polisa 4: Hayi makangasiwa, masimvalele kuya kutsho ijaji.
polisa: Mayiphakame inkundla!
Deshy: Ngangalala engasoze ilibaleke! Wena wakhula silibele! Mama notata wethu! Sithi makwande apho uthabatha khona. Siyabulela Mhlekazi
zizamele: Ndazi yonke into mfo wethu.
speeDo: Uthini na Deshman, uthi isaza kwenziwa eza kumelana nohlobo lweTelstar?
Umboniso 1
mtshutshisi: Ungubani igama lakho?
Dlamini: (Ebhekisa ebantwini ngokubanzi) Mawethu, maZizi, ndiyinkukhu esikwe umlomo namhlanje. Andazi nokuba mandiqale ngaliphi na ukubulela izinyanya ezenze sadibana apha namhlanje. Abanye baza kuthi izinyanya zingena phi na kwinto yokuzalwa kwalo mntwana. Ngokuqinisekileyo abo babuzayo babuziswa kukungazi. Izinyanya zikufutshane noThixo bantakwethu, zizo ezigqithisela imithandazo yethu kuye. Zizo ke nezenze ukuba sibe sithe nqwadalala apha namhlanje. Ndiza kunikezela kuBhala njengomkhuluwa kum ukuba akhe ayaleze lo mntwana kwabo baphantsi. Kuwe ke mkhuluwa
zizamele: Kulungile ke bafo bethu. (Bancokola ubusuku bonke bade boyiswa bubuthongo, balala).
VakaDe: Ebhodini uzobile?
(Yintsasa elandelayo, sele zinwenwe okomlilo iindaba zokuswantsulisana kukaDlamini nonyana wakhe.UDlamini ume ngasebuhlanti ulindele amadoda akowabo. Abathe baphumelela ngu-Mthetho, Dlehluza, uVuyo kunye nenkonde yakwa-Bhala. UMaMfene uzisa into eselwayo ngasebuhlanti).
Dlamini: Ndiyamangala Zizi ndiyamangala zange ndiyibone kulo mzi kabawo into yokuphakanyiselwa ubukhali yinzala yakho. Lilumba eli ngokwalapha eMaMpondweni. Lo mntwana uyandoyisa mboneni ukuba nimthini. (Ezigquma ngengubo).
Umbulelo
Dlamini: Nyana nazi iincwadi. Ndiyavuya ukuthetha nawe ubuso ngobuso, kodwa nyana uze ungahambi apha ekhaya emva kokuba sifile. Uligcine eli khaya. Nazi iincwadi zomzi, nazi ezemfuyo, nazi iimali esakubekela zona kwezi nkampani, wakugqiba uye kwigqwetha lam eliseMthatha uthi uzifumene ezi mali. Ungawenza ke umsebenzi owuthunywe yinkosi yakho. Ndigqibile mntwanam. Sibadala akusekho nto siyiphilelayo.
Dlamini: Aniyi kudinwa maZizi kukudumba amaqatha, nimana ukuza kugqubeka kweli khaya. Lo mntwana utsibe ilitye likaPhungela wade watsiba uPhungela ngokwakhe. Ngaphaya kwezolo sifumene ingxelo kuBhede, yokokuba ulwe nale ntwazana kaYekela waza wayikhuphela nebhozo, eliya wayelikhuphele mna.
zizamele: Kulungile Mhlekazi ndiya kwenza njalo.
BheDe: Uyamxolela Nonzwakazi?
Deshy: Uchanucwethe. uMdlantsimbi uza kuvuya akuva ukuba simfumene kamsinya umntu wokusincedisa. Zet zilungiselele, ngoMgqibelo siza kukubonisa amarhiwu aluhlaza.
P.O. Box 38
zizamele: Andinatyala.
INDIMA IV
mamfene: Kuthiwa asuka eKapa Zizi, oko babebanjelwe intsangu kumaxa aphumayo omabini loo matshivela.
zizamele: Ndiyabulela ngale nkcazelo, kucacile ukuba niyandithanda. Mna Zizamele Dlamini, ndiyazibophelela ekwenzeni yonke into enithi mandiyenze. Ubutyebi ndibungxamele kakhulu kwaye noqeqesho ndithembisa ukuluphumelela. Ndiyathembisa ukuba andiyi kusasaza nanye into endiyive apha neemfihlelo zalapha ekhaya ziya kuhlala ziyindaba yakwamkhozi.
Vuthuza: Yha! Magents iwile le kheyisi masiceleni iibhotile zokugqibela sizo kuhamba, kaloku uMamasbaby uza kuqhanywa namhlanje lela timer.
EmaMpingeni
17. UMdlantsimbi: Igqirha
zizamele: Ngubani umamasbaby? Nam andidli mntwini nale mali ndiyisela apha yimali yam, ela timer lakuthi lithi lalisebenzela ukuba ndifunde, ndinxibe ndinxile ukuze ndonwabe. Mna ndiyinto kaDlamini andidingi nto mna. Ekhaya sinento yonke kwaye eza zinto zasekhaya zezam. Ndimindlalifa phaya. Ukufa kwelaa nene nelaa nenekazi lakhe yimina ozoshayisigingci. Uyandiva?
Deshy: Yheyi wena! Musukubuza yonkinto le, usmayili yintloko yomntu, kodwa ke alibizwa elo gama apha.
Deshy: (Ekhokelisa intloko, ekroba ngaphakathi endlwini). Lusekho olu ndwendwe? (Emjonga). Khululeka mfo wethu kukowenu nalapha.
speeDo: Iyahamba le moto, uyazi ukuba ndigqiba ikhulu namashumi amahlanu ngeyure?
Abanye abahlobo BakaZizamele baseBhayi :
Deshy: Zet mfo kabawo masikushiye siza kuphinde sikubone. (Baphume). Zet, yihlo, uza kubona izinto ongazange uzibone ngaphambili. Siza kukubonisa le ndlu yethu. Uthi xa uyijongile ikhangeleke ngokungathi yindlu enye kodwa uza kuyibona yonke namhlanje. (Bavula iplanga elisemgangathweni kuvele ileli ebakhokelela kwigumbi elikhulu eliphantsi komhlaba). Uyabona ke zizikhen cezisi ezi. Ezi zikhenkcezisi zinoosmayili. Aba simayili sibathumela kumphathi wethu ohlala kwelaseZimbambwe. Sikwahambisa neziyobisi.
speeDo: Le mali ifumaneka xa kuthengwe amayeza. Aba Smayili baye benziwe amayeza. La mayeza athengiswa kulo lonke eli kwaye abantu abaninzi sele bephumele ebomini. Abanye bazizinhanha,abanye bakwizikhundla eziphezulu emisebenzini, bambi bahamba ngeenqwelo-ntaka. Zonke iintlanga zizala kwaMdlantsimbi Makhosi! Nditsho nabeLungu bambala. Sisebenza imisebenzi eyahlukeneyo,bakhona abamkela imali (receptionists) ndingabala ndithini, kukho nabachazayo izigulo zabantu nezinto ezimbi eziza kubehlela.
Dlehluza: Mandivele nam maZizi, le nto xa inobukhali masiyidlulisele kwaSibonda ayisasilingene ngoku, ilingene uSibonda ukuba uSibonda iyamoyisa ayidlulisele kwabangentla de iyokuqhina emapoliseni.
mDlantsimBi: Ndiwazi kanjengokuba ndizazi. Eli lelokugqibela linceda amathumba,izilonda, inkwethu kunye nezitshanguba. Asikho isizathu sokusebenzela umlungu xa uthwele apha kum. Endaweni yokusebenzela umlungu ungasuka uqeshe abelungu kanje ngokuba ubona apha kwam ukuba akukho hlanga lungekhoyo. Bendisatsho ke nyana bambi ndibathwese ngeposi kodwa ke kufuneka xa ufuna ukuxilongwa ngesipili okanye ufuna ukuthwaliswa ngamakhosi, uthumele isiziba sempahla yakho neerandi ezilishumi. Imali siyamkela nokuba iyidiphozithi kodwa ulumkele ukusikhohlisa. Thina simele ilizwe jikelele nditsho kuza nabemi basephesheya aphekhaya. (ehleka) andazi ke nyana nokuba ungakwazi ukundichazela ukuba bendiqale ngeliphi iyeza ndagqibela ngeliphi.
mthetho: (Endleleni). Sekunzima nokohlwaya abantwana kweli xesha likhoyo, kaloku aba bantwana bathi banamalungelo abo.
Dlamini: (Engekahlali naphantsi) Zizi,uThixo mkhulu, kwizinto andenzele zona, kukho endingasoze ndiyilibale, le andenzele yona namhlanje.
mamfene: (Esiya kuye ngemincili efuna ukumanga). Usana lwam! Usana lwam! Dlamini andiphuphi xa unyana wam sele eyindodana engaka!
zizamele: Ndicela ukubuza ukuba ezi ntloko zingaka zezokwenzani na? Iphi imizimba yezi ntloko?
Esingcwabeni
Umboniso 2
speeDo: Kulungile Mhlekazi. Besingobani thina xa sinokungathobeli imithetho yakho? Wena wakhula silibele! Mhlekazi. (Baphuma babuye bangene).
BheDe: Ithini le ngoma ubuyicula?
(Kusemva kwenyanga ezintathu, kufika uSpeedo noDeshy, kusemalanga, ilanga lehlobo lisavakala nangona amathunzi selewile. Bafika babulise kuMdlantsimbi).
zizamele: Ewe mfundisi.
(Lusuku lomngcwabo, iibhokisi zintathu, yimizimba engenantloko, akukho bani waziyo ukuba ziphi. Kungena umphathi-nkqbo oza kuqhuba inkonzo).
speeDo: Masiyeni madoda. Xa indoda ifuna ubutyebi ayilali.
Deshy: Siza kudiliva ezi mpahla kungentsuku zatywala. Loo nto iza kwenza ukuba sihambe sonke xa sisiya eZimbabwe.
zizamele: Andizazi nokuba ndiphi. Ndingathi iphi indlela egodukayo xa ndilapha? (kusondela ipolisa elimnyama libamise).
zizamele: Ndikulungele ukuhamba nanini. Ndiya kuyithobela yonke imithetho yenu.
mthetho: (Emva kokuba ethe wafunda incwadi leyo) Tyhini bafondini! Awufane uvuya mkhuluwa. Zimyoli ezi ndaba ziqulethwe yile ncwadi.
speeDo: Masisebenzise amayeza lawo, kaloku amanye amapolisa asuka athenge amayeza okubamba izaphuli-mthetho. (bazifafaze ngemigutyana, bafafaze nemithwalo yabo) Zet la mapolisa aza kube esibuza ngokuvalwa kwakho amehlo siyakukhulula ke ngoku.
zizamele: Hayi Manene ndakufa nayo le nto. Soze ndiyixelele mntu.
mtshutshisi: Zizamele Dlamini kwinkundla esezantsi ubekwe isityholo sokuba nezixhobo ezibukhali kunye nombayimbayi we- AK 47 ekuthe yakuhlolwa ziingcali kwafumaniseka ukuba yabulala amapolisa amaninzi eBhayi ukanti nebhozo lakho alikho msulwa. Unetyala nokuba akunatyala?
speeDo: UThixo usincedile Deshman ngokusiphathela olwa ndwendwe.
speeDo: Ash! Lo ubesukela abantu ngoku, yithi uyaqhula mfo wethu.
zizamele: Awu! kazi abahlobo bam benzani na eBhayi? Kunokuba abandikhumbuli bafile. Bacinga I-dirty game yodwa ndiyabazi ngokuthanda ibhizinisi. (ebona iitekisi eziya eBhayi). Mandikhwele apha ezitekisini noko andisiyiyo intanga yebhasi ngoku. Ubutyebi bam ndiya kubuvalela eBhayi ebhankini, ndibone emandiyenze ngabo. Yheyi! aphi amayeza am, zange ndiwabone ukusukela laa mhla ndasukela ooMthetho ngekrele. Mhlawumbi aduka nje apha ezimpahleni. Ebesefuna nokundiphelela, kunyanzelekile ndiye kuMdlantsimbi. Kutheni maani anyakazela kangaka laa mapolisa apha eNgqushwa? Soze ikhona into ayifunayo, avale amazibuko.
inkwenkwe: Ha-hayi tata. (Uvalolungongozangathiligubu).
MaMfene
Bonke: Bayethe Dlamini!
Dlamini: Bendisatsho ke ndisithi sothuswe kwayindlela athetha ngayo nathi. Imeko ebekuyo ke yona ibihlasimlisa umzimba. Bendiqala ukumbona ephulukene nesimilo ngolwa hlobo. Andiphozisanga maseko nditsale inkovane yam ndonda ngalo Dyakalashe, uthe kuqala mandimxolele kodwa nolu xolo kubonakala ukuba lucelwa ngokungakhathali. Hayi ke bethu nam ndithe ngomsindo ndazibona sele ndimtyabula ngesabhokhwe, unge angabaleka waphuma phandle, nam ndamsukela. Andazanga unge uyawa, wathi rhuthu inkabankaba yebhozo. Ndithe xa ndisithi ndiphinda umva kuba ndibona ukuba uza kundihlaba ndawa ngomqolo. Ufike wandiqikiqa ke ezama ukundosela kodwa akadanga andihlabe. Kuthe kunjalo kwakhala inkosikazi yakuthi ibiza abantu. Ndithe makhe ndinibize nani khe sibonisane, ayikho angayihoyanga njengemfuyo, ubuya ngexesha lakhe lokuthanda, akahambi sikolo. Ukuba nithi maZizi mandivume ndiqatyelwe yinkwenkwe yitshoni kule nkundla. Into engasokuze yenzeke kulo kabawo umzi, kukulawulwa ngumntwana. Nam ndamthobela utata wade wayokulala kobandayo. Ndimile maZizi. (Efuthekile).
Vuyo: Mkhuluwa usuku lomngcwabo malube ngomhla weshumi elinesibini apha kuDisemba, izihlobo sakuba sele sizibikele zonke mhlawumbi nonyana wakhe uya kube sele evile xa sinokuwubhengeza nakoonomathotholo lo mphanga.
polisa: Umpu lo wawufumana njani?
polisa 1: Mbopheni madoda izandla neenyawo.
zizamele: (Ekhala) Ndicela uxolo bootata ndenziwe yimeko. (Amnabise amadoda, uMthetho amohlwaye kanobom ezimpundu).
zizamele: Ewe mfundisi ndiyakuva.
Deshy: Sele iza kufika loo mini akusentsuku zatywala. Uza kumbona umqeshi wethu.
zizamele: (Uvalo lwalungathi luza kuphuma ngomlomo). Kulungile Mhlekazi eyona indothusayo ngulaa mbono usentla.
Inkosikazi yakho
speeDo: Andiyazi siza kukhe siyingcambazise. Siza kubuza nonobangela wokuba ibe lapha. Masiyithengele neempahla ukuze ingacingi ngokuzimela.
Dlehluza: Asinakuyala sonke maZizi. Kwedini sondela uzokufumana isohlwayo esikufaneleyo. (Ebhekisa kuMthetho). Sondela kayise wena usenezigalo thina sesiphelile yile bhulanti.
mDlantsimBi: Bafana bam le mithwalo mayingene kulaa ndlu yeendwendwe.
mamfene: Soze ndikufungise amaHlathi ephelele. Wawukhe wabetha bani wena?
Ngomsindo uzibona sele emtsibela ngenkunzi yempama, le uyibetha kushiyeke iminwe ebusweni. UMaMfene uzama ukunqanda suke uDlamini abe yintwibila kuMaMfene. Sisiphithi-phithi endlwini sisankxwe kuwa mathunga, zikomityi, kukhonkotha zinja kufane nje kuyi loo ngxubakaxaka. UDlamini ufane uthe qhunya loo mehlo abomvu ngaphandle sele engathi aza kutaka. UZizamele ubethwe nje wawa isiduli kodwa ngoku sele ebuyele ezingqondweni).
zizamele: Akuyiyo naloo nto mfo wethu, qha bendifuna bayolele bagqibe, ukwenzela bangabi nasikhalazo. Enye into ke bendifuna neemali zam kubo, ndizifumene zonke iincwadi ezindigunyazisa ukuba ndiye kwezi nkampani ndifune ezi mali
nonzwakazi: Ewe ndizobile misi.
Vuyo: (Emangalisiwe) Utheni Zizi, uzixhela zonke na?
Deshy: Yitsho uphinde Speedo mfo wethu, amabali alaa ndawo makhulu ngeyona ndlela.
KwaDlamini egumbini lokuphekela
Bonke: Bhota nyana.
(Aphinde aqhubeke nentetho yakhe). Le ndawo ahlala kuyo kuthiwa kuseMdlantsimbi,ithiywe ngegama lomphathi wethu uMdlantsimbi Makhosi! Ungabofane uthethe nokuba kukanjani ngomphathi wethu kuba uva kwanto ethethwa ngaye. Ndiqinisekile uyasiva njengokuba sithetha ngegama lakhe nje. Ungabokuyishiya laa ndawo ithi Makhosi! Kuba uqaphela ngolo hlobo xa isithi abathetha ngaye. Yha! Mandivule apha kwezi zikhenkcezisi ubone aba smayili, mhlawumbi ucinga ngeentloko zeegusha xa usiva sithetha ngooSmayili. (Avule iziciko zezikhenkcezisi, kuvele amakhakhayi amane amabini ngawamantombazana amancinane, amabini ngawabantu abangamadoda. Wothuka wabanda akuwaqwalasela la amadoda amakhakhayi, waphawula ukuba ngabantu abaziyo. Olunye ukhakhayi yayilolukaVuthuza olunye ilolukaMqwalaseli. Zange abe nakuthetha wasuka wanengevane, akakwazi nokuhamba. Baye bamcenga ukuba anyamezele uza kuqina, wayephelelwe ngamandla. Eyona nto yamothusayo kakhulu kukubona ogxa bakhe owahlukana nabo ebhasini. Wayengazi kodwa wawubona ngaloo mini umsebenzi oqhutywa ngooDeshy. Nangona kunjalo wanyamezela wabaxelela ooSpeedo ukuba ngoogxa bakhe aba babini awayeze nabo eBhayi. Wayisusa ekuqaleni ingcombolo yokuxabana nezibhongobhiyane ebhasini).
mDlantsimBi: Ndiyaniva ke bantwana bam. (Aphume).
BheDe: Kutheni kuqhubekani apha? (Aye ngqo kwabo balwayo). Zizamele kutheni umbethelani lo mntwana? (Abanqande). Ndilandeleni yizani e-ofisini, khawulezani maan. (Ebhekisa kwabanye) Nina hlalani phantsi nifunde iincwadi ezi zenu. (Bengena e-ofisini). Nonzwakazi biza usekela nqununu. (Aphume). (Kungena usekela-nqununu nabaphathi bamacandelo). Zititshala nawe sekelanqununu ndinibizela ityala ekufuneka lixoxiwe lasonjululwa. Naba phambi kwenu abanetyala.
mthetho: Hayi bethu mandiqoshelise ndihlambe izitya kuba abakhuluwa sele bephakile,
mDlantsimBi: (Ehlasimla). Makhosi! Mfo wam ngena kwakulaa ndlu benifikele kuyo undilinde apho ndiyeza. Thabatha la mafutha kaGqoloma uqabe wona ezinyaweni ukuze angakothuki xa ungena.
mqwalaseli: Heyi! Listanile futhi elaa timer. Kucacile ukuba yayiligogotya ela topi. Nale nto yesi sikolo uqhutyelwa kuso ngumdlalo nje uyazi kule mihla akusekho nalo wokutshayela umsebenzi. Andithethi ke ngaba kuthiwa zigradyuwethi zizula nezidanga zazo apha esithubeni. Sifundeleni ke xa kunjalo?
speeDo: (Ebhekisa kuZizamele). Hamba siye emotweni wena. (Nabo bemqhubela endaweni emnyama thsu).
polisa: Inzolo enkundleni.
speeDo: Akufuneki ubone kwanto mfo kabawo, asinakunika iimfihlelo ezingaka siphinde sikuyeke umke nolo lwazi. Singaba sizibulele sihleli.
Dlamini: Ubulawelani lo mntwana? Yintoni le wasoloko ukhalisa lo mntwana MaMfene, Uthi yingqongqo yakho kakade le?
Deshy: Sele uza kukwazi nje mfo wethu, akusentsuku zatywala ube sisinhanha.
Gqwetha: Mhlekazi le nkundla iza kuchitha ixesha elide ngento engenamsebenzi. Iinjongo zale nkundla kukufaka ummangalelwa engxakini. Asingomdla wale nkundla ukuphulaphula izityholo ezimana ukongezelelwa ukuze eli tyala liqhubeleke phambili. Umdla wethu kukuva ukuba unetyala na nokuba akanatyala. Okwesibini ke ngoku simameleyo kwisibutha-lizwi samapolisa, sifumana ukuba uthi uza kubabuyisa. Ingaba le nto ithetha ukuba uza kubuyisa iintloko ezi atyholwa ngazo? Mhlekazi ungumXhosa khawundiphe apha ke, kutheni ukuze asebenzise isivumelanisi sentloko esingu-ba wehlelo lesibini, angasebenzisi u-zi wehlelo leshumini? Hayi mhlekazi khawucinge enye into hayi obu buvuvu bokuphambana kwalo mfo. (Kuxanjuliswene njalo ngamaqwetha kwada kwafika ixesha lokuphumla okwethutyana kuphindwe kwaqhutywa kulaa ndawo bekushiywe kuyo).
