﻿
Kubika kuhlukunyetwa kwebantfu labadzala
Inchazelo
Tinyatselo lekumele tilandzelwe
Imitsetfo lesebentako
Emazinga ekusebenta nesikhatsi
Tindleko
Emafomu lagcwaliswako
Imininingwane yekutsintsana

Inchazelo

Lolusito luchaza kutsi ungatitsatsa njani tinyatselo nobe ucale inchubo yekuvimba nobe kuvikela kuhlukunyetwa kwebantfu labadzala. Kunetinhlobo letehlukene tekuhlukunyetwa, bantfu labadzala lababa bahlukunyetwa bato. Nguleti:

Kuhlukunyetwa ngekwemtimba: Nanobe ngukuphi kwenta lokuholela ekulimaleni nobe kufa kwemuntfu lomdzala ngekusetjentiswa kwetindlela letitsintsa ngekwemtimba. Sibonelo, kubashaya ngemphama, kubashaya, kubafuca, kubabamba kabuhlungu, kubasika, nekusebentisa kwananobe nguyiphi ikhemikhali nobe kubavimbela, kubanatsisa umuntsi longasiwo nobe ngalokwecile nobe ngukuphi kwenta lokubangela kulimala, kungaphatseki kahle emtimbeni,kusebentisa imitsi nobe tidzakamiva ngalokwecile nobe kufa.
Kuhlukunyetwa ngetemacansi: Nanobe ngukuphi kwenta lokuholela ekusebentiseni budlabha umuntfu lomdzala, ngetinhloso tekutijabulisa ngetemacansi ngaphandle kwelwati lwakhe loluphelele, kuvisisa nekuvuma.
Kuhlukubetwa ngekwengcondvo, emoyeni nangekukhulunyelwa emagama labuhlungu nekutsetsiswa  kumuntfu lomdzala, lokuholela ekulimaleni nobe ekubeni butsakatsaka bekusebenta kwengcondvo/nobe kwemoya. Sibonelo, kungemukelwa, kushiywa yedvwana nobe kucindzeteleka, kunganikwa lutsandvo nekungakhutsatwa kukhula ngekwengcondvo.
Kuhlukunyetwa nobe kusetjentiswa budlabha kwetimali: Kusetjentiswa ngalokungekho emtsetfweni nobe kukhwabanisa timali tetibonelelo talabadzala, imphahla, emagugu, imphahla nobe imali, ngaphandle kwemvumo yabo nobe kuvisisa ngalokuphelele nobe ngekwati imiphumela yaloko, nobe ngekucindzetelwa.
Kunganakekeli: Kunganiketi nobe kugodla kunakekela netidzingo letisisekelo letidzingeka ekuphileni kahle ngekwemtimba nangekwengcondvo. Sibonelo, kweswela kudla, kufutfumala, indzawo yekufihla inhloko, kwekwembatsa, kwelashwa, kwelekelelwa ngekwemoya, kuphaphama nekungatinaki.
Kuhlukunyetwa kwemalungelo eluntfu : Kuphika emalungelo labaluleke kakhulu, njengenhlonipho, sitfunti, bungasese bebunguwe, inkhululeko yemicabango, kukholwa, imibono, inkhulumo, kutetfula nekuhamba kwebantfu labadzala. Sibonelo, butsakatsi , lokungaholela ekutseni bakhonjwe ngetingalo, babekelwe eceleni, balinyatwe ngekwemtimba nobe babulawe.


Tinyatselo lekumele tilandzelwe

Bika lokuhlukunyetwa nobe kuhlukunyetwa lokusolekako kusisebenti setenhlalakahle lesiPhetse  emahhovisi eTekutfutfukiswa kweteNhlalakahle nobe esiteshini semaphoyisa dvutane nalapho uhlala khona.

Ngetulu

Tinyatselo lekumele tilandzelwe

Bika lokuhlukunyetwa nobe kuhlukunyetwa lokusolekako kusisebenti setenhlalakahle lesiPhetse  emahhovisi eTekutfutfukiswa kweteNhlalakahle nobe esiteshini semaphoyisa dvutane nalapho uhlala khona.
Nobe-ke, bika lokuhlukunyetwa, ungatatisi kutsi ungubani ngekushayela lucingo ku-HEAL : 0800 003 081.

Ngetulu

Imitsetfo lesebentako



Aged Persons Act, 1967  
Constitution of the Republic of South Afrika, 1996  
Aged Persons Amendment Act, 1998  
 
AU Policy Framework on Ageing 

Ngetulu

Emazinga ekusebenta nesikhatsi

Ngekhatsi kwema-awa langu-48 kubikiwe, sisebenti setenhlalakahle sitawuphenya ngalesehlakalo abhale umbiko.
Nangabe lomuntfu lowatisako sisebenti setenhlalakahle lesingavele-nje sisebentane naloludzaba, ufanele achubeke naloluphenyo anikete lihhovisi leTekutfutfukiswa kweteNhlalakahle umbiko logcwele ngemaviki lamane.
Nangabe lomuntfu lobikako akasiye sisebenti setenhlalakahle, kungumsebenti wesisebenti setenhlalakahle. lesikhulu welihhovisi leTekutfutfukiswa kweTenhlalakahle kwendlulisela kahle loludzaba futsi alindzele umbiko ngemaviki lamane.
Nangabe lokuhlukunyetwa kufaka ekhatsi Likhaya leBantfu labaDzala, intfo yekusebenta, inhlangano lengekho ngaphansi kwahulumende nobe inhlangano yemphakatsi, sisebenti setenhlalakahle selihhovisi saleyondzawo sifanele abukane naloludzaba.
Nangabe lomuntfu lohlukunyetiwe akafuni kususwa lapho, ufanele asayine i-afidavithi achaze kutsi imiphumela yekutsi uchazelwe ngemiphumela yekutsi angasuswa lapho.
Nangabe kute ngisho kunye kwaloku lokungetulu lokutsintsekako, tfola sifiso salomuntfu. INdvuna nobe-MEC ekugcineni atfole lotawungenela loludzaba.

Ngetulu

Tindleko

Lolusito lwamahhala.

Ngetulu

Emafomu lagcwaliswako

Emafomu ayatfolakala ehhovisi lakho leTekutfutfukiswa Kwetenhlalakahle lelisedvute

Ngetulu

Imininingwane yekutsintsana

Halt Elder Abuse Line  - 0800 003 081
Lucingo lwamahhala lweTekutfutfukiswa Kwetenhlalakahle - 0800 60 10 11


