwako

	Iintifikedi Zokuzuza Ngomthelo Wepahla Yangaphandle Ebubulweni Lokuthunga - IHlelo Leentifikethi Zomthelo Wepahla Yangaphandle ( i-DCCS ) lathonywa ngomhlaka 1 ku-Apreli ngo-1993 ukukhuthaza abenzi bepahla elukwako/ethungwako nezambatho ukobana bakghone ukuphalisana neenarha zangaphandle , ngaphandle kokuthembela eemalini zokuphungulelwa iindleko mbuso. Kulihlelo lokuzitholela amaphuzu womthelo otheliswa ipahla ethunyelwa eenarheni zangaphandle epahleni ethileko elukwako/ethungwako nezambathweni ngomnyaka othileko. 

             IZiko lezokuThintana namaKhastama we-dti lizakurhelebha ngemibuzo ongaba nayo malungana nalokhu neminye imihlobo yehlohlomezelo. 

	Umtato:  0861 843 384 
	Umtato weentjhabatjhaba : +27 (11) 254 9405 
	Ifeksi :  0861 843 888
	Ifeksi yeentjhabatjhaba : +27 (11)  254 9406 
	Iposo ye-E : dccs@thedti.gov.za 
         
	Iintifikethi Ezifaneleko Zothengisela Ipahla Eenarheni Zangaphandle Ngokwehlelo Lokuthuthukisa Ibubulo Leenkoloyi - Umnqopho walomnikelo kuvula ithuba lokusebenza ngokuphalisana neenarha zeentjhabatjhaba ebubulweni elenza iinkoloyi nelenza iinsetjenziswa zeenkoloyi. Iimbawo zeensetjenziswa zeenkoloyi kufuze bona zifakazelwe njengezifaneleko, nazizakulungela ukurhelebheka ngokwe-MIDP. 

          Ukuthola eminye imininingwana ngalokhu, thintana nabantu 
           abalandelako napa:  

          Kskz. I Metz 
          Umtato :  +27 (12) 428-7748
          Ifeksi    :  +27 (12) 428-7780
          Iposo ye-E:  imetz@dti.pwv.gov.za


          Kskz.  M. Magongoa 
          Umtato :  +27 (12) 428-7759
          Ifeksi    :  +27 (12) 428-7780 
          Iposo ye-E :  mmagongo@dti.pwv.gov.za 

Amaforomo weembawo angayokuthathwa namkha asiwe e-Customs Tariff Investigations Unit, No.1 Dr Lategan Road, Groenkloof, Pretoria, ukusukela ngomVulo ukuyokufika ngeLesihlanu ukusukela ngo-08:00 ukuyokufika ku-16:00.

	Ukukhuphuka Komthelo Wepahla Ethengwa/Ethengiswa Eenarheni Zangaphandle - Umnqopho walomnikelo kukhuthaza umnotho obambelelako ngokwenza ngcono amathuba wokuphalisana kweentjhabatjhaba kanye nokusetjenziswa kwemithombo yamandla ngokupheleleko. 

Ukuthola eminye imininingwana ngalomnikelo ungathintana nabantu abalandelako napa: 

Kskz.  B Bieldt                                             Kskz. R. Theart 
Umtato:  +27 (12) 428-7745                        Umtato:  +27 (12) 428-7746
Ifeksi    :  +27 (12) 428-7777                        Ifeksi    :  +27 (12) 428-7744 
Iposo ye-E :   bbieldt@dti.pwv.gov.za           Iposo ye-E :  
                                                                      rtheart@dti.pwv.gov.za 

Kskz. M Magongoa                                        Nom. C. Arnold
Umtato:  +27 (12) 428-7759                          Umtato:  +27 (12) 428-7745
Ifeksi    :  +27 (12) 428-7780                          Ifeksi    :  +27 (12) 428-7717    
Iposo ye-E: mmagongo@dti.pwv.gov.za        Iposo ye-E :
                                                                        carnold@dti.pwv.gov.za 

 Amaforomo weembawo angayokuthathwa namkha asiwe e-Customs Tariff Investigations Unit, No.1 Dr Lategan Road, Groenkloof, Pretoria, ukusukela ngomVulo ukuyokufika ngeLesihlanu ukusukela ngo-08:00 ukuyokufika ku-16:00.

	Iimali Ezibuyiswa Emthelweni Wepahla Ethengwa/Ethengiswa Eenarheni Zangaphandle Engekho ku-SACU Kobana Isetjenziselwe Ukukhiqiza  -  
     I-dti inemali eyibuyisako emthelweni wepahla ethengwa/ethengiselwa iinarha zangaphandle epahleni engekho ku-SACU kobanyana ingakhiqizwa. Umnqopho walomnikelo kukwehlisa iindleko zeemali ezisetjenziswako, nokhuphula ukusebenza ngokuphalisana namazwe ngamazwe, kanye nokukhuthaza ukwenziwa kwepahla ku-SACU. 

 Ukuthola eminye imininingwana ngalomnikelo ungathintana nabantu abalandelako napa: 

Kskz.  B Bieldt                                             Kskz. R. Theart 
Umtato:  +27 (12) 428-7745                        Umtato:  +27 (12) 428-7746
Ifeksi    :  +27 (12) 428-7777                        Ifeksi    :  +27 (12) 428-7744 
Iposo ye-E :   bbieldt@dti.pwv.gov.za          Iposo ye-E : 
                                                                      rtheart@dti.pwv.gov.za 

Kskz. M Magongoa                                        Nom. C. Arnold
Umtato:  +27 (12) 428-7759                          Umtato:  +27 (12) 428-7745
Ifeksi    :  +27 (12) 428-7780                          Ifeksi    :  +27 (12) 428-7717    
Iposo ye-E : mmagongo@dti.pwv.gov.za       Iposo ye-E : 
                                                                        carnold@dti.pwv.gov.za 

 Amaforomo weembawo angayokuthathwa namkha asiwe e-Customs Tariff Investigations Unit, No.1 Dr Lategan Road, Groenkloof, Pretoria, ukusukela ngomVulo ukuyokufika ngeLesihlanu ukusukela ngo-08:00 ukuyokufika ku-16:00.

	Ukwehliswa Komthelo Otheliswa Ipahla Ethengwa/Ethengiswa Eenarheni Zangaphandle - Umnqopho womnikelo lo kukwehlisa iindleko kanye nokukhuphula ukusebenza ngokuphalisana kweentjhabatjhaba. 

Ukuthola eminye imininingwana ngalomnikelo ungathintana nabantu abalandelako napa: 

Kskz.  B Bieldt                                             Kskz. R. Theart 
Umtato:  +27 (12) 428-7745                        Umtato:  +27 (12) 428-7746
Ifeksi    :  +27 (12) 428-7777                        Ifeksi    :  +27 (12) 428-7744 
Iposo ye-E :   bbieldt@dti.pwv.gov.za           Iposo ye-E :  
                                                                       rtheart@dti.pwv.gov.za 

Kskz. M Magongoa                                          Nom. C. Arnold
Umtato:  +27 (12) 428-7759                              Umtato:  +27 (12) 428-7745
Ifeksi    :  +27 (12) 428-7780                             Ifeksi    :  +27 (12) 428-7717    
Iposo ye-E : mmagongo@dti.pwv.gov.za        Iposo ye-E : 
                                                                          carnold@dti.pwv.gov.za 

 Amaforomo weembawo angayokuthathwa namkha asiwe e-Customs Tariff Investigations Unit, No.1 Dr Lategan Road, Groenkloof, Pretoria, ukusukela ngomVulo ukuyokufika ngeLesihlanu ukusukela ngo-08:00 ukuyokufika ku-16:00.


6.1.2 	Igadango Lokuphikisa Ukulahlwa Kwepahla Engasasebenziko 
   
	Ukuginywa Komthelo Wepahla Elahlwako Namkha Wokuphikisa - 
     I-dti ivikela ibubulo le-SACU ngokukhuphula umthelo otheliselwa ukulahla namkha umthelo wokuphikisa isenzo sokulahla ipahla la umthengiseli ngaphandle wepahla namkha umthengi wepahla yangaphandle awuginya khona woke umthelo wokuphikisa ukulahlwa kwepahla namkha wokuphikisa isenzo sokulahla, okutjho ukuthi la intengo ingatjhuguluki khona namkha la itjhuguluka khona kancazana ngenca yokubekwa komthelo esikhuluma ngawo lo:  

Ukuthola eminye imininingwana ngalomnikelo, thintana nabantu abalandelako napa: 

Nom.  G. Brink                                            Amaforomo weembawo atholakala ku:   
Umtato:  +27 (12) 428-7817                         Kskz. J Bodiba        
Ifeksi   :  +27 (12) 428-7736                         Umtato: +27 (12) 428-7735   
Iposo ye-E :  gustavb@dti.pwv.gov.za          Ifeksi    : +27 (12) 428-7736   
                                                        Iposo ye-E: 
                                                         jbodiba@dti.pwv.gov.za


Kskz.  C. Grove`
Umtato:  +27 (12) 428-7723 
Ifeksi    :  +27 (12) 428-7736
Iposo ye-E :   cgrove@dti.pwv.gov.za

Mm.   P.  Moitse 
Umtato:  +27 (12) 428-7881 
Ifeksi    :  +27 (12) 428-7736
Iposo ye-E :  pmoitse@dti.pwv.gov.za 

 Amaforomo weembawo ayatholakala begodu ayatjhiywa naku: Trade Remedies Unit No.1 Dr Lategan Road, Groenkloof, Pretoria, ukusukela ngomVulo ukuyokufika ngeLesihlanu phakathi kwaka-08:00 no-16:00.  

?	Igadango Elithathelwa Labo Ababalekela Umthelo Wepahla Yokuthengiselana Neenarha Zangaphandle -  I-dti ivikela  ibubulo le-SACU ngokwandisa namkha ukwelula indawo la umthelo wepahla yokuthengiselana neenarha zangaphandle usebenza khona namkha la kusebenza khona umthetho ophikisa ukulahlelwa kwepahla engasafunekiko endaweni engakafaneli namkha ekutheliswa ngawo ukulahlelwa kwepahla engasafunekiko ndawana, la kubalekelwa khona umthelo wokulahlwa kwepahla ngokufakwa kweemali ezibhadalwako emakorweni la zingakafaneli ukufakwa khona, namkha ngokutjintjwatjintjwa kwamazwe, namkha ngemisebenzi yokuhlanganisa namkha yokuhlanganisela. 

Ukuthola eminye imininingwana ngalomnikelo ungathintana nabantu napa abalandelako: 

Nom. G Brink 
Umtato:  +27 (12) 428-7817 
Ifeksi   :  +27 (12) 428-7736 
Iposo ye-E : gustavb@dti.pwv.gov.za

Kskz. C  Grove 
Umtato:  +27 (12) 428-7723
Ifeksi   :  +27 (12) 428-7736 
Iposo ye-E : cgrove@dti.pwv.gov.za 

Mm P Moitse 
Umtato:   +27 (12) 428-7881
Ifeksi    :   +27 (12) 428-7736 
Iposo ye-E :    pmoitse@dti.pwv.gov.za 

Amaforomo wokwenza iimbawo atholakala ku:  

Kskz. J Bodiba
Umtato:  +27 (12) 428-7735 
Ifeksi    :  +27 (12) 428-7736 
Iposo ye-E  :  jbodiba@dti.pwv.gov.za 

Amaforomo weembawo angatholakala abe asiwe naku-Trade Remedies Unit, No.1 Dr Lategan Road, Groenkloof, Pretoria, ukusukela ngomVulo ukuyokufika ngeLesihlanu, phakathi kwaka-08:00 no-16:00.  

?	Igadango Elithathelwa Abalahla La Kungakafaneli Khona -  I-dti ivumela ukuphenya ngamagadango aphikisa ukulahlela la kungakafaneli khona, wona alekelela ukuvikela ibubulo le-SACU erhwebeni elingakalungi, lapha abakhiqizi beenarha zangaphandle bathengisela khona ipahlabo ku-SACU ngentengo ephasi kunentengo ekuthengiswa ngayo   ngekhaya, ngaleyindlella-ke kulimale ipahla yebubulo le-SACU.  
         
 Ukuthola eminye imininingwana ngalomnikelo ungathintana nabantu napa abalandelako: 

Nom. G Brink 
Umtato:  +27 (12) 428-7817 
Ifeksi   :  +27 (12) 428-7736 
Iposo ye-E : gustavb@dti.pwv.gov.za



Kskz. C  Grove 
Umtato:  +27 (12) 428-7723
Ifeksi   :  +27 (12) 428-7736 
Iposo ye-E : cgrove@dti.pwv.gov.za

Mm P Moitse 
Umtato:   +27 (12) 428-7881
Ifeksi    :   +27 (12) 428-7736 
Iposo ye-E : pmoitse@dti.pwv.gov.za

Amaforomo wokwenza iimbawo atholakala ku:  

Kskz. J Bodiba
Umtato:  +27 (12) 428-7735 
Ifeksi    :  +27 (12) 428-7736 
Iposo ye-E : jbodiba@dti.pwv.gov.za

Amaforomo weembawo angatholakala abe asiwe naku-Trade Remedies Unit, No.1 Dr Lategan Road, Groenkloof, Pretoria, ukusukela ngomVulo ukuyokufika ngeLesihlanu, phakathi kwaka-08:00 no-16:00.  

?	Igadango Elithathelwa Ipahla  Ethengiselwa Ngaphandle  Ephungulelwe Iindleko -  I-dti yenza iphenyo lokuphikisa imithelo etheliselwa ipahla yangaphandle ekhuthaza ukuvikeleka kwebubulo le-SACU epahleni ethengwe ngaphandle ngentengo ephungulelwe iindleko ngurhulumende, ngaleyindlela-ke kulimale ipahla yebubulo le-SACU: 

 
Ukuthola eminye imininingwana ngalomnikelo ungathintana nabantu napa abalandelako: 

Nom. G Brink 
Umtato:  +27 (12) 428-7817 
Ifeksi   :  +27 (12) 428-7736 
Iposo ye-E : gustavb@dti.pwv.gov.za 

Kskz. C  Grove 
Umtato:  +27 (12) 428-7723
Ifeksi   :  +27 (12) 428-7736 
Iposo ye-E :  cgrove@dti.pwv.gov.za 

Mm P Moitse 
Umtato:   +27 (12) 428-7881
Ifeksi    :   +27 (12) 428-7736 
Iposo ye-E : pmoitse@dti.pwv.gov.za


Amaforomo wokwenza iimbawo atholakala ku:  

Kskz. J Bodiba
Umtato:  +27 (12) 428-7735 
Ifeksi    :  +27 (12) 428-7736 
Iposo ye-E  : jbodiba@dti.pwv.gov.za

Amaforomo weembawo angatholakala abe asiwe naku-Trade Remedies Unit, No.1 Dr Lategan Road, Groenkloof, Pretoria, ukusukela ngomVulo ukuyokufika ngeLesihlanu, phakathi kwaka-08:00 no-16:00.  