Deshy: (Engenelela). Umzekelo nanku kuthi, thina sayeka kwibanga lesibini kodwa akukho titshala inokundihleba ngesiNgesi, ivocab endinayo ingaphaya kwengqondo.
mthetho: (Emangaliswe yile mincili yomkhuluwa wakhe) Ndivukile mkhuluwa, ndivukile Zizi. Kutheni na Jama waphefumlela phezulu, uleqwa ngabafana?
zizamele: Ubone nje wena Deshman kukude kwasedolophini xa uphaya kulaa lali yethu.
Dlamini: Ndiyakuva Hlathi ndiyakuva Mfene. (Aphume).
Dlamini: Mandiye kuvalela iinkomo ebuhlanti Mfene. (Aphume).
Vuthuza: (Enxilile). Uyabona bafo bethu andiphili ngokukhongozwa mna ndiyaziphilela mna. Futhi mna ndinemali zam.
zizamele: Yho! Andishiyeki tu. Khanitsho ngeempawu enizijongayo xa niphangele? Ndizama ukuthi zintoni enizijongayo apha elukhakhayini?
Bhala: Khanime ke mawethu, (ebhekisa kuDlamini) kanene Zizi mingaphi iminyaka yalo mntwana?
Bonke: Siyabulela Mhlekazi, Nkosi yeenkosi! (Baphume baye kuphumla kuba uDeshy noSpeedo babeza kuphinda emsebenzini eBhayi.Bancokola ubusuku bonke kumnandi kumntu wonke. Ngentsasa elandelayo bashiya uZizamele yayilusuku awayeza kuboniswa ngalo umzi wonke ukwenzela ukuba angamane egrangranyelwe zizilo zelo khaya).
Mampingeni Location
Umboniso I
zizamele: Ndikuva kakuhle Mhlekazi. Ukusuka kwam apha ndisendleleni eya kubo kwaye ke bandenza into ebuhlungu bandihlutha amalungelo am, bandihlutha ubuntu bam. Mhlekazi, ndiyakudibanisa noBhede.
Nalo ke mawethu ilingana lokubuyisa umoya wobulali. Khanilume nilahla mhlawumbi iyeza liya kubakho lokunyanga iinduma zeli lizwe.
mtsutshisi: Ingaba basaphila?
zizamele: Ningabi sandibopha ngoku, andinakho ukuzimela. Lo mgama sele siwuhambile mde kakhulu.
polisa: Khawutsho gqirha, lo mfo uphanjaniswa yintoni kanye?
Bhala: MaZizi ndihlala ndisiva isimanga, kodwa esi sakwamninawe zange ndasiva.
zizamele: Nam amandla ndiwafumana kuni madoda, akukho nto ndinokuyenza ndindedwa.
speeDo: Phofu uyaqonda ukuba use kuvavanyo olulandela olokugqibela? Uyaqonda ukuba uza kuphangela emva kwalo msebenzi uwunikiweyo?
mtshutshisi: Abazali bakho ngoobani?
mDlantsimBi: Esikolweni wawukrele  krele, umele kukwazi iyeza ngalinye kula mayeza, ungodlulwa ndim ngingazange ndiwubone umnyango wesikolo? Mandive kuwe ke nyana ukuba ufuna obunjani?
Deshy: Yimalini mfo wethu?
Deshy: Unyanisile nguNzotho lowo, zange abuye. Thina sasindiswa kukubaleka kuba imbumbulu zaphela sisazama ukulichana.
Dlamini: (Evutha ngumsindo). Kwedini utshaya intsangu? Usela utywala? Uthi imfuyo ihoywa ngubani xa ubuya ngeli xesha? Utheni ubulewe? Ukuba uyindoda yeli khaya yima etshatshalazeni uqule uligangathe ngoku. (Esiya kuye). Ndithi phakama kwedini, phakama maan!
zizamele: (Ebile elichebetyu). Inene ukuhamba kukubona.
Dlehluza: Hayi maZizi masingabi sanda kuba sesibonisile, ngoku ke masihlabele mgama ilanga liyatshona. Dlamini khetha ibenye ibhokhwe kwezi zibanjwe ngala
mDlantsimBi: Liyeza lamaMpondo eli, kuthiwa nguVelabahleke. Sisikhafulo esi, xa ufuna kubuye umntu omthandayo nokuba litshipha.Eli ke lona lelokutyeba xa ubhitye kakhulu. Lo mthi ngowamandla, ubanamandla njengeBhubesi nasemfazweni awuchanwa ziimbumbulu. Abanye abantu bakhe bathi ngenxa yokuba bekude bafune ukuthwalela ubutyebi ngeposi. Naleyo iyasebenza indlela kuba kaloku amakhosi ahamba ngamaza omoya. Bambi baye bafune ukuzizela ngokwabo njengawe lo. Sinabantu abaninzi esele sibancedile. Uyabona nawe nyana phandlapha ngumbo nomxesibe ngabantu abaze kufuna uncedo.
speeDo: Sihamba ngolwesihlanu Mhlekazi, Sifuna khe sizichithe apha ezi ntsuku zine. Ukuqhuba kuyasibetha kuya kulunga sifundise noZet lo ukuze siphumzane sobathathu.
zizamele: Ndiyaniva bafo bethu xa nisitsho (basondela ngaseMessina)
(Kungena uZizamele uyazicenga ukuya esikolweni sele kuza kuphela unyaka, lixesha leemviwo,abafundi bamaxhaphetshu belungiselela iimviwo. UZizamele uhleli kwidesika engasemva uyafunda. Kwidesika yesithathu ukusuka kule inoZizamele kuhleli intwazana egama lingu-Nonzwakazi kuthulekile kuthe cwaka endlwini).
zizamele: (Ethandaza entliziyweni) Bawo uzube nam Nkosi. Ndingabhungca njani apha Bawo xa kunje. (Angene esizibeni apho amkelwe zizilo zamanzi. Wathweswa ke nguloo mntu womlambo wabe sele enikwa iingcambu ezathi ngendlela angayaziyo wazibona sele ebizwa nguMdlantsimbi emva kweentsuku ezine ethwasiswa emanzini).
Deshy: Ayilibali siyithanda le nkewu. Iza kusisebenzela. Asinakho ukuyisindisa ekufeni kanti siyisindisela ilize.
Deshy: Phula-phula wena uza kuva. Thina sasinda kuba sasingekho ngaloo mzuzu wokutsha kwezindlu. Safika kanye xa ithungelana, ababulali beyirhangqile bemana besithi makubulawe umthakathi. Ngelo xesha sisuka esikolweni, sifikela kolo sizi. Kwatsha yonke impahla sashiyeka nale iseziqwini kuphela. Kuba kwakusekukho abathi irhamba libulawa nabantwana balo,nathi sasindiswa kukufika kwamapolisa. Sahlupheka ubomi bethu bonke bobuntwana. Zange sifumane mpatho intle nakooNontlalontle, sagqiba ekubeni siziphilele. Sasimana singqiba ukutya ezitalatweni de sacholwa yiNkosi yamakhosi. Awu! Ngumntu ke khona umntwana wakwa-Mdlantsimbi. Sacholwa ngumsebenzi wakwa- Mdlantsimbi ogama lingu-Hlohlesakhe wasithumela eZimbabwe kwiNkosi yethu. Safumana uqeqesho eZimbabwe apho saza sagqiba ekubeni sisebenzele umphathi lowo wethu, owasikhupha ezintwaleni wasifaka ebutyebini. Silapha eBhayi ke ngempangelo.
zizamele: (Elayita umdiza). Unganyebelezeli kuza kuselwa. (Kumana kuthi xum endlwini kuphulwa-phulwe esi sithathu, bemana bethenga inyama yehagu, izibindi, intloko namanqina enkukhu).
iklasi: (Gquzu intsini).
mtshutshisi: Uphando oluthe lwenzeka mayela nommangalelwa lubonisa ukuba akanyulu kwezi zinto ebezibhuda. Kangangokuba nasesibhedlele amapolisa asebenzise isibutha-lizwi, amthabatha xa ebhuda izinto awayezibhuda esandula kubanjwa. Lilonke le nkundla inobungqina obupheleleyo bokuba lo mmangalelwa unezidumbu ezingaba bantu ebebhuda ngabo. Kwaye kufumaniseka ukuba abazali bakhe bafa ngondlela mnyama, kwaye nangoku abhudayo ukhala ngokuba uza kubabuyisa. Kufumaniseka ukuba aba bantu wababulalayo bonke banqunyulwa iintloko. Lilonke le nkundla inabo ubungqina bokuba ziintloko zaba bantu athi uza kuzibuyisa, yiyo le nto eli tyala lidluliselwe kule nkundla, kufumaniseke ukuba linobunzulu. Enye into kukho iifoto ebe zisoloko zikhutshwa ngamapolisa zezi strangler ezithathu. Omnye wabo bantu umi phambi kwethu ngalo mzuzu.
Umboniso 4
Deshy: Ngumsebenzi onjani lo owufunayo?
BheDe: Hayi bethu siphilile Zizi, ikho yona le mikhuhlane kodwa noko ayisilalisanga ngendlu. Nithe ninjani nina Zizi?
zizamele: Andisebenzi.
speeDo: (Evala imela ebonakala emsizela uZizamele). Masiyiyeke le bharu ntwana. Lusizi lodwa olu.
mDlantsimBi: (Echulumancile). Nifike sele ndiphelelwe kakhulu ngamachiza. Ndiyabulela bantwana bam. Nam andinakho ukuphila ngaphandle kwenu. Ngenani nemithwalo kulaa ndlu yeendwendwe. Ndiyabulela kakhulu bantwana bam. (Athabathe ingxowa yakhe yemali akhuphe isiqingatha sesigidi). Bantwana bam nisebenze ngokuzimisela okukhulu kangangokuba ndiza kunithi chatha ngamawaka amabini ukuze nigalele ipetula.
mamfene: Siya kumenza inkedama ngakumbi lo mntwana. Besesimcingele kakuhle xa sicinga ngokumbekela imali. Masiyiyeke njalo Zizi.
mthetho: Khawume ke Zizi, uthi nguZizamele? Uzizamela ntoni?
Deshy: Lumka ke mfo kabawo ungaze uyibalisele nabani na le nto uyibona apha. Mayiphelele apha kuthi sobathathu.
mamfene: (Ephakama esiya kwisigcinizimpahla) Kulungile tata kaZizamele ndolule yiphi ibhulukhwe?
Gqwetha: Mhlekazi kumelwe kuqondwe ukuba ummangalelwa wayengenasizathu na sokuba nezi zixhobo. Okwesibini ummangalelwa waye wagula, waphambana ngenxa yomothuko obangelwe kukubanjwa, alale kwindawo angazange acinge ukuba uya kuze abe kuyo. Esi sityholo sesibini sibubuvuvu kuba akukho mntu waziyo kule nkundla ukuba yena xa enokuphambana angabhuda ngantoni. Mhlekazi apha size ngetyala lokufunyanwa kukaZizamele Dlamini enezixhobo ezingekho mthethweni, hayi ukubhuda kwakhe.
Deshy: Ndinincamile majita xa efrijini kukho noNkomiyahlaba ngokwakhe!
zizamele: Ewe misani, nicime izibane. Iphi ingxowa yoosmayili? Kaloku baninzi mandifumane le inkulu. Shiyekani ke bafo bethu. (Athi chu ngendlela esinga kowabo). Awu isembi nangoku indlela kule lali? Oonkabi bahleli ekhitshini, bayancokola. Heyi! Ingathi kuthethwa ngam, bathi mandithandazelwe. O-o! mandiqale phaya kwaBhede, ndingene ngokungathi ndiyatyhilizwa, ndingqale ngqo entloko. Nokuba bayakhala andizi kubakhathalela. (Endleleni udibana noBhede esuka ebumelwaneni).
zizamele: Ndinomdla wokusebenza lo msebenzi futhi ndingatsho ndize nooSmayili nangaphaya emaXhoseni. Kukho oSmayili booBhede phaya abooDlamini, ooMamfene ndibala ntoni na?
Vuyo: Into oyenze izolo kweli khaya linyumnyezi elihlasimlisa umzimba. Andisazi isibindi esingaka ukuba usithathaphi? Zange ndiwubone umhlola wokuphakamisela utata wakho okuzalayo isikhali, umzali wakho nguThixo wakho. Sokuze ulingene izulu ungabahloniphanga abazali bakho. Qala ngokubonakalisa imbeko kubo apha ukuze usikeleleke nasemaZulwini nabalele ukufa bakusikelele. Thina ngexesha lobukhwenkwe bethu besisoyika nokusondela endaweni enabantu abadala. Ubuthi xa umoshile ubethwe nangubani na, nokuba akusingomzali wakho. Nceda nyana qweba isimilo. Yahlukana naba Mqwalaseli nalo Vuthuza. (Ahlale)
BoBaBini: Hayi Bo! Zet mfo kabawo. (Bamxhawula bevuya, bamqhwabele izandla).
mDlantsimBi: Ubusazi mfo wam ukuba ungowokuqala ukubulala ibhubesi? Nditsho nooSpeedo aba zange balufeze olu qeqesho kodwa wena uyandimangalisa ngokuba nesibindi esingaka.
Dlamini: Ezi gusha uthi uqale kuzo zingeniswe ndim ebuhlanti. Ndisenge ndedwa, amathole akhethwe ndim. Kucacile ukuba uZizamele lo yindoda yalapha mna ndiyinkwenkwe yeli khaya. Imini inye yile yanamhlanje kuza kuqhawuka ujingi abantwana bedlala, kuza kuqhawuka unobathana. (Kungena uZizamele).
nonzwakazi: Ubelivulile mfundisi efuna ukundihlaba ngalo.
(Yintsasa yehlobo, kwaDlamini, kungena uMthetho, uDlehluza, uVuyo kunye nenkonde yakwaBhala).
3. UZizamele: UNyana kaDlamini noMaMamfene
mDlantsimBi: Ungade udomboze mntwanam. Inkxaso yenu kweli khaya sokuze ilibaleke. Ndathi xa ndigqiba ubugqirha bam eTanzania, ndathandazela ukufumana amatshantliziyo afana nani aba.
BheDe: (encumile) Ndiyakuva Zizi ndiyakuva Dlamini. Ungothuki noko Zizi,akukho nto imbi ngaphandle kwale nto siphathisene ngayo,umntwana. Basiphethe abantwana Dlamini, futhi andazi ukuba esi sizwe siyakuphelelaphi.Unyana wakho akasalubeki kula masango. Ndithi makhe ndiqonde apha kuwe ukuba usiyekile na isikolo okanye sele umtshintshele kwesinye?
mDlantsimBi: Hambani niye kuphumla bantwana bam. Uhambo lwenu lude kumele ukuba nidiniwe. Lo mkhwetha unguZizamele nimele kukumothulela umnqwazi. Ela bhubesi laqwenga laa mfana wakwaNzotho,yena ulibulele ngezandla. Mandithi ulibulele ngezandla kuba isixhobo asisebenzisileyo ngumkhonto.
zizamele: Heyi! Ingathi ndiyelama. Zange ndizibone ezi zinto ndizibona apha mna ndibona nje umkhukhu, andazi ukuba kukho indlu entle kangaka apha ngaphantsi. Inene ukuhamba kukubona.
(Kungena uDlamini, ubalisa ngohambo lwasesikolweni. Iyamothusa uMaMfene into yokungahambi sikolo kukanyana wakhe.Kuthi kusenjalo kungene uZizamele evela ebuhlanti. UDlamini umngcambasisa ngendima yesikolo suka aphike yonke loo nto unyana. Eyona nto imenza umsindo uDlamini kukuntlanywa nguZizamele athi usuka esikolweni namhlanje ekubeni yena Dlamini ubesuka etyaleni lakhe esikolweni.
JaJi: Qhuba mfo sizindlebe sonke.
zizamele: (Ekhuza). Yho! Imali engaka anifane nityebile. Ndingayiyekelani mna? Nidiliva nini kanti? Ndifuna ukubonana noMdlantsimbi uqobo. Uxolo Makhosi!
Umboniso 3
uDlamini: Ezinye izinto zenzeka ndisemLungwini Hlathi! Yhe! Hlathi khawutsho ke lo wam uza kuthi ufuzile njengokuba mna ndingazange ndenze nakunye ukungcola kule lali? Abantu baza kuthi simqeqesha njani lo mntwana xa esifaka kwelinje lona ihlazo. Inene kunyanisiwe xa kusithiwa igugu lingabalikhulu umbombo uyaqosha. Namhlanje sendizisola ngokuzala onje umntwana. Ingaba uThixo undibetha kuba ndimenzeni bethu?Ndiba akukho nanye kwezeCawe endingayenziyo. Ndizama ngandlela zonke ukumkholisa uThixo kodwa ndifuukuthi sisibetho esi.
Bhala: Hayi mfo wam akwenziwa ngolu hlobo.
zizamele: Ndinamashumi amathathu mhlekazi.
Bonke: (Bengena ngaphakathi nemigodlo). Camagu Mhlekazi! Camagu! Wena wakhula silibele!
(Kusentwasahlobo ezilalini eMampondweni, kumzi obonakalayo ukuba ngowesilwangangubo, phantsi kwentaba uMadlebe, kude kufuphi nomlambo iTsitsa, kumi umzi kaDlamini. Ngoku ke sibona uDlamini lo esidla amathambo entloko ngasethangweni lomzi wakhe, kuze kuvakale ukukhonya komqhagi).
speeDo: Ulumke ke Zet ungaphazami nenye into kwizinto oza kuzithunywa yiNkosi yethu. Ndiyakuthemba noko ingathi akulogwala.
speeDo: Ugqibile ke mfo wethu, yeyiphi laa dolophu iphaya ngaphesheya?
INDIMA V
zizamele: Ewe Anti sicela ikheyisi yotywala neetwenti ezintathu zeStayivesini. umauyanDichaza: (Encuma ngakumbi). Kulungile ke boonyana, (ebanika eyokuqala) nihamba nabo okanye niza kuselela apha?
speeDo: Nihlalela ntoni Zet kwindawo ezinjalo?
speeDo: Uza kuqala ngowuphi umsebenzi kule misebenzi mithathu?
Deshy: Ndicinga ukuba sikhululeke ngomso, siphinde eBhayi.
Dlamini: MaMfene masithandaze mfazi. (Bethandaza). Bawo Somandla silapha thina bantwana bakho. Sinxunguphele ngenxa yonyana wethu owemka nelizwe. Bekungasekho namfuneko yakukuxelela intlungu Bawo. Uyasibona sisentluphekweni, uyasiva isikhalo sethu sifuna uncedo. Awu!Bawo sukubushenxisa ubukho bakho kuthi ngenxa yezono zethu. Siguqulele endleleni yakho kwakhona, usibonise ukhanyo olutsha. Musa ukumela bucala Bawo. Asinabani singathembela kuye Bawo, asinabani onokuguqula isimo sonyana wethu uZizamele ngaphandle kwakho. Musa ukusilahla namhlanje
Dlamini: Kanene ngunyaka wesingaphi lo uZizamele watshiphayo?
zizamele: He! Majita ndiyakufuna ukuqhuba nam, khe ndilibambe ngokwam ivili.
zizamele: Yho! Nkomiyahlaba yima! Yima Nkobiyahlaba nam ndandithunyiwe Tata, Mama yimani, ndicela uxolo kuqala. (Aphinde aphephe evikela ubuso ngezandla). Yho! Yho! Mama wam yimani, ewe ndenza ngazo ubutyebi. ZikuMtyholi ngokwakhe. Bawo ndixolele, mfundisi ndiza kuza nazo yimani.
zizamele: (ekhala esimantshiyane) Yho  o  mama! Tata ndicela uxolo andisoze ndiphinde,ngu-Vuthuza othe mandiyeke isikolo. UMqwalaseli yena uthe mandifunde ukutshaya icuba. Bathi akukho msebenzi wesikolo tata. Yhoo-o ndiyababona bandikhohlisile tata, ndixolele.
zizamele: Ndithi hambani apha kulo mzi. (Abaswantsulise bagilane ukuya kuphuma ngesango).
Vuyo: Makhe sive kuwe ukuba uthini ngezi zinto.
Dlamini: (Ethetha ehamba) Ewe makabethwe ayalwe nokuyalwa (akhwaze uMaMfene) MaMfene!Mfene! Biza uZizamele apho endlwini.
mphathi: Bazalwana nodade mncinane kakhulu owam umsebenzi, inkqubo kukwazisa nje ukuba ngoobani izithethi zanamhlanje. Ngokwesi sicwangciso-nkqubo sinaso isithethi sasekhaya kubhalwe inkonde yakwaBhala, emva kokususwa ngeculo yikwayala yesikolo kuya kuphakama isithethi sakomkhulu, sithethe ngaba bantu ukuba babeziphethe njani apha ekuhlaleni. Khumbulani bazalwane ukuba namhlanje sizo kufunda iincwadi zaba bantu abazibhale besaphila akukho nto sinokuba sayililela bazalwane kuba okwenzekileyo kuyafana nokudaliweyo. Emva kwesithethi sakomkhulu, siyakuphakamisa ubawo uMthetho athi gqaba-gqaba ngonobangela wokufa kwaba bazalwane. Kukangako ke kwelam icala bazalwane. (Yaqhuba ngokuzukileyo inkonzo yazo kuququnjelwa ngumfundisi owathetha eshumayela ngobunjubaqa. Simcaphula xa egqibezela inkonzo ethandaza esithi):
 Sibamba ngazibini. Abalele ukufa sithi kubo nanku unyana wenu mthobeleni loo mbethe wentsikelelo ukuze aphile ubomi obude. Ngoku ke mawethu kuza kufuneka sigawule siwarhuqa ixesha limkile imbiza sezilungile makophulwe size kukhululeka.
