Vutirheli bya Vamasipala bya Mahala
Hi na vuhlayisi Hi va kwala Hi tirhela vanhu
Vutirheli bya vanhu
Vutirheli eka minhlangano
Vutirheli eka vanhu va le handle ka tiko
Xikombelo xa mali ya mpfuneto eka masocha ya tinyi
Xikombelo xa xipfuneto xa mali eka vo ka va nga ko
Xikombelo xa mali ya mpfuneto yo wundla nwana
Xikombelo xa xipfuneto xa mali ya nwana wo hlayisi
Xikombelo xa mpecheni ya vudyuhari
Xikombelo xa mpfuneto eka mhangu ha xihatla eka va
Xikombelo xa Vutirheli bya vanhu eka Matiko ya Mis
Vutirheli byo hlenga vanhu va vatsoniwa
Xikombelo xa leswaku mali ya mpfuneto yi nghenisiw
Xikombelo xa xipfuneto xa mali eka vutsoniwa bya m
Vutirheli bya nhlayiso wa vadyuhari vo vabya
Vutirheli byo seketela mindyangu
Xikombelo xa ku katsiwa eka Nongonoko wo pfuneta h
Xikombelo xa mali ya xipfuneto xinwana
Ku ongoriwa no hlengiwa eka ku tirhisa swidzidziha
Xikombelo xa ku amukeriwa eka ndzhawu ekaya ro tsh
Xikombelo xa mali ya mpfuneto granti hi ku landza
Vutirheli hi vuhlayiseki bya swakudya
Ku hakela na kambe mali ya mpfuneto eka vanhu
Xikombelo na kambe xa mpfuneto wa mfumo lowu wu ng
Ku vika vukungundzwana hi timali ta mfumo ta swipf
Ku langa munhu leswaku a amukelela muamukeri wunwa
Xikombelo xa mpfuneto wa mfumo subsidy eka ndzhawu
Vutirheli bya Vamasipala bya Mahala
Leswi ku nga langiwaku eka swona
Printa tluka leri
Ku rhumela e-mail ya tluka leri
Ku ngetela eka leswi rhandziwaku
Ku ri hoxela tani hi tluka ra le kaya
Tihlanganise na hina
Mepe wa ndzhawu
Ekaya
Vutirheli bya vanhu
Swipfuneto eka vanhu
Vutirheli bya swipfuneto eka vanhu
Vutirheli bya Vamasipala bya Mahala
Vutirheli bya vamasipala bya mahalai
Nhlamuselo
Magoza lama faneleke ku landzeleriwa
Milawu leyi tirhisiwaku
Matirhelo na nkarhi wa ku endliwa ka ntirho
Mali leyi hakeriwaku
Tifomu leti tifaneleke ku tatiwa
Vuxokoxoko bya ku tihlanganisa
Nhlamuselo
Vutirheli bya mahala bya masipala i vutirheli lebyi byi nyikiwaku handle ko hakela, byi nyiketiwa hi Mfumo eka vanhu va vusweti. Vutirheli lebyi byi katsa mati, gezi, swiyindlwana swa le mahosi (sanitation) na ku susiwa ka mathyaka. Vutirheli lebyi byi nyiketiwa hi masipala no katsa ntsengo wo karhi wa gezi, mati na swiyindlwana swa le mahosi, hi ndlela leyi ringaneke ku langutana na swilaveko swa nkoka swa miti ya vusweti. Kambe, tipholisi ta ku langutana na ku pfunetiwa hi swiyindlwana swa le mahosi na ku susuwa ka mathyaka ya ha ta hetisiwa hi mindzawulo leyi faneleke leyi ku nga Ndzawulo ya ta Mati na Swihlahla (Department of Water Affairs and Forestry - DWAF) na Ndzawulo ya swa Mbango na Vupfhumba (Department of Environmental Affairs and Tourism - DEAT).
Mati ya mpimo wa nkoka ya mahala
Mati ya mpimo wa nkoka ya mahala ya ringana ntsengo wa 6 kl (6 000 l) ya mati hi n'hweti eka muti. Ntsengo lowu wa mati wu nga ha hambana eka mimasipala yo hambana, na swona u fanele ku khumbana na masipala wa ka n'wina ku kuma vutivi hi vutirheli bya mati ya mahala lebyi va nyiketaku hi wona. U fanele ku hakelela mati ya mpimo wo tlula lowu wu nyiketiwaku mahala.
Gezi ra mpimo wo sungula ra mahala
Mpimo wa gezi wo sungula wa mahala i 50kWh eka muti na muti hi n'hweti eka fambiselo ra ntamu wa grid grid-energy system leyi yi tlhomeriwaku hi nongonoko wa national electrification programme nongonoko wa ku hoxeriwa ka gezi etikweni. Nongonoko lowu wa gezi wu ringanele ku lumeka timboni, ku virisa mati hi ketlele, ku ayina na ku kota ku languta TV na ntima na yo basa na ku yingisela radiyo.
