Xikombelo xa xiwundlo
Hi na vuhlayisi Hi va kwala Hi tirhela vanhu
Vutirheli bya vanhu
Vutirheli eka minhlangano
Vutirheli eka vanhu va le handle ka tiko
Xikombelo xa xiwundlo
Ku hakela mali ya xiwundlo
Ndlela ya ku cinca ntsengo wa xiwundlo
Leswi ku nga langiwaku eka swona
Printa tluka leri
Ku rhumela e-mail ya tluka leri
Ku ngetela eka leswi rhandziwaku
Ku ri hoxela tani hi tluka ra le kaya
Tihlanganise na hina
Mepe wa ndzhawu
Ekaya
Vutirheli bya vanhu
Ku va mutswari
Ku hlayisiwa
Xikombelo xa xiwundlo
Xikombelo xa xiwundlo
Nhlamuselo
Magoza lama faneleke ku landzeleriwa
Milawu leyi tirhisiwaku
Matirhelo na nkarhi wa ku endliwa ka ntirho
Mali leyi hakeriwaku
Tifomu leti tifaneleke ku tatiwa
Vuxokoxoko bya ku tihlanganisa
Nhlamuselo
Xiwundlo (maintenance) i xiboho xa ku wundla munhu wun'wana, xikombiso, n'wana, ku n'wi wundla hi yindlu, swakudya, swambalo, dyondzo na nhlayiso wa rihanyu, kumbe hi tindlela tin'wana leti faneleke ku n'wi pfuneta hi swilo leswi swa nkoka. Ntirho lowu wo boha hi nawu wa ku hlayisa wu vuriwa 'the duty to maintain' (xiboho xa ku hlayisa) kumbe 'the duty to support'.
I mani loyi a faneleke ku wundla?
Ntirho wa xiboho xo wundla (duty to maintain) wu suseriwa eka xiseketelo xa vuxaka bya ngati, adopxini kumbe leswaku vanhu va tekanile.
N'wana u fanele ku sapotiwa kumbe ku wundliwa hi:
hi vatswari va yena, hambi va tekanile, ku tshama swin'we, ku hambana kumbe ku divhosana, ku katsa vatswari lava va nga adopta n'wana; na/kumbe vakokwana wa yena, hambi vatswari va n'wana a va tekanile kumbe a va nga tekanangi. kambe, leswi swa hambana hi ku ya hi mhaka na mhaka.
Ntirho wa ku sapota xirho xa ndyangu a xi le ka n'wana ntsena. Xirho xin'wana na xin'wana xa ndyangu, hambi xi na malembe mangani, xi nga kombela xirho xin'wana xa ndyangu ku xi sapota kumbe ku xi hlayisa, kambe ehansi ka swiyimo leswi landzaku:
Loko xirho xa ndyangu lexi xi kleyimaku sapoto xi nga koti ku tihlayisa
Loko xirho xa ndyangu lexi ku laviwaku sapoto eka xona xi swikota hi swa timali ku wundla.
Xana hi tihi tiekspense (ntirhiso-mali) lowu wu nga kleyimiwaku?
U nga lava ku sapotiwa loku swi fanerile na swona ku endlela ku wundla n'wana kumbe munhu wun'wana loyi a nga na mfanelo yo wundliwa hi vutshamo lebyinene na nkuriso. Leswi swi katsa ku wundla hi swilo swo fana na swakudya, swambalo, vutshamo na ku hakelela dyondzo leyi faneleke. Khoto yi nga lerisa leswaku tatana wa n'wana a va na xiavo eka ku hakela mali ya xiwundlo ku sukela eka nkarhi lowu n'wana a nga velekiwa hi wona ku fikela sweswi, laha ku nga nyiketiwa kona xileriso xa khoto xo wundla. Khoto yi nga nyiketa xileriso xa khoto xa ku hakelela nhlayiso wa rihanyu, kumbe xileriso xa leswaku n'wana a rejistariwa eka xikimu xa nhlayiso wa rihanyu (medical scheme) eka wun'wana wa vatswari loko a ha ri ntsongo. Ku endlela leswaku khoto yi nyiketa xileriso xa xiwundlo xa kahle lexinene, vatswari hi vambirhi va fanele ku nyiketa vumbhoni bya tiekspense (ntirhiso-mali) ta vona.