KwaMdlantsimbi
mthetho: Yhe! mkhuluwa, makhe siyeke ezi nkolelo zakho. Uthe ngubani xa umthiya igama umntwana lowo?
Deshy: Singamisa Zet ngakule venkile?
Bhala: Andizi kuba mde ke mawethu, limkile ilanga. Mandenjenje kuni nina booZizi, booDlamini booJama
(Emva kwethuba yabuyela emzini wayo inkosikazi kaDlamini. Yathi ifika kwabe sekunguMbo nomXesibe ngabantu abeze kuvuyisana naye kuba ede walizwa ngomntwana. Wayeza kuqala ukuteketisa emva kwamashumi amathathu watshatayo kulo mzi wasemaZizini. Wayesele wahletywa wancanywa, suke watsho ngesigelekeqe senkwenkwe, engumcephucandiwe noyise. Itheketheke lenkabi yebhokhwe kwakusele kukudala libotshiwe. UDlamini ugqugule namaZizi akowabo aquka uBhala, uMthetho, uVuyo, uDlehluza)
Dlamini: (enqanda inja) Mka Box! Inani na le nja, ayiva? (Zimke izinja. Asondele enkwenkweni ngokukhawuleza, afike ayithi chu ngengalo) Azikwenzakalisanga kodwa nyana?
Dlehluza: Akukho nto ifihlakala kuphele, ziseza kuvela iinyani. (Baphume).
zizamele: Owu! Ilula loo nto, siza kufika kumlambo ekuthiwa kuseTsitsa, siwele nje ibhulorho sibe sesijika eBhencuthi, emva kwaseBhencuthi sifika kule ndawo kuthiwa yiNgwemnyama, le lali inobutyebi yile kuthiwa kukuGandana. Nina ndiza kunishiya emotweni. Umsebenzi ndiza kuwenza ndedwa ndiwugqibe. Ndiza kuwenza ngempumelelo kuba andizi kudubula. (Bafika ngase Tsitsa).
zizamele: Ndihlala ndisiva ngembali, namhlanje ndilibonile iyeza lethamsanqa lisebenzana nepolisa. Zange ndiyibone ngaphambili le nto. Ipolisa lisuke layimvuze-mvuze bububele? Umsebenzi walo khange liqale ukuwenza.
mDlantsimBi: Bafana bam, kowu! amakhwenkwe amakhulu, seniphinde nabuya?
(UZizamele wamana ephuma ejele xa amabanjwa athe anikwa umnyinyiva kuba iimeko zopolitiko zakhokelela ekubeni amabanjwa amane akhululwe phantsi kwemeko ebizwa ngokuba yi-ngqawule. Simva eshumayela sele ijele imenze ikholwa lokwenene)
Bhala: Ndiyabulela mninawa. Zizamele ndithetha okokugqibela nawe, ndingumfi njengokuba undibona. Uze uligcine eli khaya. Ndiqinisekile ukuba ngokwesiko lalapha eMaMpondweni ukulungele ukuya entabeni, kwaye kufuneka ufune umfazi wakubuya entabeni, iingxabano zesiko soze zibekho kuba uselungelweni lokuya entabeni ngoku. Uncede mfo wam ungavalwa umzi womninawa wam ukho, undincede mntwanam.
mthetho: Mbambeni ke madoda aze kufumana isohlwayo sakhe.
zizamele: Ndiwenzile umsebenzi majita, nanku uNkomiyahlaba engxoweni.
speeDo: Uze ulumke ke mfo wethu uzazi kakuhle ukuba awukaqiniselwa kusinda emapoliseni njengathi. Usenokubanjwa kule misebenzi uza kuyenza.
Gqirha: Lo mfo into emphambanisayo kukohlulela kwemithambo empompa igazi, ukuya engqondweni. Loo nto yenza ingqondo yakhe yoyisakale kwaye kufuneka incediswe ngamayeza athile ukuze izinze. Akunobalixesha elide enje uza kuphila. (Ngokwenene waphila uZizamele wasezingqondweni, kangangokuba waba selungelweni lokuma enkundleni eziphendulela kwizityholo abekwa zona. Wabanalo nethamsanqa lokukhatshwa lipolisa afune igqwetha eliza kummela kolu zenge-zenge lwetyala. Kungena ijaji).
zizamele: Ndisemazweni bawo, ndifunda ngokuma kwelizwe, Ninjani bawo?
mthetho: Khawubuze Zizi, nam ndisamangalisiwe leli siko litsha asiphathela lona ubhuti. Ngumgidi okanye yimbeleko le size kuyo?
mtshutshisi: Kwesi sithuba makhe sinike ithuba kummangalelwa akhe atyebisele le nkundla ngonobangela wokuba nezixhobo ezinobungozi afunyenwe eziphethe phambi kokuba kuxanjuliswane ngamagqwetha.
5. Impendulo yethu ayigwebi uKrestu kodwa ibuye isigwebe nathi. La madoda awayephula-phule ngoku kuYesu, awuphendula lo mbuzo. Amgweba uYesu athi ufanelwe kukufa.(Mateyu 26:66). Kodwa eyona nto ayezigweba ngokwawo. Ngenxa yesenzo sawo ayagwetywa zizo zonke izizukulwana ezivelayo zabantu. Kodwa yena lowo bamgwebayo usafumana ukunqulwa nokudunyiswa nothando nokululanyelwa yinyambalala engenakubalwa yiNkosi nomsindisi wayo. Xa ndigqibezela, khumbula umlandeli kaYesu owayekhathazwa ngamathandabuzo amaninzi kodwa xeshikweni uYesu weza kuye amathandabuzo akhe athi shwaka. Wathi Nkosi yam, noThixo wam! njengoko wayenqula. (Yohane 20: 26-28) Mayibe yimpendulo yethu nathi leyo. Nithini na nina ngaye uKrestu? Nkosi yam noThixo wam!
speeDo: Hayi Zet uligorha lokwenene, xa ngoku sele uphumelele uqeqesho olunzima kangaka.
13. UNonzwakazi: Umfundi wesikolo
zizamele: Makhosi! Uwagqibile mhlekazi omhle, kodwa ke mhlekazi sinini isingcwabo?
mamfene: (Ethandaza). Bawo waseZulwini, Thixo wezizwe neentlanga, wabiza abangcwele bakho bephuma kwizizwe zonke. Wabavuselela ukuba balandele uKrestu ngentliziyo evulekileyo. Bancama ubomi babo ukuze bancede abagulayo nabasweleyo. Sithi aba Nkosi siziyaleza kuwe. Siyacela ke Bawo, sivuselele ngolangazelelo olungcwele ukuze silandele emkhondweni wabo khonukuze nathi sibe ngabangcwele njengabo. Nanku Bawo unyana wethu, ukwasisandla sokusikhokelela kuwe Bawo, menze Bawo awenze ngempumelelo umsebenzi wakhe khona ukuze umxolele Bawo kuba nawe wathi masixolelwe kuba asiyazi into esiyenzayo. Watsho Bawo emnqamlezweni. Yiba nalo nyana wethu Bawo umnike amadla okumelana nelizwe Bawo. Zithi izinto ezimbi azenzayo zibe sisifundo kwisizukulwana esizayo. Konke oku sikucela ngegama lalowo wasifelayo uYesu Krestu, Amen.
mamfene: (Engena kwigumbi elihlala ukutya emangaliswe kukubona unyana wakhe ezenza impuku emgubeni) Sisimanga sezimanga! Zizamele! Uthi ukho nje? Ungabuyi nje ulibele yile swekile. Uza
mDlantsimBi: Owu! Ndiphantse ndalibala, singomhla weshumi elinesibini apha kuDisemba.
zizamele: NdinguZizamele Dlamini bhuti. NdingowaseNgwemnyama kwisithili saku- Qumbu.
Dlamini: (Ephakama) Ndikunika iziyalo zokugqibela phambi kokuba wohlwaywe. Mntawanam ufuna ndikwenzele ntoni? Kunini kuthethwa nawe kutheni ungeva nje? Iimali zam ziphelile apha ekhaya zibiwa lisela elikwalapha endlwini. Zizamele ndixelele nyana ndiyifihle phi imali yam ukuze ungayiboni? Nditsho ngoku ndithethayo mawethu imali engamaR200.00 ayikho uMaMfene uyikhangele wayincama izolo, nanamhlanje yile agoqozayo ayikhangelayo. Ndincede nyana musa ukuwuhlupha umphefumlo wam. Khawufane ucinge xa ubundihlabile ukuba ngekuyini na kweli khaya. Kodwa! Kodwa! Inye into engasoze yenzeke apha ekhaya kukulawulwa nguwe. Kula amane amatye alo mzi kaJama, kaSijadu, uDlamini, uNdlovidlekhaya ngenxa yokuswela umalusi, akukho mntu unokundilawula de ndiyokungena engcwabeni. Zizamele elakho inxiwa xa ufuna ukumka kulo kabawo umzi. Ezizilizayo mayiphumiphele emaZizini. (Eya efudumala ngakumbi).
Deshy: Masiqale sibeke le sele siyifumene ibhizinisi sandule ke ukuqhubeleka nempangelo. (Ebhekisa kuZizamele). Wena shiyeka apha endlwini. (Ambophe).
Deshy: Eliya polisa lizincamile, amanye amapolisa aye alibala kukumisa ezinye iimoto. Ndiqinisekile lize nje kuba kukho wena Zet.
14. USpeedo
Libode
4. UMthetho
Dlamini: (Esamkela ileta) Ndiyeva ke nyana, thabatha nankuya umphokoqo etafileni ubesele usiza neselwa eliya lisentla kweziko ndikuvubisele.
zizamele: Wayengenokusinda kum lo Nkomiyahlaba, ngoku kufuneka eziya zintathu zisezilalini.
VakaDe: Uza kujongwa ngubani mfundisi? Kaloku naloo titshala iza kumjonga iyafana negwetyiweyo.
zizamele: Hayi niyandoyisa ke ngoku. Iphi ke ngoku imfuneko yemfundo? Utata usadla ngendebendala, xa esayibona imfundo iyinto yokutyebisa umntu. Umntu osebenzela urhulumente akasoze atyebe urhulumente ukunika imali yokuphila kamnandi. Enye into endifuna ukucacelwa yiyo lolu qeqesho enisoloko nithetha ngalo, lunzima kangakanani olu qeqesho lukaMdlantsimbi Makhosi?
Dlamini: Nisuka nicinge ukuba le cawe isinqumle izandla nina. Ndithi lo mntwana uwufundephi lo mkhuba wokweba?
UVALWE UMKHUSANE
nonzwakazi: Ibisithi sikhumba touch. (Gquzu indlu) .BheDe: Ubuthetha ukuthini xa usithisikhumba touch?
zizamele: Abanye abantu abafayo ngutitshala uBhede, umama wam uMaMfene, utata wam uDlamini nabanye abantu.
Deshy: Ungubani igama lakho?
zizamele: Yho! Imali engaka. Inene ndiza kusebenza nani ngomso oku kusayo.
mDlantsimBi: Nisebenzile bafana bam. Nikwenza kufutshane kule ndawo yenu yempangelo. (Athabathe ityesi yemali akhuphe amaR200 00.00 abanike).
zizamele: La maxhego akafuni nokuva, athi ngumhlaba wookhokho bawo lowa. Abasoze bawushiye.
zizamele: Hayi andilazi Mhlekazi.
Umntu wokugqibela odibana naye nguMdlantsimbi Makhosi!. Ndiphantse ndalibala into, kukho umntu owakhe wazama ukubhoxa omnye umthengisi wethu wamayeza, lo mthengisi wasijika eso sibhoxi wasenza ibhokhwe.
mamfene: Bamamkele tata lo mntwana?
Bhala: (Ethetha bungxola) Ndaza ndakuva zwindini!Ngamabhongo okanye kukutyeshela amasiko kusini na?Dlamini ungenwe yintoni mninawa wam? Yintoni le nto usibizela yona apha ngoku? Oku kuhlala kwenu eGoli kunilahlisamasiko? Yimbeleko eyakhe yaphi le uyenzayo? Uyaqala ukuyazi into yokuba kuxhelwa ibhokwe enye xa kusenziwa eli siko?
zizamele: Lilo kanye eli, kulapho babesondliwa khona ababhali bodumo ooA.C. Jordan. Uyabona ke ngoku siyangena eNgwemnyama. Misa mfo wethu khe ndilole eli krele, kaloku mininzi imisebenzi eliza kuyenza namhlanje. (Aphume)
(UZizamele usendleleni eya eBhayi. Simbona engena kwiinkampani ze-inshorensi eMthatha eqokelela zonke ezakhe iimali ezifaka ebhankini).
mamfene: Wamyeka waphuma umntwana wabuza kum?
Dlamini: MaMfene! MaMfene! Uthetha nabani kanjalo? Nd  ndakusuka ndikubulale (ebebezela)
speeDo: Unyanisile mfo wethu, ngomso masiyeni eMdlantsimbi.
mDlantsimBi: Kulungile ke mfo wam zonke ezi zinto uza kuzifumana. Kuya kulunga siqale ngeli lethamsanqa. Alikho kude, liphaya kanye engxangxasini. Masiye kulo (uthe akufika engxangxasini uZizamele, wayalelwa ukuba atsibe kulo ngxangxasi. Wehla namanzi kumphakamo weemitha ezingamashumi amane)
mtshutshisi: Ubudala bakho buthini?
Bhala: Uthi akafuni siko lokwaluka kodwa?
mthetho: Siyevana maZizi, noko akukho nto banokuyiphikisa xa ezi zingcwabo zingosuku olunye.
zizamele: Manene ndiyabulela ngokundikhuthaza, nangokundikhathalela kangaka. Ngokwenene niyandithanda noMdlantsimbi ngokwakhe undincomile egameni lenu kuba kungenxa yobukho benu ukuba ndibe nguZizamele okuqeqesho lokugqibela kungoku nje.
mthetho: Nam bethu mandivele ndaleke umsundulo kule nto sele ithethwe ngukayise lo. Nyana yahlukana nokubulala eli xhego lihleli. Kwala mandla okuba lijajulisana nawe liyawaqweba. Musa ukuzibizela amashwa mntwanaam. Seletshilo umfo kabawo wathi umncinane kakhulu ulusana lwayizolo. Singamadoda sibadala, sishiye iingxaki zethu seza kusabela apha kukayise ngenxa yakho. Nale mivumbo siza kukubetha yona iza kuphola kodwa nokuba sekunini laa mazwi siwathetha apha kuwe uya kuze uwakhumbule. Asikushwabuleli, hayi, ungasivi kakubi nyana. Ezi ziyalo sikuyala ngazo zifunele indawo aphentliziyweni, ukuba kukho into ogula yiyo yitsho ngoku siza kukubalekisa kwagqirha, kwaye ukuba ufuna oosiyazi nalapho asinangxaki. Ndiyaphinda ndithi yahlukana naloo mkhuba wentsangu, yahlukana notywala neepilisi. Into esiyifunayo kuwe kukuhamba isikolo ufunde usebenze uzokuba ngugqirha okanye ititshala. Ndisatshaya.
BheDe: Ibisithini le ngoma?
Deshy: (Eyikhongozela ngomnqwazi aguqe ngamadolo). Siyabulela Mhlekazi, siyabulela Thangelimkhuma, kunga kungachosi kube hele kumawethu alele ukufa nakuMakhosi eli khaya. Aah! Mhlekazi omhle! Makwande apho uthabatha khona Mhlekazi.
speeDo: Aah! Mdlantsimbi! Mhlekazi! Camagu! Wena wakhula silibele! Wena ubona nakweleentaba! Wena usebenza ngamaza omoya! Ngubani na kakade uMagrazula onjengawe? Ngubani na kakade isityebi esodlula wena? Besingobani thina xa sinokulahla wena? Sithi bayethe Mnxulumanisi weentlanga zonke. Sithi bayethe mphilisi woluntu. Bangaphi na kakade abantu abaphiliswe nguwe? Mangaphi na kakade amathwasa athwasiswe nguwe? Zingaphi na kakade izityebi ezityebe ngenxa yakho? Nazi mhlekazi iingqeqe zakho zikuphathele amathambo eentloko. Zithi dibanisa Mhlekazi ukhuphe amachiza. Sithi xolani zizalwane zamaxhoba, kakade kufomnye ukuze kuphilomnye nantsi Mhlekazi idilivali yethu namhlanje size neshumi lonke.
mamfene: Nam kaloku Zizi ndichaza izinto ebendiziva. Anditsho ukuba ndikholelwa kwezo zinto.
Dlamini: Imfuzo iyegqithisa Mfene, uyazi ooyise babantwana babengumtya nethunga futhi babengathumani manzi ngobusela.
mtshutshisi: Wenza msebenzi mni?
zizamele: (Ethetha yedwa). Ngenene ndiya ekufeni namhlanje. Ndiya kwazi namhlanje ukuba amawethu anam okanye akakho nam. Ndinganikwa umkhonto qha? Eli bhubesi lingafa nini ngumkhonto? Inene ndim nengcwaba namhlanje (Angene kwisitshitshilili sehlathi apho kunzima nokubeka unyawo ngenxa yengcambu nemithi eshinyeneyo. Uthe xa esetsunguzini yehlathi weva umgqumo owatsho wavaleka iindlebe zombini. Yayiyingonyama uqobo! Kwathi kanti ngethamsanqa lakhe, isukela impunzi yedlula ngesantya esiphezulu. Uzizamele walala phantsi wathi nca, yedlula loo ngonyama. Kuthe kungekudala weva isikhalo sekati eyatsho isithukuthezi ezindlebeni zakhe. Wathi xa ejonga komnye umthi ongaphesheya kwakhe wabona ibhubesi elehla livutha ngumsindo lingqala ngqo kuye. Lamluma engalweni ledlula nenkonyana kwingalo yasekhohlo. Ulandele emva kwalo, wavela bucala walihlaba entliziyweni kanti ulosele. Wavuya ke urheme, nangona waya eyoba kukopha. Wacinga icebo looNompilo mhla babeye kufundisa ngoncedo lokuqala esikolweni kuGandana wazibopha ngebhanti entla kwenxeba latsho lehla izinga lokopha. Wafika waxelela uMdlantsimbi ngebhubesi alibuleleyo).
(Amhlabe entliziyweni afe, akuba efile anqumle intloko ahambe nayo). Okey! Mandikhawulezise ndigoduke, ndiyeva nje ukuba ilali ixokozela andinangxaki nabo mna ndiphangele ngoku. (Afike uDlamini noMaMfene begqiba ukutya isidlo sangokuhlwa). Ndiyankqonkqoza. (Kuvakala isankxwe sokukhonkotha kwezinja nokukhala kwenkosikazi kaBhede).
mDlantsimBi: Hayi mntwanam utsho nje wena abenu abazali banondla banikhulisa. Abam abazali soze ndibakhombe kuba bafa ngokunqunyulwa imiqala ngabantu ababeqeshwe ngula mThanzaniya. Mna ndafundiswa ukubulala ndisemncinci ndathi ndakuba mdala ndazikhethela ikhondo endiza kulilandela, ndikhetha kumacandelo angamashumi alithoba ananye.
mDlantsimBi: Nisebenzile bafo bam, uZizamele ndimbonile usebenze ngempumelelo, nangoku abalekayo uNkomiyahlaba ndiyambona. Ndifuna ukuthi mfo wam intle le nto uyenzayo, ukusukela namhlanje ke wohlukane nokubalekana namapolisa. Ngoku ngamapolisa aza kubaleka wena.
Deshy: Heyi! nguye kanye lo, wenze njani mfo wam? Usebenzile maan, lo mfo uyakwazi ukufa naye? (Eyiqwalasela). Tyhini! Ayinalo noduma olu kuyacaca ukuba ibingalwi ibisoyisa le ngwenya.
speeDo: Yiyeke maan le nkukhu mnganam. Akusakhumbuli na kusithiwa omnye zesize naye ephila.
zizamele: Ndiyiqonda kakuhle mfo wethu into enokundehlela. Kuya kulunga ndiqale ngomso oku.
Dlamini: Ingaba uthini kanene umthetho wesikolo kulo mba? Mh! Kuthiwa ke Zizi xa kunje umelwe ukuba acinywe kwiincwadi zesikolo (kwi-rejista) emva kweentsuku ezilishumi elinesine engasabonakali esikolweni. Le nto ke yenziwa emva kokuba kuthunyelwe emzalini kufunwa ukuqondwa isizathu sokungabikho komntwana esikolweni. Kuyenzeka ke Zizi ngamanye amaxesha kuthi kanti umzali akayazi into yokungahambi sikolo komntwana. Bambi abazali baye bazidine baze kubuza ngenkqubo yomntwana esikolweni. Siyayincoma kakhulu loo nto. Kodwa ke xa engezanga umzali siye simbhalele eze sizokudlanindlebe njengoko ubona sithe nqwadalala kule ndawo. Khawusityebisele ke Zizi ngezizathu ezibangela ukuba angabonakali uZizamele kula masango.
mthetho: Ndisuke andazi nokuba kunini ngoku, litshone emini namhlanje. Mazizi akuncedi ukugxwalemswaneni, masizame ukumisa usuku lomngcwabo ukuze aba bantu sibangcwabe ngesithozela sibanike imbeko yobuKrestu ebafaneleyo.
mamfene: Hayi Zizi yomelela ukhaliphe zitsho iziBhalo ezingcwele, yintando kaThixo le. Ayikho into esingayenzanga ukuzama ukumqeqesha. Ndisatsho nangoku ndithi lo mntwana usele umoya ombi kwaba bantwana booDidiza.