?	Ukuphenya Ngokwephulwa KomThetho OLawula IPahla YokuThengisela NgaPhandle -   Umnqopho womnikelo lo kuphenya ngokwephulwa komThetho, nokubamba ipahla ethengwe ngaphandle ngokungasimthetho, nokubamba ipahla ethunyelwa emazweni wangaphandle ngokungasimthetho, bese bayabotjhwa bavulelwe amacala labo abaphule umthetho loyo. 

Ukuthola imininingwana epheleleko ngalomnikelo, thintana nabantu abalandelako napa: 

Nom. P Snyman
Umtato:  +27 (12) 428-7786
Ifeksi   :  +27 (12) 428-7799 
Iposo ye-E :  mpsnyman@dti.pwv.gov.za

Nom.  Collins 
Umtato:  +27 (12) 428-7788
Ifeksi   :  +27 (12) 428-7799
Iposo ye-E :  mcollins@dti.pwv.gov.za

Nom.  CL Marsh 
Umtato:  +27 (12) 428-7789 
Ifeksi    :  +27 (12) 428-7799
Iposo ye-E :  clmarsh@dti.pwv.gov.za 
 
Amaforomo weembawo angatholakala abe asiwe naku-Directorate: Import and Export Control, No.1 Dr Lategan Road, Groenkloof, Pretoria, ukusukela ngomVulo ukuyokufika ngeLesihlanu, phakathi kwaka-08:00 no-16:00.  

	Ukubuyekezwa Kwabathumelipahla Ngesikebhe Ngobutjha- I-dti lokhu ikwenzelela ukubatjhiya ngaphandle kwamazwe atheliswe umthelo wokuphikisa ukulahlwa kwepahla ukuthi bangabhadali umthelo loyo abathumelipahlangaphandle abatjha, la abathumelipahlangaphandle abanjalo bangaveza khona ubufakazi bokuthi azange bathumelele i-SACU ipahla ekukhulunywa ngayo leyo ngesikhathi ekwakuphenywa ngaso indaba leyo:  

 Ukuthola eminye imininingwana ngalomnikelo ungathintana nabantu napa abalandelako: 

Nom. G Brink 
Umtato:  +27 (12) 428-7817 
Ifeksi   :  +27 (12) 428-7736 
Iposo ye-E : gustavb@dti.pwv.gov.za


Kskz. C  Grove 
Umtato:  +27 (12) 428-7723
Ifeksi   :  +27 (12) 428-7736 
Iposo ye-E :  cgrove@dti.pwv.gov.za
Mm P Moitse 
Umtato:   +27 (12) 428-7881
Ifeksi    :   +27 (12) 428-7736 
Iposo ye-E : cgrove@dti.pwv.gov.za

Amaforomo wokwenza iimbawo atholakala ku:  

Kskz. J Bodiba
Umtato:  +27 (12) 428-7735 
Ifeksi    :  +27 (12) 428-7736 
Iposo ye-E :   jbodiba@dti.pwv.gov.za 


Amaforomo weembawo angatholakala abe asiwe naku-Trade Remedies Unit, No.1 Dr Lategan Road, Groenkloof, Pretoria, ukusukela ngomVulo ukuyokufika ngeLesihlanu, phakathi kwaka-08:00 no-16:00.  

	Ukubuyekezwa Kwesivumelwana Sokungatjhuguluki Kwezinto Emthelweni Wepahla Yangaphandle Esineminyaka Emihlanu -  I-dti ngalomnikelo inqophe ukuthola ukuthi sisese khona na isidingo sokobana uragele phambili umthelo wokuthelisa ukulahlwa kwepahla namkha umthelo wokuphikisa osele uneminyaka emihlanu usebenza, ngamanye amagama unqophe ukuthola ukuthi kusezakuragela phambili na ukulahlwa kwepahla eyingozi namkha kusezakuba khona ukuthunyelwa kwepahla eyingozi ngaphandle nakube uyabulawa umthelo wokuthelisela ukulahla ipahla eyingozi engasasebenziko. Umnqopho womnikelo lo kuvikela ibubulo le-SACU engozini yokuphikelela ngokulahlwa kwepahla eyingozi.
 
Ukuthola eminye imininingwana ngalomnikelo ungathintana nabantu napa abalandelako: 

Nom. G Brink 
Umtato:  +27 (12) 428-7817 
Ifeksi   :  +27 (12) 428-7736 
Iposo ye-E : gustavb@dti.pwv.gov.za

Kskz. C  Grove 
Umtato:  +27 (12) 428-7723
Ifeksi   :  +27 (12) 428-7736 
Iposo ye-E : cgrove@dti.pwv.gov.za

Mm P Moitse 
Umtato:   +27 (12) 428-7881
Ifeksi    :   +27 (12) 428-7736 
Iposo ye-E :  cgrove@dti.pwv.gov.za 

Amaforomo wokwenza iimbawo atholakala ku:  

Kskz. J Bodiba
Umtato:  +27 (12) 428-7735 
Ifeksi    :  +27 (12) 428-7736 
Iposo ye-E :   jbodiba@dti.pwv.gov.za

Amaforomo weembawo angatholakala abe asiwe naku-Trade Remedies Unit, No.1 Dr Lategan Road, Groenkloof, Pretoria, ukusukela ngomVulo ukuyokufika ngeLesihlanu, phakathi kwaka-08:00 no-16:00.  

6.1.3 	Ukulawulwa Kwepahla Ethunyelwa Nebuya Ngaphandle 

	Ukulawulwa Kwepahla Ethunyelwa Ngaphandle - Umnqopho womnikelo lo kulekelela ukukhuphula ubuhle bepahla ngaphambi kobana ithunyelwe emazweni wangaphandle, nokwenza iqiniso lokobana ikhambisana nemibandela yeemvumelwana zamazwe ngamazwe. Umnikelo lo godu ulekelela nokukhuphula izinga lokulawulwa kokukuphuma kwepahla ethathwa ukuthi iyipahla eqakathekileko ngokwehlelo lamaqhinga athileko, namkha ipahla ekhukhuthiswako, namkha ipahla eyetjiweko. 

Ukuthola imininingwana epheleleko ngalomnikeloo, thintana nabantu abalandelako napa: 

Nom. P Snyman
Umtato:  +27 (12) 428-7786
Ifeksi   :  +27 (12) 428-7799 
Iposo ye-E: mpsnyman@dti.pwv.gov.za 

Nom.  Collins 
Umtato:  +27 (12) 428-7788
Ifeksi   :  +27 (12) 428-7799
Iposo ye-E : mcollins@dti.pwv.gov.za

Nom.  CL Marsh 
Umtato:  +27 (12) 428-7789 
Ifeksi    :  +27 (12) 428-7799
Iposo ye-E :   clmarsh@dti.pwv.gov.za 
 
Amaforomo weembawo angatholakala abe asiwe naku-Directorate: Import and Export Control No.1 Dr Lategan Road, Groenkloof, Pretoria, ukusukela ngomVulo ukuyokufika ngeLesihlanu, phakathi kwaka-08:00 no-16:00.  


	Ukulawulwa Kwepahla Ethengwa Eenarheni Zangaphandle -  Umnqopho womnikelo lo kuqinisekisa ukuthi ipahla esetjenzisiweko ethengwa eenarheni zangaphandle ayibulali ibubulo le-SACU. Umnqopho lo godu uphakamisa nehlelo lokulawulwa kwezamaphilo ebhodulukweni, ulekelele nekuphakamiseni ukuphephisa nokuvikeleka kanye nokukhambisana nekhwalithi. Kuphakamisa godu nelawulo lokukhamisana nemithetho nemibandela yebhoduluko. 

Ukuthola imininingwana epheleleko ngalomnikelo, thintana nabantu abalandelako napa: 

Nom. P Snyman
Umtato:  +27 (12) 428-7786
Ifeksi   :  +27 (12) 428-7799 
Iposo ye-E:  mpsnyman@dtii.pwv.gov.za 


Nom.  Collins 
Umtato:  +27 (12) 428-7788
Ifeksi   :  +27 (12) 428-7799
Iposo ye-E :  mcollins@dti.pwv.za 

Nom.  CL Marsh 
Umtato:  +27 (12) 428-7789 
Ifeksi    :  +27 (12) 428-7799
Iposo ye-E :  clmarsh@dti.pwv.gov.za

 
Amaforomo weembawo angatholakala abe asiwe naku-Directorate: Import and Export Control No.1 Dr Lategan Road, Groenkloof, Pretoria, ukusukela ngomVulo ukuyokufika ngeLesihlanu, phakathi kwaka-08:00 no-16:00.  

6.2 	Ukurejistara Nokuhlola 

6.2.1 	Ukutloliswa Kweenkampani Nokobunikazingqondo 

	Ukutloliswa Kweenkampani -   I-dti ivula ithuba lokuhleleka kwebhizinisi ngokutloliswa ngomThetho weenKampani. Lapha-ke kubalwa ukutloliswa namkha ukufakwa kweenkampani zangeqadi nezombuso ngaphasi kwenye ikampani, kubalwe nokufakelwe kwemininingwana emitjha kanye nokutjhugululwa kwelwazi elimalungana neenkampani ezitlolisiweko, nokuvikelwa kwabasisisi ngokuqinisekisa ukuthi akhamba kuhle amathuba wokusetjenziswa kwamabhizinisi. 
	Ukuvezwa Kwelwazi Leenhlangano - I-dti inikela ngelwazi leenhlangano eliza limakhophi, amakhophi aqinisekisiweko, kanye nelokukghona ukufika ku-database ye-CIPRO malungana neminyango yomBuso nemininingwana yokuthengisa ngama-CD nangama-hard drive. Umnikelo lo ufakazela nelwazi lemithetho eseencwadini, uqinisekise neendlela iinhlangano ezaziwa ngazo. 
	Ukuvikeleka Kwamagama - I-dti ivikela iinjamiso ngokuvikela amagama. Umsebenzi lo-ke utjho ukubekela igama ngeqadi ekuzakurejistarwa ngalo ikhamphani namkha ihlangano yangeqadi evalekileko. 
	Ukutloliswa Kwamalungelo Wobunikazingqondo, Ubunikazigama Kanye Namadizayini - I-dti itlolisela amaLungelo wobuNikazingqondo, abunikazigama namadizayini. Umnikelo lo-ke uvikela amaLungelo wobuNikazingqondo angacajelwa ngabanye abantu, ubuye unikele abanye ababelani ilwazi ngoBunikazingqondo. 
	Ukutloliswa Kwamagama Wokurhweba Namalungelo Womtlolo - I-dti itlolisela amaGama wokuRhweba namaLungelo womTlolo wokuDlalisa iinThombe eziBukelwako (i-Cinematography). Umnikelo lo ululeka ubonise amakhastama ngeendlela ezihlukileko ezimalungana nokutloliswa kwamagama wokurhweba kanye nokuthi atjho ukuthini emthethweni. Ilungelo lomtlolo nokutloliswa kwegama lokurhweba kubuye kuvikele nobunikazingqondo. 
	Ukutloliswa Kweenhlangano Zangeqadi Ezivalekileko - Umnikelo lo uqothele khulu khulu amabhizinisi amancani, nalingeneko kanye namancancazana afuna ukungena ekorweni yamabhizinisi ahlelekileko. Amabhizinisi lapha ayasizakala ngomnikelo lo ngoba akghona ukuthathwa njengeenjamiso zomthetho; akghone nokuthendarela amahlelo karhulumende namkha wekoro yangeqadi; abe nethuba elincani lokuba nesikwelede semali, lokho-ke okuvumela ukuhlukaniswa kwamafa wamalungu neenkwelede zeenhlangano zangeqadi ezivalekileko ( ngaleyindlela-ke kube nommoya wokusebenza ngendlela efundisekileko); abe akghone nokuthoma ukuphosela ilithwana emNyangweni wezeNgeniso yeeMali (i-South Africam Revenue Service ) 

6.2.2 	Ukuphenya Nokuhlola 

	Ukuphenywa Kweenkampani - Umnqopho womnikelo lo kuvumela ukuvulwa kwephenyo ngekampani ethileko nakube kubonakala ungathi ibhizinisi yekampani leyo iragwa ngomnqopho wokudlelezela labo abayiboleke iimali; nakube abantu abakhe baba baphathi namkha abaphathi bekampani leyo banomlandu wokukhwabanisa, ukuliselela umsebenzabo namkha okhunye nje okuphambene nokulunga ekampanini leyo namkha phezu kwamalungu wayo; namkha nakube amalungu wekampani leyo akakanikelwa loke ilwazi eliphathelene neendaba zekampani leyo njengoba balindele. 
	Ukuhlolwa Kobujamo Beenkwelede Zabathengi - I-dti ithwele umsebenzi wokulawula umThetho wokuBolekisa ngeeMali, nomThetho wokuKweledisa, kanye nomThetho weeNdaba zokuThengisa nokwEnzela abantu umsebenzi. UmThetho wezokuBolekiswa kweeMali ulawula indlela yokuziphatha kwalabo abakweledisa abantu, ulawule indlela imalinzalo ebekwa ngayo, ube ubeke nesilinganiso senani lemali etheliselwa ukuthenga ngesikwelede. 
	Ukuhlola Ngabathengi - Umnqopho womnikelo lo kuphenyela abathengi, ngehloso yokulawula namkha yokukhandela ukuragwa kwebhizinisi ngeendlela ezingakalungi. 
	Ukuphenya Ngepahla Esisingapahla - Umnqopho womnikelo lo kuvula ithuba lokuphenya ngepahla esiSingapahla lokhuya umuntu nakacabanga namkha abona ukuthi kwephulwe amalungelo wobunikazingqondo. 
	I-SABS: Ukukhambisana Ngomthetho Namazinga Asemthethweni Werhwebo Labathengi, Lezamaphilo Kanye Nelezokuphepha -  I-SABS ilawula pheze amatjhumi alikhomba weenhlathululo ezikhonjwe ngemininingwanazo ngomthetho, ezikatelelekileko emakorweni ngamakoro. Iinhlathululo ezikatelelekileko ezikhonjwe ngemininingwana zimagadango womthetho neemfuneko zomthetho ezenzelelwe ukuqinisekisa ukuthi ipahla eyenziwe lapha elizweni lekhethu namkha ethengiselwa ilizwe lekhethu ivela ngaphandle namkha ethengiselwa elizweni langaphandle isuka lapha eSewula Afrika ikhambisana nobuncani bezinga leemfuneko kezamaphilo nezokuphepha njengoba kusitjho umthethokambiso wezamazinga, i-South African National Standards.

6.3 	ILwazi, Iinyeleliso Kanye Nokukghonakaliswa  

6.3.1 	Amasiso Wangaphandle 
    
	Ilwazi Lezomnotho/Lezamabhizinisi - Umnikelo lo umalungana nokunikelwa kwamabhizinisi namkha umnotho weSewula Afrika ilwazi ebasisini abathembisako namkha ebasisini esele bakhona vele. Unqophe ukunikela amakhastama ilwazi elimalungana nokusisisa eSewula Afrika. 

