﻿2. IMITHETHO NEKAMBISO YOKUKHALIMA EBASEBENZINI BEMBUSWENI

 
UMNQOPHO NOKUNABA KWAYO 

Umnqopho wemiThetho neHlelo leKambiso le ku: 

1.1    sekela ubudlelwana bezemsebenzini ekorweni yabasebenzi bembusweni;
1.2    khuthaza nokuphakamisa ukuhloniphana hlangana kwabasebenzi babodwa,  nahlangana kwabasebenzi nabaqatjhi babo; 
1.3     kwenza iqiniso lokobana abaphathi nabasebenzi banelwazi elifanako ngemikhambo ephume endleleni nesiko lokuqiniselwa isandla;
1.4     khuthaza nokuphakamisa indlela yokuziphatha evumelekileko;
1.5     hlomisa abasebenzi nabaqatjhi ngehlelo nendlela elula yomthombo welwazi ngendlela yesiko lokuqiniselwa isandla;   
1.6    balekela nokulungisa indlela yokuziphatha engakavumeleki, kunye no
1.7    kukhandela amagadango angathathwa baphathi wokuzenzela ngendlela bafuna ngakho ngokuzicabangela kwabo phezu kwabasebenzi,  nokukhandela ukubandlulula abasebenzi. 


IKAMBISOLAWULO 

Ihlelo lekambisolawulo elilandelakweli lisisekelo semiThetho neHlelo leKambiso, kanti godu kufuze bona libe nanga sisekelo sananyana ngisiphi isiqunto sokukhalima umsebenzi. 

2.1    Ukuqiniselwa isandla yindlela yokukhalima, hayi yokusoziswa. 
2.2    Igadango lokuqiniselwa isandla kufuze bona lithathwe msinyana, ngendlela elungileko, nendlela efanako, futhi libe ligadango lokuthuthukisa ubuhle.
2.3    Ihlelo lokuqinisa isandla sokukhalima msebenzi wabaphathi.
2.4    Umthetho wokukhalima kuyinto efunekako umsebenzi nawuzakuragwa kuhle nabasebenzi bembusweni baphathwe ngendlela elungileko, futhi uqinisekisa bona abasebenzi: 
 
a.  bagwetjwa kuhle ekundleleni ehlelekileko namkha engakahleleki;
b.  babikelwa kusese nesikhathi ngezwangobatjho yokungaziphathi kwabo kuhle;
c.   bathola imitlolo yokuthi kubayini kuthethwe iinqunto ezithethweko ngabo, futhi 
d.   banelungelo lokulidlulisela phambili icala labo nakube kunesiqunto abangathokozi ngaso esithethwe ngabo. 


5.   IKAMBISO :  AMAGADANGO WOKUKHALINYWA    

5.1  Ukhukhalima Ngokuyelelisa .  Nakube umsebenzi wone kangangobanyana kufuneka bona ayeleliswe, umphathi womsebenzi loyo kufuze bona: 

a.  azise umsebenzi loyo ngecala lakhe;
b.  athole bona wenziwe yini ukuthi one umsebenzi, abe amnikele nethuba lokuziphendulela ngezwangobatjho ezwakala ngaye;
c.   abonisane naye abe avumelane naye ngendlela ekungalungiswa ngayo icalelo, bese 
d.  uthatha amagadango wokwenza lokho okuvunyelwenwe ngakho. 

5.2  Ukuyeleliswa Ngomlomo.   Nakube icala elenziwe msebenzi lifuna bona ayeleliswe ngomlomo, umphathi womsebenzi loyo angamyelelisa ngomlomo.  Umphathi godu kufuze bona ayelelise umsebenzi loyo ukuthi uzakuthathelwa amagadango aqinileko nange angaphinda one godu; akathi angamyelelisa ngomlomo njalo umphathi, bese usitlola phasi isiyelelisweso singene emarekhodini womsebenzi loyo. 