KwaDlamini
speeDo: Kufuneka sihambe nawe ukuze uqiniswe ngulaa magrazula wegqirha, uMdlantsimbi Makhosi!
umauyanDichaza: (Eququzela engeva naloo mzimba wakhe). Nali ke necuba, ndinibhasela ke ngezi zimbini iibhotile.
zizamele: Akukho nomnyinyiva na majita anindikhululi nokuba sesikude kangaka?
Dlamini: Uza kuzizamela imfundo, ikamva eliqaqambileyo, azizamele.
uma uyanDichaza: (Ngoncumo). Ndinganinceda?
zizamele: Ubani? Ndiza kuligqogqa iindlebe namhlanje. UDlamini lo inokuba ucinga ukuba ndiyamoyika kakade? Khawuthi ke nditshaye okokugqibela ndiqwebe isibindi ngale ganja (etshaya ngamandla) uyabona ngoku ndinesibindi kakubi ndingabulala nengonyama ngoku. (Sele kungongcwalazi ngoku bayasondela kuGandana yimigudu ukuhamba baqhuba amatakane, baphuma into ngomlomo).
Dlamini: Hayi Hlathi iinkolelo zizinto zabahedeni. Lo ngumzi wamakholwa, akukho nto ikukukhala kwesikhova apha ngaphandle kwaxa sifuna iimpuku.
zizamele: Idolophu yalapha ikufutshane kangaka kanti?
Deshy: A-aa! Mdlantsimbi! Makhosi! wena wakhula silibele. Nkosi yam izicaka zakho ziphinde zabuya zikuphathele usmayili wegorha laseBhayi, uNkomiyahlaba ngokwakhe.
speeDo: Ulinge uhambe nje siza kukubulala fi namhlanje.(Bamshiya neengxowa ezimbini phambi kwakhe, sibabona bengena kwasemotweni beqhuba umsebenzi).
1. Ukuba nezixhobo ezingekho mthethweni, yiminyaka emihlanu entolongweni. 2. Ukubulala ngezi zixhobo abantu abangaphezulu kwamashumi amabini kuquka nabazali bakho.
BheDe: Ungubani? Ngubani lo umane ezimela? Uze ulinge ube ezo pesika!
Umboniso 2
Deshy: Musa ukungxama mfo kabawo. Kufuneka uqiniswe kuqala, nathi saphumelela uvavanyo olunzima ukuze sibe lapha namhlanje. Sizizityebi thina mfo kabawo, ungasiboni kuba sihlala kweli tyotyombe. Abantu bangasithela nqa xa besibona sinento yonke ngenxa yeefoto qha. Sinemali eninzi gqitha ebhankini.
zizamele: (Sele esitsha zintambo). Ndingadibana naye nini uMdlantsimbi Makhosi!?
ipolisa: Ndithi ngena evenini. (Limgqwabe ngenkunzi yempama, aphuphutheke ukuya evenini. Ahambe naye aye kumncinela kwisikhululo esiseNgqushwa apho amane embhabhisa ngemibuzo, athethe izinto eziphikisanayo ngamanye amaxesha). Yhe! Mhlekazi uthi ezi zixhobo uziphathelani?
mDlantsimBi: Unani nalo mntwana! Uthi lo mThanzaniya, aba bantu wayebaqeshile bandisizela bandiyeka kuba ndiyindodana. Bandithabatha ke bahamba nam, ndiyimveku eneveki enye izelwe. Akukho bomi ndibaziyo, ngaphandle kobu bokusebenza ngokubulala phofu nangoko ndizama ukuphucula isizwe sakowethu. Ndize kwahlukana nomThanzaniya ngemvumelwano. Yiminyaka engamashumi amane egqithileyo ukohlukana kwam naye. Wathi umntaka Ithama, kuba ligama lakhe elo, mandizimele ndingaxhomekeki kuye. Ndaqala ke ndazivulela iziko lokunyanga kweli lakuthi. Ndazifunela abantu bam aba banini. Nani nakuhamba nihambe nizimele kuba umsebenzi niwenza kakuhle. Wandinceda uHlohlesakhe ngokundithumelela nina bafo bam.
Dlamini: Nathi bethu siphilile, asinakude sibhalele ekhaya nangemfeketho sithi xa sisakwazi ukuvuka sizinxibise, sithi siphilile.Ezi zifo zabantu abaphakamileyo zisiphethe Bhele nithi zintoni nithi zi high high Hayi ndithi zizifumanele indawo kuthi apha.
mthetho: Unzima mfo wam lowo umcimbi, uphethwe shushu ngabomthetho. Akulalwa apha aquqa ebuyelela amapolisa afuna umenzi weli sikizi.
Dlamini: (Engenakuzibamba yimincili). Hayi uThixo mkhulu ngenene, mkhulu xa enokubuyisa unyana wam. (Akhohlele).
(Endleleni kungena uZizamele, uVuthuza noMqwalaseli. Balinde ibhasi esuka eMt.Frere isinga eBhayi. Sibabona bemi kwigaraji yakwa-Tilayi kwidolophu yaku-Qumbu. Ibhasi sele ikulungele ukuhamba, abafo abakhulu bafike bahlala kwesa situlo singasemva,esi kuthiwa kusekhitshini Kuhlala iintshayi zodwa ke apho. Bafika kwezinye iinkewu ezifana nqwa nabo ngesimilo. Kubekho nkewana ithile exuthe icuba likaZizamele yagqiba yalindela undikho. Uthe xa ethi uvula umlomo, yatsho emhlathini ngenqindi le nkewu, ingamthuki imbonga. OoVuthuza bange bangathelela suka yangumbhodamo ebhasini abantu bekhala abanye bafuna nokuphuma ngeefesitile. Umqhubi ubona ukuba makamise khe kukhutshwe aba balwayo. Sele kungumdudo wamasele ke ngoku. Le nto ingumnqa kooZizamele kuba iyaqaleka kubo. Elalini yabo kulawula bona. Zikhuphe izisongelo ezibi ezi nkewu zasebhasini zathi iza kuqubisana xa kufikwa eBhayi. OoZizamele bagqibe ekubeni bangehli ngexesha elinye. UVuthuza uhle eNjoli, uMqwalaseli uhle kwaZakhele, uZizamele yena wehle eVeeplaas. Kuvakele koomabonakude nakoonomathotholo ukuba kukho abantu ababini abagetyengiweyo, kungena uZizamele ephuku-phukuza ethetha yedwa).
mDlantsimBi: Biza zonke izigogo zize apha mfo wam. (UMdlantsimbi wayalela ukuba zihambe noZizamele ziye kuthabatha ibhubesi ehlathini Kwaxhelwa iigusha ke kuvuyiswana nokuphumelela kukaZizamele ekubulaleni kwakhe ibhubesi. Lathi lakuphola inxeba waya kuzingela imfene awayibulala lula.)
(UDlamini akakwazi kuzibamba yimincili emva kokuba efunde le ncwadi) Ndiyeva ke nyana, utata wakho ubeye nini emaMpingeni? (Ingekaphenduli inkwenkwe) Hayi akunakuyazi loo nto. Phuma ndikukhaphe ke mntwanam, undincede kakhulu ngale ncwadi.
zizamele: (Engathi litshontsho lenkukhu phambi kokhetshe). NdingowakuQumbu boobhuti ndicela uxolo bendingazi ukuba akuhanjwa apha ngeli xesha?
Dlamini: (Efunda incwadi)
mamfene: Hayi bo! Dlamini vula
VakaDe: Enkosi Nqununu mandibulele eli thuba, nanjengotitshala ojongene neklasi yakwa greyidi 8B, kwi-rejista yobukho, uZizamele wagqibela ngolwesiHlanu kwiveki ezimbini ezigqithileyo ukusukela ngoku.
Deshy: Unesibindi ndikuncamile, uya kuba namandla angaphezulu nakuSamsoni wasebhayibhileni. (Bahleke). Masihambe siye kuncokolela kwiimandlalo zethu.
Deshy: Ngomso kufuneka sise idilivali madoda, kaloku iza kude yonakale kwaye umbane umka njalo apha eVeeplaas.
JaJi: Khawutsho ububabulala njani aba bantu?
mDlantsimBi: Khanothule khe sibone. (Bothule imithwalo). Hayi zisemgangathweni oxhomileyo. Kangangokuba le iyacaca ngokwenene ukuba yeyenene elichubekileyo, ikanywe kakuhle (akhombe ekaBhede) Zizamele nyana wam ndifunukuthi ukusukela namhlanje wahlukane nokuxhomekeka kwaba bafana. Namhlanje uzimele kuyo yonke into kwaye ubutyebi osoloko ubulangazelela ubufumene, le ntloko yale titshala inexabiso elingaphezulu lee kwezinye kuba yona yeyesifundiswa, lilonke ubuchopho bayo buchubekile. Yona ixabisa kakhulu. Bamba ke mfo wam ugqatso ulufezile (amnike imali) ezinye ezi ke ziza kukunceda xa uqiniswa akuzufumana nto ngazo. Uyihlo ke ndimbonile ekunika ubutyebi bakho. Uze uye esingcwabeni ngalaa mhla, ungoyiki akukho kwapolisa liza kukwenza nto. Ngaloo mini ke udibanise amawenu uchaze ukuba izinto wazinikwa nguyihlo esaphila. Uzithengise zonke ubuye uye kundisebenzela eBhayi. Uyandiva?
Dlamini: Ewe, uBhele uthe ukubuya kwakhe ekliniki makaye esikolweni. Ndimfumene kodwa soze andilibale. Ukuba angaphinde angayi esikolweni ndiya kuqonda ukuba akaphilanga.
Dlamini: Hayi ke ndiyayeka ke Hlathi.(Aphume). (KuseBhayi abafana bakaMdlantsimbi babuya eMdlantsimbi, uZizamele umelwe luxanduva lovavanyo olulolokugqibela).
6. UVuyo
speeDo: Sifikile ke ngoku ebutyebini. Awu madoda! Lilizwe lobusi namasi eli. i- Telstar yimoto yokuthenjwa awusoze ulale endleleni xa uhamba ngayo.
mamfene: (Eqhwaba). Yhe! MtwanasemaMfeneni! Sisimanga sezimanga. Zizamele uthi uphile kakuhle nje? Wathi gqi sele undibuza ukutya nje kuxa uvela phi? Ziphi incwadi zesikolo?
Deshy: Lumka mfo kabawo asizibizi ngolo hlobo. Sithi ngooSmayili xa sizibiza, aba Smayili ngabokwenza amayeza. La mayeza anceda kuyo yonke into edibaniselene nomntu. Ukuba ufuna ubutyebi uyancedakala, ithamsanqa, isidima, iyeza lamapolisa, ndingabala litshone ilanga. Yonela nje xa ndisithi anceda yonke into. Ndingakwenzela umzekelo ngathi, asizange sayibona intolongo okoko sathi saqala lo msebenzi. Amapolisa asibaleka sisavela. Singophuncuka bemphethe, oosinda bemrhawula.
mamfene: Owu! Tata kaZizamele ndingaba sayazi ngoku njengokuba ndilibala Kangaka nje. Ndicela undikhangelele Zizelihle.
VakaDe: Uxolo mfundisi ndicela bangabuzwa kwanto okwangoku de ndibuye ndisaya kuthulisa kulaa klasi bafundela kuyo. (Aphume abuye ngokukhawuleza).
10. UMamuyandichaza: Umthengisi-tywala
speeDo: Nyamenzela mfo kabawo, bulela mna namawenu kuba nawe ngesele ulapha.
umqwalaseli: Masihlale kwesi situlo madoda.
mamfene: (Ekhala) Hay nqandani yho! naba abantu bebulalana. (Kuthi wayi-wayi ngabantu abeva isikhalo bafika uDlamini ejajulisana nonyana wakhe othe akuphuncuka kweso sabhokhwe wavula inkaba-nkaba yebhozo wonda ngoyise uDlamini nanko efutha exelirhamba ebaleka ukufa. Abantu bafike bazama ukuvalela uDlamini endlwini, nantso inkunzi yenkwenkwe iphuma ngesango).
zizamele: Niyabona ke ndisebenza ngexesha. Inkosi yam endiyisebenzelayo ithi la makhakhayi enu mandize nawo, kufuneka ndiwaboleke kodwa ke qalani nithandaze, ndininika imizuzu esixhenxhe kuphela umntu athethe noThixo wakhe, okwesibini kungabikho umntu ukhalayo kuba loo nto ingenza ndinibulale ningekathandazi. Ndagqibela ningamaKrestu, anisoze noyike kufa. Wena tata khangela iincwadi zelifa emva koko uze nazo zonke izinto ezilunge nam.
mamfene: (Ngomsindo) Nisuka nibe nje ke nina madoda. Kutheni ungaqale ubuze nje usuke uyazi into ungayibuzanga. Ndim ke oweva inimba ngalo mntwana. Eli sela lakho ndilithuma iswekile lihlale lingabuyi kanti kuloko likhuma ukutya kwam apha. Ndifika evele ngeenyawo kwixamba leswekile.
zizamele: Mh! Kwakutheni?
zizamele: Eh! Ndisuke ndingazi nokuba ndiqale ngaphi xa ndichuba le mbali yam. Ndizalwa ngutata uDlamini nomama uMaMfene. Ndikhule ndithandwa kakhulu ngabazali bam, bendithengela yonke into endiyifunayo. Andinamntwana ondalelelayo ndim ndedwa ekhaya. Kuthe ekuhambeni kwexesha ndazibona sele ndiyinyoka nesele nabazali bam. Bendisithi nokuba ndone kancinane, bandihlanganyele abazali bam. Ndikhumbula kakuhle mhla babendibethela ukuba iswekile, ndandingathi ndibe into enkulu. Eyona nto yabangela ukuba ndibe lilifa lentonga yaba yimfuyo. Kwakufuneka ukuba ndivuke ngonyezi ndisenge ishumi elinethoba lonke leenkomo. Kwakufuneka ndivuke ndiye esikolweni yonke le mihla. Akukho nto ndandiyicaphukela njengokunyanzelwa ngesikolo. Abazali bam babengafuni nokuva besithi bafuna ndiye esikolweni ukuze ndifunde de ndiyityekeze. Ndizixelela apha kum ngaphakathi ukuba akunyanzelekanga ukuba ufunde ukuze ume kakuhle apha ebomini. Aba bantu basinyanzelisa ngesikolo, zange baphumelele nebanga eli lesihlanu. Umama notata basiyeka isikolo kwibanga lesine. Isikolo sasindiphosanisa nolonwabo, ithuba lokudlala amadayisi lalilincinane kakhulu, xa ndiqale esikolweni. Ndandingalifumani ithuba lokutshaya umya, ithuba lokusela lalingekho. Ndagqiba ekubeni ndisiyeke isikolo kube kanye, nabahlobo bam bandicebisa njalo. Ndaxelwa ngutitshalakazi uVakade ukuba isikolo andisihambi. Bayithabathela phezulu ke loo nto, babengandibethi babendibuza imvelaphi. Yaba nzima ke eyokubethwa nangabaninawa nabakhuluwa bakatata. Ndandibolile yimivumbo, ooBhede babezifikisela apha kum. (Ethe fixi). Inene iya kuze idibane nokuba kunini ndakuze ndiziphindezele!
speeDo: Ngulo mlambo uthi liTsitsa lo?
Inkwenkwe: Kulungile tatomkhulu. (Ithabatha iselwa)
speeDo: Kulungile Mhlekazi, siyabulela kakhulu.
JaJi: Khawutsho ke ezi ntloko benizenzani?
8. UBhede: Inqununu yesikolo
(KukwaDlamini emva komngcwabo, amaZizi ahlanganisene kuxoxwa umcimbi kaZizamele welifa).
zizamele: Mhlekazi ndilusizi ukuxela ukuba ixhoba bendilinqumla intloko ndisebenzise imela kunye nombayimbayi. Abazali bam bona ndathi mabaqale bathandaze emva koko ndababulala. Yonke le nto sele ndiyicelela uxolo kuba umTyholi wandeza isibhoxi esinguzwilakhe kwasekuzalweni kwam wandilawula ubomi bam bonke. Ngokwenene sibabona ngezenzo aba babini kuba abazali bam babendicingela okuhle kodwa, de bayokungena emangcwabeni besithi mandijike kwindlela endiziphethe ngayo. Inene uSathana akanamandla kuba ngoku undishiye enyanyeni. Lutsha olulapha kule nkundla fundani lutho kwizinto ezikumila kunje, azikusi ndawo kuba ndimi apha nje ndililifa lentolongo. Ndimile Mhlekazi.
polisa 1: Makasiwe eBhofolo kuqala, kujongwe imeko yempilo yakhe.
zizamele: Ndicela uxolo tata. Yhini! Zizi ndicela ungandiphathi. Ndixakekile aphengqondweni ndiyacela o-o-yhini tata! Ungandiphathi tu tata undincede.
Deshy: Ufuna ntoni apha?
BheDe: Nam ndikwelo lakho kodwa umthetho wesikolo kule mihla uthi uswazi malungasetyenziswa, sikhona isigwebo esimfaneleyo. Yonke imihla uvuka ekuseni ulime le gadi yesikolo ngomhlakulo wakugqiba utyale imbewu yoonomnqatha. Uyandiva?
kundazi.Asihlangananga yimbali (esondela kuye ngelizama ukumbamba, atsho owenkawu uZizamele egqiba indlu yonke ekhala de uMaMfene ambambe amfike kanobom ngozipho) Selandini! Zange libekho kulo mzi isela Zizamele! Uzihlazelani kangaka (kungena uDlamini uZizamele esatsho esimantshiyane)
speeDo: Amawenu akungqongile mfo wethu, inene undisindile.
(Zihambe okombane iindaba zokusweleka kukaNkomiyahlaba. OoDeshy nooSpeedo bade bayokuthabatha iifoto kuloo ndawo yentlekele njengeentatheli ezaziwayo zephepha elingenagama. Amapolisa athi bhazalala kwade kwakho nebhaso lama R250 000.00 elinikukhokelela ekubanjweni komenzi wesikizi kodwa nangoku abazange bamfumane, kuthe kanti azigqibelanga iziganeko ezilolu hlobo, kuba kwangcwatywa ipolisa emva kwelinye. Ngoku abafana abakhulu basendleleni eya eMdlantsimbi. Indlu bayishiye yodwa kuba kaloku akungeni nepolisa kweyabo indlu).
19. UMtshutshisi
Deshy: Iphele kweliphi ibanga esikolweni?
Amakhwenkwana elali :
Deshy: Wangena ngathi uyaleqwa mfo kabawo, kwenze njani?
speeDo: Nathi bawo asinako ukulilibala ithamsanqa owasenzela lona lokusithatha sihluphekile. Akusavakali nezo mini zobunzima kangangenyhweba esikuyo ngoku.
zizamele: Ndicela uxolo mfundisi ibhozo lingene ngemphazamo engxoweni yeencwadi. Andiphathi bhozo umthetho wam.
Deshy: Kufuneka sisebenze kusemnyama mfo wethu khawulezisa. Ngubani ixesha ngoku.?
Vuyo: Yitsho uphinde mfo kabawo ungabona sele ubanjwa ngoku kusithiwa wenzeichildabuse emntwaneni. (Bayohlukana) Hayi kulungile mfo kabawo siya kubonana ediphini ngomso malunga nolwaa hambo lwethu. (Aphume).
Vuyo: Uncedile ufike mfo wam, besiza kuxakwa nokuba sithini. Kaloku umzi zange ushiywe wodwa. Siyavuya xa ukho, sibulela nale uyenzileyo yale mpahla engaka yalo msebenzi, kucacile noko ukuba ubunganenkathalo xa uhlala apha ekhaya, phi ke mfo wam imisebenzi yahlula abantu bezalana.
Dlamini: Andikhange ndilale kakuhle Mfene. Ndiphuphe kakubi kakhulu ngobu busuku budlulileyo. Ingathi kusebumnyameni, kuyangcwatywa kumnyama kunjalo. Emva koko kungene isibhadlalala semvuselelo emva kwalo mvuselelo ibe ngumlindo. Imizimba yethu ngathi izele ziimbovane. Kuthi kunjalo suka sivuleke isibhakabhaka, bavele abefundisi bokwenene, abasindiswayo bedumisa. Sisuke nathi sihlangatyezwe ziingelosi zamazulu zisithi wambu ngaloo maphiko azo. Ndithe xa ndisekobo bumnandi bobo bomi obungunaphakade, suka ndabona unyana ethetha neNkosi athi uyayisebenzela esithi Nkosi ndenze ngokomyalelo wakho. Kuthe kusenjalo ndothuka.