                            Ukuthola umnikelo lo, thintana neZiko lezokuThintana le-dti.
	Abadosa umtato baseSewula Afrika :  0861 843 384 
	Abadosa umtato bakezinye iinarha:  +27 11 254 9405 namkha 
	Bafune ilwazi ku-enquiries@isa.org.za 
                  
	Ukughonakalisa Amasiso Wekampani Yakho - I-dti yenzela abantu umsebenzi wezokuthintana neenhlangano zelawulo neminye iminyango karhulumende, ukurarulula imiraro yokudindelana kwemisebenzi, njengamaphemithi wokuhlala kanye nezinye iindaba zelawulo ezifaneleko. 
	Ukukghonakaliswa Kokutholakala Kwamahlelo Wehlohlomezelo Yokusisisa Yombuso - Umnikelo lo ungatholwa nanyana ngimuphi umsisi namkha loyo ongaba msisi onqophe ukukhulisa namkha ukuvula ibhizinisakhe eSewula Afrika. Abasisi kufuze bona bazalise indlela abahlolwa ngayo ukungavunyelwa ukungena kilamahlelo wehlohlomezelo. 

                   Eminye imininingwana ngomnikelo lo amakhastama angawuthola  
                    eZiko lezokuThintana  le-dti: 

	 Abadosa umtato baseSewula Afrika :  0861 843 384 
	Abadosa bakezinye iinarha:  +27 11 254 9405 namkha 
	Bafune ilwazi ku-enquiries@isa.org.za 


6.3.2 	Amabhizinisi Amancani 

	Ukutholakala Kwamahlelo Wechwephetjhe - Umnqopho womnikelo lo kuvula ithuba lokutholakala kwechwephetjhe nelokuduliswa kwekghono nelwazi elifunekako kanye nemisebenzi esekelako kuma-SMME.
	I-BRAIN: Irhelo Lokudluliselwa Kwamabhizinisi, Iinyeleliso Kanye Nokwazisa -  I-BRAIN isebenzela ukukhuphula izinga lokuphalisana nelokuhluma kwamabhizinisi amancani (ama-SMME) eSewula Afrika, ngokuphakisa ilwazi elifaneleko elinelitho elingezelela ngalo ebhizinisini.  
	Isiluleko Esilawula Ukukhambisana Nebhizinisi - Umnqopho womnikelo lo kulekelela amabhizinisi ekuzwisisiseni imithetho esebenza emabhizinisini wabo nokuthi kufuze akhambisane njani nemithetho leyo. 
	I-FRAIN:  Irhelo Lelungelo Lokudlulisela Kanye Nelokwazisa - Irhelo lelungelo lokudlulisela nelokwazisa (i-FRAIN) lisebenzela ukuphakisa ngelwazi lekhwalithi ephakemeko nangesizo lokusekela abantu ngamunye kanye namabhizinisi amancani (ama-SMME) ukuqinisekisa ukuhluma nokuthuthuka kwamabhizinisi amatjha navele akhona werhelo lokudlulisela nelokwazisa eSewula Afrika. 
	Ihlelo Lokufukamela - Ihlelweli lihlanganyelwe yi-DACST ne-dti njengabasekeli beemali la iinhlanganisela zeenhlangano ezinelwazi elikhethekileko ekorweni ethileko zinikelwa khona iimali ukuthi zisungule iimfukameli zebhizinisi yechwephetjhe. Umnikelo lo uqothele nanyana ngiziphi iihlanganisela zeenhlangano ezinelwazi elikhethekileko ekorweni ethileko, begodu nezifisa ukuba nesizo ehlelwenelo. Iinhlanganisela zeenhlangano ehlelweneli zisizakala ngokuthola irhelebholeemali lokusekela umthangalasisekelo namkha/nezinye iindleko
	Amaziko Wemisebenzi Yokwenzelwa Abantu Endaweni - Ihlelo leziko Lemisebenzi Yokwenzelwa Abantu Endaweni (i-LBSC) lilihlelo elikhulu lokukhuthaza amabhizinisi amancani, nalingeneko kanye namancancazana (ama-SMME) eSewula Afrika yoke.  Ihlelweli linikela umthangalasisekelo welizwe loke ekungakhelwa phezu kwalo ihlelo lokusebenzisana hlangana kwakarhulumende, nabantu bendawo kanye nekoro yangeqadi, kobanyana kuzokuphunyeleliswa iminqopho yehlelo lelizwe loke lokukhuthaza nokuthuthukisa amabhizinisi amancani eSewula Afrika. 
	I-MAC:  Amaziko Weenluleko Zokukhiqiza - IHlelo le-MAC lisekela libe lithuthukise ama-SMME akhiqizako. I-NAMAC ngiyo elungelela ibe ilawule amaHlelo we-MAC lapha eSewula Afrika
	UkuMenthara - Umnqopho wokuMenthara kuqinisekisa ukudluliselwa kwelwazi elifundelweko komunye umuntu, ngendlela yokubandula nokufundisa umuntu ngamunye ngamunye. UkuMenthara kunemisebenzi emibili okuyenzela abantu: owenziwa ngaphambi kokubolekwa, nowenziwa ngemva kokubolekwa. Ezingeni langaphambi kokubolekwa, abosomabhizinisi basizwa ngeenluleko, nangokuboniswa sakwakha (i-counsellling) kanye nangokutlanywa kwamaplani wamabhizinisi amahle nathembisa ipumelelo. 
Ezingeni langemva kokubolekwa, amakhastama asizwa ngananyana yini   yokulawula nokuphatha ibhizinisi ngendlela ephumelelako njengoba kubone ikhastma, imentha namkha bobabili.  
	IHlelo LokuMenthara - Umnqopho womnikelo lo kusebenzisa abosomabhizinisi abanelwazi nekghono lamabhizinisi ukuthi basize ama-SMME afanele ukusizwa ngokukhuluma nawo ngamunye ngamunye aboniswe abe akhanyiselwe indlela elungileko yokuraga ibhizinisi. 
	I-SABS : Ifundo Yomtlamo, Ukukhuthazwa Nokuthuthukiswa Komkhiqizo Omutjha - I-SABS Design Institute ikhuthaza ituthuko yomnotho neyechwephetjhe leSewula Afrika ngokuphakamisa ubuhle bokutlama, ngomnqopho wokukhuphula ipumelelo yesitjhaba soke. Amagadango we-SABS Design Institute aqalene neFUNDO YOMTLAMO, AMABUBULO kanye neLWAZI, kanti godu imumethe namahlelo ambadlwana abonongorwana nemitlolo yokutlama. 
	I-SABS :  Ithwasiso Lokulawula iKhwalithi - Abasebenzi bePhiko lezeFundo, ukuThwasisa neTuthuko kwa-SABS bazibophelele ukwenza umsebenzi wekhwalithi ehle, ozalisa iintlhogeko zamakhastama wethu nozalisa lokho akulindeleko. 
	IrhelebhoEliqothelweko - Lelirhelebholikghonakalisa ukuvulwa kobujamo nebhoduluko elivumela ukukhuthazwa kokuhluma nokuthuthuka kwamabhizinisi wabantu abaqhwalileko, ilutjha kanye nabantu besifazi, libuye likhuthaze ukuthuthukiswa kwabosomabhizinisi beendawo zemaphandleni. 
	IHlelo LokweLuleka NgeZiko LamaThenda - IHlelo lokweLuleka NgeZiko lamaThenda liqalene namabhizinisi amancani anabantu abahlangana kaba-5 nabama-50, emakontrageni, nemabubulweni wokukhiqiza nenzela abantu imisebenzi. 
	IHlelo LokuThuthukisa IRhwebo NamaSiso (i-TIDP) - I-TIDP yenzelelwe ukusiza abosomabhizinisi abancani eSewula Afrika bakghone ukuthuthukisa ikghono labo lokuphalisana nabangani babo eemakethe zamazwe ngamazwe.  

6.3.3 	Irhubhululo Lesayensi 

	I-CSIR : Irhubhululo  - i-Bhayotheknoloji -  Ilwazi elikhethekileko le-CSIR lembatha amakoro wesayensi i-molecular bhayoloji, ne-bio-informatics, ne-genetices, ne-genomics & proteonomics, ne-microbiology, ne-fermentation technology kanye ne-biochemical engineering.  
	I-CSIR :  Irhubhululo - Amakontraga  Wokwakha -  Iphiko lezokwakha kwa-CSIR, i-Building and Construction Technology linelwazi elikhethekileko emakorweni alandelako la: Development Management, Facilities Planning & Management, Construction Technologies, Sustainable Human Settlements, Fire Engineering Sciences, Materials kanye ne-Ceramics. 
	I-CSIR :  Irhubhululo - Amakhemikhali -  Ilwazi kezamakhemikhali liqalene nerhubhululo, ituthuko nokwenziwa kwalokho okuquntiweko kanye nehlelweni lokunande kuhlolwa iinsetjenziswa. 
	I-CSIR : Irhubhululo - Ukukhandelwa Kobulelesi - I-CSIR yenza umsebenzi oqakatheke khulu njengeviyo lokusekela ekukhandelweni kobulelesi kanye nechwephetjheni lokulwa nobulelesi. Isiqhema sezazi zelwazi elihlukahlukeneko ekorweni yesayensi nechwephetjhe, sisebenza ngamahlelo akhethekileko wokukhandela ubulelesi.
	I-CSIR :  Irhubhululo - Zokuvikela Nezokuphapha Emmoyeni -  Ukulingisa, ukutlama, ukuhlola  nokulingwa kwaboflayi neenkhali zemmoyeni; ukuhlanganiswa kweendawo zokubeka ipahla; iinyeleliso nokusekelwa kwetheknoloji ye-radar; imikhiqizo yokwenziwa ephathelene nezobuhloli; ipi ngezokwazisa; ipi ngezama-elektroniki; ukulawula; ukufanisela nokulingisa; amarherho wobunjiniyera ngezama-elektroniki; kanye netheknoloji yezelwandle.                
	I-CSIR: Irhubhululo - Ukudla, Iinselo Nokuthiya -  Lenza imisebenzi yetheknoloji ekudleni, eenselweni, ekusebenzeleni ukwenzela abantu/iminyanya ukudla, kezobuhle, emakhemikhalini asiliweko, kezeentolo ezingasimaholiseyila kanye nakezokulima. 
 
	I-CSIR :  Irhubhululo - Itheknoloji yezokwazisa - Imisebenzi yetheknoloji yezokwazisa, zokuthintana netheknoloji yezomkayi ithoma ekuthunyelweni kwesethilayithi emkayini nekunikeleni iindlela zokurarulula zokwazisa eziphathelene nomhlaba, ukuya ekuthuthukisweni kweendlela zokurarulula imiraro yamakhastama nezokubonisana ngetheknoloji yezokwazisa kanye nezokuthintana, ukuya ekutjaleni itheknoloji yangomuso ngamagadango wokuvula amahlelo amatjha nawokuvula amabhizinisi wetheknoloji kanye nokuvulwa kwamabhizinisi ngendlela eyidijithali.  

	I-CSIR: Irhubhululo - Ukukhiqiza Nemethiriyeli - Ukurarululwa kwemiraro ngendlela yerhubhululo neyetheknoloji edosela ekukhuthazweni kwerhwebo, umthethokambiso, ukuphakanyiswa kwamabhizinisi akhiqizako, ukuthuthukiswa kwamahlelo nokuphakanyiswa kwawo, ukutlanywa kwemikhiqizo nokuthuthukiswa kwayo kanye nobunjiniyera bamamethiriyeli. Liveza iindlela ezilungelelweko zokurarulula imiraro yokukhiqiza ngokuhlanganisa itheknoloji nehlelo lokuphakamisela ibhizinisi ezingeni eliphezulu kanye nokuthwasisa nefundo efaneleko. 

	I-CSIR : Irhubhululo - Iimayini, Isimbi Kanye Namaminerali - Ilwazi elikhethekileko lobunjiniyera bamatje kanye nokwenziwa kwamathulusi wokwenza umsebenzi wokwemba uphephe, nakusetjenzelwa ukuphakamisa izinga lokwemba: ukutlanywa kweendlela ezitja namathulusi amatjha wokukhandela ukudumuza ngaphasi emgodini kanye nokwehlisa iinsilaphazi ezikhamba ngomoya ezinjengomtjhiso, ithuli nemisebe, kanye nokwenza ngcono izinga lokuveza umphumela  womsebenzi (izinga lomkhiqizo) nokuphepha ngehlelo lokusebenza kweemayini nelokwenza amathulusi namaqhinga wokuphakamisa ihlelo lokusebenza kweemayini lesikhathi esifitjhani nelesikhathi eside. 

	I-CSIR : Irhubhululo - Amanzi, Ibhoduluko Nezamahlathi - Itheknoloji yokuhlolwa nokulawulwa kwebhoduluko, imithombo yamandla ephathelene nezomhlaba, zamahlathi nemikhiqizo yamahlathi, ukulawulwa kwemithombo yamanzi, ukuthuthukiswa kweendawo zelwandle nemithombo yamandla ephathelene nezemanzini. 

	Itheknoloji Labomma Ebhizinisini - Urhulumende weSewula Afrika, ngomNyango wezeRhwebo nezamaBubulo batjengisile ukuthi bancame kangangani ngokuthuthukisa abantu bengubo emabhizinisini ngokuvula kwabo iHlelo leTheknoloji laboMma bamaBhizinisi [i-National Programme of Technology for Women in Business (i-TWIB)]. I-TWIB iligadango elinqophe ukuphakamisa amathuba wokutholakala kwesayensi netheknoloji kibomma bamabhizinisi, khulu khulu emabhizinisi amancani, naphakathi-naphakathi kanye namabhizinisi amakhulu (ama-SMME). Leli-ke lihlelo lelizwe loke elingaphasi komNyango wezeRhwebo nezamaBubulo (i-dti). 

6.3.4 	Irherho Le-SA Lokulinganisa Ikhwalithi 

	Irherho Le-SA Lokulinganisa Ikhwalithi (i-SQAM) - Irherho LeSewula Afrika Lokulinganisa Ikhwalithi (i-SQAM) yindlela yokulinganisa ikhwalithi ngokupheleleko (eqala mahlangothi woke) esetjenziswa ngurhulumende ukuphakamisa izinga lokusebenza nokuphalisana kwamabhizinisi eSewula Afrika. 
	I-SABS : Ifundo Yomtlamo, Ukukhuthazwa Nokuthuthukiswa Komkhiqizo Omutjha - I-SABS Design Institute ikhuthaza ituthuko yomnotho neyetheknoloji yeSewula Afrika ngokuphakamisa ubuhle bokutlama, ngomnqopho wokukhuphula ipumelelo yesitjhaba soke. Amagadango we-SABS Design Institute aqalene neFUNDO YOMTLAMO, AMABUBULO kanye neLWAZI, kanti godu imumethe namahlelo ambadlwana abonongorwana nemitlolo yokutlama. 
	I-SABS: Ilwazi Ngamazinga Wamazwe Ngamazwe - IZiko lezokwAzisa le-South African Bureau of Standards kulapha kuthoma khona zoke izinto ngelwazi lamazinga. Linama-500 000 wamazinga, ihlathululo yemininingwana, irherho lokwenza izinto kanye neendlela zokuhlola ekunganande kuqalwa kikho.  
	I-SABS :  Ithwasiso Lokulawula iKhwalithi - Abasebenzi bePhiko lezeFundo, ukuThwasisa neTuthuko kwa-SABS bazibophelele ukwenza umsebenzi wekhwalithi ehle, ozalisa iintlhogeko zamakhastama wethu nozalisa lokho akulindeleko. 