5.3    Isiyeleliso Esitloliweko.   Nakube icala lomsebenzi limbi kangangobanyana lifuna bona ayeleliswe ngencwadi, umphathi wakhe angamtlolela incwadi emyelelisako.  Nasi imibandela esebenza eenyelisweni ezitloliweko: 
 
a.  Isiyeleliso esitloliweko singasebenzisa iforomu lesiHlomelelo B.
b.   Umphathi kufuze bona anikele umsebenzi incwadi yesiyeleliso esitloliweko, bese umsebenzi loyo uyasitlikitla. Nakube umsebenzi uyabhala ukusitlikitla isiyelelisweso, umphathi kufuze bona anikele umsebenzi loyo incwadi yesiyeleliso leyo phambi komunye umsebenzi, ozakutlikitlela ukufakazela ukuthi nangambala unikelwe umsebenzi loyo incwadi yesiyeleliso. 
c.   Isiyeleliso esitloliweko kufuze bona sifakwe efayilini yomsebenzi oyeleliswako loyo. 
d.    Isiyeleliso esitloliweko sihlala iinyanga ezintandathu ( 6 ). Nakuphela iinyanga ezintandathu isiyelelisweso kufuze bona sikhutjhwe efayilini yomsebenzi, sidatjulwe.
e.   Nakube kuyenzeka ukuthi umsebenzi loyo kufuneka bona abizelwe ebandla lokukhalinywa godu kungakapheli iinyanga ezintandathu athole isiyeleliso esitloliweko, isiyelelisweso kufuze bona naso sikhunjulwe, sibalwe nakathathelwa amagadango wokukhalinywa. 

5.4    Isiyeleliso Esitloliweko Sokuphela .   Nakube icala lomsebenzi limbi  kangangobanyana kufuneka athole isiyeleliso sokugcina esitloliweko, umphathakhe angakwenza lokho. Nasi imibandela yesiyeleliso esitloliweko sokuphela: 

a.  Isiyeleliso esitloliweko sokuphela singasebenzi iforomu lesiHlomelelo C. 
b.   Umphathi kufuze bona anikele umsebenzi incwadi yesiyeleliso sokuphela, bese umsebenzi-ke uyasitlikitla. Nakube umsebenzi uyabhala ukutlikitla isiyelelisweso, umphathi kuzakufanela bona anikele umsebenzi loyo isiyelelisweso phambi komunye umsebenzi, ozakutlikitlela ukufakazela ukuthi nangambala umsebenzi loyo usinikelwe isiyeleliso sokuphela. 
c.    Isiyeleliso esitloliweko sokuphela kufuze bona sifakwe efayilini yomsebenzi oyeleliswako .loyo. 
d.   Isiyeleliso esitloliweko sokuphela sihlala iinyanga ezintandathu (6). Ekupheleni kweenyanga ezintandathu isiyeleliso esitloliweko sokuphela kufuze sikhutjhwe efayilini yomsebenzi, sidatjulwe. 
e.   Nakube kuyenzeka ukuthi iinyanga ezintandathu zingakapheli umsebenzi loyo kufuneke godu bona abizelwe ebandla lezokukhalinywa, isiyeleliso esitloliweko sokuphela kufuze bona sikhunjulwe, sibalwe naso nakathathelwa amagadango wokukhalinywa.

5.5   Nakube-ke umsebenzi wenze amacadlana amancazana angatjho litho, akunafuneko yokobana kubizwe ibandla lokukhalima elihlelekileko. 
5.6    Nakuqalwa bona umsebenzi angathathelwa magadangno bani wokukhalinywa, iinyeleliso ezisekhona zamacala afanako enziwe msebenzi loyo nazo kufuze bona zikhunjulwe, zibalwe. 


6.    AMACALA AMAMBI WOKUNGAZIPHATHI KUHLE  

6.  Nakube icala ekuzwakala bona lenziwe msebenzi limbi kangangobanyana kufuneka bona athathelwe amagadango abudisi ukudlula la ahlathululwe ku-5 ngehla, umqatjhi angavula iphenyo elinqophe ukuqinisela umsebenzi loyo isandla sokukhalinywa. Umqatjhi kufuze bona akhethe umjameli wakhe, ekufuze bona kube mphathi womsebenzi loyo, la kukghonakala khona, kobana azokuraga iphenywelo. 