Dlamini: (ebile ingathi uthena ikati) Inene uza kubazi abantwaba (ephuncula esabhokhweni watsho owenkawu ukuya phandle. Kusa kwintsantsa elandelandelayo eqhane kunzima nokuhamba.Yile mini inye apho uDlamini avukela esikolweni achazele inqununu ukuba makangacinywa ezincwadini uyilungisile yonke laa ngxaki futhi ngaphandle kwebhokhwe. Kuthe kanti isikolo usihambe iiveki ezimbini simfundise waphuma emagqabimi uZizamele. Amarhumsha aseKapa amkhulule kumakhamandela emfuyo, esikolo, okubethwa nguyise. Inkwenkwe enkulu inomfanekiso-ngqondweni wayo sele ingumphangeli inxiba into eyithandayo. Zonke ezi mfundiso zingendawo zimngena ngexesha elililo kuba yinto ebesoloko ejikajikana nayo le imihla nezolo esoloko ecinga indlela yokuphuncula kula makhamandela, ngabula yena. Kungena uDlamini evela esikolweni. Kwigumbi lokubasela)
Dlamini: Thula ke khehle. (Atsho eyisondeza kuye buyigona).Azinakubasakutya ngoku, thoba izibilini. Ubuthetha ke nyana?
zizamele: (ngemincili) Sele ingathi ayifiki le mini, nokuba bekusithiwa kuhanjwa ngomso bendingenakukhalaza. Into endiyifunayo ngumsebenzi nobutyebi qha.
Amalungiselelo ohambo
BheDe: Hayi masingagabadeli ukucinga, nokwenza siza kubhideka. (Ebhekisa kuZizamele) Zizamele! cela uxolo kuNonzwakazi.
mamfene: Ndixakiwe nam ngoku Zizi. Bendicinga ukuba elaa cebo likatitshala omkhulu liza kusebenza. Ingathi selefuna ukutsiba ilitye likaphungela ngoku.
Dlamini: Zizamele, ngubani okufundise ubusela? Yiza kum ndize kubonisa abantu. (emayama kakhulu) Uze uphinde ndakubethela ugqirha nezicaka. (Aphume ekhala uZizamele, ajikele kuMaMfene) MaMfene lo mntwana uwufundiswe ngubani lo mkhwa wobusela?
Dlamini: (Ezisula iinyembezi). Ndenziwa yintlungu Mfene, yintlungu yenzala yam. UThixo senga wayengandinikanga kwalo mntwana.
(Kuzizijwili kwaDlamini sisihelegu sokufa kukaDlamini noMamfene notitshala uBhede. Sibona amaZizi ehlanganisana ngalo mphanga).
speeDo: Yima ke mfo wethu, intlawulo ihamba ngolu hlobo, mandenze umzekelo ngaba Smayili balapha. USmayili ngamnye apha uxabisa amaR50 000.00.UDeshy abakhe babini. Loo nto yenza ama-R200 000.00.
BheDe: Phumani! (Baphume). Ekhaya
(KukuQumbu kwilali yakuGandana, kuhleli uDlamini kunye nenkosikazi yakhe, bayancokola).
Ndibulela ngongazenzisiyo kutata wam uMeyi, Ngangaye nomama wam uMaMbanjwa Notununu abathe bandifundisa ebunzimeni de nam ndangumntu.
Bhala: Kuyavakala Dlamini, ngenene abantwana bethu balihlazo. Basiphethimbengwane. Andimazi ukuba uThixo usandigcineleni kuba iintanga zam sezayinabela kudala ingubo kaqaqaqa.Oobawo babekhe bazithethe ezi zinto sisengamakhwenkwana adlala umdongwe. Babesithi kuza ixesha apho intombi iza kukrwitsha unina, unyana akhame uyise. Bathi kukho ixesha apho kuza kubakho izifo ezinganyangekiyo. Bathi abafundileyo kuya kube kulixesha lokuza kuka-Yesu. Asimazi ke thina nalo Yesu. Makhe ndibuze ke Zizi uyamangala ngokusibiza kulo mzi kabawo?
zizamele: Masilaleni madoda, ngomso ikwalolunye uhambo olude. (OoDeshy balele obentlombe kodwa uZizamele kuse ethe qwa ecinga amazwi kanina noyise). Bawo kanti mna ndiphangelela ntoni xa ndingazukufumana mali ngezi zimbini? Phofu akunamsebezi kuza kulunga, ndakutsho ndifumane onke amalungelo am kuMdlantsimbi Makhosi! He! Madoda sekusile, mandibavuse bahlambe. Deshman!, Speedo, vukani majita kusile kukude eMdlantsimbi.
Bhala: Madoda! izinto zihla sijongile, xa namhlanje sele uyindoda engaka mfo wam. Zizamele nyana, le minyaka ingaka utshiphe phi?
mamfene: Amen, owu! Yini ukuthandaza kubuhlungu kangaka Dlamini?
zizamele: Ndicela undixolele Nonzwakazi.
Esikolweni
mamfene: Baziwa ndim Zizi, ngabaya bakhe bahlala iminyaka ngenxa yobusela bemoto. UMamQoco inkosikazi kaDidiza waba nesifo sentliziyo ngenxa yezinto ezenziwa ngumyeni wakhe. UMakhanda-khanda yena uhamba ngesitulo esinamavili (wheelchair) ngenxa yengozi yemoto awayifumana mhla babesukelwa ngamapolisa bebaleka necuba labaThwa. Besingalindela ntoni ke koonyana babo?
Deshy: Kangangokuba esoyika lo mfana kunganzima nokusibuza awethu amagama. Lo uthethayo nguDeshy lowa nguSpeedo. Sobabini siphuma kwaZulu-Natala. Into eyasibeka kulo msebenzi yindlala kunye nezixholo-xholo ezasuba imiphefumlo yabazali bethu. Abazali bethu sobabini bafa kabuhlungu bafa kabuhlungu bafa sibajongile. Batshela endlwini, batsha baluthuthu sibajongile.
zizamele: Ngokwenene ndiyazisola (alile) umTyholi nguMdlantsimbi kuba amagunya okwenza izinto ezimbi besiwafumana kuye eMdlantsimbi. Mhlekazi ndicela ukunganabi kulo mcimbi kaMdlantsimbi. Yamkelani nje xa ndisithi uMdlantsimbi nguSathana nam ngokwam ndimsebenzele uSathana, kodwa ngoku inyaniso iyayogquma inkohliso okanye ubuxoki.
Dlamini: Ndiza kunxiba leya yekrimplina nantsi inkulu apha emazantsi ungazihluphi ngayo wena Mfene.Ayifuni kolulwa, le bhulukhwe ndandiyithanda kwasemsebenzini kuba yayingandisokolosi ngokolulwa, ungasuka undolulele ihempe leya ndandibuye nayo kule joyini yam yokugqibela.
2. UMaMfene: Inkosikazi kaDlamini
16. Amapolisa:
mamfene: Inokuba ufumene umoya ombi kwaba ngantweni bango-Mqwalaseli noVuthuza.
zizamele: Uxolo mfundisi, uNonzwakazi ubecula ekwekwa mna, ngalaa nto yokubethwa kwam ekhaya, ukuqwela ude wayizoba ebhodini le ngoma ebeyicula. Eklasini bekuhlekwa ehlekisa ngam phambi kwabanye abantwana.
Dlamini: (Ebuchasela) Ukuba uyimpundulu caca kwangoku. Ukuba unguSathana uza kutsibingcingo ngoku. Phumuphela emzinam okanye uthobele imithetho yeli khaya. (Esondela ngesabhokhwe esisegumbini aze angqale kuZizamele ambhule engakhathali nokuba umbetha ndawoni).
mDlantsimBi: Ngumsebenzi ongakanani lo nindiphathele wona bantwana bam?
zizamele: (Uthe esaqala ukuthetha, amehlo abe ezele ziinyembezi). Bahlekazi nenkundla iphela ndiyalibulela eli thuba ndilifumanayo lokuba khe ndiphefumle mayela nezi zixhobo nizifumene kum. Ndiziva ndinesazela kwaye ndinamaphupha amabi abangelwa ngamaxhoba athe abulawa zizixhobo enizifumene kum. Ndilusizi kukuxela kule nkundla ukuba ngamashumi amabini amapolisa endawabulalayo.
speeDo: Wena wakhula silibele! Bayethe ngangalalesilo sakulo Ithama! Ngesiyintoni ngaphandle kwakho Mhlekazi!
Dlamini: Uboya bam abulali lolu nyawo lwale nkwenkwe. Ingaba bethu lo mntwana ndimkhohlakalele mhlawumbi andikwazi kuqeqesha?
zizamele: Molweni! endlwini.
Deshy: Unyanisile ntanga, indwebile laa ntwana, yondlekile.Iza kungena lula kwesi sethu isikolo.
BheDe: Ubelivulile? Zizamele ufuna ukubanjwa? Uyaqonda phofu ukuba uswazi alusetyenziswa kule mihla?
Umboniso 3
zizamele: (Ngembekokazi enkulu) Bhotani bootata!
aBantu: Hayi bo! Emncinci kangaka. Kwakutheni? (Kungxolwe).
mamfene: Ndiyayibona ke ngoku Zizi (eyolula lo gama uZizi esakhetha amathole).
speeDo: (Ebona ukuba uZizamele akakhululekanga ncam). Sele uwufumene ke umsebenzi. Musa ukoyika sele usindile akukho kwanto ulelinye lamalungu ethu.
Dlamini: Ndiyabulela Bhele eli cebiso lakho, futhi ndilamkela ngezishushu izandla ndiza kuzama ukuyilungisa ngaphandle kwebhokhwe le meko (aphume).
Deshy: Ungade ubulele thina mfo kabawo,bulela amawenu akusindisileyo.
zizamele: Kulungile Mhlekazi Makhosi! (Wathi engena nje uZizamele wabe evutha ngumsindo xa esiva ivumba elimnandi lamafutha akhe. Wahlala ke uZizamele isithuba esingangeyure. Ugqoloma weza kuye wamkhotha wonke ngolo lwimi lusixwexwe, kodwa akamenza nto. Wathi akugqiba wazibhijela kuZizamele. Wangena uMdlantsimbi xa sele ezisombulula).
Umboniso 3
speeDo: Sikhumbule e Zimbabwe mhlekazi, kwinkomfa yeentatheli zonke ze-Afrika. Iintatheli zawo onke amaphephandaba ziya kube zitshila kwesa sixeko sase-Wankie. Enye into etsala umdla weentatheli, kukuzalwa kwesi silwanyana kuthiwa yi-Hebra.
nonzwakazi: Uxolo mfundisi bendiziculela nje ingoma endakhe ndayiva iculwa kunomathotholo,
Deshy: Kusadliwa ngendebendala kwezinye iindawo ndifunguma! Urhulumente makabone icebo.
BheDe: Khawutsho ke Zizamele wathini ukuze uyidibanise nawe yonke le nto?
polisa: Nibuya nini ke ngoku?
speeDo: Unyanisile Deshy mfo kabawo, sihlala ngokuzithandela kulo mkhukhu. Mna ndinendlu eseMagxaki, ixabisa ama-R200 000.00. Andinangxaki kangangokuba andihlali nokuhlala kuloo ndlu ndiyaqashisa ngayo. Andisathethi ke ngemali esebhankini ingaphaya kwengqondo. UDeshy lo uphambi kwakho unendlu ephaya edolophini iqashwe nguRhulumente. Imali ayifumana ngalaa ndlu ngama-R8 000.00 ngenyanga. Andikazibali iiFlethi eziphaya ngaseKings Beach ezijongene nabakhenkethi abasuka phesheya kweelwandle. Ndingasuka ndithi nalo siwenzayo umsebenzi sesisenzela nje uMphathi wethu. Imali yona ithi tata kuthi.
Dlehluza: MaZizi akukho kwaphulana ngakuthetha namhlanje kuba izinto zicalanye. UDlamini uwenze lula lo msebenzi ngokulibhala phantsi ilifa lakhe kambe ke unonyana omnye kuphela lo unguZizamele. Akukho mpikiswano kuba uZizamele akaphikisani namntu ngelifa lakhe. Namhlanje siyamkhulula ukuba angaya kwabomthetho ukuze afumane onke amalungelo akhe. Imali, imfuyo nomzi ngokubanzi. Ingavela enye indoda yaleke umsundulo.
Deshy: Si! Ubusuku buyakhawuleza, sekusile ngoku.
zizamele: Ndiyabulela boobawo ngayo yonke le nto nindixelela yona ibalulekile kodwa ndinento endifuna ukuyilungisa apha kuni. Le yokuhlala apha ndigcine lo mzi. Boobawo ukuya entabeni andiqinisekanga nokuba ndakuya na, ukuzeka andiqinisekanga nangaleyo into. Le yokuhlala apha ndigade imfuyo soze ndiyingene. Khumbulani ukuba ndingumsebenzi eBhayi soze ndikwazi ukujongana nekhaya elilapha kwaye soze ndiqashe kuba abantu abaqashiweyo bayeba. Ndivumeleni ukuba kulo mzi wam, ndithi ngumzi wam kuba namhlanje nindikhululela yonke into. Ndivumeleni ndithengise kwanto ukuze ndikwazi ukuhamba. Okokuqala andinakukwazi ukulandela emva kwemfuyo iimini ezi, ndixakeke ngeyona ndlela. Khona nithi yiyo le niyenzayo yokuvalela ubutyebi ebuhlanti? Nakugqiba nizivalele endlwini. Nakuvala endlwini, nicime isibane. Ukugqiba kwenu nizogqume ngeengubo. Nakugqiba ukuzogquma nicimele. Soze ndiyenze loo nto mna ndizakuqala ukuzithengisa ngomso oku ezi nkomo kwanto ethi mna ndiyayithengisa. Ndimile.
Dlamini: (Esavutha ngumsindo) Ndixakwa yimfuyo iimini ezi ndithi ndisezigusheni ndibe ndisezinkomeni wena uzula aphesithubeni.Ungatsho nje ukuba uyindoda mna ndiyinkwenkwe yeli khaya? Mna kwedini mandibe sisiputsu sakho ndinyuke ndisihla kanti ndibilela amampunge? MaMfene yiza nebhunguza lam phaya.
zizamele: (Ethetha yedwa engcangcazela yingqele exube nentaka, ibhulukhwe le inomjelo ngaphantsi apha). Inene ukuhamba kukubona. UThixo ngowokudunyiswa. Zange ndisibone esinje isimanga. Ootsotsi babekhe basindisa bani? Le imini ndiya kuze ndiyibalisele nabazukulwana bam. Ndijike phezu kwengcwaba namhlanje, futhi ndisephantsi kwelo lifu limnyama nangoku. Zinantoni zona ezi ngxowa ziphambi kwam? Zisuke zanesithunzi oku kwazo. Inene ukuhamba kukubona. La wotshi iseludongeni ithi yintsimbi yesibini. He-Mh! (Kungena uSpeedo noDeshy bangena nezinye iingxowa).
zizamele: Mama kuphukutya? Ndilambile phaka. (Evuza izinkcwe)
mthetho: (Enomdla kule ncoko) Khawude uphumegusheni kaloku Zizi. Utheni na,ufumenisihlalo esiphezulu ecaweni?
Le ncwadi ndiyinikezela kubantwana bam u-Olwethu, uLindokuhle, uKamvelihle kunye nomama wabo uNophelo owayesaya kuba nguXoliswa Ntilini.
zizamele: (Ekhala emana ebeka izandla ebusweni). Yho! Yho! Yho! Ndixolele bawo soze ndiphinde. Ndenziwa nguSathana bawo. (Asuke amadlu amapolisa, exakwe nokuba makathini).
Umboniso 2
Deshy: Hayi Speedo mfo wethu le ntwana ihlakaniphile soze ingaphumeleli nokuba sekumnyamentla
Endleleni
mamfene: Ukuba ubuyile uZizamele athini? Soze Zizi, lo mthandazo ubuwuthandaza awuhambelani nale nto oyicingayo.
zizamele: Ndifuna umsebenzi bhuti.
mDlantsimBi: Nikwenza kufutshane kule ndawo bafana bam.
zizamele: Utata nguDlamini, umama nguMaMfene.
Vuyo: Kowu! Usibulele isikolo loo mfazi, lo uthengisela abantwana besikolo utywala?
makhwenkwe. (Emva kokuba uDlamini ekhethe eyona bhokhwe iza kwenza isiko, babuyela endlwini bonke).
Dlamini: Inene makathenge umadubula uza kubola yintonga ndifunga amaZizi ephelele.Mna andizange ndizifumane ngabusuku ezi zinto ndinazo. Kunyanisiwe xa kuthiwa inkqayi ingena ngeentlontlo. La masela sele esixakile ngoku ayeqale kwezi swekile (aphume enomsindo). (Yintsasa elandelayo, kungena uDlamini emva kokuba ethelwe tshuphe ngummelwane malunga nesimo sonyana esiyitolofiya enameva, usabela kwisimemo senqununu uBhede ekhe yamcela malunga nesimo sonyana)
mamfene: Tyhini! yindoda enjani le ilityutyusi? Khawuthi ke ndiyokuvula ngokwam.
Ekhaya
Dlamini: (Ethetha yedwa) Ingaba yintoni bethu le yenza ukuba lo mqhagi uzikhame, ukhonya emini ilanga libalele, akukho mhlola uza kwehla kusini na? Phofu ke ndidla ngokuva besithi sisikhukukazi into eza nomhlola. Khona ibingumhlola ongabe undileqa ngantoni ndingazange ndone mntu nje. (Uphazanyiswa kukuxokozela kwenja, aye ngakweli cala zitsho ngakulo, ngeliya kuzinqanda). Hamba Box! Vityo! Inani na le nja! Mka! (Izinja ezi zibe zileqa inkwenkwana eqikeleleka kwiminyaka esixhenxe ubudala)
Imali yam emke nayo. Uyithathe yonke Yini! khona (emana ethwala izandla entloko) engaka imali. Ndicela nindibeke endleleni mawethu ningandoyiki nindibuzele kuThixo ukuba undohlwaya kuba ndenze buphi na ubugwenxa. Lo mntwana ndamfumana ebudaleni bam sele ndincamile, ndambekela iimali zeinshorensi kwasebufaneni bam ndingekazi nokuba andizi kufumana bantwana. Ndithi ndakwaluphala ndilizwe ngoSathana onomsila. Iinjongo zam eziphezulu ngalo mntwana ziya zixelithamsanqa. Inene, kunyanisiwe xa kusithiwa umthathi uyawuzala umlotha. Eli khaya laqala ukungena ezingxoxweni mhla kwakhula lo mntwana. (Lijonge kude licuntsule kanobom kule nto yabantwana). ndithi nokuba ndimi ePulpitini ndishumayela, anga amaramente andithele nqa. Ndimbeka emithandazweni imihla nezolo. Unina walo mntwana wophukelwe yimpilo, nam ndileli bunga ndililo. Imfuyo ayinabani, kufuneka nditotobe nokuba ndiminxene ndilandele emva kwemfuyo. Mawethu ndiyamsola uThixo ngokundipha esi silingo, ingathi nokuba bendingazalanga akunani. Kangangedlela endihlupheka ngayo, zide iinyembezi ziphume naxa sendilele ubuthongo ziqukuqele ukunqumla umbombo zitshone emqamelweni. Andazi ukuba mandithini. (Ahlale phantsi ezisula iinyembezi).
speeDo: Ndicinga ukuba kungalunga ihambe ngoMgqibelo. Ndiqinisekile ukuba uMdlantsimbi Makhosi! Uyayazi le ndoda. Nguye owayesiyalela ukuba sifune umntu oza kusincedisa apha emsebenzini. Andisiboni isizathu sokuba simshiye xa sihamba ngoMgqibelo.
zizamele: Ndiyive koonomathotholo bawokazi. Khawutsho bawokazi, ngoobani aba benze eli nyala?
Umboniso 4
Bhala: Kuyavakala mfo kabawo, kuyavakala Zizi. Ngokwenene yintlungu into eyenziwa ngabantwana bedemokrasi. Ngekungcono mfo kabawo ukuba besizibizela ezi ngxaki, asizithandeli. Yomelela Zizi akukho nto nale iyedlula. Banje bonke aba bantwana. Iqhalo elithi imzi ayifani ifana ngeentlanti zodwa ndifuna ukuliphikisa. Ndifuna ukuthi imizi ayifani ifana ngeengxaki zodwa. Sifunda ngamava Dlamini. Qina uyindoda. (Ahlale).
nonzwakazi: (Ejonga kude). Sikhumba touch sikhumba touch. (Aphakame uNonzwakazi aye ebhodini azobe umntu olele ngesisu obanjwe ngamadoda amabini, kukho le imileyo iphethe ugqajolo lwemvubu, hayi ke ngoku iklasi ife yintsini kuphakame uZizamele aye ngqo kuNonzwakazi ambethe ngempama amkhabe avule nebhozo, kube seso sanxwe egumbini lokufundela. Le ngxolo imbize ekude utitshala omkhulu weza kuqonda. Ufika uNonzwakazi eboko-boko ubuso ihempe izele ligazi).