6.3.5 Ukurhwebelana Namazwe Wangaphandle 

	Ukwakhiwa Kwekghono Lokuthengisela Amazwe Wangaphandle - I-dti ilekelela abarhwebi abathengisela ipahla yabo emazweni wangaphandle ukwakha ikghono labo lokuthengisela amazwe wangaphandle, ngokwandisa umthamo wabo wokukhanda/wokukhiqiza ipahla abangayithengisela amazwe wangaphandle ngehlelo le-TIDP elilawulwa yiNtsika. Ihlelweli livumela abarhwebi abathengisa ipahlabo ngaphandle ukuthi bakhuphule idizayini yemikhiqizwabo, bakhuphule nehlelo labo lokukhiqiza, nezinga labo letheknoloji, nendlela abapaka/abaphuthela ngayo imikhiqizwabo kanye nekghono labo lokumaketha. 
	Umsebenzi Oyelelisa Ngepahla Ethengiselwa Amazwe Wangaphandle - I-dti inikela iinyeleliso ngokuthi ipahla ingathengiselwa njani amazwe wangaphandle ngama-31 we-FAQ ubuncani bakhona ehlathululwe kuhle eneempendulo ezimalungana nokuthengisela ipahla emazweni wangaphandle useSewula Afrika, namabanga wokuthi kubayini umthengiselingaphandle kufuze athengisele iinarha zangaphandle ipahlakhe aseSewula Afrika, namahlelo atjengiswe afanekiswa kuhle wokuthengisela amazwe wangaphandle ipahla kanye nawokuzombelezisa ipahla, kanye nelwazi elingezelelweko elinjengerherho lamakhowudi womthelo obhadaliselwa ipahla ethengiselwa amazwe wangaphandle, namaforomo kanye namaphepha ekufuze azaliswe.  
   
             Ukuthola umnikelo lo, amakhastama angathintana neZiko 			lezokuThintana  le-dti: 

	 Abadosa umtato baseSewula Afrika :  0861 843 384 
	Abadosa umtato bakezinye iinarha:  +27 11 254 9405 namkha 
	Bafune ilwazi ku-enquiries@isa.org.za 

                  
	Ilwazi Ngemakethe Yokuthengisela Ngaphandle -  I-dti  yazisa amakhastama ngeemakethe zepahla ethengiselwa amazwe wangaphandle, nangamathuba akhona eemakethe, iwaphe neempendulo emibuzweni evame ukubuzwa, iwazise ngemibiko yamazwe, nangemibiko yehlolombono yeemakethe, kanye nangeencwajana ezimalungana nokurhebelwana ngekululeko. Amakhastama azakwaziswa ngeentlhogeko ekufuze zizaliswe umuntu nakazakukghona ukungena eemaketrhe zangaphandle, alekelelwe godu nokuthola iimakethe angathengisela kizo ipahlazo emazweni wangaphandle.  Umnikelo lo uqothele ama-SMME, nama-BEE, nama-WEE kanye nabathengiselingaphandle abakhulu abazakusizakala ngokwazi iimakethe iSewula Afrika eziqotheleko ngeemvumelwana zokurhwebelana nangokuthengiselwa kwepahla amazwe wangaphandle.  
           
 Ukuthola umnikelo lo, amakhastama angathintana neZiko 			lezokuThintana  le-dti: 

	 Abadosa umtato baseSewula Afrika :  0861 843 384 
	Abadosa bakwezinye iinarha:  +27 11 254 9405 namkha 
	Bafune ilwazi ku-enquiries@isa.org.za 

	Indlela Yokuhlola Ukulungela Ukuthengisela Ngaphandle - I-dti inephepha lemibuzo yokuzihlola esiza ngalo abathengiselingaphandle ukuthola ukuthi bakulungele kangangani ukuthengisela ipahlabo emazweni wangaphandle.  
	Ukulinganisa Abathengiselingaphandle BeSewula Afrika Nabathengi Bangaphandle - Ekuwona mnqopho walomnikelo kuhlanganisa abathengiselingaphandle beSewula Afrika beenkampani esele zikulungele ukuthengisela iinarha zangaphandle nabathengi beenarha zangaphandle namkha labo abangakghona ukuthenga ipahla ebuya emazweni wangaphandle. Umnikelo lo uzakwenza abathengiselingaphandle beSewula Afrika bakghone ukukhulisa iimakethe zabo zangaphandle. 

Zoke iinkampani ezithengisa ipahla yazo ngaphandle nalezo esele zikulungele ukuthengisa ngaphandle, sekubalwa nama-SMME nama-BEE, zingawuthola umnikelo lo.  Abathengi bepahla yangaphandle kanye nalabo abathengisela ipahlabo ngaphandle bahlolwa ngeendlela ezihlukahlukeneko ukuthola ukuthi bayakghona na ukuzalisa iindingo zomunye komunye. Ngemva kwalokho-ke iinkampani ezingeziphambili ziyathonyaniswa, bese ziyaziswanwa. I-dti izakuqalelela ubudlelwana bazo obusathomako bebuqine bunzinze, bekutlikitlwe neemvumelwana. 

Ukuthola umnikelo lo, amakhastama angathintana neZiko 			lezokuThintana  le-dti: 

	Abadosa umtato baseSewula Afrika :  0861 843 384 
	Abadosa bakezinye iimarha:  +27 11 254 9405 namkha 
	Bafune ilwazi ku-enquiries@isa.org.za 

	IHlelo Lokuhlanganyela Emabubulwelweni Enarheni Yoke - i-NIP -  Ihlelweli lihlelo elinqophe ukutjhayela iinthelo zomnotho, begodu linjalo nje lisekela ukuthuthukiswa kwamabubulo weSewula Afrika ngokusebenzisa ihlelo lakarhulumende lokutholakala kweensetjenziswa zakhe. Ihlelo le-NIP lingasetjenziswa kiwo woke amahlelo wokuthenga karhulumende naweenhlangano eziwela ngaphasi kwakarhulumende namkha amakontraga wokuqatjhisa (ipahla namkha imisebenzi eyenzelwa abantu) anomthamo wepahla ovela ngaphandle olingana namkha odlula i-US$10 million. 

6.3.6 	Amalungelo Wabathengi 

	Iinyeleliso Zabathengi Nokudluliselwa Kwabo Phambili - I-dti ilawula umthetho ovikela abathengi emakorweni ahlukahlukeneko. Umthetho lo uvikela abathengi emabhizinisini angathembekiko, ulawule ukuziphatha kwababolekisi ngeemali abancani, namabhanga kanye neentolo ezithengisa ngesikwelede, ubuye ulawule godu nabathengisi beendawo. Umthengi ohlangabezana nomraro ngalokhu okungehla angaveza isililo sakhe namkha afune irhelebho namkha isiyeleliso. 

6.4 	Imali Yehlohlomezelo Neyetuthuko

6.4.1 	Ukusekelwa Kwamasiso 

	Isikhwama Somthangalasisekelo Esiqakathekileko - IHlelo lomThangalasisekelo eliQakathekileko lisiza ngemali enqophe ukwakha umthangalasisekelo namkha ukuthuthukisa umthangalasisekelo esele vele ukhona onqophe ukusekela namkha ukusebenzela amahlelo amatjha wamasiso, ukukhulisa amahlelo wamasiso esele vele akhona. 
	Umnikelo Wamasiso Wangaphandle - Umnikelo wamasiso wangaphandle unqophe ukukhuthaza abosomabhizinisi bamazwe wangaphandle ukuthi basisise emabhizinisini amatjha walapha eSewula Afrika ngokubhadala usomabhizinisi wangaphandle ngeendleko ezifaneleko zokukhambisa imitjhini emitjha nezinye iinsetjenziswa ezitja ukusuka emazweni wangaphandle ukuza eSewula Afrika. 
	Isibonelelo Selifa Lokukhiqiza - Umnqopho womnikelo lo kuphungula inani lamaplatifomu weenkoloyi nemihlobo yeenkoloyi ehlanganiselwa lapha eSewula Afrika, ekhambisana namasiso andisiweko nepahla ethengiselwa ngaphandle eyande ngomthamo wakhona lapha ekhethu. Umnikelo lo uzakongela ikhastama imali ngokusebenzisa isitifikedi sokubuyiselwa ingcenye ethileko yemali ebhadaliweko, ukuginya iindleko zomthelo otheliswa iinkoloyi ezikhandwe zathengiselwa amazwe wangaphandle. 
	Ihlelo Lokusekela Amakghono Afundwako - IHlelo lokuSekela amaKghono aFundwako (i-SSP) mnikelo wemali enikelelwa ukufundisa nokuthuthukisa amakghono afundwako ngomnqopho wokukhuthaza ukuthwasiswa nokuvulwa kwamathuba wokufundwa kwamakghono afundelwako amatjha nathuthukileko. 
	Amaprojekthi Wamaqhinga Wamabubulo - Iprojekthi le ijamele igadango lakarhulumende lokusungula nokuphakamisa izinga lokusisisa lekoro yangeqadi emabhizinisini eza namaqhinga amatjha, nenza imali eSewula Afrika, ukube ngakelinye ihlangothi avula amathuba wemisebenzi ekorweni yamabubulo. 


6.4.2 	Ukuthuthukiswa Kwamabhizinisi Amancani 

	IHlelo le-Danida leBhizinisi neBhizinisi, Isikimu Sokuqinisekisa Ukukweledisa - Umnqopho weHlelo leBhizinisi neBhizinisi kukwakha nokuqinisa amathuba wamabhizinisi, nokuvulela abosomabhizinisi abafaneleko bemiphakathi eyayidimeke amathuba imisebenzi. Lokhu-ke kwenziwa ngokusekela amabhizinisi enza imali, akhiwe ngokuhlanganyelwa ziinkampani zeSewula Afrika neze-Denmark. 
	IHlelo Labosomabhizinisi Abasasikimako, Isikimu Sokuqinisekisa Ukukwelediswa -  IHlelo laboSomabhizinisi abasaSikimako libolekisa abosomabhizinisi abasasikimako ngemali, ukufikela ku-R100 000, ebuyiswa nenzalo eyi-4% ngomnyaka. Isikhathi sokubuyisa imali le ziinyanga ezima-24 ekuthomeni, kodwa isikhathesi singelulwa kathathu, ngeenyanga ezili-12 ngasikhathi sinye. Imibandela yalokhu-ke kumentharwa kwemali ebolekisiweko le. 
	ISikimu sokuhlomisa Ngamandla Womnotho, Isikimu Sokuqinisekisa Ukukwelediswa -  Isikimu Sokuhlomisa Ngamadla Womnotho sibhadalela imali ebhanga, ukufika ku-R5m nge-60%, ebuyiswa nenzalo eyi-2,5% ngomnyaka.  Isikhathi sokubuyisa imali le ziinyanga ezima-36 ekuthomeni, kodwa singelulwa kabili, ngeenyanga ezili-12 ngasikhathi sinye. 
	IsiQinisekiso somuntu Ngamunye, Isikimu Sokuqinisekisa Ukukwelediswa - Umnqopho wesikimu sokuqinisekisa umuntu ngamunye kukwenza usomabhizinisi akghone ukuboleklwa imali ebhanka ebolekisako namkha kenye ihlangano yeemali. Isikimesi senza usomabhizinisi akghone ukuthola imali yokuvula, ukukhulisa namkha ukuthenga ibhizinisi. Ngehlelo lokubolekwa iimali leSikimu seKhula sokuQinisekisa, usomabhizinisi uvamise ukubolekwa imali ngokwayo, avulelewe ne-overdraft, athole nehlelo lesikwelede elibizwa ngokuthi yi-revolving credi, athole nama-instalment sales, nesiqinisekiso sebhanka kanye neenqinisekiso zokuthi ibhizinisakhe iraga njani (i-performance construction garantee). 
	I-KwaZulu Rehabilitation Trust Fund, Isikimu Sokuqinisekisa Ukukwelediswa - Isikhwamesi sabekela ngeqadi imali eyi-R10m ezakusetjenziselwa abosomabhizinisi baKwaZulu abonakalelwa mabhizinisi ngemigurgurguru ukufikela ngo-1994. Isikhwamesi-ke senzelwe ukusiza abosomabhizinisi abafuna ukubuyela ebhizinisini, ngesibambiso sokubolekwa imali. Kungenzeka ukuthi usomabhizinisi njenganje sewuraga omunye umhlobo webhizinisi, nangabe kunjalo, kufuneka ukuthi usomabhizinisi loyo aveze ubufakazi bokuthi ibhizinisakhe yaphambilini yabulawa mguruguru. 
	Iindawo Zokubolekisa Ngeemali Ezincani - IKhulaStart isebenzisa indlela yokubolekisa imali eenqhemeni namkha eenhlanganweni, hayi emunwtini ngamunye. Abantu bayahlangana babe siqhema sabantu aba-3 ukuyokufika e-10, bese baboleka imali-ke kwaKhulaStart. Kodwa-ke kufuze bona bazalise imibandela ebekelwe isiqhema esifuna ukubolekwa imali. Okuqaktheke kinakho koke kukuthi isiqhemeso kufuze bona sibumbane sibe munye. Imali ebolekiswako-ke lapha ikhutjhwa ngokunande ikhuphuka, ukusukela ku-R300 ukuyokufika ku-R3 500 ilungu ngalinye esiqhemeneso. Isiqhema ngokwaso-ke ngiso esiquntako ukuthi ilungu ngalinye lizakuthola malini, kuye ngokuthi ilungu ngalinye lenza bhizinisi bani. Yoke-ke imali ebolekwe isiqhemeso, ngaphandle kokuqala ukuthi ilungu ngalinye libolekwe malini, isikwelede saso soke isiqhemeso. 
	Iimali Zesizo Lokulungisa Eemphandeni - Akunakuzaza ukuthi kuyafuneka ukuthi kube nemali eqalelele ubungozi bebhizinisi, yokusekela amaBhizinisi amaNcani naLingeneko (ama-SME), khulu khulu lawo asekelwe bosomabhizinisi ababedimeke amathuba phambilini. Amabhanga amanengi nezinye iinhlangano zeemali sebavule ihlelo leemali zokusiza ukulungisa nokulinganisa indima emabhizinisini, kibosomabhizinisi. 
	Abalungeleli Beemali Zokuthengisela Umphakathi - ama-RFI - BakwaKhula babolekisa ngeeMali zamaBhizinisi nezokuVula amabhizinisi; kodwa-ke iimalezo zinikelwa ama-RFI kobanyana wona-ke azokukghona ukuboleka abosomabhizinisi. Iimali ezinjalo-ke abosomabhizinisi kufuze bona bayoziboleka kuma-RFI, hayi kwaKhula mathupha. Ziinkhamphani ezifuna lelirhelebhokobanyana zibe ma-RFI kwaphela ezingaziyela kwaKhula mathupha. 
	Isikhwama Sokusebenzisana Ebhizinisini Efanako -  IsiKhwama sokuSebenzisana  eBhizinisini sibolekisa ngemali emafemini/eenhlanganweni zokukhiqiza, ezisebenza imikhiqizo yokulima namkha amafemu wechwephetjhe lezokwazisa, we-ITC, ukuhlathulula nokusebenzisa amahlelo ahlanganyelweko aphathelene nokukhiqiza nokumaketha okuzakuphakamisa ikghono nezinga lawo lokukhiqiza nelokuphalisana nabanye emazweni ngamazwe. 
	Ihlelo Elisekela Amakghono - IHlelo eliSekela amaKghono afundwako i-SSP) lihlelo elikhupha imali yokufundisa nokuthuthukisa amakghono wokwenza, ngomnqopho wokukhuthaza ukuzibekela ilifa ngokuthwasiselwa umsebenzi nokuvulwa kwamathuba wokufunda amakghono amatjha athuthukileko.
	Ihlelo Lokuthuthukisa Amabhizinisi Amancani Nalingeneko -  IHlelo lokuThuthukisa amaBhizinisi amaNcani naLingeneko (i-SMEDP) lihlelo elisiza abasisi balapha eSewula Afrika nebangaphandle ngemali yokuzikhulisela amabhizinisabo abanawo njenganje; ukuthola imali le-ke kuya ngokuthi usomabhizinisi loyo unayo na ipahla yebhizinisi efunekako, kuqalwe godu nokuthi wenza bhizinisi bani, njani. 
	Isikimu Esijayelekileko, Isikimu Segaranthi Yokukwelediswa - IsiKimu esiJayelekileko sibhadalela imali ebhanga ukufika ku-R1m nge-80%, ebuyiswa ngemalinzalo eyi-3% ngomnyaka. Isikhathi sokubuyisa imali le siziinyanga ezima-36 ekuthomeni, kodwa zingelulwa kabili ngeenyanga ezili-12 ngasikhathi sinye. Kulandelwa ikambiso ejayelekileko. 
	Isikhwama Sokuqinisekisa Sokudluliswa Kwetheknoloji, Isikimu Sokuqinisekisa Sokukwelediswa -  Umnqopho wesikhwamesi kuvula ithuba lokuthola irhelebho lezetheknoloji lalapha ekhethu nelakamanye amazwe ngokuvula isikhwama sokuqinisekisa sokudluliswa kwetheknoloji kobanyana abosomabhizinisi abancani, abancancazana kanye nabalingeneko (ama-SMME) bazokwazi ukuthola irhelebho letheknoloji lapha ekhethu namkha emazweni ngamazwe njengoba kusitjho ihlelo le-GEAR ukuthi amafemu avule indlela yokutholakala kwetheknoloji efunekako. 
	IHlelo Lokubolekwa Iimali Zokutjhugulula Iindaba Zenarha - i-LRCF -  IHlelo lokuBolekwa Iimali zokuTjhugulula iiNdaba zeNarha lihlelo elipheleleko lokusiza ngeemali elitholakala kwaKhulisa Enterprise Finance Ltd, ngomnqopho wokukhuthaza amabhizinisi wangeqadi ukufaka isandla eHlelweni lokuTjhugululwa kweNarha. I-LRCF isekelwe ngeemali mNyango wezeeNarha kanye ne-European Union. Ihlelweli liphumelelisa umnqophalo ngokukhwezelela amabhanga nezinye iinhlangano ezinegama ekubolekiseni ngeemali ukuthi zizibekele ngokusiza amahlelo ahlanganyelweko wokulima wezinga eliphezulu namahlelo ahlanganyelweko wezamavakatjho nezebhoduluko, ngaleyindlela-ke kuvuleke amasiso wekoro yangeqadi kezokulima, zebhizinisi yokulima kanye nezamavakatjho nebhoduluko. 

