DOMESTIC VIOLENCE DOME
STIC VIOLENCE DOMESTIC VIOLENCE DOMESTIC VIOL
ENCE DOMESTIC VIOLENCE DOMESTIC VIOLENCE DOME
STIC VIOLENCE DOMESTIC VIOLENCE DOMESTIC VIOL
ENCE DOMESTIC VIOLENCE DOMESTIC VIOLENCE DOME
STIC VIOLENCE DOMESTIC VIOLENCE DOMESTIC VIOL
ENCE DOMESTIC VIOLENCE DOMESTIC VIOLENCE DOME
STIC VIOLENCE DOMESTIC VIOLENCE DOMESTIC VIOL
ENCE DOMESTIC VIOLENCE DOMESTIC VIOLENCE DOME
STIC VIOLENCE DOMESTIC VIOLENCE DOMESTIC VIOL
ENCE DOMESTIC VIOLENCE DOMESTIC VIOLENCE DOME

Kungentekani uma ngabe i-Afidavithi Yekuvikeleka yephulwa?
Uma ngabe loMmangalelwa wephula le-Afidavithi Yekuvikeleka ngekuphindza ahlukumete ngekwemtimba nobe ngekwemagama kuwe ngendlela lechaziwe ekucaleni kwalencwajana lechazako, ungafaka sikhalo esiteshini semaphoyisa uphindze unikete i-Afidavithi Yekubopha ephoyiseni bese libopha uMmangalelwa.
Lesincumo sekusebentisa le-Afdavithi Yekubopha emva kwekuphulwa kwale-Afidavithi sakho ngalokuphelele. Uma sekuboshiwe, loMmangalelwa utawubukana nemacala ebugebengu aphindze ashushiswe eNkantolo Yebugebengu ngekwephula i-Afidavithi Yekuvikeleka.


KUCEDZA BUDLOVA BASEMAKHAYA


Khumbula, kwekutsi, uma iNkantolo ingatfola kwekutsi le-Afidavithi Yekubopha isetjentiswe ngalokungekho kahle (kwenta kwekutsi uMmangalelwa aboshwe ngaphandle kwelicala), ngaloko ungashushiswa yekuya kwaloMtsetfo.


Lommangalelwa utawuvele eNkantolo yeBugebengu kutsi ashushiswa ngaphansi Kwemacala eBugebengu ngekwephula ngekuya kwemtsetfo we-Afdavithi yekuVikeleka laniketwe yona.

Angahociswa yini Lamacala Ebugebengu?
Lapho ummangalelwa sekaboshiwe ngekwephula Le-Afidavithi Yekuvikeleka, ummangali Angete akwati kutsatsa sincumo sekuhocisa lamacala. Umshushisi weMphakatsi Lomkhulu uneligunya lekuhlehlisa lamacala.
Ngingayibeka eceleni Le-Afidavithi?
Ungakhona, nobe ngusiphi sikhatsi, kufaka sicelo sekutsi Le-Afidavithi ibekwe eceleni. Kungenteka ngeligunya laMantji kwekutsi ingabekwa eceleni Le-Afidavithi nobe cha. Loku kutawuchaza kwekutsi Le-Afidavithi Yekuvikeleka itakutsatfwa njengalengasebenti.


Kubalulekile kwekutsi wati kutsi eNkantolo yeMtsetfo, kutsi sincumo saMantji sekugcina sekutsi Le-Afidavithi Yekuvikeleka ingabekwa eceleni.

Lekufanele kutsi ukwati!

Uma udzinga lolunye lwati, ngicela ushayele labalandzelako:

Bulungiswa beBantfwana; iMfundvo yeMphakatsi Netinsita Tekuchumana
Litiko letebulungiswa Nekutfutfukiswa Kwemtsetfosisekelo
Licingo: 	012 315 1111
Ifeksi:    	012 315 1851/1810


8

Kucedza Budlova Basemakhaya!

Loludzaba lungahlehliselwa kulelinye lilanga lekulalelwa enkantolo. Mabhalane weNkantolo utakuncedzisa nobe akutfumele kulomunye lotakusita ngekubhala imphendvulo yakho. 
Ngelilanga lekulalela licala lakho iMantji itawuzama kutsatsa sincumo ngekuya ngema-Afidavithi lafakwe ngemacembu lamabili. Imantji itawubuta munye nobe nobabili kutsi nichaze ngetintfo letitsite. Imantji ingatsatsa sincumo sekucinisekisa i-Afidavithi, ibeke eceleni i-Afidavithi nobe incume kwekutsi bufakazi bukhulunywe ngemlomo.