Mianakanyo ya wena hi matikhomelo ya mutswari wun'wana a yi khumbanangi na mfanelo ya n'wana ya ku hlayisiwa. Wa ha ri na xiboho xa ku wundla, hambi loko mutswari wun'wana a tekiwile/tekile nakambe a ri na vuxaka bya ku rhandzana na munhu wun'wana hambi loko mutswari wun'wana a nga ku pfumeleli ku vona vana hambi loko mutswari wun'wana a kuma vana van'wana ka ndzhaku.
Xiboho xa wena xa ku hakelela xiwundlo na mfanelo ya wena yo vona vana i swilo swimbirhi swo hambana, na swona a swi na ku xakelana. Nakambe, vana va wun'wana exikarhi ka n'wina a va na khumbi xiboho xa wena xa ku sapota. Kambe, ntsengo wa xiwundlo lowu wu faneleke ku hakeriwa wu nga cinciwa hi khoto loko wun'wana exikarhi ka n'wina a yisa xikombelo xa ku cinca ntsengo lowu
Ku kuma vutivi byo enta, nghena eka website ya Ndzawulo ya Vululami na Nhluvukiso wa Vumbiwa
Magoza lama faneleke ku landzeleriwa
Endla xikombelo xa xiwundlo eka khoto ya majistarata eka distriki leyi u tshamaku eka yona.
Loko u kanakana, khoto ya le kusuhani yi ta ku hlamusela leswaku u nga endla xikombelo eka khoto yihi.
Na le henhla ka fomo leyi nga tatiwa, nghenisa vumbhoni bya muholo wa wena wa n'hweti na n'hweti na ntirhiso mali (tiekspense) to fana na swilipi swa ku xava swakudya, gezi na/kumbe ku hakelela rhente.
Khoto yi ta veka siku leri wena na munhu loyi a hlamulaku (respondent) (munhu loyi u lavaku leswaku a hakela mali ya xiwundlo) mi nga ta ya hi rona ekhoto.
Muofisara wa swiwundlo na mulavisisi (investigator) u ta endla ndzavisiso hi kleyimi ya wena no kambela xiyimo xa wena.
Khoto yi ta rhumela tisamanisi (papila ra xileriso xa leswaku munhu a ta ekhoto) eka munhu loyi a hlamulaku (respondent) ku humelela ekhoto hi siku ro karhi ku vulavurisana hi mhaka leyi.
Muanguri a nga pfumela ku hakela xiwundlo tani hi laha xi nga komberiwa, kumbe a kanetana na mhaka leyi ekhoto.
Loko munhu a pfumela ku hakela xiwundlo, majistarata u ta kambela tidokumende leti faneleke. Kutani u ta humesa xileriso (order), na swona a nga teka xiboho xo endla sweswo handle ko rhanga a lava leswaku matlhelo lama mambirhi ma ta ekhoto.
Loko munhu loyi faneleke a hekal xiwundlo a nga pfumeri ku humesiwa xileriso xa xiwundlo, u fanele ku ya ekhoto, laha ku nga ta humesiwa vumbhon hi matlhelo hi mambirhi na timbhoni ta wona.
Loko khoto yi kuma leswaku munhu u fanele ku hakela xiwundlo, xi nga humesa xileriso (order) xa ntsengo lowu faneleke wu hakeriwa wa xiwundlo. Khoto yi ta tlhela yi veka na xana xiwundlo xi ta hakeriwa rini na swona njhani.
Ndlela ya mahakelelo
Khoto yi nga humesa xileriso xa xiwundlo xa mali leyi yi faneleke ku hakeriwa hi yin'wana ya tindlela leti landzaku:
Eka hofisi ya majistarata kumbe eka yin'wana na yin'wana ya tihofisi ta mfumo leti nga vekeriwa xikongomelo lexi.
Eka akhawunti ya bangi kumbe building society leyi yi nga vekiwa hi munhu loyi a khumbekaku.
Ku nyiketiwa kunene ka munhu loyi a faneleke ku kuma mali.
