ISEBE LEZEMALI
ULAWULO LWEPHONDO LENTSHONA KOLONI
ISIQULATHO
ULwakhiwo lweSebe
Imisebenzi yeSebe
Iinkcukacha zoqhagamshelwano negosa elilisekela lolwazi
Iingxelo
Inkcazelo yezinto ezigcinwe liSebe
Iingxelo ezivele zifumaneke
Indlela yokucela
Iinkonzo ezifumaneka kuluntu jikelele
Amalungiselelo avumela ukuthatha inxaxheba kwisiseko semigaqo-nkqubo kwakunye nokwenziwa kwemisebenzi
Izilungiso ezikhoyo ngokunxulumene nemithetho okanye ukungaphumeleli komthetho
ULWAKHIWO LWESEBE ICANDELO 14 (a)
UMphathiswa wezeMali uMlawuli 1 uMlawuli 1 uMlawuli 1 uMlawuli uNobhala 1 iSekela-Mlawuli 1 uNobhala 1 uNobhala iSekela-Mlawuli 3 amaSekela­ 2 amaSekela-
Mlawuli Mlawuli
IMISEBENZI YESEBE
Uphuhliso lomgaqo-nkqubo wemali karhulumente (fiscal policy), ukudalwa kwemivuzo kwakunye nokunyusa umgangatho wohlahlo lwabiwo-mali lweminyaka emininzi ngokuchasene nemvelaphi yomgaqo-nkqubo omkhulu wezoqoqosho
Ucwangciso kunye nolawulo lwenkcitho ngendlela ekhoyo yangaphakathi
Ukunyusa umgangatho kunye nempatho yolawulo lwesebe likarhulumente lemali, iinkonzo zomsebenzi, uqeqesho kwiinkonzo zemali kunye neenkqubo
Ukwenziwa kolawulo lwezemali nokuquka ukwenziwa kohlolo kwezemali kunye nophando lobuqhetseba
Unikezelo lwenkonzo yolwazi olufanelekileyo lezobuchwepheshe kwiPhondo
Ulawulo lwenkqubo yoqikelelo lwamaxabiso (ithenda) kwiPhondo
Unikezelo lwenkonzo yenkxaso kulawulo lwangaphakathi kwiSebe.
ICANDELO LOMLAWULI OYINTLOKO KUPHICOTHO-ZINCWADI ZEMALI JIKELELE KWIPHONDO
Ukuqinisekisa ngokusetyenziswa, ukuzalisekiswa kunye nokugcinwa kweenkqubo ezisebenzayo zemali
Ulawulo lweNgxowa-mali yeMivuzo kwiPhondo.
ICANDELO LOMLAWULI KULAWULO LWEENKQUBO
Uphuhliso kunye nolawulo olufanelekileyo lweenkqubo kulawulo lwemali
Ukwandiswa kwesikhundla sezemali ngendlela yoqeqesho olusebenzayo
Uphuhliso kunye nozalisekiso lwezemali kunye nemigangatho yophicotho-zincwadi zemali esisithethe.
ICANDELO LOMLAWULI KULAWULO LOPHICOTHO-ZINCWADI
ZEMALI
Impatho kulawulo lwemali eyikheshi
Ulawulo lwemali-mboleko
Ukunyusa umgangatho kunye nolawulo lophicotho-zincwadi zemali
Ukwenziwa kweenkonzo zophicotho-zincwadi zemali lisebe kwamanye amasetyana asakhulayo.
ICANDELO LOMLAWULI OYINTLOKO KUHLAHLO LWABIWO-MALI
Ukumiswa kwenkqubo-sikhokhelo kumgaqo-nkqubo wemali karhulumente kuRhulumente wePhondo
Ukunyusa umgangatho wolawulo lwemivuzo kwiphondo
Ulawulo lwempatho kwinkcitho yephondo kunye nohlahlo lwabiwo-mali kwiziphatha-mandla zengingqi
Ukumiswa kwemali kunye nolawulo lwezibonelelo zikarhulumente.
ICANDELO LOMLAWULI WEENKONZO ZEMALI KARHULUMENTE
Ukusekwa komgaqo-nkqubo wemali karhulumente kwiphondo
Ucwangciso lwenkqubo yohlahlo lwabiwo-mali kwiphondo i-MTEF
ICANDELO LOMLAWULI KULAWULO LWEMIVUZO
Ukusekwa komgaqo-nkqubo wemivuzo kwiphondo
Uphuhliso kunye nokwandiswa kwabo bonke oovimba abanokuthi babekhona ekudaleni umvuzo kumntu ngamnye
Impatho kulawulo kunye nogqithiso lwengxelo enxulumene nobunjani bemivuzo
Uvavanyo, ukongamela, uhlahlelo, iingcebiso kunye nonikezelo lolwazi olunxulumene neerhafu, iilevi, amalungelo, iintlawulo ezongeziweyo, imali yomsebenzisi kunye nemiba enxulumene noku
Ulawulo longcakazo kunye nemiba yemidyarho.