Umtsetfo Webudlova Basemakhaya 116 wanga-1998 uvumela umuntfu lohlukunyetwe ekhaya nobe ngekwebudlova kwekutsi atfole iNcwadzi Yekuvikeleka eNkantolo yaMantji kumuntfu lomhlukumetile. Lenjongo yaleseluleko ibuke kwekutsi inikete lomuntfu lohlukunyetiwe lwati lwekutsi kudzingeke kutsi aniketa ngesicelo seAfidavithi yekuvikeleka ngekuya ngekweMtsetfo Webudlova Basemakhaya. Bobabili labadvuna nalabasikati bangatfolakala banelicala weBudlova Basemakhaya, futsi bangaphindze babe bahlukunyetwa beBudlova Basemakhaya. Ngalenjongo yaleSeluleko ngaloko, sifanekise budlova kulabasikati njengentfo levame kwenteka.


Uma ngabe uMmangalelwa ehluleka kuvela ekulalelweni lokusemtsetfweni futsi unebufakazi bekutsi i-Afidavithi Yekuvikeleka wayitfola (Return of Service), iMantji itawucinisekisa le-Afidavithi.

1.	lomuntfu loshade naye, ngekwelisiko nobe ngekwemtsetfo;
2. 	umlingani wakho (webulili bunye nobe lobungafani) lohlala nobe lobekahlala nawe, nobe beningakashadi nobe beningafuni kushadana (uma ngabe, sibonelo, lomunye wenu bekasashadile);
3. 	lomunye umtali walomntfwana wakho nobe bantfu labancedzisana nawe ekukhuliseni lomntfwana;
4. 	bantfu labahlobene nawe ngekwengati, ngekwemshado nobe ngekusiswa;
5.	lomuntfu lebewutsembisene naye kushadana, ngekwemasiko nobe ngekwebungani, lokufaka ekhatsi kuvana cobo nobe kwekucala, budlelwane bemacansi nobe lobusondzelene kakhulu nobe ngabe kwesikhatsi lesinganani;
6. 	umuntfu lohlala naye nobe locedza kuhlala naye endlini yinye.


Uma ngabe iMantji yenetisekile kwekutsi le-Afidavithi lebhalwe ngummangali ichaza ngalokugcwele kutsi kuhlukunyetwa kwenteka, iMantji itawucinisekisa le-Afidavithi Yekuvikeleka.

TINOMBOLO LETIBALULEKILE

Bantfu Labaphikisana Nekuhlukunyetwa Kwalabasikati (POWA)	 011 642 4345
Kucedza Kuhlukunyetwa Kwalabasikati				0800 150 150
I-Adapt 							011 885 3332
Luchungechunge LweBudlova Basemakhaya 			012 321 4959
I-NICRO (Kuvikela Bugebengu)				011 403 2953
IKhomishini Yemalungelo eLuntfu eNingizimu Afrika		011 484 8300
I-Childline  						011 938 8745 
I-FAMSA yaVelonkhe					011 833 2057
I-LIFELINE  							011 728 1347/									0861 322 322
IKhomishini Yekulingana Ngekwebulili (CGE)			011 403 7182
Luphiko Lwetikhalo Lolutimele (ICD)				012 320 0431
Emaphoyisa Avelonkhe 					10111

Ngabe kutakuba khona kutsetfwa kwelicala?

Uma iMantji ingakhoni kutsatsa sincumo ngalesikhatsi kulalelwa licala ngenca yekutsi kukhona kuphambana kwemaciniso emkhatsini kwembono wakho kanye naweMmangalelwa, uma ngabe kunephikisana kulobufakazi lobuniketwa ngulamacembu lamabili, iMantji itawuhlehlisa loludzaba Lokutsetfwa kwelicala. 
Ekutsetfweni kwalelicala, lamacembu lamabili atawudzingeka kwekutsi anikete bufakazi ngekufunga futsi bafakwa imibuto ngulelinye licembu. Lamacembu lamabili atawukhona kubita bofakazi futsi baletse lobunye bufakazi lobutabenta kwekutsi bachaze licala labo, sibonelo, i-Afidavithi yetekulashwa, emarekhodi asesibhedlela, titfombe, ti-Afidavithi nalokunye.

2

7

 kuhlumeta 
	ngekwemtimba

 kuhlupha


Khumbula kwekutsi ngekweMtsetfo, liphoyisa kumele kutsi likusite nganobe ngayiphi indlela lebhalwe e-Afidavithi Yekuvikeleka, sibonelo ngekulandvwa kwetintfo letingetakho, matisi wakho, ti-Afidavithi tebantfwana nobe timphahla, nalokunye. Uma ngabe utfola kwekutsi leliphoyisa alikusiti nobe likwalela kukulalela ngekuya kwale-Afidavithi, ungafaka sikhalo kuLuphiko Lwetikhalo Lolutimele.





 kuhlukumeta 
ngekwemacansi

  kukhokhoba nobe kungena endzaweni ngaphandle kwemvumo, lapho ungahlali khona

Kumele wati kwekutsi akusiwo umsebenti weliphoyisa kutsi likusite ekutfutseni timphahla takho, ikhompyutha,  lokubunjiwe, nalokunye.