Dlamini: Tyhini! Unyanisile uyazi ukuba ndikhe ndawabona loo matshivela. Avelaphi kakade?
zizamele: Yilali leya mfo wethu, kuthiwa yiMvumelwano. Kaloku siyalayita nathi apha emaXhoseni.
inkwenkwe: Kulungile ndisahambile (Aphume). (UDlamini khange abe sangena endlwini, ungene endleleni eya kwamninawa wakhe, uMthetho kwangoko. Endleleni eya kwaMthetho umaphikana, uphatha kunkcunkca, kugoba, isifuba singamniki thuba kuba indlela le ibineqhina).
mDlantsimBi: Uyindoda mfo wam, ndikuncamile, uluphumele uvavanyo lokuqala. Mandikuyale ndenjenje ke mfo wam. Zingaze zishiyeke ezi ngcambu nanini na naphi na. Mazihlale zisezipokothweni zakho. Entloko makungabikho nalunye unwele, hlala uchebe inkqayi ubomi bakho bonke. Siza kuya kwiyeza leziyobisi ke ngoku. Uyabona kweli hlathi, kunyakazela iingonyama, amabhubesi, iimfene. Zonke nje izilwanyana zasendle zikweli hlathi. Musa ukoyika mfo wam azinakukuqwenga ezi zilwanyana xa unesibindi. Thabatha nanku umkhonto uye ehlathini uze nebhubesi kunye nemfene.
mfunDisi: Nkosi, Yesu Krestu, ngokuhlala kwakho engcwabeni iintsuku ezintathu, wangcwalisa abantu abakholwayo kuwe, nangona imizimba yabo isalele phantsi kobandayo basenethemba lokuvuka ekufeni njengoko wavukayo nawe. Sikelela la mangcwaba uthumele iingelosi zakho ukuze ziwakhusele. Sicelela aba bazalwana uphumlo noxolo kude kube yiloo mini uyakubonakala ngayo wena ukuba uluvuko nobomi ngokubavuza ngovuko oluzukileyo. Sibayaleza kuwe Bawo uze ubakhanyisele ngokukhanya kwakho kobo bukumkani bakho bungunaphakade kanaphakade, Amen. (Izihlwele zimana ukucula ngokuzukileyo). Njengoko uThixo onamandla onke ababizileyo abazalwana wabasusa kobu bomi, sibuyisela imizimba yabo eluthulini lomhlaba apho yayivela khona. UKrestu waba ngowokuqala owavuka kwabafileyo kwaye nathi siyazi ukuba uyakuvusa imizimba yethu ekufeni ibe njengaye ngobuqaqawuli. Ngoko ke sinikela abazalwana bethu ezandleni zeNkosi. Yanga iNkosi ingabamkela eluxolweni lwayo ize ibavuse ngomhla wokugqibela, Amen. (Kubuyelwa ekhaya emva komngcwabo kuhlanjwe izandla kuchithakalwe).
Dlamini: (Ukubuya kwakhe). MaMfene ndinento endisoloko ndiyicinga, namhlanje lithuba lokuba mandiyithethe. Mfene mfazi andinanyana, amawethu ayamazi unyana endandinaye ukuba walahleka. Ezi zinto zingaka ziya kuba zezikabani? Into ebendiyicinga ngoku kukubiza amawethu, ndiwabele ezi zinto ukuze zingabi lilifa lezirhalarhume nabantu abangendawo.
mamfene: Dlamini nam ndikhe ndanalo iphupha elinje kodwa ke mna ndaphupha ngathi umzimba uzele ziimbovane kodwa ndakhawuleza ndothuka. Futhi zange ndiyithabathele ngqalelo le nto yeli phupha kodwa ngoku ndiyalidibanisa nale undixelela yona. Ukuba besingengoma- Krestu ngendisithi ikhona into embi endiza kuyiva. Izolo ndive isikhukukazi senkukhu sikhonya, kwayizolo njalo ndithe xa ndiphuma apha emnyango ndakhubeka kabuhlungu ndaya kulala ngophothe. Kuthe ekuzeni kokusa ndeva isikhova sikhala kalusizi. Zonke ezi zinto ziyadibana neli phupha lakho Zizi.
zizamele: Mhlekazi omhle silapha ngokuthunywa nguwe, ngoku sizise umsebenzi esiwenze ngempumelelo engummangaliso.
Dlamini: NguZizamele kaloku, alikho elinye. Yintonga yam esekhosi uZizi,uDlamini wowu Madoda!Ndingathetha ndithini na?
zizamele: Ewe mhlekazi.
mthetho: Ndiyanqanda mfo kabawo, ndiyanqanda. Izinto zamaZizi maziphelele emaZizini. Siya kuba singenisa iintshaba kulo mzi kabawo. UDlamini ngesuke waya kwaSibonda ukuba le nto linyumnyezi elihambisa umzimba eli, (kuDlamini) le nto siza kuyilungisa mfo kabawo. Okokuqala nje kufuneka usazise ngokukhawuleza xa esenza ukusa. Okwesibini makabizwe ngoku ohlwaywe qatha ukuze angaphinde ayenze le nto. Okwesithathu, sikho isithethi esithe lilumba eli, le nto inento eyihlolayo. Kuza ishwangusha kweli khaya, ishwangusha ke liyakhalinyelwa xa libonakale kuselithuba.
20. IGqwetha: lika Zizamele
Deshy: Khawutsho Zet, siza kuthini ukufika kwethu phaya?
BheDe: Bhota Zizi! Bhota Dlamini! (bexhawulana) Tyhini! Madoda usavelaphi umXhosa olibamba kangaka ixesha ? Kaloku amaXhosa anamaxesha amabini kukho eli lewotshi. Ukuba intlanganiso iqala ngeyeshumi bona baya kufika ngeyeshumi elinanye.
INDIMA 1
nonzwakazi: Ubundibethelani kuqala?
Bonke: (Bengqukuleka) Mh!Tyhini!
polisa: Nihambe kakuhle ke Madoda.
nonzwakazi: Ndizobe umntu olele phantsi obethwa ngesabhokhwe, obanjwe ngamadoda amabini. Into ebangele ukuba ndizobe loo mzobo yinto yokuba utitshala uZongo lo usifundisa i-art ubethe zesize nemizobo ngomso xa sibuya emakhaya. Bendizama ukuziqhelanisa nokuzoba oko.
zizamele: Mna mhlekazi andinazixhobo, andisosigebenga mna.
Dlehluza: Undibethemlonyeni kayise. Bendiphakamela loo nto kanye. Makalipotwe emapoliseni lo mntwana alikho elinye icebo. (Ebhekisa kuMthetho). Mfo kabawo ndicela ungashiyeki kweli qela liza kuhamba. (Aphume).
(KuseBhayi, amapolisa abeke iliso elibukhali ngakuye kwaye iziphumo zibuya zisithi kusafuneka akhe ajongwe ithutyana noko uza kubuya aphile).
Dlamini: MaZizi! Ndithi mandinazise ngesiganeko esiphantse senzeka aphekhaya izolo. Abanye bayasazi babelapha nayizolo. Ndixakene nenzala yam apha uxolo alukho apha ekhaya oko kwathi kwakhula lo mntwana zange sikufumane ukuphumla kulo mzi kabawo. Lo mntwana uqale ngokuvana nabantwana abangafundiyo. Kukho le nkwenkwe kaMakhanda-khanda nale kaDidiza.
zizamele: Mfondini musa ukusiqakathisa. Phendula umbuzo wakugqiba ulindele omnye. Usebenza phi?
polisa: Inzolo enkundleni.
Ekhaya
Dlamini: Ewe maziwe zontathu, ayingomntu yinkungu nelanga apha kowethu. Ibhokhwe enye iza kunceda ntoni? (Inkonde enguBhala ibonakale imbi ebusweni)
1. UDlamini: Indoda engummi wakuGandana
mamfene: (engenelela) Nawe uvuma ukuqhathwa ngalawa marhumsha, kunini ndathi hlukana nabantu abangafundiyo? Yiba ngathi uyaqinisa tata.
Deshy: Xa silapha singenile, tyhini! nanko uMdlantsimbi sele esihlangabeza.
(UZizamele ukwiphulo lokuthengisa yonke ethi yena, ulungiselela uhambo oluya eBhayi apho aza kuthenga indlu. Iimali zeepolisi zaphuma, ungusozimali othile. Simbona ethengisa ezokugqibela izinto nkqu nomzi. Imali yemfuyo nomzi zimnike izigubha. Intliziyo isemafutheni kumfana ongumakadenetha).
INDIMA II Umboniso I
INDIMA
Dlamini: Bhotani Mawethu!
zizamele: Hayi Mhlekazi ndikhumbula amayeza ambalwa kakhulu.
Deshy: Namhlanje akulalwa siza kuthenga utywala nenyama eninzi sivuyisane nolu suku lukhulu kangakanana. (Konwatywa ke ubusuku bonke ngaloo mini basela banxila balala ekuzeni kokusa).
Bawo, koko yiva imithandazo yethu esiyibhekisa kuwe sikunye namawethu asezulwini kunye nabangcwele bonke. Yiba ngecala lethu Bawo, ngeli xesha lobunzima ngo-Krestu iNkosi yethu Amen.
JaJi: Le nkundla ikugweba iminyaka engamashumi amane xa sidibanisa nale imihlanu, loo nto yenza iminyaka engamashumi amane anesihlanu. Mapolisa hambani niye kumvalela. (Ambambe amqhubele kwizisele ezimnyama zaseBhayi).
polisa: Ndiyaniva ke madoda, mandingabisanilibazisa, khululekani nize nazo zonke iindaba kwelo lase Zimbabwe.
Ekhaya
BheDe: Khawutsho ke Zizamele, umbethelani lo mntwana?
ziizamele: Mandiqale ngalo wepolisa ukuze ndikhuseleke xa ndisiya kulo wooDlamini.
 Bazalwane noodade, incwadi yomvangeli uMateyu (22:42) nithini nina ngaye uKrestu? Asicelwa ukuba simamkele uKrestu ngaphandle kokusebenzisa ingcinga zethu ubuKrestu abuzami kuphepha umoya wophando.
speeDo: Bakuxhapaza mos aba bantu! batheni bekunyanzelisa ngemfundo nje? Andithi uthi abadingi nto abazali bakho kodwa abafundanga. Into ecacileyo babesebenzisa ingqondo yemveli ooDlamini. Nawe ke ingqondo yemveli unayo. Ungaphila nokuba akudanga ube yititshala.
zizamele: Ndifuna lona kanye,andimfuni usmayili wepolisa elinentaka,ndifuna lona kanye. Kuyakulunga ndiliqaphele ukuba likwesiphi isitishi ukwenzela ukuba ndilihlasele kakuhle.
Ndiyaphila akukabikho nto zimbi. Ndithi mandikwazise ukuba ndide ndakhululeka. Ndifumene umntwana oyinkwenkwe.
Deshy: Uza kusebenza nathi ukusukela namhlanje. Ukhumbule ke ukuba asiphelenga apha abanye abantu basebenza kwezinye iidolophu. Bahambisa neziyobisi.
inkwenkwe: (Ibeka isitya entla baphume noDlamini ihluthi ingumpatsiya ngumvubo) Azinakuba sanditya ngoku tatomkhulu.
15. UDeshy
zizamele: Imbi le nto yam, ndisuka ndiphuphe kakubi xa ndilele apha andazi nokuba kuqhubeka ntoni. Mhlawumbi uMdlantsimbi uyakhalaza okanye zezi zidumbu? Ndiphuphe ingathi ndiyakhala kobu busuku, kuthi kunjalo kuvele uDlamini nomkakhe besithi ngamashwa antoni la ndizibizela wona. Hayi! Suka mandisebenzise ezi ngcambu ngendlela eyiyo, ndisuka ndizilibale ngamanye amaxesha. Kwekhu! Mandilale engaka imali, soze ndiyazi nento emandiyenze yona. Ngenene ndisisinhanha sokwenene. (Aphume).
BheDe: (kuDlamini) Kuyavakala titshalakazi ndicinga ukuba siyivile le ngxelo.
zizamele: Mfo ndiya kuphehlelelwa ngoku nguMdlantsimbi.
Dlamini: Yiba ngathi uyaqinisa Zizi. (Kuthe kanti udyakalashe onkone uzilungisele ufake isikhumba segusha ezimpundu, ngelishwa uMthetho usive esabetha kwakanye. Sikhutshiwe eso sikhumba, wabethwa waqhana iveki yonke).
zizamele: Yintsimbi yesibhozo ngoku, siza kufika bengekalali. Masihambe siye ecaleni kwelali le singangeni ngemoto.
Dlamini: Hamba uyokuvula nawe.
Dlamini: (esothuka) Hayi bo! Uthini na apha kum Bhele! Musa ukuphuca apha! Lo mntwana uvuka anxibe iyunifomu yonke le mihla ahambe aye esikolweni. Sisimanga santoni esi undixelela sona? Lo mntwana undiphoxelani kangaka? (enesingqala) Mh!
mamfene: Bulala ngoku. Uthi xa uxakwe kukuqeqesha umntwana ubuye uze kubhodlela kum.Ucinga ukuba angathini ukungabinje lo mntwana evana nabantwana abangafundiyo? Oko wathi waqhelana nala marhumsha ango- Mqwalaseli no-Vuthuza zange ndiphinde ndithembe kwanto.
Dlamini: Isizathu ke sinye kukusuka le ntwazana imkwekwe ngokubethwa sithi ngala mhla wayebuye enxilile. Namhlanje sivuke ethuthe yonke impahla wemka nayo, phofu kuphawuleke ukuba khange alale kwalapha kuba umandlalo usondlulwe oko kwayizolo. Eyona nto indikhathaza kakhulu yimali yam. Owu!
mthetho: Nam bethu mandikuxhase xhego lam nangona ungawi nje. Ndicebisa ngelithi lo mntwan makalipotwe kwaSibonda. Kuphume amadoda aye kubika emapoliseni ehamba noSibonda. Iinkabi zamahashe zikhona mazibanjwe siphathelele liyatshonilanga. Amapolisa akazi kuxakwa azakumbhengeza nakoonomathotholo avezwe nakomabonakude.
Umboniso 1
mamfene: Kulungile tata. (Kungena uZizamele enyoshoza)
Deshy: Hey! Mfondini siphangele ngoku. Uya kutya usizi, mna ke ndifun,imali mfondini. (Ajonge uZizamele ngamehlo anoburhalarhume). Thatha. (Azame ukunqwenga ngemela suka atsalwe nguSpeedo amfake phakathi kwemilenze).
Dlamini: (Ephakama) Eh  e  e! MaZizi ndiyacinga into yokuba sesiphelele, ndiyabhotisa kwakhona ngale ntsasa.
mDlantsimBi: Nilale kakuhle bantwana bam. Kanene ninduluka nini?
bendingazi ukuba kukho abantu
VakaDe: Nam ndiyakungqinela mfundisi, makubizwe amapolisa ngoku.
zizamele: (Ekhala). Owu! Bawo ndandenzeni mna. Mdlantsimbi, Nkomiyahlaba ndiza kubabuyisa xa ndisitsho. (Afune ukubaleka, abanjwe).
zizamele: Lo mpu ndawunikwa yiNkosi yam, akunyanzelekanga ukuba uyazi, futhi mna ndizakunibambisa ngokungcolisa igama lam. Mna ndakusuka ndiboleke abo smayili benu kunokuba anindiqondi kakuhle. (Abe ngathi uyaphakama, athi qhu sarha amapolisa abuye ajike akubona ukuba akawasukeli).
Ndiyavuya ukubona tata, umntwana wakho akamelani namntwana kwesi sikolo ngobukrele-krele kodwa indlela asonqena ngayo isikolo iyamangalisa (ejonga kwinqununu). Enkosi nqununu. (ahlale)
Dlamini: Andingeyazi ke into yabantwana, ukuba babe zitshomi xa kunini, andazi.Andimazi nokuba ubesele enqatyelwe ngabahlobo na le nto ade atshomane nalawa matshijolo angafuni sikolo. He  e  e! ndibuye ke ndize kwisiganeko sayizolo. UZizamele ufike engeshushu eqhuba amatakane neegusha ekhaya. Kuvakala ukuba basele eMaMpingeni phaya kwa  Nogolide.
mamfene: Buzentanyeni ukuba ayithethi uyifakimela?
zizamele: Andinamsebenzi ndiwenzayo ngokwangoku.
sekela-nqununu: Ndibona ukuba sele ilingene amapolisa le nto. Mhlawumbi ke kwaziswe namalungu ekomiti.
21. IJaji
Dlehluza: Akukho ngxaki mayela nolu suku. Makulungiselelwe isingcwabo eso kodwa ke bakhuluwa utitshala uBhede naye bendisithi makadityaniswe apha kooDlamini bangcwatywe bonke xa sivumelana nosapho lwakhe.
speeDo: Unyanisile liziswe bubukho bukaZet. Uyazi ukuba bendisoloko ndifuna apha engqondweni ukuba yintoni liye lanesibindi lokuza kuncokola nathi. Ungathi ulibuza belithetha ntoni nathi, ufike lingazi kwanto, lingabhuda libhabhame.
mamfene: Uhambe kakuhle Dlamini (aphume) (Esikolweni ku-Gandana kungena u- Dlamini kwi-ofisi yenqununu othule umnqwazi ankqonkqoze)
zizamele: Ndiyabulela ke nam xa ndifika ndisamkeleka, kodwa umenzi weli sikizi uza kuvela nokuba kunini.
1. UYesu wabakhuthaza abantu ekubeni bazicingele ngokwabo. Wazingisa ekubeni bamelwe ukubuza imibuzo emininzi,waza wabafundisa abantu ukuba benje-njalo nabo. Wayeyazi inkathazo ababenayo abaProfethi kuba babengavumi ukucinga ngokwabo. abantu bam abaqiqi watsho omnye wabo (Isaya 1:3). Khanize sibonisane (isaya 1:8). Ngoku ke uYesu wakhwankqiswa kukuba abantu bangabuzi mibuzo yengqiqo malunga nezinto zikaThixo. kungani na ukuba ningaqondi? Utsho (uMateyu 16:11). Koninceda ntoni na? (Marko 8:36) Yini na ukuba nina ngokwenu ningakwahluli okulungileyo?(Luka 12:57) Indodana okanye udade owuphendule ngengqiqo lo mbuzo akakude ebukumkanini buka Thixo (Marko 12:34) 2. Ubomi bethu buxhomekeke empendulweni yethu kulo mbuzo. Koku kubulalana kungaka, kolu dlwengulo lungaka, koku kuthengiswa kweziyobisi, nokubulawa kwabantwana ingaba nithini na bemi beli lizwe  uthini uKrestu kuni? (abantu: mh! Yatsho indodana) Eminye imibuzo inokulindela impendulo kodwa lo awunakulindela mpendulo.Ubomi bethu bazalwana buyachithakala bungabinamsebenzi ngaphandle kokuba siwuphendule ngokufanelekileyo lo mbuzo. UYesu wathi; ndingowokuqala nowokugqibela isiqalo nesiphelo (isityhilelo 22:13). Ibali lobomi bethu alinakulunga ngaphandle kokuba liqale libuye liphele ngoYesu, lize libe noYesu liphela.
Deshy: Ndiyabona ntangam, ihamba kamnandi kangangokuba andiyiva nokuba ihamba ngesantya esiphezulu kangaka. Ezi moto zakwaTelstar zingakufaka engxakini zithi nokuba zihamba ngesantya esiphezulu zibe zingavakali nokuba zihambela phezulu. ITelstar ayimelani namoto kweli loMzantsi Afrika.
18. UGqirha
Umboniso 2
Akukho mazwi sinokuphinde siwathethe ngoku, mahle akafuni kugxojwa, Siyavuyisana nawe Zizi ngokufumana le ndodana. Mandikuphe le nto ke Zizi, uze ungathi kuba emnye lo mntwana okanye uthi kuba umfumene kade umenze iqanda. Uze umqeqeshe Zizi undincede umqeqeshe lo mntwana. Ngexesha lokulima aze alime, ngexesha lokudlala umnike ithuba adlale, akukhula anondle, yintonga esekhosi le kweli khaya. Ukuba ubungekamthiyi igama ngendisithi ngu
(Ide yafika imini enkulu, uMgqibelo. Amakhwenkwe amakhulu avuka xa kumpondo zankomo, aqoqosha,ahlamba imizimba yawo ngamayeza ahlasimlisa imizimba. Banika uZizamele iingcambu ezithile ukuze azisebenzise xa bedibene namapolisa. Ezinye bathi makazigcine ezinye kwathiwa makazifake phantsi kolwimi. Banduluka ngentsimbi yesibhozo imithwalo ifakwe emotweni. Babehamba bencokola apha endleleni, bechulumancile. UZizamele bambopha ngelaphu elimhlophe ukuze angayazi indlela eya eZimbabwe. Babekhetha iindlela ezinqumlayo. Baphuma eBhayi, baya eFreystata, badlula i-Kroonstad, Potchefstroom, Germiston, Messina. Bathi xa beseMessina bawulahla umgaqo omkhulu bangena kwisixekwana ekuthiwa yiTuli behla ngaseMatopo hill. Bangena eMzingwane, bayithi cebu ecaleni iBulawayo. Bathabatha indlela ebakhokelela kwisixekwana iWankie. Baya kungena kusuku lwesithathu kwezo ngxangxasi zechibikazi iVictoliya).
zizamele: Ndixolele tata andisoze ndiphinde (ekhala ephumelisa)Yho  o  o!
speeDo: Xa ukwayindlalifa yintoni ebangela ukuba unyanzelwe ngesikolo. OoDlamini abakayazi nangoku into ebangela ukuba iindlalifa zibe ngoongantweni? iindlalifa ziza kufundela ntoni sele zilungiselelwe? Musa ukuxhala mfo wethu uza kuwafumana onke amalungelo akho. Le ndlela oza kuphila ngayo iza kukwenza ubesesingawothiyo umlilo. Uya kutsho wodlule nezo zifundiswa zibole ngamatyala.
mDlantsimBi: Mfo wam maze wenze le nto, kufuneka ukhakhayi lwabazali bakho bobabini ukuze ufumane isidima, okwesibini kufuneka uze nokhakhayi lwepolisa lomlungu xa ufike eBhayi. Okwangoku ke usagqibile, ngomso baza kufika abafana bam, maze uphinde nabo ufike wenze le misebenzi mibini, uyandiva?
