﻿Ilwazi Mayelana Nekambiso Yokunghonghoyila


Kunghonghoyilwa njani?

Kokuthoma, ikhastamu kumele linghonghoyile kumnikeli wemisebenzi. Nakube itlayenti alikaneliseki ngendlela isinghonghoyilo siphethwe ngakhona, nofana ngomphumela wesinghonghoyilo, itlayentelo lingadlulisela isinghonghoyilo kumLawuli Poso (Postal Regulator).

Amagadango wokunghonghoyila

Igadango 1

Faka isinghonghoyilo kumPhathi wePhiko nofana uthintane neziko lokutjhejwa kwamakhastamu ku 086 011 1502.

* Kumele ufumane umphumela emalangeni amahlanu.
* Nakube isinghonghoyilo sakho asikararululwa emalangeni ama-21 nofana awukathabi ngendlela sirarululwe ngakhona. (uzakulandela igadango 2)

Igadango 2

Dlulisela isinghonghoyilo e-Ofisini lomLawuli Poso nayo yoke imitlolo edingekako.

UmNyango wezokuThintana

i-Ofisi lomLawuli Poso, Private Bag x 860
Pretoria, 0001.
Umrhala: 012 427 8000, 
Ifeksi: 012 427 8536/7
i-imeyila: postalregulatorcomplaints@doc.gov.za

Amakhastamu weposo angafaka iinghonghoyilo zawo ngomrhala, ngefeksi, ngencwadi nofana nge-imeyila.
Ukuze umLawuli Poso ararulule isinghonghoyilo kuhle, umnghonhgoyili ukhonjelwa bona asinikele imininingwana elandelako:

Imininingwana Enqopheneko

* Ibizo
* Isibongo
* Isiphande
* Inomboro yomrhala
* Ifeksi/i-imeyila

Imininingwana yesinghonghoyilo

* Yini umraro?
* Wenzeke nini?
* Kuyiphi iposofisi nofana ikhamphani yokuthumela ipahla?
* Ukhulume nobani eposofisi?

Nakube singhonghoyilo sento ekghona ukulandelelwa nofana erejistariweko, sinikela inomboro yokulandelela nofana yokurejistarwa kwayo.

UmLawuli Poso uhlose ukungezelela ubungako nokukghonakaza ukunikelwa komsebenzi othembekileko, ongakafihleki nobuphrofetjhini kiwo woke amatlayenti.

KUYINI UKULAWULWA KWEPOSO?

UkuLawulwa kwePoso bunqophisi emNyangweni wezokuThintana. UkuLawulwa kwePoso kwahlonywa ngokwesigaba 3 somThetho wemiSebenzi yokuPosa No 124 ka 1998. Ihloso yokulawula ibubulo lezkuposa kuqinisekisa bonyana isakhamuzi esinye nesinye sifumana imisebenzi yezokuposa efikelelekako ngokweemali nesezingeni eliphezulu.

UmLawuli Poso uzakuqinisekisa bonyana imisebenzi esisekelo yezokuposa iyafikeleleka ngokweemali kizo zoke izakhamuzi zeSewula Afrika.

Hlangana nokhunye, umLawuli Poso uqalene nalokhu:
* Ukusebenza ngeenghonghoyilo zamakhastamu mayelana nabakhambisi beposo.
* Ukuqinisekisa bonyana abakhambisi beposo bakhambisana nemibandela yomThetho, kanye neenkambiso zamalayisense neentifikeyiti zokurejistara.

UMBONO

* Ukwakha indlela yokulawula ebonakalako emkhakheni nesebenza ngendlela engakafihleki, kube neensebenzi ezithuthukisiweko nezibandiliweko ezikghona ukuthatha iinqunto ezinetlha.
* Ukusebenzisa imithetho nemithetjhwana ngepumelelo kanye nokufaka isandla kumigomo yokuthuthukisa ezakwenza bonyana kube nobujamo obuhle mayelana nokuthuthukiswa kwemisebenzi yezokuposa.