Angaboshwa yini uMmangalelwa nge-Afidavithi Yekuvikeleka?
Angete waboshwa uMmangalelwa nge-Afidavithi Yekuvikeleka. Loko kungenteka uma ngabe uMmangalelwa aphula imiyalelo yale-Afidavithi.
Ngabe yini kwephulwa kwe-Afidavithi Yekuvikeleka?
Nguloko lokwenteka uma ngabe uMmangalelwa ahluleka kulandzela lemiyalelo ye-Afidavithi, ngalamanye emagama uphindza lokutiphatsa lokuhlukumetako loku, ngekuya ngekwe-Afidavithi Yekuvikeleka leniketiwe, walelwe kwekutsi angachubeki.
Ngabe yini kwedzelela iNkantolo?
Nguloko lokwenteka uma uMmangalelwa aphula le-Afidavithi, wehlulekile kuvela eNkantolo yeBugebengu kute aphendvule emacala labukene nawo.
Yini lekumele ngiyente nge-Return of Service?
Uyawudzingeke kwekutsi unikete Mabhalane weNkantolo i-return of service ye-Afidavithi yekuVikeleka ngekushesha. Lapho Mabhalane sekatfole le-Afidavithi, iNkantolo itawukhipha i-Afidavithi yekutsi kuboshwe uMmangalelwa. Le-Afidavithi yekubopha ingasetjentiswa kuphela kuMmangalelwa uma ngabe atawutfolakala aphula umtsetfo we-Afidavithi Yekuvikeleka esikhatsini lesitako.
Ngabe yini lilanga Lekubuyela enkhantolo?
Lilanga lekubuyela enkhantolo lilanga lelibekiwe leliniketa iNkantolo litfuba lekulalela uMmangalelwa ngaphambi kwekutsi i-Afidavithi Yekuvikeleka icinisekisiwe.
Ngabe yini leyentekako ngelilanga Lekubuyela enkantolo?
Ngaphambi kweMmangali, uMmangalelwa utfola litfuba lekutsi achaze indzaba yakhe ngaphambi kweMantji. Ummangalelwa uyawufaka i-Afidavithi lephikisako nobe acele litfuba lekufaka i-Afidavithi lephikisako. Lamaphepha ayawuniketwa wena. Uyawunikwa litfuba lekutsi ufake imphendvulo yakho.

 kuhlukumeta 	ngekwemagama

 	kucikela phansi imphahla nobe letinye tintfo takho



  lokunye kutiphatsa lokukahle nobe lokungasikahle lapho lokutiphatsa kwakho kulimata nobe kungaholela ekulimaleni Kwekuvikela, nasemphilweni yakho nobe yemndeni wakho


 kuhlukumeta ngekwemnotfo


 kwesabisa



Bobabili labadvuna nalabasikati bangatfolakala banelicala leBudlova Basemakhaya, futsi bangaphindze babe bahlukunyetwa beBudlova Basemakhaya.

6

3

Ngabe le-Afidavithi Yekuvikeleka Yesikhashana itawutsini?
 	Le-Afidavithi Yekuvikeleka yesikhashana iyawucela ummangalelwa (lomuntfu lohlukumetile) kwekutsi angakuhlukumeti ngendlela letsite lese-Afidavithini yakho lefungelwe.
	Ummangalelwa uyawuphocelelwa kwekutsi angakuhlukumeti ngekwemtimba nobe ngekwemagama nobe bantfwana.
 	Kumacala lamakhulu, iMantji ingabona kufanele kutsi ingatjela  ummangalelwa kutsi aphume lapho nihlala naye khona nobe amtjele kwekutsi akumele atfolakale endzaweni letsite yalendzawo lenihlala naye khona.
 	Uma ngabe labantfwana kungibo labahlukunyetiwe, iNkantolo itawuphocelela kwekutsi lommangalelwa akabonani nobe ubonana ngalokukaliwe nalabantfwana.
	Inkantolo ingafaka umyalelo wekutfola lusito lwetimali loluphutfumako. Loku kuchaza kwekutsi uma ufuna kufaka sicelo setekwelashwa nobe tindleko tekulala letivele ngco ngenca yekuhlukunyetwa, kumele uletse bufakazi baletindleko lohlangabetane nato futsi ucele iNkantolo kutsi ibuyekete lesicelo.
	Inkantolo itawuphocelela amaphoyisa kutsi atsatse lesibhamu seMmangalelwa uma ngabe esabise ngemphilo yakho.
Kute yemukela ngalokugcwele loluhlobo lwekuhlukunyetwa lelitsite lohlangabetana nalo, iNkantolo yetsembele kule-Afidavithi leFungelwe loyibhale ngalesikhatsi ufaka ngaso sicelo. Kumele uphindze unikete iNkantolo ngelwati lonkhe lelifanele leliku-Afidavithi, sibonelo, imininingwane yetehlakalo tekuhlukunyetwa, lilanga kanye nendzawo kanye neluhlobo lwesehlakalo sekugcina.
Angeke ukhone kufaka sicelo semali yesondlo eNkantolo Yebudlova Basemakhaya. Loku kumele kwentiwe kuNkantolo Yesondlo.