ICANDELO LOMLAWULI KULAWULO LWENKCITHO
Ulawulo lwempatho kwinkcitho yephondo
Ukongamela uhlahlo lwabiwo-mali lweziphatha-mandla zeengingqi.
ICANDELO LOMLAWULI WEMIMISELO
Ukuzalisekiswa kwemigangatho yommiselo wezemali
Ukuzalisekiswa kwemigangatho yezibonelelo zikarhulumente
Unikezelo lwenkxaso kulawulo kunye neenkonzo zeengcebiso kwizibonelelo zikarhulumente kwiBhodi yoQikelelo lwamaxabiso (iBhodi yeThenda).
ICANDELO LOMLAWULI WEMICIMBI EMANYANISIWEYO
Unikezelo lwenkxaso yezabasebenzi kunye nolawulo kwiSebe
Impatho yolawulo lwezemali nezibonelelo zikarhulumente.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO ZEGOSA ELILISEKELA LOLWAZI ICANDELO 14 (b)
Inombolo yefowuni: 483-4709
ISIKHOKELO SENDLELA YOKUSEBENZISA UMTHETHO ICANDELO 14 (c) SEKOMISHONI YAMALUNGELO OLUNTU LOMZANTSI AFRIKA
Ifowuni: 011 - 484 8300
IINGXELO
ICANDELO 14 (d)
INKCAZELO YEZINTO EZIGCINWE LISEBE
Ulawulo nempatho
Iindawo zokuhlala, unikezelo, iinkonzo, ezothutho, utyelelo lwaseburhulumenteni kunye nokuthathwa kohambo
Iingxelo, ukubuyiswa kweengxelo, upapasho kunye nolwazi
Uwiso-mthetho
Iikomiti, iibhodi kunye namabhunga, iiforam kunye nemibutho
Iimali zasekhaya
Abasebenzi
Ulawulo lohlahlo lwabiwo-mali
Iincwadi zemali
Iinkonzo zemali karhulumente
Iinkonzo zemali kwisebe
Ulwazi ngobuchwepheshe
Ulawulo lwemivuzo
a Iisetyhula zohlahlo lwabiwo-mali kunye namaxwebhu olwazi anxulumene noku b Uxwebhu lohlahlo lwabiwo-mali Ingxelo yohlahlo lwabiwo-mali c Uxwebhu lomgaqo-nkqubo wemali karhulumente uMgaqo-nkqubo weMali kaRhulumente eNtshona Koloni d Ingxelo yohlahlo lwabiwo-mali e Isikhokhelo sabahlali: uHlahlo lwabiwo­mali lwePhondo leNtshona Koloni f Intengiselwano yokuphela kwenyanga nokuphela konyaka g Imiba yomgaqo-nkqubo we-PERSAL enxulumene neerisithi, iintlawulo kunye nemivuzo h Imigangatho yolawulo lwangaphakathi ngokunxulumene neengxelo zohlolo lwezemali i Amaxwebhu omgaqo-nkqubo: imigaqo yezemali, ukuquka phakathi kwezinye izinto, iisetyhula, imimiselo yecandelo lolawulo-zimali kunye nemiyalelo Iikopi zezi ngxelo ziyafumaneka xa uthe wahlawula umrhumo ochaziweyo kwiCandelwana leeNkonzo zeMali kaRhulumente, Private Bag X9165, Legislature Building, Wale Street, Cape Town. Iikopi zezi ngxelo ziyafumaneka xa uthe wahlawula umrhumo ochaziweyo kwiCandelwana leeNkonzo zoPhicotho-zincwadi zemali, Private Bag X9165, Legislature Building, Wale Street, Cape Town.