6.4.3 	Ukwandiswa Komoya Wokuphalisa 

	Isikhwama Sezinga Lokuphalisana - Umnqopho womnikelo lo kuvulela iinkampani indlela nethuba lokuthola ilwazi lechwephetjhe elitjha, amahlelo wokukhiqiza kanye neemakethe ezitja kobanyana azokwazi ukuphakamisa izinga lawo lokuphalisana nabangani bawo. Isikhwamesi senza iqiniso lokobana amakampani ayazi ngechwephetjhe elitjha, ayakghona nokulithola abe alisebenzise kobanyana azokuphakamisa izinga lawo lokukhiqiza, ngaleyindlela abe akwazi nokungena eemakethe ezingcono.
	 Isikhwama Sokusebenzisana Ebhizinisini Efanako -  IsiKhwama sokuSebenzisana eBhizinisini sibolekisa ngemali emafemini/eenhlanganweni zokukhiqiza, ezisebenza imikhiqizo yokulima namkha amafemu wechwephetjhe lezokwazisa, we-ITC, ukuhlathulula nokusebenzisa amahlelo ahlanganyelweko aphathelene nokukhiqiza nokumaketha okuzakuphakamisa ikghono nezinga lawo lokukhiqiza nelokuphalisana nabanye emazweni ngamazwe. 
	Ihlelo Elisekela Amakghono - Ihlelo Elisekela amakghono (i-SSP) lihlelo elikhupha imali yokufundisa nokuthuthukisa amakghono wokwenza, ngomnqopho wokukhuthaza ukuzibekela ilifa ngokuthwasiselwa umsebenzi nokuvulwa kwamathuba wofunda amakghono amatjha athuthukileko.
	Ihlelo Lokusekela Amagadango Amatjha Emabubulweni - IHlelo lokuSekela amaGadango amaTjha emaBubulweni lihlelo elinqophe ukukhuthaza iindlela ezitja zokukhiqiza namkha amahlelo wokukhiqiza amatjha eSewula Afrika akghona ukuphalisana namanye amazwe ephasini loke. 
	Itheknoloji Yamandla Wabantu Ehlelweni Lamabubulo - Itheknoloji yaMandla wabaNtu eHlelweni lamaBubulo yihlohlomezelo la amabubulo norhulumende basiza khona ngemali yokwenza irhubhululo basebenzisani beemfundiswa, khulu khulu ekufundisweni nekuthwasisweni kwabafundi. 
	Isikhwama Segaranthi Yokudluliswa Kwetheknoloji - Umnqopho wesikhwamesi kuvula ithuba lokuthola irhelebho letheknoloji lalapha ekhethu nelakamanye amazwe ngokuvula isikhwama sesiqiniseko sokudluliswa kwetheknoloji kobanyana abosomabhizinisi abancani, abancancazana kanye nabalingeneko (ama-SMME) bazokwazi ukuthola irhelebho letheknoloji lapha ekhethu namkha emazweni ngamazwe njengombana kusitjho ihlelo le-GEAR ukuthi amafemu avule indlela yokutholakala kwetheknoloji efunekako. 

6.4.4 	Imikhumbulo Emitjha Netheknoloji 
	Umnqopho wesikhwamesi kuvula ithuba lokuthola irhelebho letheknoloji lalapha ekhethu nelakamanye amazwe ngokuvula isikhwama sesiqinisekiso sokudluliswa kwetheknoloji kobanyana abosomabhizinisi abancani, abancancazana kanye nabalingeneko (ama-SMME) bazokwazi ukuthola irhelebho letheknoloji lapha ekhethu namkha emazweni ngamazwe njengoba kusitjho ihlelo le-GEAR ukuthi amafemu avule indlela yokutholakala kwetheknoloji efunekako. 

6.4.5 	Irhelebho Lokuthengisela Ngaphandle 

	Ukumakethwa Kwepahla Ethengiselwa Ngaphandle Nesikimu Sokulekelela Amasiso -  Umnqopho wokulekelela ngaphasi kokuMakethwa Kwepahla Ethengiselwa Ngaphandle Nesikimu Sokulekelela Amasiso (i-EMIA) kulilisa abathengisi abathengisela amazwe wangaphandle ipahlabo ngemadlana yeendleko ezithileko abangena kizo nabenza imisebenzi enqophe ukuvula nokuthuthukisa iimakethe zangaphandle zokuthengisela ipahla yeSewula Afrika nemisebenzi eyenzlewa abantu, kanye nokudosa amasiso amatjha angeza lapha eSewula Afrika bunqopha. 
	Isibonelelo Selifa Lokukhiqiza - Umnqopho womnikelo lo kuphungula inani lamaplatifomu weenkoloyi nemihlobo yeenkoloyi ezihlanganiselwa lapha eSewula Afrika, ekhambisana namasiso andisiweko nepahla ethengiselwa ngaphandle eyande ngomthamo wakhona lapha ekhethu. Umnikelo lo uzakongela ikhastama imali ngokusebenzisa isitifikedi sokubuyiselwa ingcenye ethileko yemali ebhadaliweko, ukuginya iindleko zomthelo otheliswa iinkoloyi ezikhandwe zathengiselwa amazwe wangaphandle.
	Iindawo Zokuthuthukisela Amabubulo - Iindawo Zokuthuthukisela Amabubulo (ama-IDZ) ziindawo zamabubulo angatheliswako ngokuthengisela amazwe wangaphandle ipahlawo, ezinikela iindlela zezinto zokuthutha, neensetjenziswa nemisebenzi eyenziwe yalungela amabubulo athumela ipahla emazweni wangaphandle. Leziindawo-ke ngokuvamileko zakhiwa hlanu kweenteyitjhi zeenkebhe namkha hlanu kwamadoyelo waboflayi, kobanyana zizokuba nobungeno obulula eemakethe zaphetjheya. 



7. ILWAZI ELIVAME UKUTHOLAKALA ( nge-website ye-dti )    

   7.1  Amasiso  
 
7.1.1 	Kubayini Kufuze Kusisiswe eSewula Afrika 

	Ukusimelela Komnotho Okupheleleko
	Amathuba Weemakethe 
	Ilwazi Ngamabubulo/Ngamagatja Wamabhizinisi
	Iindleko Zokuraga Ibhizinisi
	Amakghono 
	Umthangalasisekelo Weemali
	Umthangalasisekelo Wezokuthutha Neensetjenziswa 
	Amandla Wemithombo Yemvelo 

7.1.2 	Ibhoduluko Lezelawulo 

	Ukutheliswa 
	Imithethokambiso Yokuphalisana 
	Iindawo Zokuthuthukisela Amabubulo 
	Iimvumelwana Zokurhwebelana 
	Amalungelo Wobunikazingqondo 
	Eminye Imithetho Yokulawula

7.1.3 	Ukwakha Nokusebenza e-SA 

	Ikhwalithi Yepilo 
	Ukuhluka Ngamasiko 
	Ifundo
	Zamaphilo
	Ubulelesi 

7.2 	Irhelebho Lokuthengisela Iinarha Zangaphandle 

7.2.1 	Iragwa Njani Ibhizinisi eSewula Afrika 

	Uthomaphi
	Imithetho Yezamasiso
	Ihlohlomezelo
	Ukukghonakaliswa Kwamasiso
	Uthintana Njani Nabanye 

7.3 	Ukuthoma Ibhizinisi 

7.3.1 	Ithonywa Njani Ibhizinisi 

	Ihlathululo Yebhizinisi Encani 
	Ukutholwa Komkhumbulo/Kwengqondo Yebhizinisi 
	Umoya Webhizinisi 
	Ukurhubhulula Ngekghono Lokuphalisana 
	Imihlobo Yamabhizinisi 
	Ukusekelwa Kwebhizinisi Ngeemali 
	Iindaba Zomthetho Netjhorense 
	Amapheyithenthi Namatshayo Wokuthengisa
	Ukutlanywa Komtlamo Webhizinisi 
	Ukurejistarwa Kwebhizinisi 
	Ukutheliswa 

7.3.2 	Ukuphathwa Kwebhizinisi 

	Indlela Yokuphatha Ibhizinisi Yoke
	Umthombo Wamandla Wabasebenzi 
	Ukulawulwa Kweemali
	Ukumaketha 
	Ukulawulwa Kwekhwalithi 
	Ukuthenga 
	Ubunjiniyera, Irhubhululo neTuthuko
	Ukuhlelela Ingomuso 

7.3.3 	Amathuba Webhizinisi 

	Ukuthenga Ibhizinisi 
	Ukufrentjhayiza 
	Iimakethe Zokuhluma 
	Amathuba Wamathenda 
	Iincwadi Zerhwebo Lamabhizinisi 
	Okuqothelwe Ukutholwa 
	Ukuhlanganyela Komphakathi Nokwangeqadi
	Abahlanganyeli Bebhizinisi Bamazwe Ngamazwe
	Abanikeli Nabasekeli Ngeemali
	Iinsetjenziswa Ezitloliweko
	Ipahla Yokwabelana

7.3.4 	Ukusekeleka Kwebhizinisi 

	Abosomabhizinisi Besifazi 
	Abosomabhizinisi Abatjha 
	La Ungathola Khona Irhelebho
	Iinjamiso Zeemali Zeentolo
	Ibhoduluko Lemisebenzini Nomthetho 
	Ukuthwasisa Nababonisi 
	Izehlakalo 
	Irhwebo Namasiso 
	Abenzeli Bemisebenzi 
	Inhlangano Zamagatja Wamabubulo

7.4 	Ukukhulisa Ibhizinisi 
    
7.4.1 	Ikhuliswa Njani Ibhizinisi 

	Uburholi, Iinrhuluphelo neSiko 
	Ukwakhiwa Kwesiqhema Esiphumelelako
	Ukulawulwa Kwendlela Yokusebenza 
	Ukuphehlwa Kwelwazi 
	Iqhinga Lobuphalisani
	Ukuphehlwa Kwechwephetjhe Lezokwazisa 
	Ukulawula Kwetjhuguluko 
	Ukuphakanyiswa Kwelimuko Nekghono Lokudosa Amehlo
	Ukunabisa Imakethe 
	Ukuthengisa Ngcono 
	Ilimuko Elingcono Lelwazi Ngomthengi 
	Iindleko Eziphasi 
	Ukuphungulwa Kobungozi Bokuba Mnikazimatjhere
	Ukusekelwa Kokuhluma Ngeemali 

7.4.2 	Ukuphathwa Kwebhizinisi 

	Indlela Yokuphatha Ibhizinisi Yoke
	Umthombo Wamandla Wabasebenzi 
	Ukulawulwa Kweemali
	Ukumaketha 
	Ukulawulwa Kwekhwalithi 
	Ukuthenga 
	Ubunjiniyera, Irhubhululo neTuthuko
	Ukuhlelela Ingomuso 

7.4.3 	Ukusekeleka Kwebhizinisi 

	 Abosomabhizinisi Besifazi 
	Abosomabhizinisi Abatjha 
	La Ungathola Khona Irhelebho
	Iinjamiso Zeemali Zeentolo
	Ibhoduluko Lemisebenzini Nomthetho 
	Ukuthwasisa Nababonisi 
	Izehlakalo 
	Irhwebo Namasiso 
	Abenzeli Bemisebenzi 
	Inhlangano Zamagatja Wamabubulo

7.5 	Ukuthengisela Ipahla Eenarheni Zangaphandle 

7.51. 	Funda Ukuthengisela Ngaphandle 

	Ukuhlolwa Kokulungela Ukuthengiselwa Ngaphandle 
	Ihlelo Lokuthengisela Ngaphandle 
	Ukulungiselela I-oda Ethunyelwa Ngaphandle 
	Ukusetjenzwa Kwe-oda Ethunyelwa Ngaphandle 
	Ihlelo Lokusiza Ngepahla Ethunyelwa Ngaphandle
	Ihlelo Lokuthenga Ipahla Eenarheni Zangaphandle 
      
7.5.2 	Tlolisela Ukuthengisela Iinarha Zangaphandle
7.5.3 	Ihlohlomezelo Yokuthengisela Iinarha Zangaphandle  
                
	I-EMIA 

7.5.4 	Amangeno Eemakethe Zangaphandle 

	Iimvumelwano Zokurhwebelana 
	Imininingwana Yabathengiselingaphandle 
	Izehlakalo Zerhwebo

7.5.5 	Iinhlangano Zokuthengisela Eenarheni Zangaphandle 

	Imikhandlu Yokuthengisela Ngaphandle YeSewula Afrika Nabantu Ekungathintwana Nabo 

7.6 	Amabhizinisi Amakhulu 

7.6.1 	Ibhoduluko Lezokulawula E-SA
7.6.2 	Ukurejistarwa Nokunikelwa Kwamandla 
7.6.3 	Ihlohlomezelo

7.7 	Ukusebenzisana Ne-dti 
  
7.7.1 	Iinqhema Zerhuluphelo Yezomnotho 

	Ngubani Onesabelo ku-dti?
	Iinhlangano Zerhwebo 
	Iinhlangano Zamabubulo 
	Iinhlangano Zomphakathi 
	Imikhandlu Yepahla Ethunyelwa Ngaphandle
	AmaYuniyoni WabaSebenzi
	Amandla Wemithombo Yerhwebo 

7.8 	Ukuvikelwa Kwabathengi 
 
7.8.1 	Ihlalakuhle Yabathengi BeSewula Afrika 

	Ihlathululo Yomthengi 
	Imitlhala Yeendleko Zokuphila 
	Ubujamo Bomnotho Babathengi 
	I-dti Ibenzelani Abathengi BeSewula Afrika? 