7.  IPHENYO LOKUQINISA ISANDLA  

7.1   Inothisi Yephenyo 

a.  Umsebenzi kufuze bona anikelwe inothisi yephenywelo kusasele amalanga amahlanu womsebenzi, ubuncani bakhona, ngaphambi kobana kufike ilanga lokulalelwa kwephenyo lecala lakhe.
b.   Umsebenzi kufuze bona ayitlikitle inothisi yephenyweli nakaqeda ukuyithola. Nakube umsebenzi loyo uyabhala ukuyitlikitla inothisi kufuze bona anikelwe yona phambi komunye umsebenzi, ozakutlikitlela ukufakaza ukuthi nangambala umsebenzi loyo unikelwe inothisi. 
c.   Inothisi etloliweko yomhlangano wokukhalinywa kufuze bona isebenzise iforomu lesiHlomelelo D, kanti godu kufuze bona: 

i.  ihlathulule izwangobatjho yecala lomsebenzi, iveze nobufakazi umqatjhi azakusimelela ngabo;
ii.   itjho nesikhathi, nendawo la kuyokubanjelwa khona umhlangano wekundla yokukhalima le;
iii.    itjho nokuthi umsebenzi unelungelo lokujanyelwa ngomunye umsebenzi namkha iyuniyoni esebenzisana nabaqatjhi bakhe umsebenzi, itjho godu nokobana umsebenzi angeza nabofakazi bakhe ecaleni. 

7.2   Ukujanyiswa Emsebenzini Ngokuyelela 
   
a.  Umqatjhi angamjamisa umsebenzi emsebenzini kodwa abe amrholela umrholo opheleleko, namkha amtranferele kenye indawo nakube : 
i.  umsebenzi loyo kuzwakala bona wenze icala elimbi khulu, futhi nakube 
ii.  umqatjhi ukholwa bona ukuba khona  komsebenzi loyo emsebenzini kungakhisimeza iphenyo ngezwangobatjho yecala lakhe, namkha kufake abanye abantu engozini, namkha kufake ipahla yombuso engozini. 

b.  Ukujanyiswa emsebenzini ngalendlela kuligadango lokuyelela ngokukhambela phambili elingatjho nokho ukuthi sekuthethwe isahlulelo ngomsebenzi loyo, ngalokho-ke umsebenzi ojanyiswe emsebenzini ngalendlela kufuze bona athole umrholwakhe uphelele nakasajanyisiweko njalo. 
c.    Nakube umsebenzi ujanyiswe emsebenzini namkha utransferwe ngegadangno lokuyelela ngokukhambela phambili, umqatjhi kufuze bona abize ikundla yokuyomgweba kungakapheli inyanga. USihlalo wekundla leyo sekuzakuba nguye-ke ozakutjho bona libuyiselwa emva mhlazana ikundla ihlangana kokuthoma. 