eliqeqeshiweyo kunye neziphumo mUqeqesho: imizuzu enxulumene noqeqesho kwisiqingatha sonyaka n Uqeqesho: iinkqubo zophuhliso lobuchule
Sourcelink r Uhlahlo lwabiwo-mali nolawulo lwenkcitho s Isicwangciso sezinto ezizenzekelayo contingency kwizakhiwo kunye nabasebenzi t Uluhlu lweenombolo zangaphakathi zefowuni (ukuquka neenombolo zeselula)
u Iisetyhula zecandelo lolawulo-zimali v Iisetyhula zolawulo w Inkqubo yokugcina iingxelo ukufayilisha x Izinga lemivuzo y Iinkcukacha zokusekwa ngokunxulumene nesiCwangciso soLingano kwezeNgqesho z Ukusekwa kweSebe Iikopi zezi ngxelo ziyafumaneka xa aa Ulwakhiwo lwezikhundla zesebe uthe wahlawula umrhumo bb) KST36 (iimeko jikelele kunye ochaziweyo kwiCandelwana neenkqubo ezinxulumene noqikelelo leMimiselo (iCandelo leThenda), lwamaxabiso okanye ithenda Private Bag X9165, Legislature
INDLELA YOKUCELA
Umntu owenza isicelo kufuneka asebenzise iFomu A
Kukho imimiselo eyenziweyo kule fomu ikhankanywe ngasentla ukuze lowo wenza isicelo abonise ukuba ingaba uyayifuna na ikopi yengxelo okanye ufuna ukuyijonga nje.
Le fomu ikwachazela ocelayo ukuba abonise ukuba luluphi na ulwimi afuna ingxelo le ikhutshwe ngayo, nakuba kungekho zimbophelelo kweli sebe zokuba iguqulwe.
Ocelayo angabonisa kwakhona ukuba ufuna ibe kweyiphi na imo ingxelo leyo ( ok.kkt. ibe sephepheni, ibe sekhompyutheni, njl,njl). Kuya kuqhutywa ngale ndlela ngaphandle kokuba ukwenza oku kuye kwaphazamisana neSebe eli ekuqhubeni imisebenzi yalo okanye ngezizathu ezithile akuyi kubakho mvume yokufikelela kule ngxelo iya kukhutshwa kwifomu.
Umrhumo wesicelo kufuneka umntu ocelayo umzekelo xa efuna iikopi zengxelo ecelwayo. Kwezinye iimeko, umntu ocelayo kufuneka akhuphe idiphozithi. Lowo ucelayo angafaka isibheno sangaphakathi malunga nokuhlawula le mirhumo. Umrhumo ohlawulwa ngokuphathelele kwisibheno sangaphakathi yiR50,00. Xa ngaba umntu ocelayo efake isibheno sangaphakathi, kufuneka kuzaliswe uFomu C (ekhutshwa kwiSaziso soRhulumente esinguR233 somhla we 9 kuMatshi 2001).
Xa kuthe inkqubo elandelwayo yokubhena yangaphakathi yarhoxiswa waza umntu ocelayo wabe akakoneliseki ziziphumo, kungadityanwa nenkundla ukuze ibe yiyo ekhupha umyalelo ofanelekileyo.
Ukufikelela kwezi ngxelo kuya kuqhutywa de imirhumo efunekayo ibe ihlawulwe.
Ingcaciso ingacelwa egameni lomnye umntu, kodwa eyona nto ifunelwa yona ingcaciso leyo kufuneka ixelwe.
Ukuba umntu ocelayo akakwazi, ukufunda okanye ukubhala, okanye akakwazi ukuzalisa ifomu ngenxa yokukhubazeka, isicelo eso singenziwa nangomlomo. Igosa lengcaciso, okanye umntu ungummeli, kufuneka ibe nguye ozalisa ifomu
IINKONZO EZIFUMANEKA KULUNTU JIKELELE ICANDELO 14 (f) Akukho nto
AMALUNGISELELO AVUMELA UKUTHATHA INXAXHEBA KWISISEKO SEMIGAQO-NKQUBO KWAKUNYE NOKWENZIWA KWEMISEBENZI ICANDELO 14 (g)
Kwiimeko ezininzi uwiso-mthetho luchaza iinkqubo ezilandelwayo zokwenza imicimbi yaziwe.
IZILUNGISO EZIKHOYO NGOKUNXULUMENE NEMITHETHO OKANYE UKUNGAPHUMELELI KOMTHETHO ICANDELO 14 (h) Uwiso-mthetho olusebenzayo kwiSebe lunganikeza uhlaziyo lwangaphakathi okanye inkqubo yesibheno. Xa inokuthi le nkqubo ipheliswe, okanye kungabikho malungiselelo awenziweyo kwinkqubo enjalo, kungaqhagamshelwana nenkundla ukuze kufumaneke umyalelo ofanelekileyo.
