

Vutirheli byo hlenga vanhu va vatsoniwa

Nhlamuselo
Magoza lama faneleke ku landzeleriwa
Milawu leyi tirhisiwaku
Matirhelo na nkarhi wa ku endliwa ka ntirho
Mali leyi hakeriwaku
Tifomu leti tifaneleke ku tatiwa
Vuxokoxoko bya ku tihlanganisa

Nhlamuselo

Vutirheli byo hlenga  byi nyiketiwa vanhu va vatsoniwa ku va pfuneta ku fikelela no kota ku ya emahlweni no kota ku tihanyela hi ku tiyimela. Ku na swiyenge swa mune swa ku hlenga vatsoniwa leswi swi langutaneke na swiyenge swo hambana swa vutsoniwa, leswi ku nga:

Vutirheli bya xiyenge xo sungula 
Vutirheli bya xiyenge xa vumbirhi 
Vutirheli bya xiyenge xa le henhla 
Vutirheli bya xipeceli na bya le henhla-henhla 

Vutirheli bya xiyenge xo sungula, i bya ku sivela lebyi akaku ku tiyimela na vuswikoti bya klayente. Leswi swi katsa switsundzuxo no hlengiwa ka rihanyu , vutirheli bya le kaya , mintlawa ya nseketelo na minongonoko yo tipfuneta, na minongonoko ya mapfhumba yo endla vanhu va twisisa no va dyondzisa.

Vutirheli bya xiyenge xa vumbirhi  i bya ku pfuneta emasungulweni  lebyi byi katsaku tindzhawu ta mintirho yo sirhelela , nhlayiso wa masiku na nhlikanhu, vutirheli byo lulamisa swirho swa miri , vutirheli byo pfuneta hi mintirho yo tiendlela timali eka vatsoniwa, na tiprojeke to hunguta vusweti, ku hluvukisiwa ka vana lavatsongo, na na vutirheli byo wisa eka nkarhi wo tika kumbe wo nonon'hwa .

Vutirheli bya xiyenge xa le henhla i vutirheli bya nawu lebyi yi katsaku tifasiliti na tindzhawu to tshama ta nhlayiso wa vatsoniwa, ku hlayisiwa hi van'wana vanhu lava va nga ri ku vatswari vo veleka , na vutirheli bya adopxini, na ku pfuxeta hi vuntshwa  na bya nhlayiso wa le ndzhaku ka nkarhi.

Vutirheli bya xipeceli na bya le henhla-henhla, byo fana na ku dyondzisa hi ku kombisa na ku pfuneta hi matimba, pholisi na minongonoko ya nhluvuko na rhiseche.

Ku kuma vutivi byo enta, nghena eka website ya Ndzawulo ya Nhluvuko wa Vanhu

Top

Magoza lama faneleke ku landzeleriwa

Endzela senthara ya le kusuhani ya xiyenge xo sungula xa ta rihanyu kumbe kliniki ku ya kambela, na swona u ta rhumeriwa eka ndzhawu yo hlenga exibedlhela, kumbe eka ndzhawu ya vuhlengi ya xipeceli kumbe ya xiyenge xa vumbirhi na xa le henhla-henhla.

Top

Milawu leyi tirhisiwaku

Constitution of the Republic of South Africa, 1996  
Integrated National Disability Strategy White Paper, November 1997 
, 2000  Nawu wo promota no sivela ku khomiwa ka vatsoniwa hi xihlawuhlawu)
Aged Persons Act  
, 1992  
Mental Health Care Act 2002  )

Top

Matirhelo na nkarhi wa ku endliwa ka ntirho

Swi nga teka tin'hweti tinharhu ku langutana na xikombelo. Eka swiyimo swin'wana vanhu va nghenisiwa eka nongonoko wo rindzela tin'hweti ta ntsevu .

Top

Mali leyi hakeriwaku

Eka swiyimo swin'wana, 75% wa mali ya mpfuneto wa vutsoniwa wu tekiwa tani hi xiyenge xa ntirhiso-mali  leyi lavekaku. Timali tin'wana leti lavekaku ti vekiwa hi tifasiliti to hambana hambana. Tifasiliti tin'wana ti pima timali leti lavekaku hi ku landza leswi ndyangu wu nga kotaku swona. Timali hinkwato leti lavekaku ta hambana eka swifundzhankulu  to hambana.

Top

Tifomu leti tifaneleke ku tatiwa

Senthara ya vuhlengi kumbe senthara ya xiyenge xo sungula xa rihanyu, yi veka tifomo leti faneleke ku tatiwa.

Top

Vuxokoxoko bya ku tihlanganisa


