( OUT COVER ) 


IKHOLEJI YEZOMTHETHOBULUNGISWA


        ( Emblem as on the out cover of the English version )



UmThetho WokuKhuthazwa KokuPhathwa KomThethobulungiswa 

I-PAJA YABARHOLI BENDABUKO 

UKUTHATHWA KWEENQUNTO MAJAJI/BAHLULELI 
                          NO

KUTHATHWA KWEENQUNTO BAPHATHI 

UMEHLUKO
 


IHLANGANISWE NGU	:	CHERYL LOOTS 
WE				:	PHIKO LEZAKHAMUZI, EKHOLEJI YEZOMTHETHOBULUNGISWA 
NGO				: 	2005 

 









IKholeji YezomThethobulungiswa, Private Bag X659, Pretoria, 0001, South Africa. Ifowuni: 012-334 7700. Ifeksi :  012-326 4288. 
ISIFUNDO NGEHLELO LOKUTHATHWA KWEENQUNTO MAJAJI/BAHLULELI NGABARHOLI BENDABUKO 

Sethulwa YiKholeji YezomThethobulungiswa NomNyango WezomThethobulungiswa NokuThuthukiswa KomThethosisekelo 

UMEHLUKO HLANGANA KOKUTHATHWA KWEENQUNTO MAJAJI /BAHLULELI NOKUTHATHWA KWEENQUNTO BAPHATHI 

AbaRholi beNdabuko banamandla wokuthatha iinqunto zobujaji/zokwahlulela kunye namandla wokuthatha iinqunto zabaphathi. Kuqakathekile ukwazi umehluko hlangana kwemihlobo emibili le yokuthathwa kweenqunto ngoba imithetho esebenza kilemihlobo emibili yokuthathwa kweenqunto ihlukile. 

Ukuthathwa kwesiqunto sobujaji/sokwahlulela kwenzeka lokhuya umRholi weNdabuko nakabawiwa bona alamule umbango hlangana kwamalungu womphakathi namkha asebenze ngesililo selungu lomphakathi elilila ngelinye ilungu lomphakathi. Nakube amalungu womphakathi amabili akholwa kukuthi womabili anamalungelo wamadlelo endaweni yinye bekubizwe umRholi weNdabuko kobanyana abahlukanisele bona ngubani onelungelo lendawo yamadlelo leyo, lokho kusiqunto sobujaji/sokwahlulela ngoba umnqopho waso kulamula. Nakube ilungu lomphakathi elithileko lebisa elinye ilungu lomphakathi iinkukhu zalo icalelo beliyiswe kumRholi weNdabuko, nakho lokho kusezakufuna ukusetjenziswa kwesiqunto sobujaji/sokwahlulela. 

Nakube ilungu lomphakathi elithileko libawa umRholi weNdabuko imvumo yokudlisela ifuywalo endaweni ethileko, namkha nalibawa imvumo yokwakha indlu endaweni ethileko, umRholi weNdabuko uzakusebenzisa isiqunto sobujaji/sokwahlulela ekuthatheni kwakhe isiqunto sokobana ilungu elibawakwelo alivumele na ngesibawo salo. Ukuthathwa kweenqunto ngezokuphatha kulawulwa yisektjheni 33 yomThethosisekelo kunye nomThetho 2000 wokuPhathwa koMthethobulungiswa. NgokomThetho lo, esinye nesinye isiqunto namkha elinye nelinye igadango lezokuphatha elithathwa mRholi weNdabuko kufuze bona libe semthethweni, libe lihle begodu likhanjiswe ngekambiso elungileko. 

UmRholi weNdabuko othethe isiqunto sezokuphatha namkha othethe igadango lezokuphatha, nakabawiwako kufuze bona akwazi ukutlola abonobangela abanikele woke umuntu amalungelwakhe aliyekileko ngenca  yesiqunto sezokuphatha namkha igadango lezokuphatha alithetheko. Nakufumaniseka bona umRholi weNdabuko uyabhala ukuveza abonobangelabo, loyo obabawako angenza isibawo sekhotho ekuzakukatelelwa ngaso umRholi weNdabuko loyo ukuveza abonobangela abafunekako. Nakube umRholi weNdabuko uyabanikela abonobangela kodwa olilako akholwe ukuthi abonobangelabo abakho emthethweni, abakalungi begodu akhange bakhanjiswe ngendlela elungileko, olilako loyo angabawa ikhotho bona sibuyekezwe leso isiqunto somRholi weNdabuko. 

Umthetho ophathelene nokuthathwa kweenqunto zokuphatha ususelwa emthethweni wesiko, wejayelo, ovezwa miphumela yamanye amacala, hayi umthetho obethiweko; kodwa-ke muva nje umthetho lo sewuhlanganiswe nomThetho WokuKhuthazwa KokuPhathwa KomThethobulungiswa. Incwajana yesihloko ? A Practical Guide to Administrative Justice? izakuphakiswa boke abazakungenela isifundwesi. Incwajana le ibeka amagadango ngokulandelana kwawo alandelwako ekuthathweni kweenqunto zokuphatha; igadango lokuthoma lapha kuqalelela isisekelo umuntu asime ngaso ukuthatha isiqunto namkha ukuthatha igadango. 

Ekuthathweni kweenqunto zobujaji/zokwahlulela, abaRholi beNdabuko kufuze bona bakhambisane nomThethosisekelo, nekambisolawulo yemithetho yesiko, yejayelo, evezwa miphumela yamanye amacala ephathelene nokuthathwa kweenqunto zobujaji/zokwahlulela kunye nemibandela yananyana ngimuphi umthetho obethiweko onikela amandla. Ubunengi balokho okuzakukhulunywa ngakho esifundwenesi kuphathelene nokuthathwa kweenqunto zobujaji/zokwahlulela. Iinqunto zobujaji/zokwahlulela zingadluliselwa eKhotho yokuDlulisela iinLilo namkha zibuyekezwe. 