7.3   Ligwetjwa Njani Icala Lokukhalima 
     
a.  Ikundla yokugweba icala kufuze bona ibizwe ihlangane kungakapheli itjhumi lamalanga womsebenzi ngemva kobana inothisi ekukhulunywa ngayo endinyaneni 7.1 (a)  seyifikisiwe kumsebenzi owonileko. 
b.   USihlalo wekundla ezakulalela icala kufuze abe phezulu ngesikhundla kunomjameli womqatjhi. Nakube umsebenzi obekwe icala usikhulu somNyango, uSihlalo wekundla leyo kufuze bona kube sikhulu esiphetheko esingehla ?kommangalelwa? namkha kube ngomunye umuntu onelwazi elifaneleko obekwe yiKhabinethi namkha  iKomidi yeeMphathimandla zePhrovinsi. 
c.   Umsebenzi loyo nakafunako ecaleni lakhe angajanyelwa ngomunye umsebenzi namkha umjameli weyuniyoni enesivumelwana sokusebenzisana nabaqatjhi balapho. 
d.    UMtoliki naye angaba khona nakube kuyafuneka. 
e.    Ecaleni lokukhalima umqatjhi akukafaneli bona ajanyelwe ligcwetha, ngokunjalo nomsebenzi naye akukafaneli bona ajanyelwe ligcwetha, ngaphandle-ke kokuthi umsebenzi loyo abe vele mumuntu oligcwetha. Kilesisivumelwana nakukhulunywa ngegcwetha kutjhiwo umuntu osisazimthetho esisebenza njenge-Advocate namkha i-Attorney eSewula Afrika. 
f.     Nakube umsebenzi obekwe icala uyabhalelwa kufika la kugwetjelwa khona, noSihlalo weKundla leyo abe neqiniso lokobana umsebenzi loyo akunanto ezwakalako embambileko, icala lingaragela phambili likhulunywe nanyana yena angekho. 
g.    USihlalo kufuze bona abe nerekhodi lenothisi eyanikelwa umsebenzi ekuthiwa wonile, nerekhodi lokuthi ikhambe njani ikundla yokulalela nokugweba icala. 
h.   Usihlalo uzakufunda inothisi, bese kuyathonywa-ke kukhulunywa icala.
i.    Umjameli womqatjhi uzakwethula ubufakazi ngecala elibangele bona bekubizwe ikundla le. Umsebenzi onecala namkha umjamelakhe angamtjhuka ngemibuzo ufakazi othulwe mjameli womqatjhi. 
j.    Umsebenzi obekwe icala naye uzakunikelwa ithuba lokuthula ubufakazi. Umjameli womqatjhi angatjhuka abofakazi ngemibuzo. 
k.   USihlalo angabuza nanyana ngimuphi ufakazi imibuzo yokukhanyisa okuthileko. 
l.   Nakube uSihlalo ubona ukuthi umsebenzi obizelwe ekundleni nangambala unecala, kufuze bona uSihlalo lo abikele umsebenzi loyo  ngalokho, amtjele nesizathu sakho. 
m.    Ngaphambi kobana aqunte bona umsebenzi uzakuthwesa sigwebo bani, uSihlalo kufuze bona anikele umsebenzi ithuba lokuzikhulumela azililele. Umjameli womqatjhi naye angaveza ubujamo obubangele bona umsebenzi loyo abe enze icalelo. 
n.   USihlalo kufuze kuthi kungakapheli amalanga amahlanu womsebenzi likhulunyiwe icala, atjele umsebenzi ngomphumela wokukhulunywa kwecala lakhe, kanti godu umphumela wecalelo kufuze bona utlolwe efayilini yomsebenzi. 

7.4   Iingwebo

a. Nakube uSihlalo uthola ukuthi umsebenzi liyamlahla icala, kufuze bona uSihlalo lo akhuphe isigwebo esikhambelana necala alenzileko, nesikhambelana nerekhodi lomsebenzi loyo kunye nesikhambelana nobujamo obumhlohlozele bona abe enze icalelo umsebenzi.

Isigwebo singaba: 

i. kukhalima ngokuyelelisa; 
ii. kutlolelwa isiyeleliso;
iii. kutlolelwa isiyeleliso sokuphela;
iv. kujanyiswa emsebenzini ngaphandle komrholo isikhathi esingadluliko eenyangeni ezintathu;
v. kukwehliswa esikhundleni somsebenzi;
vi. yihlanganisela yakho koke okungehlokhu, namkha kube 
vii. kuqotjhwa emsebenzini. 

b. Nakube umsebenzi owonileko uyavuma, uSihlalo wekundla egweba icala angamzwela umsebenzi loyo amgwebe ukujanyiswa emsebenzini ngaphandle komrholo kunobanyana aqotjhwe. Nakube umsebenzi uyehliswa esikhundleni somsebenzi, ngemva komnyaka angenza isibawo sokukhutjhulwa esikhundleni somsebenzi ngaphandle kokuqatjhazelwa licala akhe aba nalo. 
c.  Umqatjhi akakwazi ukusebenzisa isigwebo ngesikhathi umsebenzi azabe asalindele ngaso umphumela wesibawo sakhe sokulidlulisela phambili icala lakhe, nakube ulidlulisele phambili. 
                