Hi ndlela leyi yi nga vekiwa hi xileriso lexi xi kombelaku muthori wa munhu loyi a faneleke ku hakela xiwundlo leswaku muthori a koka mali leyi eka muholo wa yena, hi ku landza nawu wa swiwundlo wa Maintenance Act of 1998.
Milawu leyi tirhisiwaku
Matirhelo na nkarhi wa ku endliwa ka ntirho
U ta khomiwa hi ndlela yo ringana, ya vumunhu na nxiximo.
Swivilelo swi ta khomiwa hi ndlela ya xihatla hi laha swi nga kotekaku hi kona.
A ku na nkarhi lowu nga vekeriwa vutirheli lebyi. Fambiselo hinkwaro, ku sukela eka ku endla xikombelo ku fikela eka ku amukela mali ya xiwundlo, ri nga teka mavhiki yo hlayanyana, swi ta ya hi ku tirhisana ka vanhu lava va khumbekaku.
Timbhoni leti nga ta ta ku ta yingisela mhaka, ku katsa munhu loyi a koxaku ku wundliwa, va na mfanelo yo kuma mpfuneto lowu nga vekiwa (prescribed subsistence) na mali yo famba. Kambe, khoti yi ta teka xiboho hi ku vona ka yona xa leswaku xana mpfuneto wolowo wa alawensi wu ta hakeriwa eka munhu loyi a koxiwaku ku hakela xiwundlo.
Munhu loyi a koxaku ku hakeriwa xiwundlo u fanele ku endla xikombelo eka muofisara wa swiwundlo (maintenance officer) xa ku hakeriwa ka mali ya timbhoni (witness fees).
Mali leyi hakeriwaku
Tifomu leti tifaneleke ku tatiwa
 (Xileriso xa xiwundlo hi ku landza xiyenge 16 xa nawu wa swiwundlo)
(Mpfumelo na xileriso xa xiwundlo hi ku landza xiyenge 17 xi hlayiwa hi ku fambisana na xiyenge 16 xa nawu wa swiwundlo)
 (Ku humeseriwa xileriso hambi u nga ri kona na Nothisi hi ku landza xiyenge 18 xi hlayiwa hi ku fambisana na xiyenge 16 xa nawu wa swiwundlo)
(Xikombelo xa ku cinciwa/Ku vekele etlhelo xileriso lexi nga humesiwa hikuva u nga ri kona hi ku landza xiyenge 19 xa nawu wa swiwundlo)
 (Nothisi hi ku landza xiyenge 19 xa nawu wa swiwundlo)
(Xikombelo xa ku vekele etlhelo xileriso xa ku tekiwa ka mpahla ya munhu hi ku landza xiyenge 27 xa nawu wa swiwundlo)
Act, 1998 (Xikombelo xa ku hayekiwa, ku cinciwa kumbe ku yimisiwa ka xileriso xa ku tekiwa ka mpahla hi ku landza xiyenge 28 xa nawu wa swiwundlo)
(Nothisi hi ku landza xiyenge 29 xa nawu wa swiwundlo)
Act, 1998 (Xikombelo xa ku hayekiwa, ku cinciwa kumbe ku yimisiwa ka xileriso xa ku tekiwa ka mpahla hi ku landza xiyenge 30 xa nawu wa swiwundlo)
(Xivilelo hi ku tsandzeka ka munhu ku landzelela xileriso xa xiwundlo hi ku landza xiyenge 31 xa nawu wa swiwundlo)
Khumbana na Hofisi ya Majistarata ya le kusuhani, Khoto ya Swiwundlo, Khoto ya mindyangu kumbe Muchuchisi wa swa milandzu ya swiwundlo kumbe Muofisara wa vulavisisi hi timhaka ta swiwundlo.
Vuxokoxoko bya ku tihlanganisa
Xifundzhankulu:
Dorobankulu/doroba
Riqingo:
Fekisi:
Adrese ya ndzhawu:
Adrese ya poso:
Xifundzhankulu:
Dorobankulu/doroba
Riqingo:
Fekisi:
Adrese ya ndzhawu:
Adrese ya poso:
Hi kombela u langa xin'we:
Tihlanganise na hina
Mepe wa ndzhawu
Swipimelo swa mafambiselo na swiyimo