7.8.2 	Amalungelo Wabathengi 

	Ayini Amalungelo Wabathengi? 
	Umthetho Ovikela Abathengi 
	Ababolekisi Beemali Ezincani 

7.8.3 	Ububalekelo 

	Lithathwa Njani Igadango 
	Ngubani Ongambawa Irhelebho
 
7.8.4 	Iinqhema Zeenlilo Zabathengi  


7.9 	Umnotho WeSewula Afrika 

7.9.1 	Ubukhulu  
7.9.2 	Ukukhula/Ukuhluma 
7.9.3 	Amakoro 
7.9.4 	Irhwebo 
7.9.5 	Amasiso Nokubulunga 
7.9.6 	Intengo 
7.9.7 	Imisebenzi 
7.9.8 	Ukungalingani 
7.9.9 	Ikomba Yezomnotho 
7.9.10 	Imithombo Yamandla 

7.10 	I-dti 

7.10.1 	I-dti Ngokuphelela Kwayo 

	Isakheko Esipheleleko 
	Inembombono ka-2014 
	Iqhinga Letjhuguluko Emnothweni Wezinga Elincani 
	Iqhinga Lokukhiqiza Elilungelelweko 

7.10.2 	Abakhambiphambili Bomnotho 

	 Ngubani Onesabelo ku-dti?
	Iinhlangano Zerhwebo 
	Iinhlangano Zamabubulo 
	Iinhlangano Zomphakathi 
	Imikhandlu Yepahla Ethunyelwa Ngaphandle
	AmaYuniyoni WabaSebenzi
	Amandla Wemithombo Yerhwebo 

7.11 	Amahlelo 

7.11.1 	Ukujamiseka Kwehlangano 
7.11.2 	Abantu Bekhethu 
7.11.3 	Ubufakazi Bepumelelo Ye-dti 
7.11.4 	Umbiko Womnyaka We-dti 
7.11.5 	Ukusebenzisana Ne-dti 
7.11.6 	Isiqhema Seenhlangano Ze-dti 

	Isakhiwo Esipheleleko Sesiqhema Se-dti 

	Imali Yokuthuthukisa 
	IHlangano YezokuThuthukisa AmaBubulo (i-IDC) 
	IKhula Enterprise Finance 
	I-National Empowerment Fund (i-NEF) 

	 Ilawulo 

	IKomitjhini YezePhaliswano 
	IBandla LezePhaliswano 
	IBhodi YezokuGembula YeSewula Afrika 
	UmKhandlu OLawula ZoTjwala
	IBhodi YezeLothari 
	UmKhandlu oLawula ZeeMali EziNcani (i-MFRC)
	IHlelo lezokuFaneleka leSewula Afrika (i-SANAS) 
             
	Imisebenzi Yabanelwazi Elikhethekileko 

	UmKhandlu WezeRhubhululo LeSayensi NamaBubulo ( i-CSIR ) 
	IHlangano YeTjhorense YeSewula Afrika YesiKwelede SokuThengisela NgaPhandle ( i-ECIC )  
	I-NAMAC Trust 
	INtsika Enterprise Promotion Agency 
	IHlangano eHlola amaZinga ( i-SABS ) 
	IHlangano eHlola iKhwalithi ( i-SAQI ) 
	Ihlelo leTheknoloji nokuPhathwa kwabaSebenzi kweze-Insustry ( i-THRIP ) 
	ITheknoloji yaboMma kezeBhizinisi (i-TWIB)


7.12 	Iminikelo 

7.12.1 	Iimvumelwana Zokurhwebelana Namazwe Ngamazwe 

	IHlangano yeRhwebelwano ePhasini ( i-WTO ) 
	INyonyana yeYurophu (i-EU) 
	I-AGOA ( USA ) 
	I-MERCOSUR ( South America ) 
	INyonyana yeSewula Afrika yokuNgeniswa kwePahla ngeNarheni
	I-Indiya 
	IHlelo lezomNotho leeMakethe zangaPhandle

7.12.2 	Ukuphathwa Kwerhwebelwano LeenTjhabatjhaba  

	Ukutjhugululwa Kweemali Ezibhadalwako Neemali Ezibuyiswa Eemalini Ezibhadelweko 
	Ukuphikiswa Kokulahlwa Nomthelo Wepahla Ebuya Ngaphandle 
	Ukulawulwa Kwepahla Ethengwa Nethengiswa Ngaphandle 

7.12.3 	UmThetho nemiThetjhwana  

	Iinjamiso Zamabhizinisi, Ubunikazi Nendlela Yokuphatha 
	Irhwebo Elilungileko, Iphaliswana kanye Nokuvikeleka Kwabathengi 
	Amabubulo Abuswa NgemiThetjhwana 
	Irhwebo Langaphandle 
	Amazinga 
	Ituthuko Nerhubhululo 
	Ukuvikelwa Kobunikazingqondo 
	Amatjhuguluko Emthethweni Nemthetjhwaneni 

7.12.4 	Ukutlolisa Nokuhlola 

	Ukutloliswa Kweenkampani Nobunikazingqondo 
	Ukulawulwa Kwepahla Ethengwa Nethengiswa Ngaphandle 
	Ukuphenya Nokuhlola 

7.12.5 	Ilwazi, Izeluleko Nokukghonakaliswa 

	Amasiso Wangaphandle 
	Amabhizinisi Amancani 
	Irhubhululo Lesayensi 
	IHlelo leSewula Afrika lokuLinganisa ngokweKhwalithi 
	Irhwebo Langaphandle 
	IHlelo Lokuhlanganyela Amabubulo
	Amalungelo Wabathengi 

7.12.6 	Iimali Zehlohlomezelo Nezokuthuthukisa 

	Ukusekelwa Kwamasiso 
	Ukuthuthukiswa Kwamabhizinisi Amancani 
	Iimali Zokuhlomisa Ngamandla Womnotho 
	Ukwandiswa Kommoya Wokuphalisana 
	Umkhumbulo Omutjha Nechwephetjhe 
	Irhelebho Lokuthengisela Ngaphandle 
	Iindawo Zokuthuthukisela Amabubulo 

7.12.7 	Amahlelo  
 
	Ibuthelelwano Lamabubulo 
	Ukusetjenzwa Kwemisebenzi Yokulima 
	Isimbi, Amaminerali Neemayini 
	Zamavakatjho 
	Zeenkoloyi Nezokuthutha 
	Ezikhamba Emmoyeni, Nezikhamba Esiporweni Kanye Nezikhamba Emanzini 
	Ubuciko Bokusebenza Ngezandla
	Zamakhemikhali NezeBhayothekh 
	Ukwazisa Nokuthintana 

7.12.8 	Umthethokambiso, Imithetjhwana Nokurhwebelana 
               Kweentjhabatjhaba 

	Ukulungelelana Komthethokambiso 
	Ibhoduluko Lokulawula 
	Ubungeno Eemakathe Eziphalisanako 

7.12.9 	Iinsiza Ezifakelelelwa Ukuthuthukisa 

	Ukuthuthukiswa Kwemithombo Yamandla Wabasebenzi 
	Itheknoloji Nemikhumbulo Emitjha 
	Umthangalasisekelo NeenseTjenziswa Zokusetjenziswa 
	Ubungeno Eemalini 

7.12.10 	Ituthuko 

	Ukuhlanganyela Amabubulo 
	Amabhizinisi Amancani 
	Ukusabalala Nendawo 
	I-Afrika Ne-NEPAD 

7.13. 	Iindaba Nezehlakalo 
7.14. 	Izehlakalo Ze-DTI 
7.15. 	Iindaba Zamabubulo/Zamafemu 
7.16. 	Imitlolo 
7.17. 	Imibuzo Yepalamende 
7.18. 	Iinkulumo 
7.19. 	Iimemezelo Zeembikiindaba/Zeendaba 
7.20. 	Ukuzwa Okuvela Eembikiniindabeni 

8.  IKAMBISO YESIBAWO  

8.1 	Ikambiso         
UmNyango wezeRhwebo namaBubulo uvule ikambiso elandelako nasi ekufuze ilandelwe ukutjheja isibawo sokuthola ilwazi ngomThetho wokuTholakala kwelwAzi:  

       Igadango 1: Ikambiso Yesibawo 
       
       Umuntu obawa ukuthola ilwazi kufuze bona azalise iforoma lesibawo (Qala isiHlomelelelo A ) bese ulisa : 

	Ngesandla : 
   
     Ku: Chief Officer of the dti
            Fedlife Building, Room 909 
            Corner of Church & Prinsloo Streets 
            Pretoria 


    NAMKHA 


	Ngeposo : 
   
     Chief Information Officer of the dti 
     Private Bag X 84 
     Pretoria 
     0001 

     NAMKHA 

	Ngefeksi 
  
     Chief Information Officer of the dti 
     +27 12 322 7407 

Njengombana kulayela umThetho, isibawo sokuthola ilwazi kufuze bona siphekelelwe yimali eyi-R35. Imali le-ke ungayibhadala ngetjhege, ngekhetjhi (nakube isibawo silethwe ngesandla) namkha uyidiphozithe e-akhawundini ye-dti (ubufakazi bokuthi uyidiphozithile imali kufuze buphekelele iforomu lesibawo):  

 ABSA, Van der Walt Street, Pretoria
INomboro ye-Akhawunti : 10 4458 0078 

Igadango 2:  Ukuqinisekisa Nokuphendula Isibawo 

Isiphathiswa sezokwazisa se-dti samukela besiqinisekise isibawo ukuthola bona lokho umfaki wesibawo akubawako kukhona na ku-dti.  Ngemva kwalokho-ke isibawo siyavunywa, sirarhwe namkha sidluliselwe kilabo abaphathelene nalokho okufunwa mfakisibawo. Ngemva kwalokho-ke umfakisibawo uthunyelelwa ipendulo emazisa ngokuthi isibawo sakhe sikhambe njani. 

Igadango 3:  Ukusetjenzwa Kwesibawo 

Nakube isibawo siyavunywa, i-dti izakuhlanganisa beyilungise imininingwana ephathelene nalokho umfakasibawo akubawako, bese kubalwa neendleko zakhona. Iindleko zibalwa ngokulandela ikambiso ehlathululwa yindinyana 7.6  

Igadango 4: Isaziso Sokugcina 

Umfakisibawo uzakwaziswa nasele isibawo sakhe sisetjenzwe saqedwa, aziswe nangeemali ekuzakufanela ukuthi azibhadale i-dti ngesibawo sakhe. 

Igadango 5:  Imbadalo Nokulethelwa 

Imali ekukhulunywa ngayo eGadangweni 4 ithi ingafika (ngokulandela ikambiso yokubhadala etjhiwo eGadangweni 1), umfakisibawo athunyelelwe lokho akubawileko. 

Koke Ekufuze Kwaziwe 

Iforomu elizaliswako kufuze bona liphelele ngemininingwana kobanyana isiPhathiswa sezokwAzisa sizokukghona ukubona:

	Irekhodi namkha amarekhodi abawiwako;
	Ukuthi ungubani umfakisibawo;
	Ukuthi ngiyiphi indlela yokuthola ilwazi efunekako, nakube isibawo siyavunywa;
	I-adresi yeposo namkha inomboro yefeksi yomfakisibawo. 

Umfakisibawo kufuze bona atjho ukuthi imininingwana yelwazi ayifunako uyifunela ukuphumelelisa ilungelo namkha ukuvikela ilungelo, abe atjho kuzwakale ukuthi lungelo bani lelo afuna ukuliphumelelisa namkha afuna ukulivikela. Ngaphezu kwalokho, umfakisibawo kufuze nokobana atjho kuzwakale nokuthi kubayini irekhodelo lifuneka ukuphumelelisa ilungelo namkha ukuvikela ilungelo akhuluma ngalo. 

Isibawo somfakisibawo sizakusetjenzwa siphele kungakapheli ama-30 wamalanga, ngaphandle-ke kokuthi mhlamunye umfakisibawo aveze iinzathu ezikhethekileko, ekufuze zanelise isiPhathiswa sezokwAzisa, ezilayela ukuthi isibawo sakhe asikwazi ukulindela isikhathi esibekwe ngehlesi. Isikhathi esima-30 wamalanga esibekelwe ukuphendula umfakisibawo singalulwa ngesikhathi esingadluliko ema-30 wamalanga nakufumaniseka ukuthi umfakisibawo ufuna imininingwana eminengi khulu, namkha nakube isibawo sakhe sifuna ukuthi kuyokufunwa eminye imininingwana ekelinye i-ofisi, kufumaniseke nokuthi imininingwana leyo angeke yatholakala ngesikhathi esibekwe ekuthomeni esima-30 wamalanga. Nokho-ke umfakisibawo uzakutlolelwa incwadi aziswe nakube isibawo sakhe sizakufuna isikhathi esingezelelweko. 

Nakube isibawo senzelwa omunye umuntu, umfakisibawo kuzakufuneka ukuthi afake nobufakazi obufakazela ukuthi yena isibaweso usenza ngaliphi igama; isizathweso-ke kufuze bona sisanelise isiphathiswa sezokwazisa. 
Nakufumaniseka ukuthi umuntu akakghoni ukuzalisa iforomu elizaliswako ngoba mhlamunye angakafundi namkha ngoba mhlamunye aqhwalile, umuntu loyo angenza isibawo sakhe ngomlomo. Umfakisibawo kufuze bona abhadale imali ebekiweko ebhadaliswako ngaphambi kobana kungathonywa kwenziwe okhunye ngesibawo sakhe. 