8.  UKUDLULISELWA KWECALA PHAMBILI 

8.1 Umsebenzi angabawa bona icala lakhe lidluliselwe phambili ngokuzalisa iforomu lesiHlomelelo E.  
8.2  Umsebenzi ofuna ukulidlusela phambili icala lakhe kufuze bona lokho akwenze kungakapheli amalanga amahlanu womsebenzi ngemva kokuthola kwakhe incwadi embikela ngomphumela wecala lakhe; iforomu lokudlulisela icala phambili umsebenzi kufuze bona alinikele isikhulu esiphetheko namkha umphathi wakhe ( imeninjari yakhe ), yena-ka ozasidlulisela kabaphethe amacala adluliselwa phambili. 
8.3   Abaphethe amacala adluliselwa phambili abazakuqala isibawo sokudlulisa icalelo kufuze bona kube: 
 
a. sikhulu esiphetheko somsebenzi loyo namkha  
b.  msebenzi omunye okhethwe sikhulu esiphetheko, 

i. esingazange sibe hlangana nalabo abathatha isiqunto sokuvulela umsebenzi icala, futhi 
ii.  esingaphezulu kwakasihlalo wekundla ebeyigweba icala, ngesikhundla somsebenzi. 

8.4 Nakube umsebenzi usiKhulu esingamele umNyango, kuzakufuneka kube nguNdunakulu namkha uMongameli oqala icala elidluliselwe phambili. 
8.5 Nakube umuntu ekukhulunywe ngaye endinyaneni 8.3 ufuna bona akhayokulalela ubufakazi ngesililo somsebenzi, kufuze bona azise umsebenzi ngalokho, amtjele nokuthi kuyokukhulunyelwa kuphi, nini. 
8.6  Isikhulu ekudluliselwe kiso icala  singa: 

a. vumelana nesibawo sokulidlulisela phambili icala, namkha
b. sehlise isigwebo, namkha senze kokubili lokhu, namkha
c. sifakazele umphumela wecala ebeligwetjwa. 

8.7 Msinyana ngemva kwalokho-ke umqatjhi kufuze bona alandele isiqunto esizabe sithethwe sikhulu ekudliselwe kiso icala. 


Tjheja:  Umsebenzi unelungelo lokusebenzisa indlela yokulamula imibango njengoba kusitjho umThetho wezobuDlelwana bemiSebenzini. 
          






ISIHLOMELELO   A  


                                                         IZENZO EZIMACALA                            

Umsebenzi uzakubekwa icala nakenze okhunye kwalokhu okulandelako ( nokho-ke  alikapheleli lelirherho lezinto umsebenzi angona ngazo ) : 