Dlamini: (Emhesha) Sisihlalo santoni na Zizi? Ndifumene incwadi esuka ebukhweni bam (ayikhuphe engxoweni yebhatyi ayinike uMthetho)
Deshy: Inene ndiyakufungisa! iseza kudalwa imoto efana nale, okwangoku ayikabikho enokumelana nayo. (Ephampatha ilaphu eligqumileyo ngathi angalisusa)
Dlamini: (ehleka )Kunjalo kanye Bhele, ke thina saqheliswa ngala mabhulu sasisebenza kuwo. Khaniphile Bhele.
Deshy: Speedo mfo kabawo ihamba nini idilivali?
7. UDlehluza: Indoda enkulu yaseMazizini :
nonzwakazi: (Ecula) Sikhumba touch!Sikhumba touch.
mthetho: (Engenelela) Hayi ndiyanqanda Zizi elikhulu. Lo mntwana akakakulungeli ukuya entabeni. Kaloku kule mithetho ikhoyo, kufuneka umntwana agunyaziswe ngabazali. Iminyaka ngamashumi amabini. Ndizama ukuthi ayikakulungeli mpela ukuya entabeni le ntwana. Ndithi mna makabizwe lo mntwana size kumgweba.
Deshy: Musa ukungxama mfo kabawo, siya eFreyistata ngoku. Makhe simise ngoku khe sitye. (Bemisa bathenga ukutya batya baphumela phandle babe sebebuyela kwaseluhambeni, bechulumancile, esogqunyiwe uZizamele ngoku kutyiwayo).
JaJi: Phambi kokunika isigwebo ndifuna ukukubulela mmangalelwa ngokungavumi ukusebenzela ilokonya elinguSathana ubomi bakho bonke. Kodwa ke awuvumanga ukumsebenzela ngomzuzu wokugqibela sele konakele. Ubusele uyigile ngokupheleleyo imikhuba yeli lizwe. Ilizwi labadala alidliwa nja, kwaye ayisokuze ijike inyaniso. Ukufuna ukutyeba ngokukhawuleza ngondlela mnyama kungunobangela wokuba ube ume kule ndawo namhlanje. Waba nethamsanqa ke wena kuba uphando olwenziwe ngawe lubika ukuba wena wabekelwa iimali ezinkulu nguyihlo esenzela ukuba ufunde. USathana wakuphephethela kwantshabalalo. Akukho mntu wawuphikisana naye kwilifa lakho kodwa wanyolukela ukutyeba ngondlela mnyama. Ulutsha olukhoyo nolungafuni kungxoliswa ndiyacinga ukuba lufunde lutho kwizimilo ezaphuke njengezi. Ukungabethwa ezikolweni akuthethi kuthi soze ufunde. Ndiyanqanda lutsha lwakowethu. Zamkeleni iinguqu ezikhoyo. Musani ukuba ngoozwilakhe kuba abanye abazali baye bakholelwe kwizinto ezithethwa ngabantwana babo, bangazidini ngokuphanda ubunyani bento ethethwa ngumntwana. Abantu bayafunda nokuba ababethwa. EziDyunivesithi akubethwa kodwa abantu bayafunda baphumelele. Xa ndiza kuwisa isigwebo ndiza kuthi kuwe mmangalelwa uyithethile inyani ngokwenene yinyaniso engenakuphikiswa, kodwa umthetho kufuneka uhambe indlela yawo. Le nkundla ikufumana unetyala phantsi kwezi zityholo:
speeDo: Kunjalo ntanga, kufuneka siyithwese amaqhinga, siyiphehlelele izalwe ngokutsha. (Bangena kwi-Telsta erhuqa itakane, bayilayishele iimpahla kweli takane baphindela endlwini yabo).
zizamele: (Ebuthandabuza ethetha yedwa, uphakamisa isinkempe). Nifane nadomboza ukuthetha andisoze ndiwuyeke esithubeni umsebenzi wam. UBhede sele elapha kwaye niza kundibambisa xa ndiniyeka. Felani imisebenzi yenu emdaka. (Abahlabe bobabini kungabikho okhalayo, akugqiba abanqumle iintloko, aphume abaleke neentloko imoto sele iduma kade).
aBantu: Mh! Unesibindi lo mntwana.
Deshy: Khawutsho ke Zet eyakho imbali. Yintoni ebangele okokuba ushiye umhlaba woyihlo uze kweli laseBhayi?
zizamele: Ngama-R300 000,00 eerandi kunye nale R50 000 yale ntloko kaBhede ngokwenene ndisiso isityebi. (Baphinde eBhayi bechulumancile).
speeDo: Iya kuba ziintsuku nje ezintathu.
zizamele: Hayi kwakunzima bafo bethu, nam ndincedwe kukulikhawulezisa ndalichana entliziyweni zisuka. Landiqwenga ingalo kodwa ndaye ndaloyisa kanye ngoku sele lindilumile.
speeDo: Ziyinyaniso mfo wethu ezi zinto zithethwa nguDeshy. (Ebonakala eba lusizi ebusweni). Kukho ixesha esasisitya ngalo emigqomeni, ndithi ndakucinga ngelo xesha kuthi mandife, kuba senziwa ngabantu ukuze sibe kuloo ngxaki. Abantu abananceba ngabantwana babantu. Abantu abasezikhundleni abamhoyi umntu abangamaziyo. OoNontlalontle bakhathalela iifani abakhe baziva kuphela kulaa nto yezaa ofisi. Kunyanisiwe xa kusithiwa ukuzalwa wedwa ngumlu wanyama.
zizamele: Ndiqhele kweliya lakuthi emaXhoseni, uthi xa usiya edolophini uvuke ngentsimbi yesithathu. Ibhasi induluka ngentsimbi yesithandathu. Uhamba umgama oziikhilomitha ezingashumi amane anesine. Uthi sele ugqibile ukuthenga kufuneke ukuba linda eza kuphuma ngentsimbi yesithathu. Ufika emakhaya sele kulele ubumnyama kuba isuka ibe lihashe likamfundisi, ihambe isima kuzo zonke ezi zikhululo.
zizamele: Ndiyaliva ibali lenu elibuhlungu. Inene ihlabathi likhohlakele. Sendifuna ukuqonda ke ngoku ukuba ngumsebenzi onjani lo unenza nihambe ngentle kangaka imoto. Hayi le ilodlula mpela elaa phela le moto ka-Bhede.
zizamele: Nigqibile ukuthetha ngoku? Ukuba nigqibile ke khanijonge apha. (Avule ingxowa yakhe kuvele intloko evuza kanobom). Yekabani le ntloko? Thethani najongana, ndithi yekabani le ntloko?
Dlamini: Owu! Yini mntwanam ngamashwa antoni la usibizela wona?
inkwenkwe: Ewe tatomkhulu, uthi utata mandizise le ncwadi.(Itsho igqithisa incwadi inkwenkwe)
12 EyoMsintsi 1981
BheDe: Ndiza kumjonga ngokwam, Zizamele lumka wenzakala ukhabimviko nje. Imbi le nto uzimisele kuyo. Khawuzifune ukuba ungotheni na wena le nto igama lakho lisoloko lingundaba mlonyeni. Elalini, esikolweni kokwenu igama lakho liku twelve down. Ungotheni wena wedwa? Abazali bakho ubabeka kwelibi ihlazo eli. Bekumele ukuba siyakugxotha ungabhali nezi mviwo, okanye sibize amapolisa ubanjwe kodwa ngenxa yobuntu sikohlwaya ngoluncinane uswazi olu lwegadi. Ibhozo eli siza kulithatha silise emapoliseni ligcinwe khona senze nengxelo ngawe mayela nesimo sakho. Mandiphinde ndithi ukuba ukhe waphinda waphatha isikhali kwesi sikolo ungobanjiweyo ngaloo mini. Uyakubanjelwa nale nto sele kukho nengxelo esele ingaphambili. Ngamanye amazwi sisilumkiso sokugqibela esi uyandiva?
VakaDe: Ubuzoba ntoni?
zizamele: (Ukuba ubusazi ukuba uyagqibelisa ukuthetha). Heyi thathapha! Hi! thatha.
speeDo: Siyabulela mfo kabawo. Amadoda afana nawe anqabile. Amadoda akhoyo anentaka, akanasifuba. Kule mihla sele kunzima kakhulu ukwahlula umntu ongumama. (ehleka)
mthetho: Icebo linye makamangalelwe kuvalwe kwalaa thaveni. Qhuba simamele Zizi.
mDlantsimBi: Kulungile bafo bam kaloku Zizamele nyana wam yiqonde le ndawo yoqeqesho. Usekude nokufumana ezi zigubha zifunyanwa ngaba bafana. Kusafuneka iyeza lompu oya kulifumana lona ngoosmayili ababini babazali.
mDlantsimBi: Ukuba ke mfo wam uze neyesine intloko, wazi ukuba sele uqalile ukurhola ngale yesine. Nihambe kakuhle bafana bam. (Bayibetha yancipha iTelstar abafana bakaMdlantsimbi besendleleni esinga eBhayi, bafika bediniwe balala kuba bephumlela ukujongis amabombo kuQumbu).
Dlamini: Kanti ndakusuka ndikuxake kwawena lo.
polisa: Manene niyaphi? Thulani imithwalo yonke.
Deshy: Wahlala kangaka mfo wethu, ufike besala na nezi ntloko?
(UZizamele uyafika kothuke wonke umntu kuba uneminyaka engekho. Akufiki tshipha, kufika ingxilimbela yomfana onezoso. Abulise kooyisekazi abasuka bamamkela njengonyana wolahleko).
polisa (Ecaleni) :Lo mfo utheni maan esoyikeka ngolu hlobo?
11. UVuthuza
speeDo: Hayi mfo wethu ndiyanqanda phola mfo kabawo. Makhe simyeke lo uyandisinda, ndiyacela mfo kabawo ndiyakucela Deshman.
mthetho: Ngokwenene uThixo akaxakwa nto. Ngesi sithini ukuba ebengabuyanga lo mntwana? Into endiphinda ndiyibulele mfo wam yindlela owuqhube ngayo umsebenzi kanyoko noyihlo. Ngokwenene uyindoda, kaloku akukho nto besiyilindele kwitshipha elifana nawe, besicinga ukuba watsha nelizwe kunye nengqondo le yakho. Kuhle ke mfo wam xa ucinge ngekhaya, ndimile.
zizamele: Ewe ndiyababona Mhlekazi. Ingaba la mayeza uwazi onke njengokuba engabhalwanga nokubhalwa nje?
Bonke: Bhota nawe Zizi.
Dlamini omhle
kaSijadu: Lo mntwana simnikela kuni mawethu, msikeleleni nimthamsanqele, mvavazeleni ngeentsikelelo ukuze aphile ngonaphakade, asinde ezingozini. Ndiphinda ndimyaleza kuQamata ophezu konke ukuba amoluleke, amkhombhise iindlela ezilungileyo apha ebomini, amkhusele kuko konke okungalungileyo. Ndibuyele kuni ke nina nikhoyo apha, ndibulela ubukho benu, ukuba nize kuzimasa eli theko lale mveku. Amade ngawetyala mawethu.
zizamele: Ngomso ntoni? Ndiya kulo ngoku. (aphume) Ingabi kanti ndizibizela ijele, kutheni ndanamanwele nje? Heyi! nabaya abantu bebaleka ezitalatweni. Mhlawumbi kunokuba ngulo Nkomiyahlaba lo? Tyhini! Nkosi yam nantsi inqwelo yalo lihamba ngeenyawo ebusuku apha? Inene sihlangene namhlanje, ndim nentloko yalo. UNkomiyahlaba usithabatha phi isibindi sokoyikwa nazi gang stars ze-neck-lace? Asingobantu ukuba nezibindi abo kodwa nabo bebaleka behlisa iJohnson Road, nabo abanye bencathama ngeerhange. Nam mandithi chu apha emva kwakhe. (Ahambe ezimela ke uZizamele, ngelo xesha uNkomiyahlaba ufaka evenini bonke abaphuli-mthetho). Owu! Nkosi yam eli polisa linesibindi okuyini, yini ukubamba libambe nabafazi ababeleke abantwana. Nalo lingena eSoweto. Mandingalibethi, ubugwala, mandingalidubuli kuba kucacile likhutshwe ngokuthenjwa mandilihlabe emva koko ndilinqumle intloko. Ayikho enye indlela mfo ka- Nkomiyahlaba nam ndithunyiwe. (Asondele, ngelo xesha uNkomiyahlaba ujongene nendoda ethile, ayibaleki isimbele isinqe, noZizamele ubekekile emva koNkomiyahlaba, afike amgwaze ngebhozo kwicala lasekunene, akhale kube kanye uNkomiyahlaba, lihlanziselwa, uZizamele amqikiqe ngemela entanyeni de umzimba wahlukane nentloko abe sele eyifaka engxoweni yakhe asimbele isinqe ukuphindela eVeeplas. Ungena emaphikana, igazi lizele empahleni yakhe).
12. UMqwalaseli
Deshy: Niphucuke mpela mfo wethu.
Deshy: Kufanele ukuba nje apha, kaloku le dolophu iMessina isemdeni woMzantsi- Afrika ne Zimbabwe. Ugqogqo lwenziwa ngokuthe ncam apha. Umntu uma ngaphandle nomthwalo wakhe. Speedo misa apha ecaleni ingathi ela polisa linento eliyithethayo.
(Kulundi lwelali yakuGandana, exhagwe ziilali zaseMbalisweni emaMpondweni, kubonakala mganyana ilali ethe zinzi kwindawo ethambekileyo. Le lali ibizwa ngokuba kuseMaMpingeni. Enyeleni yale lali kukho isikolo semfundo ephakamileyo,I-Nkqwiliso. Esi sinala sithiywe ngegama lenkosi yamaMpondo unkosuNkqwiliso. Kufutshane nesi sikolo kukho iCawe enkulu yemvaba yamaWesile. Kumgama olingana nokugityiselwa kwelitye kume umzi osoloko uphithizela abantu. Xa usondela kuwo kuqapheleka ukuba kulapho aphila khona amadoda. Intokazi yeli khaya inkulu ngokumangalisayo kangangokuba xa ikhwele evenini ngaphambili iphantse isigqibe sonke esa sithuba singakumqhubi. Igama lale ntokazi kuthiwa ngu-Mamuyandichaza. Ngale njika-langa yehlobo, kungena uVuthuza, uZizamele kunye noMqwalaseli).
Vuthuza: Hayi Anti zigcine apha efrijini ezinye, thina siza kumana sibiza elo nani silifunayo. Uyazi nawe into yalapha, kukho omasila ngeentungo, sinike zibe ntathu ngoku.
KwaDlamini
polisa ii: Ngenene lo ujikelwe zizinto zakhe akabhudi ufuna ukubikwa. Kodwa ke ubhudela kwizinto ezisekelwe enyanini.
BheDe: Kufanele ukuba sihambe ngomthetho wesikolo. Siza kumcima apha ezincwadini. Xa ephinde wabuya siphinde simamkele. Ndingacebisa ngelithi, zama Zizi ukuqwalasela nalapha ezincwadini zakhe ukuba uyawenza na umsebenzi wesikolo. Abazali abaninzi bayalutyeshela olu xanduva lokujonga umsebenzi womntwana. Ngethamsanqa ukhe wakatswa esikolweni Dlamini, uza kubona zisuka xa engasayi esikolweni kuba kubhalwa imihla kule misebenzi siyinika aba bantwana (ebhekisa kwisigqeba). Ndicela ndaziswe kwangoko xa kukho iimeko ezinjengezi. Sekela-nqununu, qinisekisa ukuba ngolwesiHlanu iiclassteachers ziyazingenisa iirejista zobukho uzihlole usayine wakugqiba uzidlulisele kum, siyevana? (enqwala lowo kubhekiswa kuye)
Dlamini: (Ethetha yedwa, ehola liphika) Besele ndincamile, ukuba ndingathi ngoku ndinamashumi amathandathu eminyaka ndibe safumana umntwana. UThixo umele kukudunyiswa yonke imihla kuba usebenza esemfihlakalweni. Ngubani obesazi ukuba mna ncakasana (azitswebe), mna Dlamini, iZizi elikhulu. Yho! Hayi andiphuphi kodwa? Ndim kanye lo unomntwana, namntwana itholiduna? (Ufika kwaMthetho, ankqonkqoze sele engaphakathi) Mholweni ngaphakathi. (Axhawule ngamandla ethethela phezulu yimincili) Mninawa khawuphile?
speeDo: Ha! Uza kuvuya umhlekazi ngoba kaloku yimisebenzi yakhe le kwaye uyazithanda ezamagorha.
speeDo: Ndiyayingqina le nto wawuyitsho mfo wethu ngenene iTelstar sisigebenga sendlela, ayiva blowu nastatshi.
zizamele: (Ebhidekile). Yintoni usmayili Deshy?
nonzwakazi: (Engenelela). Uyaphosisa mfundisi, bendiziculela nje mna ndingabhekisanga mntwini, futhi nangoku ndizoba ebhodini bendingabhekisi mntwni.
speeDo: Kuthiwa izixholo-xholo zininzi nje kula ndawo yakho?
speeDo: Ulumke mfo wethu kukho ipolisa eloyikwa ngumntu wonke kweli Bhayi. Ilokishi liyiqala ekuqaleni liyokuphuma ekugqibeleni.Aloyiki kwanto mfo wethu kwaye lidubula enyameni alidlali tu.
speeDo: (Bemxhawula futhi-futhi). Uyindoda Zet xa uqala nje ube sele uneziphumo ezihle kanje.
Dlamini: Yiyeke into ukuba akuyazi mninawa! Sele ndimthiye igama ngoku ndizayo lo mntwana. Uyazi mninawa, ngoku ndimi ngasexhantini phaya ekhaya ndive umqhagi ukhonya, ndaqonda kwangoko ukuba zikho ezi ndaba zimnandi zizayo.
polisa: Yhe! Madoda iyinyani kanti le nto? Bendiyifunda ephepheni namhlanje. Khanitsho le nto yale Hebra ivele njani? (misani apha ecaleni).
Dlamini: (Ngomsindo) Njengokuba uvuka unxibe iyuniform nje usihamba phi esi sikolo? Ulixoki hi! Ndincama ubuthongo bam ndisenge nawe ngonyezi ndikubone ulungiselela isikolo kanti uphelelaphi maan! Thetha musa ukuthula.
zizamele: Ndifuna nokuba ngonjani.
polisa i: Mapolisa uphambene lo mntu makasiwe eBhofolo kodwa simjonge kwaye wakuphila siza kuvuna lutho kwezi zinto azibhudayo. Niyamva uthetha nangoNkomiyahlaba nangabantu abamzalayo. Kuya kufuneka siphande ukuba unabo na abazali.
Dlamini: Hlathi, khawundilungiselele laa bhatyi yam yeCawe. Andiyazi nale nto ndiyibizelwa ngu-Bhede.
Abadlali
speeDo: KuseBhayi apha Zet akukho maXhoseni. Yonke into ilapha, kulula kuthi kuba sihamba ngemoto.
zizamele: Enkosi mhlekazi ndiyabulela. (Baphindele eBhayi. Xa kusondela usuku lwesingcwabo uZizamele simbona elungiselela ukuza kungcwaba abazali bakhe. Endleleni egodukayo sibona uZizamele ekhangeleka ediniwe, uzokungcwaba abazali abathe bangamaxhoba okulinyazwa kwanguye). Nkosi yam ingaba ndim kanye lo ogqitha iidolophu ezingaka ndiphethe umpu, ndineyeza lamapolisa, ndiyinto yonke ndisisityebi? Izinto ziyenzeka xa iintshaba zam kungasathethwa ngokuba ziyaphila zikwelemimoya. Inene ubutyebi buyasetyenzelwa. Ukuba bendilibele bubunkenenkene ngendingazange ndityebe. Le bhasi kaTshangisa iyabaleka xa ikuQumbu ngoku. O-o! Mandihle noko akukho mnyama kakhulu sele kusile. Kuya kuthi ukuze kulunge ndithenge izinto zomngcwabo, ndithenge zonke izinto zokuncedisa kwakule mali kaBhede. Ndingavuya angcwatywe nesi sibini uBhede ukwenzela ukuba naye ndimthengele kule mali yakhe, ngokwenza njalo ndihlamba laa nto ubawo wathi ndizibizela amashwa. Mandithini, mandiqashe imoto ukuze yonke into ihambe lula. (Athenge agqibe izale iveni yimpahla ayibethe inciphe umfana ukusinga kuGandana). He! Madoda kuzele kunje ekhaya, abantu kunokuba bazidaphele kwimfuyo kabawo lo gama ndisemazweni kodwa ukho ubawokazi, soze benze nokuba yintoni. (Ifike imoto, kwehliswe lo mithwalo yamalungiselelo omngcwabo).