8.2 	Iimali Ezibhadalwako  

Mibili imihlobo yeemali ezibhadaliswako ngokomThetho lo: 

	Imali yesibawo, ekuyimali ejayelekileko; kanye nemali yokuthola imininingwana efunekako, ekufuze ibalwe ngokubala iindleko zokugaya nokuveza ngobutjha imininingwana yelwazi elifunekako, neendleko zokufuna nezokulungisa nezesikhathi esithathwa kufunwa imininingwana efunekako, kanye neendleko zokuposa. 
	Isibawo nasifika esiPhathisweni sezokwAzisa, isiphathisweso sizakuthumelela umfakisibawo inothisi esimbawa ngayo, ngaphandle komfakisibawo ozenzela isibawo ngomlomo, ukuthi abhadale imali ebekiweko yokusebenza isibawo (nakube ikhona), ngaphambi kobana singasetjenzwa ukuya phambili isibawo sakhe. 
	Nakube irekhodi selifuniwe, labe lalungiselelwa ukwaziswa, sekubalwa namalungiselelo wokulazisa eforomini lesibawo, nakube kufuneka isikhathi esingaphezu kwaleso esibekwe mithetholawulo elawula lokhu, isiphathiswa sezokwazisa kuzakufuneka ukuthi sazise umfakisibawo ukuthi abhadale idiphozithi yokuthola imininingwana efunekako, ekufuze ibhadalwe nakube isibawo sakhe siyavumakala. 
	Isiphathiswa sezokwazisa asizulitjhaphulula irekhodi umfakisibawo angakabhadali iimali ezihlathululwe esiHlomelelweni 2. 
	Umfakisibawo isibawo sakhe sokuthola irekhodi esivunyiweko kufuze bona abhadale imali yokuthola imininingwana yokugaya nokuveza ilwazi ngobutjha neendleko zokufuna nezokulungisa nezesikhathi esithathwa kufunwa imininingwana efunekako nakube kuthathwa isikhathi esidlula isikhathi esibekiweko sokufuna nokulungisa irekhodi ekufuze laziswe, sekubalwa namalungiselelo wokulenza litholakale ngeforomu lesibawo. 
	Nakube idiphozithi ibhadalelwe isibawo sokuthola imininingwana yelwazi  esaliweko, isiphathiswa sezokwazisa esiphethe isibaweso kufuze sibuyisele umfakisibawo idiphozithakhe. 

8.2.1	Iimali Ezibhadalwa Eenhlanganweni Zomphakathi  

Lokhu okulandelako kusebenza ngokwesigaba 22(2) somThetho ophathelene nalokhu:  

IHLATHULULO                                                	                                                 INANI  (R)
Imali yesibawo ebhadalwa ngibo boke abafakisibawo, ngaphandle komfakasibawo owenza isibawo ngomlomo, njengoba kusitjho umthetjhwana 7(2) 	                                                  35.00 
Ikhophi yencwajana ekukhulunywa ngayo emthetjhwaneni 5(c) (enye nenye ifothokhophi yekhasi eliyi-A4 namkha ingcenye yalo. 	                                                                     0.60 
Iimali zokugaya nokuveza ngobutjha ekukhulunywa ngazo emthetjhwaneni 7(1) zijame bunje: 	
1). Enye nenye ifothokhophi yekhasi eliyi-A4 namkha ingcenye yalo	                                                    0.60  
2). Enye nenye ikhophi egadangiswe ngomtjhini ekhasini eliyi-A4 namkha ingcenye yalokho esekhomphyutheni namkha emtjhinini namkha ngenye indlela efundekako yama-elektroniki	                                                                     0.40 
3). Ikhophi efundeka ngekhomphyutha eku:
      a). stifi 
      b). compact disc ( efundekako )	                                                    5. 00                  
                                                   40.00     
4). Umfuziselo weenthombe ezibukelwako 
     a). Ikhasi eliyi-A4 namkha ingcenye yalo  
     b).  Ikhophi yeenthombe 	                                                    22.00 
                                                                      60.00
5). Irekhodi elikhulumako 
    a). Ikhasi eliyi-A4 namkha ingcenye yalo
    b). Ikhophi yerekhodi elikhulumako  	                                                    12.00
                                                                      17.00
Iimali zokuthola imininingwana yelwazi ezibhadalwa mfakisibawo ekukhulunywa ngazo emthetjhwaneni 7(3) zijame bunje: 	
1. Enye nenye ifothokhophi yekhasi eliyi-A4 namkha ingcenye yalo. 	                                                     0. 60 
2. Enye nenye ikhophi egadangiswe ngomtjhini yekhasi eliyi-A4 namkha ingcenye yalo esemkhomphyutheni namkha emtjhinini namkha ngenye indlela efundekako yama-elektroniki.	                                                     0. 40 
3. ). Ikhophi efundeka ngekhomphiyutha eku:
      a). stifi 
      b). compact disc ( efundekako	5. 	00
40  .00
4.) Umfuziselo weenthombe ezibukelwako, ekhasini eliyi-A-4 namkha ingcenye yalo  	                                                      22.00 
5.)  Ikhophi yeenthombe ezibukelwako	                                                      60. 00  
6.)  Umfuziselo werekhodi elikhulumako 
      a). ikhasi eliyi-A4 namkha ingcenye yalo 
      b). ikhophi yerekhodi elikhulumako     	                                                      12.00
                                                                         17.00  
Ukufuna nokulungiselela irekhodi ekufuze laziswe, kuyi-R15.00 nge-awa namkha ingcenye yalo, ngaphandle kwe-awa lokuthoma, njengoba lona lisikhathi esijayelekileko sokufuna nokulungisa imininingwana efunwa mfakisibawo.	
Imali yokuposa ibhadalwa nakube ikhophi yerekhodi kufuze iposelwe umfakisibawo. Iindleko zokuposa zikhambisana nesilinganiso esibekiweko sokuposa, ngokwebanga elizakukhanjwa yipahla eposwako leyo. 	
	
	
	

9. 	UKUVUNYWA/UKWALIWA KWEEMBAWO  

9.1 	Ukwaliwa Kwesibawo  

Amabanga amakhulu wokuthi isibawo sokuthola imininingwana yelwazi saliwe ziphathelene: 
    
	Nesidingo sokuvikelwa kwelungelo lokungacajelwa kwesiqhema sesithathu esimumuntu wemvelo, ekungakafaneli bona imininingwana ephathelene nobuyena yedwa umuntu wemvelo loyo ivezelwe abanye.
	Nesidingo sokuvikelwa kwemininingwana yerhwebo yesiqhema sesithathu, nakube irekhodi lakhe liphethe: 

	iimfihlo zerhwebo zesiqhema sesithathweso;
	imininingwana yeemali, yezerhwebo, yezesayensi namkha zetheknoloji ukuvezwa kwayo ekungenzeka ukuthi kukhisimeze irhuluphelo/ikarekelo  yeemali namkha yezerhwebo yesiqhema sesithathweso;
	imininingwana isiqhema sesithathweso esiyazise i-dti njengemininingwana esifuba, nakube ukuvezwa kwemininingwana leyo kungabeka isiqhema sesithathweso ebujamweni obumbi emikhulumiswaneni namkha ephaliswaneni lerhwebo. 
	Nesidingo sokuvikelwa kwemininingwana esifuba yesiqhema sesithathu nakube imininingwana leyo ivikeleke ngokwesivumelwana nanyana kungaba ngisiphi;
	Nesidingo sokuvikelwa kokuphepha kwabantu ngamunye ngamunye nokuvikelwa kwepahla;
	Nesidingo sokuvikelwa kwamarekhodi athathwa njengamarekhodi avikeleke ngokukhethekileko ngezomthetho;
	Nemisebenzi yezerhwebo ye-dti engabala :
	iimfihlo zerhwebo ze-dti;
	imininingwana yeemali, yezerhwebo, zesayensi namkha yetheknoloji, ekungenzeka ukuthi nayiveziweko ingenza umonakalo eenrhuluphelweni zeemali namkha zerhwebo ze-dti;
	imininingwana yelwazi, nayiveziweko engabeka i-dti ebujameni obumbi emikhulumiswaneni namkha ephaliswaneni lerhwebo;
	ihlelo lekhomphyutha elingele-dti, begodu elivikelwe lilungelo lobunikazi.
   
	Nemininingwana yelwazi lerhubhululo le-dti namkha isiqhema sesithathu, nakube ukuvezwa kwemininingwana leyo kuzakuveza ukuthi umnikazi ngubani, angaba yihlangano, abe mrhubhululi namkha kube sihloko ekurhujululwa ngaso begodu nakube lokho kuzakubeka umsebenzi werhubhululo ebujameni obumbi kumbi. 

Angeke zivunywe iimbawo zemininingwana yelwazi ezizikhanyelako ukuthi azazisi namkha ngezokucasula esinye isiqhema, namkha nakube ziphambukisa imithombo yamandla endleleni ngento engekho. 

9.2 	Isibawo Sokudlulela Phambili 

Umfakisibawo angenza isibawo sangekhaya sokudlulisela isibawo sakhe phambili aphikise isiphathiswa sezokwazisa sehlangano yomphakathi 

	sokumalela ukuthola imininingwana yelwazi alifunako; namkha 
	nakube isiqunto sokumalela nemininingwana leyo sithethwe ngokwesigaba 22,26(1) namkha 29(3) ngomfakisibawo loyo nesikhulu esiphetheko.

Isiqhema sesithathu singafaka isibawo sangekhaya sokudlulisela isibawo saso phambili siphikisane nesiqunto esithethwe siphathiswa sezokwazisa sehlangano yomphakathi etjhiwo endinyaneni (a) yehlathululo yehlangano yomphakathi eSigabeni 1 ngokuvunyelwa kwesibawo sokuthola imininingwana yelwazi. 
Indlela Yokudlulisela Iimbawo Phambili Neemali Ezibhadalelwa Ukudlulisa Iimbawo
 
	Isibawo sokudlulisa isibawo kufuze bona senziwe eforomeni elenzelwe lokho: 

	kungakapheli amalanga ama-60;
	nakube kufuneka kwaziswe nesiqhema sesithathu, kungakapheli amalanga ama-30 ngemva kobana inothisi inikelwe umuntu odlulisela isibawo phambili: namkha 
	nakube akufuneki bona umuntu odlulisa isibawo anikelwe inothisi, ngemva kobana kuthethwe isiqunto kufuze bona inikelwe namkha ithunyelwe isiphathiswa sezokwazisa sehlangano yomphakathi e-adresini yakhe, namkha efeksini yakhe, namkha ku-e-mail yakhe. 
	sitjho ukuthi yindaba yiphi leyo edluliselwa phambili, sibeke neenzathu zokwenza isibawo sangekhaya sokudlulisela isibawo phambili, la singaveza khona neminye imininingwana efaneleko umdlulisisibawo lo ayaziko;
	nakube ngaphezu kwependulo etloliweko umdlulisisibawo ufisa nokwaziswa ngesiqunto sokudluliswa kwesibawo ngekhaya ngenye indlela ehlukileko, kufuze bona ayitjho indlela leyo, bese uveza nemininingwana ekhambisana nalokho;
	nakube kuyakghonakala, kufuze siphekelelwe yimali ebekiweko ebhadalelwa lomsebenzi, futhi sitjho ne-adresi yeposo namkha inomboro yefeksi. 

	Nakube isibawo sokudlulela phambili senziwa sesidlulile isikhathi esibekelwe sona, isiphathimandla esiphethe isibaweso kufuze bona sisivumele singene, nakube kunesizathu esizwakalako sokuladelwa kwaso. 
	Nakube isiphathimandleso siyala ukusithatha isibawo sokudlulisa esiladelweko, kufuze sazise umdlulisisibawo ngokwala kwaso. 
	Umdlulisisibawo ofaka isibawo sokwalelwa kwakhe ukuthola imininingwana yelwazi kufuze bona abhadale imali ebekiweko ebhadalelwa ukudlulisa isibawo sokuphikisa isiqunto (nakube ikhona imali ekufuze ibhadalwe). 
	Nakube nangambala ikhona imali ekufuze ibhadalelwe ukudlulisa isibawo, ipendulo ngesibaweso ingabanjwa bekube mhlazana kubhadalwa imali ekufuze ibhadalwe. 
	Msinyana ngokungakghonakalako, kodwa kungakapheli itjhumi (10) lamalanga womsebenzi ngemva kokuthola isibawo sokudlulela phambili, isiphathiswa sezokwazisa sehlangano yomphakathi kufuze bona sinikele isiphathimandla esifaneleko: 
	isibawo sokudlulela phambili namabanga waso isiphathiswa sezokwazia zesiqunto esisithetheko;
	nakube isibawo sokudlulela phambili siphikisa ukwalelwa ukuthola imininingwana yelwazi, ibizo, i-adresi yeposo, iinomboro zomtato, inomboro yefeksi, iposo ye-E, nanyana ngikuphi okukhona kwalokhu, kwananyana ngisiphi isiqhema sesithathu ekufuze bona saziswe ngesibaweso.  


10. IKOMBA YEKOMITJHINI YAMALUNGELO WOBUNTU                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   


IKomitjhini yamaLungelo wobuNtu yeSewula Afrika, nakuqedwa ukutlolwa kwencwajana le, beyingakabukutlola ikomba ekukhulunywa ngayo eSahlukweni 10 somThetho ophathelene nalokhu. Ikomba leyo izakuphatha imininingwana engafunwa mumuntu ofuna ukuphumelelisa ilungelo nanyana ngiliphi kilawo ekukhulunywa ngawo kilomThetho. Imibuzo emalungana nekomba le ingathunyelwa ku:  

The South African HUMAN RIGHTS COMMISSION, 
at PAIA Unit (THE RESEARCH AND DOCUMENTATION DEPARTMENT) 
Private Bag X2700, Houghton, 2041. 

Iinomboro zomtato: (011) 484-8300
Inomboro yefeksi : (011) 484-1360 
IWebsayithi: www.sahrc.org.za;
Iposo ye-E :  PIAI@sahrc.org.za 
UMzimkhulu : Johannesburg 
Private Bag 2700
Hoghton  2041 
Johannesburg 
South Afrika 

Umtato: +27 11 484-8300
Ifeksi:    +27 11 484-1360 

Ikomba YeSahluko 10 se-SAHRC:  

ISahluko 10 aathoma ukusebenza ngomhlaka 15 kuFeberbari ka-2002, ngokomThetjhwana 187. Ngokuya kweSahluko 10 se-PAIA, i-SAHRC inikelwe iinyanga ezilitjhumi nobunane (18) ukutlola iKomba ekukhulunywa ngayo le, kubalwa ukusukela ngelanga eyathoma ukusebenza ngalo. IKomba le akuzukuphela u-Arhostosi ka-2003 ingakakutholakali. 

