VHIKI RO HOXA XANDLA RA VAAKATIKO 9 - 15 HUKURI
 [mahungu ya nkoka]
Vhiki ro Hoxa Xandla ra Vaakatiko i ndlela yo antswisa nkanerisano na nhlangano exikarhi ka mfumo na vanhu. Ri nyika mfumo xivandla xa ku burisana hi Nongonoko wa Magoza na nhluvuko lowu endliwaka. Ri yisa emahlweni ku hoxa xandla na vutirhisani exikarhi ka vaakatiko na mfumo.
Vhiki ro Hoxa Xandla ra Vaakatiko ri nyiketa mfumo xivandla xa ku hlangana na vaakatiko, ku tihlamulela eka mphakelo wa nongonoko wa magoza.
Nhlangano wo kongoma exikarhi ka swiyenge swinharhu swa mfumo (rixaka, swifundzankulu na miganga) na vaakatiko swi tiyisisa leswaku mfumo wu khumbhana ni vanhu va wona.
Eka vhiki leri vaakatiko na mfumo va ta hlangana hi ndlela ya tinhlengeletano tanihi tikomiti ta tiwadi, na minhlengeletano ya swiyenge ku vulavula hi mintlhontlho na ku avelana swintshunxo.
Ntshikelelo wu ta va eka ku tiyisisa vaakatiko tanihi vatumbuluxi kuloni va swintshunxo, va seketeriwa hi mfumo lowu gingirikaka.
Nomboro ya Hofisi ya Phuresidente yi nghenisile tindlela tin’wana ta ku antswisa vutihlanganisi exikarhi ka mfumo na vanhu, na ku hatlisisa mphakelo wa vukorhokeri.
Hi lulamisa mintlhontlho leyi nga hlawuriwa hi minhlangano yin’wana yo hambanahambana na mindzavisiso.
Hi endle nhluvuko wa nkoka ku tlula 15 wa malembe ya ntshunxeko lawa hundzeke, mintlhontlho ya ha ri kona.
Tiphesente ta mindyangu leyi amukelaka mati ti engetelekile ku suka eka 
61.7% hi 1994 ku fika eka 91.8% hi Nyenyankulu 2009, swo tala swi fanele swi endliwa ku ngetelela vukorhokeri eka vanhu lava nga salela endzhaku.
Hi le kusuhi na ku fikelela xikongomelo xa hina xa ku herisa sisiteme ya swihambukelo swa mabakiti eka tindhawu to lulama ta vaaki, nkarhi wa mfikelelo lowu kongomiweke hi misava hinkwawo i 2014.
Ha vilela hi nhlayo ya le henhla ya mpfumaleko wa ntirho, vusweti, nhlayiso wa rihanyo wo kayivela na nhluvuko wa le hansi, ngopfungopfu ematikoxikaya na tindhawu ta mikhukhu.
A hi tirhiseni tinhlengeletano leti ku hlangana na vayimeri va vaakatiko na ku va sivela ku onha nhundzhu na swithirhisiwa leswi va pfunaka.
Ha vilela hi vukorhokeri byo hlwela lebyi hi nga byi tshembisa vaakatiko; ha swi tiva leswaku loko hi tirhisana hi vutirihisani bya nkoka hi nga endla swo tala hi xihatla. 
“Hi ku tirhisana, hi nga endla swo tala”