Ngabe kuyini lekumele kutsi ngikwente?


Uma ngabe utiva kutsi ungulomunye lohlukunyetiwe  nobe ngabe nguluphi luhlobo lwebudlova basemakhaya lobuniketwe ngetulu, yani eNkantolo yaMantji yendzawo ucele luncedvo ekuniketeni i-Afidavithi Yekuvikeleka. Mabhalane Wenkantolo utakuncedza ekugcwaliseni emafomu lefanelekile aphindze akuyise kuMantji lotawuncuma kwekutsi angakunika i-Afidavithi nobe cha. Imininingwane yalabo labaniketa ngelusito yalotakukululeka futsi akusite ngalokucondzene naloku kuyatfolakala ekucaleni kwaleSeluleko.

Khumbula kwekutsi etimeni letibucayi, lolusito luyatfolakala ema-awa langu-24 ngelilanga.



Yini lengingayenta nge-Afidavithi Yekuvikeleka yesikhashana?
I-Afidavithi Yekuvikeleka yesikhashana kumele iniketwe ummangalelwa (lomuntfu lohlukumetile) ngekushesha. Angeke ukhone kwekutsi umnikete wena matfupha le-Afidavithi ummangalelwa njengobe loku kuyobukeka ngatsi akukho emtsetfweni. Ngalamanye magama, ekuniketeni kwale-Afidavithi Yekuvikeleka yesikhashana kungumsebenti walomunye loselizingeni lasemtsetfweni njengeLiphoyisa.
Kumele utsatse le-Afidavithi Yekuvikeleka yesikhashana eHhovisi laMabhalane weNkantolo yeMajaji nobe esiteshini semaphoyisa lesidvute nalapho ummangalelwa ahlala khona nobe lapho asebenta khona. Esiteshini semaphoyisa, ngicela ukhumbule kubhala phansi ligama nobe inombolo yembeji yaleliphoyisa lolinika le-Afidavithi. Loku kukwenta kutsi ukhone kulandzelela le-Afidavithi esikhatsini lesitako. Titeshi temaphoyiya letinyenti tinetiphatsimandla letikhetsiwe letisebenta ngemacala eBudlova Basemakhaya.
Khulumisana neliphoyisa kute ulandze i-Return of Service (Bufakazi Bekutfola I-Afidavithi Yekuvikeleka). Loku kufakazela kutsi le-Afidavithi Yekuvikeleka yesikhashana uyitfolile loMmangalelwa kanye nekutsi bayitfolile nabo. Ungalungisi neliphoyisa kutsi lihambise nobe lipose le-Return of Service eNkantolo njengobe loku kuvame kuphuta futsi akukavami kwekutsi kufike eNkantolo ngaphambi kwelusuku lekubuyisa.

Mabhalane weNkantolo utakusita ekugcwaliseni emafomu lafanelekile aphindze akuyise kuMantji.


Nguyiphi iNkantolo lekumele ngiye kuyo?

Condza eNkantolo lesedvute nalapho uhlala nobe usebenta khona. Uma ngabe uphocelekile kutsi ushiye indzawo lapho uhlala khona ngendzaba yebudlova kodvwa uhlala kulenye indzawo kwesikhashana, ungacondza eNkantolo ledvute nalendzawo yakho yesikhashana


Ngabe iyini i-Afidavithi?
I-Afidavithi isitatimende lesentiwe ngekufunga. Loku kuchaza kwekutsi lomuntfu lowenta lesitatimende ufungile kute akhulume liciniso kantsi futsi uyati kwekutsi angashushiswa uma kungatfolakala kwekutsi loko lokusekhatsi (nobe incenye yako) kwale-Afidavithi Lefungelwe kungemanga. Kulicala eNkantolo yeMtsetfo kwenta sitatimende lesingemanga. 


5

4



