UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?
Umbuzo: Umntwana wam, ominyaka mihlanu ubudala, sele iqalile ukungena, uqale kutsha nje ukuhamba isikolo sokudlala. Ndive lukhulu ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo, eyokugqibela ke kukuba abantwana bosuleleka mihla le. Athini ke amathuba okosuleleka komntwana wam kwisikolo sokudlala?
Impendulo: Amaxesha amaninzi intsholongwane kaGawulayo noGawulayo zisoloko zithatyathwa njengomcimbi ochaphazela okanye ohlupha abantu abadala kuphela. Kwisithuba seshumi leminyaka elidlulileyo, abantwana bathe nabo bawujonga lo mcimbi wentsholongwaen kaGawulayo noGawulayo, hayi kuphela kuba ubachaphazela ngqo lo mba koko njengabo basemngciphekweni wokosuleleka.
Ukwehlisa uloyiko lwakho, kuyanyanzzeleka ke ukuba ukukuchazela ukuba owona mngcipheko wokosuleleka komntwana kuxa engekabelekwa. Oku kuthetha ukuba ngexesga esakhulelwe okanye ngexesha lokuya kubeleka, likho ithuba lokuba umama ophila nentsholongwane kaGawulayo ayidlulisele kusana lwakhe. Ezinye izifundo ke zifumanise ukuba abantwana bakwasemngciphekweni wokosuleleka yintsholongwane kaGawulayo naxa befumana isondlo sobisi lwebele kumama ophila nentsholongwane kaGawulayo. Ezinye iindlela zokosuleleka komntwana yintsholongwane kaGawulayo kuxa umntwana ethi afumane ukuphathwa gadalala ngokwesondo kwanokunonophela abantu abaphila nale ntsholongwane (oku kwenzeka ingakumbi kubantwana abasele bekhulile).
Usenokuba mhlawumbi ngenxa yokwanda kwabantwana abaphila nentsholongwane kaGawulayo, abo babizwa njengabaphila ixesha elide. Aba ke ngabantwana abathi bosulelwa ngoonina ngexesha oonina besakhulelwe okanye ngexesga oonina babebeleka ze baphila nale ntsholongwane iminyaka emininzi ngaphambi kokuba ibagulise badodobaliswe nazizifo.
Aba ngabantwana abaphila nentsholongwane kaGawulayo ze bahlale besempilweni ixesha elide kunabanye ze abanye bafikelele nasebudaleni. Aba bantwana bayakwazi ukwenza izinto ezininzi ezenziwa ngabantwana abangenayo bona le ntsholongwane, umzekelo, ukuhamba isikolo, ukuba nezihlobo, ukudlala imidlalo, njalo-njalo.
Bakho ke nabo bangaphili xesha lide neli sifo. Aba ke ngabantwana abaphila nentsholongwane kaGawulayo nabo abathe bahlangana nale ntsholongwane koonina ngethuba lokukhulelwa nangexesha lokubeleka, kodwa ke ngenxa yamajoni omzimba abulaleke kakhulu, bathi bagule emva kokuba bebelekiwe. Kwakunyaka wokuqala bezelwe bathi bagule kakhulu yaye amaxesha amaninzi aba bantwana baphila bafikelele kwiminyaka emihlanu kuphela. Ngale minyaka imbalwa bephila, ngenxa yempilo enkenenkene, aba bantwana badinga ukunyamekelwa nenkathalelo eninzi, yaye amaxesha amaninzi abakwazi ukuzikhulela ngokukhululekileyo njengabanye abantwana abalingana nabo. Aba bantwana ke amaxesha amaninzi abakwazi kuya esikolweni sokudlala.
Noxa kunjalo ke oku, kubalulekile ukuyikhankanya into yokuba nakuba abantwana aba bethanda nje ukuzibandakanya kwimidlalo engabonzakalisa ngamanye amaxesha, amathuba okosuleleka xa bedlala mancinci kakhulu.
Ukuzibandakanya kwintshukumo yokwabelana ngesondo ungazikhuselanga
Ukusetyenziswa kweziyobisi ezifakwa emzimbeni ngeenaliti ezithi zihlatywe ezimbeni, ukusetyenziswa kweenaliti ezinegazi okanye incindi yomzimba enale ntsholongwane
Ukosuleleka kosana ngexesha lokukhulelwa kukanina okanye ngexesha lokubeleka kukanina (njengoko kuchaziwe ngentla apha)
Ezi ntshukumo zingentla apha zibonakala ngathi ziintshukumo zezabadala okanye zibandakanya bona.
Eyona nto ke kodwa kukufikelela kwigazi, njengoko ke le incindi yomzimba iyeyona ihlalwa kakhulu yintsholongwane kaGawulayo.
Abantwana, ngenxa yokuqava, basenokuba bahlutshwa ngumhlobo wabo ozonzakalisileyo ze wopha, kodwa ke bayakoyika ukuphatha igazi. Ukubona igazi emntwaneni koyikisa kakhulu yaye uzama ngandlela zonke ukuzigcina kude nalo.
Nalapho ke, njengokuba sibafundisa abantwana bethu ezinye izinto ezibalulekileyo, ezifana nedilezi zamakwabo, iinombolo zeminxeba, indlela yokuwela umgaqo, ukuze babe nokukhuseleka, kukwafuneka sibafundisile ukuba bangazikhusela njani na kwintsholongwane kaGawulayo. Kakade, njengazo zonke izint ezinobuzaza esizifundisa abantwana bethu, imfundo ngentsholongwane kaGawulayo kufuneka ijonge kakhulu ubudala bomntwana lowo.
Kuya kulunga ke ukuba abantwana bethu sibafundise xa befika kwixesha lokuya esikolweni sokudlala, ngezinto amabazenze xa bebona igazi. Enye yezona nto zincumisayo ke kukuba izikolo ezininzi zifundisa oku kulandelayo:
Musa ukuliphatha igazi
Kuyothusa ke kodwa ukuba iba ngulo mntwana uphila nale ntsholongwane kaGawulayo kunalo ungaphili nayo oba semngciphekweni wokonzakala nangakumbi ngenxa yokuphinda osuleleke. Izikolo zokudlala zidla ngokuba ziindawo ezinamagciwane amaninzi. Amajoni omzimba womntwana ophila nentsholongwane kaGawulayo ankenenkene ambeka emngciphekweni wokugula kakhulu ngenxa yokufunyanwa ligciwane amajoni omzimba womntwana ongenayo le ntsholongwane anokulilwa lula.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu
Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