* Nakabhalelwa kukhambisana nomthetho, namkha nakaphula umThetho, umyalo namkha isibopho somthetho. 
* Nakasebenzisa iimali zomBuso ngendlela engakafaneli ngabomu namkha ngobudlabha bakhe. 
* Nakasebenzisa namkha azithathela ipahla yombuso ngendlela engakafaneli ngaphandle kwemvumo, namkha nakasebenzisa ipahla yombuso ngendlela engakalungi, namkha nakasebenzisela omunye namkha abanye abasebenzi namkha isivakatjhi/iimvakatjhi, izinto ezingakalungi. 
* Nakafaka ubuphilo bakhe namkha babanye engozini ngokweqisa imithetho yezokuphepha amehlo.
* Nakabeka ihlelo lombuso lokulawula engozini, namkha nakayibeka engozini ikambiso yomthetho wokuziphatha, namkha nakakhisimeza ukusebenza kuhle komnyango wembusweni, kwe-ofisi yomBuso namkha kwesijamiso sembusweni nanyana ingaba ngisiphi. 
* Nakaphalisa isikhundla sakhe sokuba sembusweni akhuthaze namkha akhisimeze iinrhuluphelo zesiqhema sepolitiki nanyana kungaba ngisiphi.
* Nakebako, namkha athenge omunye namkha enze ubukirikitjani befrodi.
* Nakabhadalelwa umsebenzi awenzele omunye umsebenzi namkha omunye nje umuntu ngaphandle kobana athole imvumo etloliweko ebuya emNyangwenakhe yokwenza umsebenzi loyo.
* Nakabhalelwa kukwenza umsebenzi athunywe wona ngokusemthethweni namkha umsebenzi ohlale wenziwa qho, ngaphandle kwesizathu esizwakalako.
* Nakalove emsebenzini namkha nakaqhele ukulova ngaphandle kwesizathu namkha imvumo. 
* Nakuhlukumeza omunye namkha abanye ngeziphathelene nezomseme/nezemabhayini.
* Nakabandlulula abanye ngoba bamhlobo othileko, namkha ngoba babulili obuthileko, namkha ngoba baqhwalile, namkha ngenca yemikhambo yabo yezomseme, namkha ngezinye iinzathu umThethosisekelo ongazivumeliko.
*  Nakasebenza kumbi namkha atlhayelelwa kufika la kufuze afike khona ngomsebenzi ngaphandle kobana anganamandla wokufika lapho.
* Nakenzela omunye namkha abanye umsebenzi bambhadale imali iye kuye, ukube umsebenzi loyo, uwenze ngesikhathi somsebenzi namkha ngemva kwesikhathi somsebenzi, kodwa ukube akanamvumo etloliweko yokwenza umsebenzi onjalo.
* Nakalala emsebenzini ngesikhathi somsebenzi ngaphandle kwemvumo.
* Nakathi asemsebenzini ngahlanye abe adakwe butjwala, namkha isidakamizwa nanyana ingaba ngisiphi esingekho emthethweni, nesibanga isiqhelo, nesiphendula umuntu isidlhadlha. 
* Nakathi asemsebenzini aziphathe ngendlela engakafaneli, engakalungi, nephathisa iinhloni, nengakavumeleki.
* Nakaphula umThetho wokuziPhatha wabasebenzi bembusweni.
* Nakathi asemsebenzini abethe omunye, namkha alinge ukumbetha, namkha awume ukumbetha. 
* Nakafaka abanye abasebenzi umoya wokuthi benze okuphambene nomthetho nokuphambene nekambiso esemthethweni.
* Nakatjengisa indelelo kabanye emsebenzini, namkha enze izinto ezihlaza nezokudelela. 
* Nakathusela namkha asozise abanye abasebenzi. 
* Nakavimbela abanye abasebenzi ukuba malungu weyuniyoni yabasebenzi namkha ukuba malungu wehlangano yabasebenzi nanyana kungaba ngiyiphi.
* Nakaziragela isikimu sakamatjhonisa ngesikhathi somsebenzi namkha endaweni yemsebenzini. 
* Nakaphatha isigidi namkha esinye isikhali esiyingozi endaweni yombuso ngaphandle kwemvumo yomqatjhi. 
* Nakabhala ukulalela nokuhlonipha imithetho yezokuphepha.
* Nakakhuluma ammala namkha akhulume ubufakazi obumammala ekwenzeni kwakhe umsebenzi. 
* Nakakhwabanisa amarekhodi namkha akhwabanisa nanyana kungaba ngimiphi eminye imitlolo. 
*  Nakanghala umsebenzi ngokungasimthetho, aphambane nekambiso yokunghalwa komsebenzi, anghale umsebenzi ngokungakavikeleki. 
* Nakenza icala elibonakala lilicala emehlweni kananyana ngubani ngaphandle kobana kutjho umthetho otloliweko, namkha nakenza icala elikuphula umthetho oseencwadini. 




                                           ISIHLOMELELELO  B  

                                    ISIYELELISO ESITLOLIWEKO 



ILANGA :  
IBIZO LOMSEBENZI: 
IMINININGWANA YOMSEBENZI: 





Lesi siyeleliso esitloliweko somthetho nekambiso yokukhalinywa kwabasebenzi.  Nakungenzeka ube necala godu, isiyeleliso esitloliwekwesi kungasetjenzelwa phezu kwaso ukukuthwesa isigwebo esiqine khudlwana kunesiyeleliso esitloliweko. 