IHLOSO

* Ukuba mlawuli ozijameleko, obuphrofetjhini nothembekileko, nofikelelwa matlayenti begodu nowasebenzela ngendlela efaneleko neyanelisako.
* Ukufaka isandla ekuzuzeni imikhuba yokuziphatha okuhle emisebenzini yezeposo enepumelelo nenekghono lokuqalana neendingo zemikhakha yoke yabantu.

IMINQOPHO

* Ukulawula imisebenzi yezeposo ekhethelweko nengakakhethelwa.
* Ukuqinisekisa ukukhambisana nemibandela yamalayisense nokurejistara.
* Ukukhuthaza ikareko labasebenzisi beposo mayelana neendleko, iragelophambili kanye nemisebenzi esezingeni eliphezulu.
* Ukukhuthaza imisebenzi evamileko
*  ezakuqinisekisa bona abasebenzisi bayifumana ngokulinganako.

Igunya lomLawuli Poso

Ukuya ngokomThetho wezemiSebenzi yePoso No.124 ka 1998, umLawuli Poso angaqalana kwaphela neenghonghoyilo eziphathelene nalokhu:
* Iincwadi ezilahlekileko
* Ukuhlukunyezwa kweposo
* Ukwetjiwa kweposo
* Ipahla eyi-1kg-30kg
* Isincephezelo
* Ukutjhejwa kwamatlayenti okusezingeni eliphasi. Ngokufumana ubuncani bamazinga wokutjhejwa kwamakhastamu kanye nekambiso yeenghonghoyilo zamakhastamu.
* Ukufuduka kweposofisi nokuvalwa kwayo. Ngokufumana indlela yokulinganisa butjha umthangala sisekelo wezamaposo ukusuka endaweni etjhejwa khulu ngokwemisebenzi yeposo ukuya endaweni engatjhejwa kangako.
* Ukwethulwa kweposo esangweni. Ngokuqinisekisa bonyana omunye nomunye umuzi umasipala awunikele inomboro ufumana ukwethulwa kweposo esangweni.
* Ukukhokhelwa kwamabhokisi weposo. Ngokuqinisekisa bonyana amabhokisi weposo umkhambisiposo awathatha bona aziimphande zokuthoma aba simahla.
* Ukubiza khulu kwamanani. Ngokuqinisekisa bonyana amanani wanofana ngimiphi imisebenzi yezokuposa esisekelo ayafikeleleka ngokweemali, ayafana koke begodu ayafumaneka.
* Sifakwa njani isinghonghoyilo? Ngokufumana ikambiso yokusebenza ngeenghonghoyilo zamakhastamu.
* Ukuthulwa ngemva kwesikhathi. Ngokuzibophelela mayelana nokuqunta bona malanga amanengi kangangani okumele athathwe yiposo(iincwadi) ngaphambi kobana ifike kumamukeli wayo.  

Okungaphandle kwegunya lomLawuli Poso

UmLawuli Poso akanagunya nakancani eendabeni eziphathelene nalokhu okulandelako:
* Ipahla enobudisi obungaphezu kwama-30kg neendleko zakhona.
* Ukwethulwa kwamaphephandaba neemagazini.
* Iposo enganasiphande
* Ukurweyila imitlolo esemthethweni
* IBhanka yePoso.
* Ukwethulwa kweposo mqatjhi waloyo oyithumeleko.
* Iincwadi ezethulwe mumuntu ongasi semsebenzini wokwethula iincwadi.

Yini amalungelo wekhastamu?
* Ukufumana umsebenzi osisekelo wokwethulelwa iincwadi
* Ilungelo lokwenzelwa umsebenzi owazisako nofikelelekako ngokweemali.
* Umsebenzi wezeposo othembekileko nowenzeka ngesikhathi.
* Ukuba khona kweenghonakazo zokusiza abakhubazekileko.
* Ilungelo lokunghonghoyila.



1


