LIVIKI LEKUNGENELELA KWEMMANGO 9 – 15 LWETI
[imilayeto lebalulekile]
Liviki Lekungenelela Kwemmango liyindzawo yekusimamisa tinkhulumo nekucocisana emkhatsini waHulumende nebantfu. Kuniketa Hulumende litfuba lekukhuluma ngeLuhlelo Lwekusebenta kanye nenchubekelembili leseyentekile. Kugcugcutela kungenelela kanye nekubambisana emkhatsini wemmango nahulumende. 
Liviki Lekungenelela Kwemmango liniketa hulumende litfuba lekucocisana nemimango, kuphendvula ngekusetjentiswa kweLuhlelo Lwekusebenta. 
Kucocisana ngco lokusemkhatsini wemikhakha lemitsatfu yahulumende (hulumende wavelonkhe, wetifundza newasemakhaya) nemmango ucinisekisa hulumende lotsintsana nebantfu bakhe.
Ngaleliviki imimango nahulumende batawube bakhulumisana kutinkundla letisunguliwe letehlukene letifana nemakomidi emawodi, imihlangano ngekuhlukahlukana kuveta tinselele nekuniketana tisombululo
Kugcizelela kutawube kusekucinisekeni kwekutsi imimango ngiyo leyakha tisombululo ngekusekelwa ngalokugcwele nguhulumende. 
 Lolucingo LwaMengameli luphindze lwetfula tindlela letingetiwe tekusimamisa kuchumana emkhatsini wahulumende nebantfu, nekusheshisa ekwetfulweni kwetinsita. 
Silungisa tinselele lesetivele tisebaleni ngetindlela letinyenti tekungenelela nalokunye lokufaka ekhatsi kufundza. 
Sesente inchubekelembili lemangalisako kuleminyaka leli-15 yenkhululeko leyengcile, tinselele letinyenti tisabelesele.
Liphesenti letindlu letitfola emanti likhule kusuka ku 61.7% nga 1994 kuya ku 91.8% ngeNdlovulenkhulu 2009, kusekunyenti lokudzinga kwentiwa kuchubekisa lokuniketwa kwetinsita kulelinani lebantfu lelisasele.
Sesisedvute nekufinyelela kumgomo wetfu wekususa ngalokuphelele inchubo yemabhakede kuletindzawo leseticedziwe kwakhiwa, sikhatsi lesibekiwe sekutsi wonkhewonkhe akutfole ngu 2014. 
Sihlala sikhatsatekile njalo ngelizinga lelisetulu lekuswelakala kwemisebenti, buphuya, temphilo letingekho ezingeni nekungakatfutfuki, ikakhulukati etindzaweni tasemakhaya nasemikhukhwini. 
Asisebentiseni letinkundla kukhulumisana nalabamele imimango bese siyekela kucekela phansi imphahla kanye netinsita letentelwe kusisita
Sikhatsatekile ngetinsita letisilele emuva letatsenjiswa imimango; siyati kwekutsi nasisebentisana sonkhe ngemasu ekubambisana singenta lokunyenti nangekusheshisa. 
“Ngekusebentisana, singenta lokunyenti”