Isiyeleliso esitloliwekwesi sizokufakwa efayilini yakho, ihlale lapho iinyanga ezintandathu ( 6 ) ukusukela ngelanga esatlolwa ngalo. Ngemva kweenyanga ezintandathu isiyeleliso esitloliwekweso sizakususwa efayilini yakho, sidatjulwe. 

Nakube awuvumelani nesiyeleliswesi, ungenza isibawo sokulila usithumele ku????( yijho ibizo )  kungakapheli amalanga amahlanu. 

Icala lakho ku: ____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________


UMTLIKITLO WOMSEBENZI : 
ILANGA  : 


UMTLIKITLO WOMPHATHI : 
ILANGA : 



UMTLIKITLO WOMPHATHI : 
ILANGA :  



UMTLIKITLO KAFAKAZI   ( La kukghonakala khona ) : 
ILANGA  :  



************************************************************************************************************************




                                       ISIHLOMELELO   D 

              INOTHISI YOMHLANGANO WOKULALELA ICALA 




ILANGA : 
IBIZO LOMSEBENZI : 
IMINININGWANA YOMSEBENZI: 






Waziswa bona ufuneka emhlanganweni  wokulalela icala,, ngokwendinyana 6 nendinyana 7 yomThetho wezokuKhalima. 


Icala ekuzwakala bona ulenzile, nobufakazi obukhona ngilokhu okulandelako: 
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________


Icala lingatlolwa ngokunabileko bese linanyathiselwa eforomeneli. 

Umhlangano uyokubanjelwa e____________________(INDAWO), NGOMHLAKA _________________(ILANGA ),  ngo_______________ (ISIKHATHI).   Nawungahlumbukuya emhlanganweni ngaphandle kokutjho abonobangela abezwakalako bona kubayini ungakhange uye, icala lakho lizakukhulunywa nanyana wena uzabe ungekho. 

Ungazikhethela omunye umsebenzi osebenza naye namkha uzikhethele umjameli weyuniyoni enesivumelwana sokusebenzisana nathi bona abe mjamelakho ecaleneli. 

Ubufakazi ecaleneli ungabuletha butloliwe namkha ubulethe ngabofakazi. Uzakunikelwa ilungelo nethuba lokubatjhuka ngemibuzo abofakazi abazakulethwa mbuso. 

Nakube iphenyo lecaleli lithola bona nangambala vele unecala, ungazikhulumela uhlathulule ubujamo obubangele bona bewone; lokho kungakusiza ekuthambiseni isigwebo ongahle uthweswe sona. 


UMTLOKITLO WOMSEBENZI: 
ILANGA  :


UMTLIKITLO WOMJAMELI WOMQATJHI : 
ILANGA 


UMTLIKITLO KAFAKAZI:   ( La kukghonakala khona ) 
ILANGA : 



********************************************************************************************************************************








                                               ISIHLOMELELO   E  

                         INOTHISI  YOKUDLULISELA ICALA PHAMBILI 




ILANGA :  


IBIZO LESIPHATHISWA EKUDLULISELWA KISO ICALA: 



Mina, _______________________,   (IBIZO LOMSEBENZI )  lapha ngibawa ukusiphikisa isigwebo engithweswe sona ngomhlaka ________________ ( ILANGA ),   e__________________( INDAWO ). 


Naso incwadi yomtlolo wenothisi wecala engimmangalelwe ngalo namkha/nesiyeleliso esitloliweko.   ISIBAWO SOKUDLULISA ICALA ANGEZE SATJHEJWA IMITLOLO EPHEKELELAKO LE NAYINGEKHO. 


Unobangela wokuthi ngisiphikise isigwebo engithweswe sona kukuthi: __________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Ngifisa/angifisi  ( KHETHA KUNYE )  ukuveza obunye ubufakazi obungezelelweko ebebungekho ngesikhathi sokugwetjwa kwecala. 


UMTLIKITLO WOMSEBENZI : 
ILANGA  : 



IMINININGWANA YOMSEBENZI :     __________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________


******************************************************************************************************************************************************************************************************