Umboniso 2
zizamele: Inje le nto mfundisi, ngelaa xesha ndandibethwa ekhaya ndaye ndafaka isikhumba segusha apha ezimpundu kuba ndandivile ukuba ndiza kohlwaywa ngootatomncinci. Lo sikhumba touch ndimdibanisa naloo nto. Ngeli xesha azoba ebhodini, uzobe kanye ngalaa ndlela ndandibanjwe ngayo ngootatomncinci. Eyona indicaphukise nangakumbi, yintsini ebiphaya eklasini ngeli xesha enza le mizobo kwaye wonke umfundi ophaya eklasini wayevile ngesa siganeko saphaya ekhaya.
Dlamini: (Engasaziva yimincili) Undibulelele apho kutata wakho. (atsho ajike)
speeDo: Musa ukubuza yonke into mfo kabawo, uza kuzibonela kungentsuku zatywala. Phakamisa isandla sasekunene ufunge uthi uzibophelela kunye nathi.
Deshy: Uyabona ke ngoku singena kwisango leli hlathi, xa siligqiba eli hlathi siya kuba sifika. (Bayangena kwelo hlathi balityhutyhe de banqandwe zezo ngxangxasi zechibikazi laseVictoliya).
Deshy: Kukude emaXhoseni ndihlala ndisiva ngembali.
3. UYesu ucela ukuzikhethela ngaye. Oyingcwele uzinikela ekuzikhetheleni kwethu.  Nithini na nina ngaye uKrestu? Akazinyanzeli kuthi. Thina ngokwethu simelwe kukugqiba esiya kukwenza ngaye. Ukuba asimfuni akasibekeli miqathango. Isohlwayo sethu sesokuba ukuba asimfuni asimfumani. Akukho sohlwayo singaphezu koko. Xeshikweni loo Msamariya engavumanga ukumamkela (Luka 9:51-56) akawatshabalisanga njengoko abafundi bakhe babefuna njalo. Waya komnye umzana. Oko kwakusisohlwayo sabo. Balahlekwa nguye. Ngoko ke nam ndiyanikhumbuza ngobam ubomi. Ndiphume ngengqawule, ndisekwezimnyama izisele ngenxa yokulukuhlwa nguSathana. (Abantu: Nkosi yam) Lifikile nakum ixesha lokuba ndiguquke lifikile ixesha lokuba lo mbuzo singabuye siwuve. Ubomi bethu bubamnyama ngaphandle koYesu. 4. Simelwe kukuwuphendula lo mbuzo ngale ndlela nokuba yileya. Akunakuhlala emdeni. Unokuba kweli lizwe okanye kweliya. Uphosa intsontelo kwindoda etshonayo, ayinakugqiba ekubeni ingayibambi sinina, kodwa ukudidizela kwayo, kusekubeni ingayibambi intsontelo, suka ke ilahlekelwe bubomi bayo kuba ingazimiselanga engqondweni yayo, ukuba akunakuzimisela namhlanje nokuba uya kulandela uKrestu nokuba hayi, ngoko ke ngokudidizela kwakho uwuphendule lo- mbuzo; Nithini na nina ngaye uKristu? Uzibekile phakathi kweentshaba zakhe. Ngoko ke akunakunceda ukuwuphendula lo mbuzo.
speeDo: Ela bhubesi lasoyisa siphethe imipu nentangam uDeshy. Sasinda ngezikasibi lifuna ukusiqwenga phaya ehlathini. Umkhwetha esasihamba naye waqwengwa lela bhubesi.
speeDo: Inde le trafiki, amapolisa ale mida akhuthele akadlali. Ungafika kuphithizela apha yonke le mihla.
Umboniso 3
inkwenkwe: (Ikhefuzela) Yho! Yho-o!! Yhe mama! Yhiyho-o!
mamfene: Musa ukuba nkene-nkene Zizi. UThixo uya kuze abe ngakwicala lethu.
Dlamini: (ephakama) Nisuka nizigugise nina Hlathi, kukuthini ukulibala ihempe ebaluleke kangaka? (ebuya nehempe kwisigcini zimpahla) Nantso ke le hempe (atsho ephuma)
BheDe: (ephuma) Khawundilinde kancinci Dlamini khe ndibize utitshalakazi wela banga akulo, nesekela-nqununu nentloko zamacandelo ngamancedelo apha esikolweni (bangene bonke abaphathisikolo). Ee! Zititshala njengoko besigqibe kwintlanganiso edlulileyo ukuba sibize umzali kaZizamele, ndithi ke mandinazise ukuba sele efikile nguye lo ophambi kwenu (ekhomba). Sendikhe ndamthi thsuphe ngeyona nto abizelwa yona. Ngokufutshane nje, mandicele wena titshalakazi uVakade ukhe wazise le ntlanganiso ngolona suku wagqibela ngalo apha esikolweni uZizamele (ephakama lowo kubhekiswa kuye).
mDlantsimBi: Camagu bantwana bam. (Athimle ixeshelide, kwanzima nokuba babonane kuloo ndlu sisisi esasilapho. Indlu yonke izele ngamayeza, entla phaya kwakuthe finini inyoka enkulu ngendlela esisimanga, yasuka yafuna ukusigqiba sonke isithuba esiphaya entla. Bathi ukuba bangene yathi khwasu yaxhuma kodwa wayinqanda UMdlantsimbi kuba yayijonge kuZizamele. UZizamele wayesele egqiba indlu le yonke, kunzima nokuba ahlale phantsi kuba le nyoka yayifuna kuye esiqwini). Nihambe kakuhle kakhulu, ndinibonile. Ikrwala eli nihamba nalo ndalazi kwamhla nalizingela.Mfana musa ukothuka uza 54 kuqhela kwakamsinya.
Dlamini: (Aphakame ekhathazekile) Ndiyabulela nqununu ngale nkcazelo yakho. Inene bendingazi ukuba ndihleli phezu kwamaqanda abolileyo. Bendisoloko ndiyibona le nto yalo mntwana qha ndixakwa kukuba uvuka ahlambe, anxibe eze esikolweni, Kodwa ube khawuleza abuye ngezinye iimini abuye ngobusuku. Xa ndibuza athi ulityaziswe yibhola.
Dlamini: (uyangena anxibe agqibe) Ndimkile ke Hlathi, kuthiwe mandifike ngentsimbi yeshumi phaya esikolweni.
Deshy no speeDo: Aah! Mhlekazomhle, Nkosi yethu. Wena wakhula silibele. Wena ubona nasebumnyameni. Sithi bayethe! Ngangalala enkulu engatshonelwa langa. Sithi Bayethe!Nkosi yamakhosi! (Kuthi gqi ephempeni indoda enkulu emnyama okokhozo lomya. Le ndoda igaxele iintsimbi ezihonjisiweyo zobugqirha inaso nesikhumba esijinga entanyeni. Isisu yintaba, amehlo abomvu krwe, atshawuza okombane. Ezinyaweni ibetha ngezikaTshiwo. Iinyawo zinkulu kangangokuba anganxiba usayizi teni nangaphezulu xa ebenokuzinxiba. Le ndoda iphakamise nje isandla yathimla yaphindela kwangaphakathi).
nonzwakazi: Ewe mfundisi kodwa bendifuna abethwe oku kwakhe.
Vuyo: (Esebeza) Kwale mbeko yimbeko yentsangu (ephakamisa ukuthetha) Zizamele nyana sidibene ngawe namhlanje umncinci ungaka. Into  into.
zizamele: Yindawo encinane kakhulu le inguQumbu kodwa amabali ayo aquka ukubulala, ukutshisa nobusela. Kangangokuba indoda ikhe ityebe phaya ngenxa yobusela.
ebakhathazayo le ngoma.
mamfene: Hayi tata mandize nesabhokhwe lo Rhulumente ukhoyo uya kukubopha izandla neenyawo. (ephuma etantazela uMaMfene esiya kuthatha isabhokhwe abuye esithe qhiwu busichaselisa ngathi woyika ukuba singangena nakuye, sityukutya kwaso isabhokhwe kuZizamele).
mamfene: Hayi tata, andikamboni, phofu unento yokuqala aqokelele iimpahla phambi kokuba abuye. Mhlawumbi uqale khona nangoku.
mthetho: (Emnqumlela) Igugu lingaba likhulu umbombo uyaqhosha!(kungene inkosikazi kaMthetho ibuze impilo kuDlamini, yakugqiba yenze iti.Kuthe emva kwethuba elide bencokola, wacela indlela uDlamini. UMthetho umkhuphe ezinjeni, nabo bencokola bexhawulana, behleka kumnandi) (Baphume)
zizamele: Ndicela ubuze phaya kuye Mfundisi.
zizamele: Heyi! Kuyaphithizela apha! andazi nokuba mandiye ngaphi. Ndiphi kona xa ndilapha? Mandifathule qha nokuba ndiya kweliphi icala. Naba baqhubi sebeza kude bandibethe kudala bendikhalisela amaxilongo. (Ngokumana elaqa-laqaza ufumanisa ukuba kukho abantu abathe chu ngcembe apha emva kwakhe, aqale anyukelwe zizibilini. Bavakale bethetha bephakamisa amazwi bebhekisa kuye). Ingathi bathetha nam nje, Yho! Thixo wam bandivulele iimela. Mandibaleke.
Dlamini: (Eyalela amakhwenkwe) Bambani eziya nkabi zimbini zeebhokhwe zize kwengeza kule sele ibotshelelwe, nize nazo zonke apha kooyihlo.
Deshy: Wasinda njani wena Mhlekazi ekubulaweni?
(KuseBhayi, abafana bahamba ngaphandle kokuphazanyiswa bada bayokungena endlwini yabo bafika bediniwe kanobom, baziphose phezu kweebhedi zabo).
zizamele: Ndiyaluva olu qeqesho nithetha ngalo mna ndingaphaya koqeqesho ngeengcinga. Ndinombono wam ndikwazi ukusebenzisa aba mbayimbayi, ndinomfanekiso wam ndihamba ngomnyobo ofana nalo uphandle, ndinamashishini am ndisesingawothiyo umlilo. Umbuzo wam mnye ke ingaba yena uMdlantsimbi Makhosi! Uyifumana phi le mali ingaka?
(Kungena uZizamele ethunywe kolo dederhu lwezindlu zakowabo. Izindlu zahluliwe, zikho ezigcina impahla yeenkabi, zikho ezihlala ukutya, njalo-njalo, ungena kule ihlala ukutya, uhlala ixesha elide engabuyi de unina amkrobe, ufika unyana evele ngemilenze kwixamba leswekile, ubuso bumhlophe qhwa yiswekile).
speeDo: Umsebenzi uza kuhamba lula ngoku.
Deshy: Musa ukugxama mfo kabawo, siza kukuxelela yonke into ngomso. Sicela usibize ngamagama ethu ungathi boobhuti xa usibiza. Ngomso ke siza kukuthengela iimpahla zokulala neengubo nebhedi yokulala. (Ekhomba etafileni). Thabatha nakuya ukutya etafileni utye mfo wethu inokuba ulambile. Siza kushiya wedwa ke ngoku noko iBhayi yidolophu encinane kakhulu uza kulifunda ngokukhawuleza. (Baphume). (Endleleni eya edolophini).
mDlantsimBi: Uyabona ke mfo wam, wamkelekile oko udlule kuGqoloma. Sisilo salapha ekhaya esinoburhalarhume nalapha kum xa singoneliseki. Ube nethamsanqa lokuthandwa sesi silo. Abantu abaninzi siyababukula sakugqiba sibabulale xa singoneliseki. Yiza kweli nqugwala lisemva kweli. Uyabona ke apha kulapho kuhlala intaphane yamayeza. Ikamva likhethwa apha. Ewe ndiyakwazi ukuba ufuna ubutyebi. Ubutyebi buyashiyana, kukuwe ke ukuzikhethela. Ndiwazi onke la mayeza alapha ndiza kuwaxela imisebenzi yawo onke kunye nezixhobo ezikweli nqugwala. Masiqale kula asekuqaleni. La ke abekwe bucala kuba ngawamadoda anemizi. Eli ke lelemfuyo ukuze izale yande. Eli lelokukhupha iintlanga zempundulu. Emva kwelo kukho elokuqinisa umzi ukuze abathakathi bangadlaleli kuwo. Eli lelemali xa ungenantsebenzo. Lo ngumthi wesithunzi woyikwe ngabantu. Lo ngowokuchumisa ukutya kwande emasimini. Lo nguwhoza-whoza webhizinisi, kugcwale bathenge abantu. Lo ngowokukhupha idliso ulibone ngamehlo. Lo mthi ngowokuthintela idliso lingangeni kuwe. Eli lelokukhupha umngqwaliso nesichitho. Sebenzisa lo mthi xa ufuna ukuphumelela emahasheni. Lo mthi uchaza nenombolo yehashe eliza kuphuma phambili emdyarhweni. Uyabona ke lo mthi ngowokuphumelela imibuzo kooMabona-kude, nakunomathotholo. Esi sisigqabo samatyala, uphuma phambili ooMantyi bafe ziintloko bonke, bagqibele ngokulichitha ityala. Iitoliki ziphathwe zizifuthu-futhu. Esi sisigqabo somsebenzi, abaqeshi bakufuna naphantsi kwamatye. Lo mthi ngowokulwa, uboyisa bonke umbethe umntu angakuboni. Esi sisichitho sokuhlukanisa abathandayo. Esi sisichitho sokubethisa umntu ngezulu. Ndiqinisekile uyalazi eli nyana.
5. UBhala
Deshy: Ungaqala ngomso ukusebenza?
Dlamini: MaZizi ndicela uxolo, ukuba ndiyaphazama. Ezi zinto siyazilibala kuba besihlala kulawa mazwe.
zizamele: Heyi! Siphi ngoku?
mamfene: Ingathi ngutitshala uBhede nje lo, kodwa ubesuka apha ngoku nje, kutheni? (Atsho esofelweyo).
speeDo: Ndiyawuthanda lo mbuzo wakho. Mfo wethu lama R50 000.00 akuwafumani kuMdlantsimbi xa uze noSmayli oneenduma. Incinane kakhulu imali oyifumanayo kuba uSmayili xa eneenduma uba nexabiso eliphantsi kakhulu. Abona Smayili banexabiso ngabantu basetyhini abakwisithuba seshumi elinesixhenxe ukuya kumashumi amahlanu anesibhozo. Bakhona ke noSmayili bamadoda aneminyaka eqala kwishumi elinesibhozo ukuya kumashumi amathandathu anesibhozo. Kufuneka uqinisekise ukuba akukho nomkrwelo entloko. Bayathanda ukusifaka engxakini ke aba bamadoda kuba athanda ukulwa. Ixesha elininzi sidla ngokuzingela amadodana kuba igazi lisaqhuma kuwo kwaye akabinanduma. Ukanti ke nababantwana abancinane, kubo ke sifuna ubuchopho. Ixabiso likaSmayili ngamnye ngama-R50 000.00 xa engenasiphako.
zizamele: Ndiyabulela mhlekazi wam, Makhosi!
Bonke: Mh!
Deshy: Silapha mhlekazi, kwaye umsebenzi ugqityiwe.
Deshy: (Emleqa). Hey wena! Mxhaka yima apho. Ufuna ntoni apha ngeli xesha? akuyazi into yokuba akuhanjwa kwesi sitalato ngeli xesha?
speeDo: Indoda enkulu sele isilindile.(Bemisa phambi kodederhu loongquphantsi abokhiwe ngokungathi ngamabhuma).
mthetho: Siphilile nyana. Mfo wam sothuswa yile uyenzileyo yokwazi into singakuxelelanga. Khawutsho, uyive phi le ntlalo yeli khaya?
zizamele: Mhlekazi ingaba ndiyabanjwa ngenene? Ndenzeni? Asingomthwalo wam lo.
zizamele: NdinguZizamele Dlamini mhlekazi.
Dlamini: Kulungile Mfene xa usitsho, kodwa mna ndibona ukungabikho kwempilo kuthi sobabini abe engekho lo nyana wethu.
(Bambonisa noombayi-mbayi bee-A.K 47 bambonisa namayeza amaninzi okuzikhusela).
speeDo: (encuma olugoso) Mhlekazi, kuthiwa kudityaniswe ihashe kunye neqwarhashe. Kuthiwa intloko ivela iyeyehashe, isingci naso sesehashe nomsila ngowehashe, kodwa umbala nayo yonke enye into yeyeqwarhashe. Le nto iye yatsala umdla kwiintatheli zonke zeli kangangokuba namhlanje iza izakunikwa igama ngokusesikweni, abasemfuthweni ke abafana nathi sebeyazi ukuba kuza kuthiwa yi-Hebra
mtshutshisi: Le nkundla nayo iyakumangalela ngentetho othe wazenza ngethuba ubugula, ubhuda ukhankanya amagama afana nooDlamini, MaMfene, Nkomiyahlaba, njalo-njalo. Le nkundla ithe xa isiva inkcazelo yakho kwiinkundla ezisezantsi kwafumanisela ukuba aba bantu ubhuda ngabo basweleka ngondlela mnyama. Le nkundla ikunika ithuba lokuba uziphendulele.
Isinikezelo
Deshy: Ngumsebenzi wosuku olunye lo size nawo. Saba nethamsanqa lokubafumana ngemini enye. Bane ke aba sibaphetheyo.
mamfene: Ngowesixhenxe lo Zizi, umcinge ngani na umntwanam?
zizamele: Inene madoda. (Atsho avule ingxowa kuvele intloko evuza igazi). Nanku nguye kanye lo.
Dlamini: (Kungena uDlamini). MaMfene! Ingaba le nkwenkwe sele ibuyile esikolweni?
Dlamini: (exhuma) Hayi ke uyaphazama Hlathi. Lo mntwana mdala gqitha ngoku yile ntanga sele ikwazi ukuzikhethela okubi kokuhle. Akasoze alinganise abanye xa besenza into engalunganga, ndifuna ukuthi wenza ngabom, nguBhedidlaba, angathini ukundibulela ngesikhohlela ndakugqiba ukumfumana nzima kanje ndimfumana sele ndimcamile. Ungathi uyephi ngoku ndithetha nawe? Ubesele enqatyelwe ngabahlobo le nto ade atshomane namatshijolo afana nalawa? Naba ooZibuzele abantwana bakamama uNobhayibhile Mamfene
Abahlobo bakaZizamele:
Mqwalaseli: Nam ndihlala kum, nditya kum. Ingafane ibe nguZetman umamasbaby.
mthetho: Who  o  o! Kungcono kwazinja kunabo abantwana.
zizamele: Nam ndincedwe bubuchule bokuliphepha ela bhubesi. Lithe lakusuka nenkonyana lam lahlafuna. Mna andililindanga ndibinze ngomkhonto lahlanziselwa.
BheDe: Kutheni ke uphatha ibhozo esikolweni? Usisigebenga?
Umboniso I
Deshy: Mfondini ndiyeke ndisebenze (Ephuma ngezithuba emana ukuhlaba emoyeni).
mDlantsimBi: Ndiyanikhulula ke bafo bam hambani niye kuphumla umsebenzi niwenzile. Ikrwala eli liza kuba lapha isithuba senyanga ukuze lixhobe lixhamle lixhakazele ngamava eliza kuwafumana kwesi sisele 56 senyathi.
Deshy: Ndiyakuva kodwa-kodwa. (Esamana ephuma izithuba). Bulela le ngelosi inguSpeedo mfana wam. (Ebhekisa kuSpeedo). Andidibani nale nto yokusebenza nomntu onje. Umisa ibhizinisi ngale nto uyenzayo.
Deshy: Myeke mfo wethu sele eza kuzibonela ngokwakhe, uMgqibelo mnye ngulo wangomso.
Umboniso 3
polisa: Zonke phantsi, iphi intsangu? Phantsi umntu nomthwalo wakhe. (Abantantazelisa ke ejonga umthwalo ngamnye de aza kufika nakulo kaZizamele. Akhupha isinkempe esibukhali kakhulu nompu abe sele emngcambazisa).Mhlekazi izixhobo ezingaka uzisaphi? Khawume zintoni ezi zikwezi pokotho zengxowa? (Libone umbayimbayi oqhaqhwe wazizijungqu). Ngenene simfumene lo mgulukudu kudala sikufuna. Ngena evenini, eminye imibuzo uya kuyiphendula phambili.
Dlamini: Ilishumi elinesithandathu mkhuluwa.
zizamele: Mhlekazi bendiza kubhideka xa bendingayazi into endiyizele apha eZimbabwe kodwa ke andinanto ndiyifunayo ngaphandle kobutyebi bemali, iyeza lamapolisa, elamatyala asezinkundleni, nelokuhambisa iziyobisi.
elinye ipolisa: Hayi masimvalele, enye into lo mfo andimqodi ingathi azililanga ncam. Utheni engasoyiki nje?
Deshy: (Bengena eMdlantsimbi). Heyi! Majita sisilo sendlela esi, xa ngoku sesilapha. (Bayafika kwaMdlantsimbi).
zizamele: Ezi ntloko mhlekazi besizithumela kumTyholi kuba ngamandla kamTyholi la abangela ukuba ndide ndibenesibindi esingaka sokubulala
Bhala: Masikhululane maZizi mkhulu lo msebezi kufuneka siwenzile kwaye ezi ntsuku zimbalwa. La mapolisa makaphande ngesi sihelegu. (Kuyachithakalwa).
9. UVakade: Ititshalakazi yesikolo
JaJi: Ngubani umTyholi?
Dlamini: Nkqo-nkqo! Bhele, Mhlekazi ndiyabulisa.
zizamele: (Endleleni eya kuQumbu). Manene sijonge kwelakuthi ngoku.