Vatirhisi lava va nga na gezi ra timitara leti tihakeleriwaku emahlweni ka ntirhiso (pre-paid electricity meters) loko ku tirhisiwe mpimo wo tlula wa gezi ra mahala. Vatirhisi va gezi hi ndlela ya ntolovelo kumbe ti-credit meters, va nga ka va nga voni hi ku olova loko va tirhise hinkwato tiyuniti ta vona. Va ta hakerisiwa mali ya le henhla ekuheleni ka n'hweti yin'wana na yin'wana
Vatirhisi lava va nga ri ku na gezi ra ntamu wa gridi (grid energy electrification) va nga nyiketiwa gezi leri ri nga ri ku ra ntamu wa grid hi vamasipala va vona. U fanele ku khumbana na masipala wa wena ku kuma vutivi hi tinxaka tin'wana ta gezi leti nyiketiwaku.
Leswaku gezi na mati swi tlhomeriwa endlwini ya wena kumbe eka bindzu ra wena, u fanele ku khumbana na masipala wa ndzhawu ya ka n'wina loko u ri na yindlu leyintshwa kumbe bindzu lerintshwa.
Swiyindlwana swa le mahosi swa mahala
Mfumo a wu si singula nongonoko wa swiyindlwana swa le mahosi swa mahala. Ndzawulo wa ta Mati wu le ku endleni kungu makongomana na ku nyiketa swiyindlwana swa le mahosi swa mahala. Loko se kungu ri hetisekile, va mimfumo ya tindzhawu (miganga) lava va nyiketaku vutirheli bya swiyindlwana swa le mahosi, va ta nyiketa hi vutirheli lebyi.
Ku susiwa ka mathyaka mahala
Mfumo a wu si singula nongonoko wa ku susiwa ka mathyaka mahala. Ndzawulo wa ta Mbango na Vupfhumba wu le ku endlini ka kungu makongomana na ku nyiketa vutirheli bya ku susiwa ka mathyaka mahala. Loko se kungu ri hetisekile, va mimfumo ya tindzhawu (miganga) lava va nyiketaku vutirheli bya ku susa mathyaka mahala, va ta nyiketa hi vutirheli lebyi.
Ku hekelala vutirheli bya masipala
Ku na tindlela timbirhi to hakelela vutirheli bya masipala:
Tiakhawunti ta ku sungula u hakela (prepaid account) byi vula leswaku u xava tiyuniti (kWh/kl) hi mali ya wena, na swona u nga tirhisa ntsena ntsengo wa tiyuniti leti u nga tixava. Loko se u tirhise tiyuniti hinkwato, na swona u lava tin'wana, u fanele ku xava tin'wana.
Tiakhawunti ta ku nyiketiwa bili tiendla leswaku u kota ku tirhisa ntsengo wun'wana na wun'wana wa gezi kumbe mati. Masipala wa wena u ta ku rhumela xitatimende xa akhawunti hi n'hweti na n'hweti, ku kombisa gezi kumbe mati lama u nga ma tirhisa na mali leyi u faneleke ku yi hakela.
Ehenhla
Magoza lama faneleke ku landzeleriwa
Khumbana na tihofisi ta masipala wa ka n'wina.
Famba na tidokumende leti landzaku:
o khopi leyi nga tiyisiwa hi va nawu (certified) ya dokumende ya vutitivisi (ID)
o vumbhoni bya laha u tshamaku kona kumbe mpahla ya bindzu leri u tirhelaku eka rona
Tata fomo ya xikombelo.
Hakela mali leyi yi faneleke ku hakeriwa.
Ehenhla
Milawu leyi tirhisiwaku
Tidokumende leti ti nyiketiwa hi fomati ya PDF. Ku pfula tidokumende ta PDF, u fanele ku va na na Adobe Acrobat Reader 4 kumbe ya xiyenge xa le henhla eka khompyutara ya wena.
Ehenhla
Matirhelo na nkarhi wa ku endliwa ka ntirho
Ku langutana na xikombelo xa wena swi sungula hi siku leri u nghenisaku hi rona xikombelo eka ku seketela vanhu va vusweti (vutirheli bya mpimo wo sungula wa mahala). Xikombelo xa wena xi ta kamberiwa no tekiwa xiboho hi xona, ku vona loko u khwalifaya (u fanerile) ku kuma vutirheli bya mahala (lebyi nyiketiwaku vanhu va vusweti) kumbe u nga fanelangi. Hi ku ya yi mafambiselo ya masipala, u ta tsarisiwa eka fambiselo ra vutirheli bya mahala leri vuriwaku Free Basic Services (FBS) na ku nyiketiwa xikweletu kumbe nseketelo lowu faneleke hi ku ya hi laha swi faneleke.
Ehenhla
Mali leyi hakeriwaku
Mati: Mati ya mpimo wo sungula ya 6 000 wa tilitara hi muti hi n'hweti ya nyiketiwa mahala, man'wana ehnhla ka lama ya hakerisiwa hi tirheyiti ta masipala.
Ehenhla
Tifomu leti tifaneleke ku tatiwa
Tifomo ta vanhu va vussweti (A ti kona eka inthanete - online) Vamasipala vanyingi va na tifomo ta xikombelo. Vutisa masipala wa ka n'wina hi xikombelo xa vanhu va vusweti.
Ehenhla
Vuxokoxoko bya ku tihlanganisa
Yi hetelele ku kamberiwa hi :
Tihlanganise na hina
Mepe wa ndzhawu
Swipimelo swa mafambiselo na swiyimo