11. UKUHLANGANYELA KWABABELANI                                                                              

I-dti ihlanganisa ababelani ekutlanyweni komThethokambiso wezeRhwebo nezamaBubulo ngemihlangano ehlelekileko, ngemitlolo nangemihlangano yeemfundobandulo ngokusebenzisa iinhlangano zomthetho ezinjenge-National Economic Development and Labour Council (i-NEDLAC), iKomidi yezeRhwebo nezamaBubulo ePalamende, iBhodi yeeMali zeRhwebo nezokuRhwebelana, iKomidi yeKambiso yamaBhizinisi neenDaba zabaThengi, njll. Ngemikhulumiswana leyo, ababelani bahlanganyela imikhulumiswana le, batlhadlhulwe babe babe nelizwi emithethwenikambiso nemahlelweni alawulwa yi-dti. 

Ababelani abaqothelwe ukuhlanganyela emihlanganweni le kubalwa hlangana nabo neenhlangano ezinengi zomphakathi ezinjengezamabhizinisi, amayuniyoni, iinthunywa zakarhulumende neminyango karhulumende kanye neenhlangano zezakhamuzi. 

Ukuthi ukuhlanganyela kwababelani kube yipumelelo kangangani kulinganiswa kanye ngomnyaka ngehlolombono eyenziwa ngabo ababelani, kanye nangokuba ngcono kwekhwalithi nokusebenza ngcono kweminikelo ye-dti, okumphumela wokuhlanganyela kwabo ababelani. 

12. IINHLOMELELO                                                                                                                                                                                                                                             

12.1 	IFOROMO A  

ISIBAWO SOKUTHOLA/SOKUBONA IREKHODI LEHLANGANO YOMPHAKATHI 
     
(Sahluko 18(1) yomThetho 2000 oKhuthaza ukuTholakala kwemiNiningwana yelwAzi 

 (umThetho wenomboro 2 ka-2000). 

                             [ UmThetjhwana 6 ] 


KUSETJENZISWA NGABE-OFISINI KWAPHELA 

Inomboro Yokuzazisa: 

Isibawo sifikele ku- (itjho isikhundla, ibizo nesibongo sesiphathiswa sezokwazisa/isekela lesiphathiswa sezokwazisa) ngomhlaka- (itjho ilanga) e/Kwa ..(indawo). 

Imali yesibawo (nakube ikhona):  R...................................
Idiphozithi (nakube ikhona): R..................................
Imali Yokuthola Imininingwana: R..............................

UMTLIKITLO WESIPHATHISWA SEZOKWAZISA/ISEKELA LESIPHATHISWA SEZOKWAZISA                                                              
 


A. 	Imininingwana Yehlangano Yomphakathi  

     IsiPhathiswa sezokwAzisa/ISekela lesiPhathiswa sezokwAzisa: 





B. 	Imininingwana Yomuntu Obawa Ukuthola/Ukubona Irekhodi 


(a). Imininingwana yomuntu obawa ukuthola/ukubona irekhodi kufuze itlolwe ngenzasapha. 
(b). Kufuze kutlolwe ne-adresi kanye/namkha nefeksi eseRiphabhligi yeSewula Afrika la ipendulo yomfakisibawo kufuze ithunyelwe khona. 
(c). Ubufakazi begama (isikhundla) umuntu abawa ngalo/ngaso kufuze buthunyelwe nesibawo, nakube kuyakghonakala.


Amabizo Apheleleko Nesibongo: ...............................................................
Inomboro kamazisi:.....................................................................................
I-adresi poso:..........................................................................................
Inomboro Yefeksi:...........................................................................................
Inomboro Yomtato..........................................................................................
Iposo Ye-E:...........................................................................................

Igama/isikhundla umuntu enza ngaso isibawo, nakube senzelwa omunye umuntu: 



C. 	Imininingwana Yomuntu Owenzelwa Isibawo 

   Igcenye le kufuze izaliswe KWAPHELA nakube isibawo semininingwana yelwazi senzelwa omunye umuntu.                                                                                                             


Amabizo Apheleleko Nesibongo: __________________________  
Inomboro kamazisi: ____________________________________





D. 	Imininingwana Yerekhodi 

(a). Nikela imininingwana epheleleko yerekhodi elifunekako, sekubalwe nenomboro yokuzazisa (inomboro yereferensi), nakube uyayazi, ekuzakutholwa ngayo irekhodi. 

(b). Nakube indawo onikelwe yona iyatlhayela, tlolela kelinye ikhasi, bese ulihlanganisa neforomu. Umfakisibawo kufuze bona awatlikitle woke amakhasi angezelelweko. 

1.  Ukuhlathululwa kwerekhodi namkha ingcenye efaneleko yerekhodi: ________________
2. 	Inomboro yokuzazisa (inomboro yerefrensi) nakube ikhona: _________________________
3. 	Eminye imininingwana yerekhodi:______________________________


 (a). Isibawo sokuthola/sokubona irekhodi, ngaphandle kwerekhodi eliphethe imininingwana yomuntu ngesiyena, sisetjenzwa kwaphela emveni kobana imali yesibawo seyibhadelwe. 
(b). Uzakutjelwa bona kufuze ubhadale malini eyimali yesibawo.
(c). Imali ebhadalelwa ukuthola/ukubona imininingwana yerekhodi iya ngokuthi imininingwana efunekako leyo ifunwa ngayiphi indlela, kuye nangesikhathi esisetjenziswako ukufuna imininingwana leyo nokuyilungisa. 
(d). Nakube umumuntu onelungelo lokungabhadaliswa imali ekufuze ibhadalwe, kuveze lokho, bese uyatjho nokuthi kubayini ungakafaneli ukubhadala.    

Ibanga lokungabhadali imali ebhadaliswako: __________________________



F. 	Indlela Yokuthola Irekhodi 

Nakube uvinjelwa buqhwala ukufunda, nokubona namkha ukulalela irekhodi ngendlela elitholakala ngayo njengoba kuvezwe ku-1 ukuya ku-4 ngenzasapha, itjho ubuqhwala bakho obukwenza ungakghoni, bese uyatjho ukuthi irekhodi uzalifuna lingayiphi indlela ozayikghona. 

Ubuqhwala	Indlela Irekhodi Elifuneka Ngayo 
Merega ibhokisi elifaneleko ngo-x 

IINYELELISO: 

(a).  Ukuphumelela kwesibawo sakho sokuthola/sokubona imininingwana yelwazi ngendlela oyifuna ngakho kuzakuya ngokuthi imininigwana yerekhodelo ingayiphi indlela. 

(b). Kesinye isikhathi kungenzeka walelwe ukunikelwa imininingwana yelwazi oyibawako ngendlela ofuna ngayo. Nakwenzekako lokho, uzakutjelwa ukuthi imininingwana leyo ungayithola ngenye indlela na. 

(c). Ukuthi ubhadaliswa malini, nakube uyabhadaliselwa isibawo sakho, kuzakuya nangokuthi imininingwana leyo uyifuna ngayiphi indlela. 	
1. 	Nakube Irekhodi Litloliwe Namkha Nakube Ligadangiswe Ngomtjhini : 

	Ikhophi Yerekhodi		Ukuhlolwa Kwerekhodi
 
2.  Nakube Irekhodi Lineenthombe Ezibukelwako: 

(Lapha-ke kubalwa iinthombe, amaslayidi, okuqotjhwe yividiyo, imifanekiso eyenziwe ngekhomphyutha, imigwalo, njll.:                                                                                         
	Bukela Iinthombe		Ikhophi Yeenthombe	Imifanekiselo Yeenthombe

3. Nakube Irekhodi Linamagama Arekhodiweko Namkha Imininingwana Engavezwa Ngobutjha Ngomdumo: 
	Lalela Ikhasedi		Umfanekiselo Wekhasedi
(Umtlolo otloliweko namkha ogadangisiweko )
4. 	Nakube Irekhodi Lisekhomphyutheni Namkha Linge-elektroniki Namkha Litlolwe Ngomtjhini Liyafundeka: 
 
Ikhophi Yerekhodi Egadangiswe Ngomtjhini		Ikhophi Egadangiswe Ngomtjhini Yemininingwana Ethethwe Erekhodini		Ikhophi Yekhomphiyutha Efundekako 

(Istifi namkha i-compact disc)
Nakube ubawe ikhophi namkha umfanekiselo werekhodi (ngehla), uzakuthanda ukuthi ikhophi leyo namkha umfanekiselo loyo uposelwe  wona? 

Kubhadalwa imali yokuposa			IYE 	AWA

Tjheja bonyana nakufumaniseka ukuthi irekhodi alikho ngelimi olenyulako, unganikelwa lona ngelimi elikhona. 

Wenyula ukulithola ngaliphi ilimi irekhodi lakho? 


G. 	Isaziso sesiqunto Malungana Nesibawo Sokuthola Imininingwana Yelwazi 

Uzakutlolelwa incwadi waziswe ukuthi isibawo sakho siphumelele namkha asikaphumeleli na. Nawufisa ukwaziswa ngenye indlela, sibawa utjho indlela leyo, bese usinikela nemininingwana efaneleko kobanyana sizokukghona ukwenza njengobanyana  ufisa. 

Uzakuthanda ukwaziswa ngayiphi indlela ngomphumela wesibawo sakho sokuthola irekhodi? 

Itlikitlwe ngalelilanga lomhlaka-_______ ku-________(inyanga) ka-200_____



UMTLIKITLO WOMFAKISIBAWO / UMUNTU OWENZELWE ISIBAWO 


 
12. IFOROMO B  

              ISAZISO SANGEKHAYA SOKUDLULISELA ISIBAWO PHAMBILI 

(Sahluko 18(1) yomThetho 2000 oKhuthaza ukuTholakala kwemiNiningwana yelwAzi 

                      (umThetho wenomboro 2 ka-2000 ). 

                                                      [ UmThetjhwana 8 ] 

                
 YITJHO INOMBORO YAKHO YOKUZAZISA (INOMBORO YEREFERENSI): 

                   


A. 	Imininingwana Yehlangano Yomphakathi 

    IsiPhathiswa sezokwAzisa/ISekela lesiPhathiswa sezokwAzisa: 





B. 	Imininingwana Yomfakisibawo/Isiqhema Sesithathu Esidlulisela Isibawo Sangekhaya Phambili


(a). Imininingwana yomuntu ofaka isibawo sangekhaya sokudlulisa isibawo kufuze itlolwe ngenzasapha. 
(b). Ubufakazi begama (isikhundla) umuntu adlulisa ngalo/ngaso kufuze buthunyelwe nesibawo, nakube kuyakghonakala.
(c). Nakube umdlulisisibawo usiqhema sesithathu, angasuye umuntu wokuthoma owenze isibawo sokuthola imininingwana yelwazi, imininingwana yomfakisibawo sekuthomeni kufuze itlolwe ku-C ngenzasapha. 


Amabizo Apheleleko Nesibongo: .............................................................
Iinomboro zakamazisi:..............................................................................
I-adresi Yeposo:........................................................................................
Inomboro Yefeksi:.....................................................................................
Inomboro Yomtato....................................................................................
Iposo Ye-E:....................................................................................

Igama/isikhundla umuntu enza ngaso isibawo, nakube senzelwa omunye umuntu: 



C. 	Imininingwana Yomfakisibawo 

 Igcenye le kufuze izaliswe KWAPHELA nakube siqhema sesithathu (ngaphandle komfakisibawo) esidlulisela isibawo sangekhaya phambili.                                                                                                             

Amabizo Apheleleko Nesibongo: ___________________________________
Iinomboro zakamazisi : _______________________________________


D. 	Isiqunto Esifakelwa Isibawo Sangekhaya Sokudluliselwa Phambili

Merega isiqunto esifakelwa isibawo sangekhaya sokudluliselwa phambili ngo-x ebhokisaneni elifaneleko: 
	Ukwaliwa kwesibawo sokuthola imininingwana yelwazi
	Isiqunto esimalungana neemali ezibekelwe ukubhadalwa ngokweSahluko 22 somThetho ophathelene nalokhu
	Isiqunto esimalungana nokwelulwa kwesikhathi isibawo ekufuze sisetjenzwe siqedwe ngaso ngokweSahluko 26(1) somThetho ophathelene nalokhu.
	Isiqunto ngokweSahluko 29(3) somThetho ophathelene nalokhu, sokwalela umfakisibawo ukuthola imininingwana ayibawako ngendlela ayibawa ngayo. 
	Isiqunto sokuvumela umfakisibawo ukuthola imininingwana ayibawako. 

E. 	Amabanga wokudlulisela Isibawo Phambili 

Nakube indawo yokutlola onikelwe yona iyatlhayela, sibawa ungezelele ngelinye ikhasi/ngamanye amakhasi, bese uwahlanganisa neforomeli. Woke amakhasi ozakungezelela ngawo kufuze uwatlikitle. 
 

Yitjho amabanga osime ngawo ngokwenza kwakho isibawo sangekhaya sokudlulisela isibawo phambili: Yitjho nokhunye okufaneleko okungasetjenziswa nakuqalwa isibawo sakho sokudlulela phambili: 






F.  Isaziso ngesiqunto Malungana Nesibawo Sokudlulela Phambili 

Uzakutlolelwa incwadi waziswe ngesiqunto esithethweko malungana nesibawo sakho sangekhaya sokudlulela phambili. Nawufisa ukwaziswa ngenye indlela, sibawa utjho indlela leyo, bese usinikela nemininingwana efaneleko kobanyana sizokukghona ukwenza njengombanyana ufisa. 

Itjho indlela : ..

Imininingwana Yendlela: 

Itlikitlwe ngalelilanga lomhlaka-_______ ku-________(inyanga) ka-200_____                             

                                             UMTLIKITLO WOMDLULISISIBAWO


    
KUSETJENZISWA NGABE-OFISINI KWAPHELA: 

IREKHODI ELISEMTHETHWENI LOKUDLULISELWA KWESIBAWO PHAMBILI NGEKHAYA: 

Isibawo sokudlulela phambili sifike ngomhlaka-______(ilanga) ku-_______(inyanga) ku-200____, samukelwa ngu-________(yitjho isikhundla, ibizo nesibongo sesiphathiswa sezokwazisa/isekela lesiphathiswa sezokwazisa). 

Isibawo siphekelelwa mabanga ekufuze aqalwe siphathiswa sezokwazisa/lisekela lesiphathiswa sezokwazisa, sizokuthatha ngawo isiqunto, begodu, la kufanele khona, imininingwana yesiqhema sesithathu irekhodi elikhuluma ngaso isiphathiswa sezokwazisa/isekela lesiphathiswa sezokwazisa liyidlulisele kusiphathimandla esifaneleko ngomhlaka-____ (ilanga). 

UMPHUMELA WESIBAWO ESIDLULISIWEKO: 

ISIQUNTO SESIPHATHISWA SEZOKWAZISA/SESEKELA LESIPHATHISWA SEZOKWAZISA SIYAFAKAZELEKA/ ISIQUNTO ESITJHA SIYAJANYISELELWA

ISIQUNTO ESITJHA:_________________________________________
ILANGA LESIPHATHIMANDLA ESIFANELEKO:_______________________

SIFIKE ESIPHATHISWENI SEZOKWAZISA/ESEKELENI LESIPHATHISWA SEZOKWAZISA NGOMHLAKA-____ (ilanga) ku-_____(inyanga) ku-200_____.



















 

