SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL) 
LIPHEPHA LEKUCALA (P1) 
LWETI 2007 
IMEMORANDAMU 
NATIONAL 
SENIOR CERTIFICATE 
GRADE 11 
Imemorandamu linemakhasi lasihlanu. 

Emalungelo agodliwe Phenya 


Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta/P1 
NSC 
IMEMORANDAMU 
2 DoE/Lweti 2007 
SIGABA A 
UMBUTO 1 
1.1.1 Wasuswa yinhlupheko, bantfwana bebadzinga kukhuliswa. (1) 
1.1.2 LaNkosi watfola umsebenti wekusebenta ekhishini kamlumbi. (1) 

1.1.3 
Belilincane ngobe bekanebantfwana lekufanele bafundze, badle bagcoke. (1) 
1.1.4 
Umhlalaphasi ngulapho umuntfu ayekela umsebenti ngekwemtsetfo ngobe 
sekamdzala ayophumula. (1) 
1.1.5 
Liholo lakadzeni belilincane kakhulu ngobe belihambisana nesikhatsi, 
bekute imali kantsi nyalo sekuncono umtsetfosisekelo webasebenti 
uyabakhulumela kutsi batfole imali lebangakhona kutiphilisa ngayo. (2) 
1.1.6 
LaNkosi ungumake longatsandzi lubandlululo. Kuye wonkhe umuntfu 
usidalwa. (2) 
1.1.7 
Kungaba kutsi umtsetfo wakudzala bewunelubandlulo ufuna emadvodza 
kuphela ngobe mhlawumbe bomake bangeke bakhone. (1) 
1.1.8 Bekasebenta kakhulu ngala uyapheka, ngala uyawasha ngala ubuka 
bantfwana bemlumbi kute kuphumula. (1) 
1.1.9 
Bantfu bakadzeni bebete emalungelo bebagcilatwa kepha nyalo 
basebenti banawo bakhulunyelwa tinhlangano tabo. 
Labadvuna nalabasikati bahola ngokulingana. (1) 
1.1.10 Kufa 
(1) 
1.1.11 Bengingamnika lutsandvo, ngimnakekele. 
(1) 
1.1.12 Ijabulisa ngobe icala lapho akhula khona , acedza sikolo 
nalapho ashada khona . (2) 
1.2 
1.2.1 
I-Orlando Pirates ne Kaizer Chiefs. (1) 
1.2.2 
Kutfukutselelana. (1) 
1.2.3. Lakwati kudlala umdlalo lomuhle. 
(1) 
1.2.4 
Akukhulunywe ngematfuba langahle abekhona ekubuya kwemdlalo 
wango- 2010 nangabe emacembu angatiphatsa kahle. (1) 
1.2.5 
I- Orlando Pirates . Legcoke lokumnyama nalokumhlophe. (1) 
1.2.6 
Baphatsi bafuna imphumelelo neludvumo. (1) 
Emalungelo agodliwe 
Phenya 


Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta/P1 3 DoE/Lweti 2007 

NSC 
IMEMORANDAMU 


1.2.7 Kubeketela ngisho sekumatima. (1) 
1.2.8 “Emabhakabhaka/ Letimnyama ngenkhani.” (1) 
1.2.9 EGauteng (2) 
1.2.10 BakaVodacom (1) 
1.2.11 Ngekutsengiswa kwetikibha tabo kubalandzeli. 
Ngekutfola imali etibukeleni. (2) 

1.2.12 Emaphoyisa akabe maningi etinkhundleni temidlalo, baseshwe nabangena 
etinkhundleni temidlalo. (2) 
Emalungelo agodliwe Phenya 


Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta/P1 
NSC 
IMEMORANDAMU 
4 DoE/Lweti 2007 
SIGABA B 
UMBUTO 2 
2. SIFINYETO 

Emalengiso: 10 Umongo locuketse konkhe 
lokudzingekile lokungemagama 
langema-90 
Licophelo lelisetulu: 8 – 9 Umongo locuketse lokudzingekile 
lokungemagama langema-90 kepha 
kukhona lokusilele kancane. 
Lizinga lelemukelekile: 5 – 7 Umongo locuketse lokudzingekile 
lokungemagama langema-90 kepha 
kukhona lokunyenti lokusele 
lokwenta umongo wendzaba 
ungevakali kahle. 
Lokulingene: 4 Umbiko lovakalako nje 
lonemagama langasiwo ema-90. 
Lokungenelisi: 1 – 3 Umongo longevakali lonemagama 
lamanyenti nobe lamancane 
kakhulu kunema-90 

EMAPHUZU EMMONGO WENDZABA: 

Inhloso yemhlangano. Kukhulunywa ngeligciwane lesandvulela ngculaza. 
Imbangela yengculazi. Ingati lengahlangana nemuntfu lolimele kantsi unengculaza. 
Umehluko lokhona emkhatsini weHIV ne-AIDS. HIV sandvulela ngculazi, AIDS


legciwane selingenile selidzinga kunakekelwa kakhulu.
Tindlela tekutivikela. Kusebentisa ikhondomu, kungayi sanhlobo emacansini.
Kuyohlolwa. Kuya emtfolamphilo kuyohlola ingati.
Kutati imphilo yakho 
Kunakekela labagulako. Labagulwa ngulesifo kufanele banakekelwe, bangabandlululwa.
Kungabandlululani. Kufanele sidle nabo singabecwayi. 
Kudla lokufanele kudliwe Kufanele kudliwe kahle. 
Kunatsa emaphilisi ngendlela yakhona. Akunatfwe emaphilisi ngendlela lebekiwe. 


Emalungelo agodliwe Phenya 


Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta/P1 5 DoE/Lweti 2007 
NSC 
IMEMORANDAMU 

3.1.1 Bantfu labahlala emadolobheni badla lizambane lapondo ngobe tindlu 
lebahlala kuto tiyabita. (1) 
3.1.2 
Umuntfu loshonelwe lilanga eNasipoti angayitfola indzawo yekulala 
eRoad Lodge. (1) 
3.1.3 
Liholo. (1) 
3.1.4 
Emakhaya: Sipho uhlala emakhaya ngiko angetesabi tinkhomo. (2) 
3.1.5 
“Hholohholo yaphela indlala” (2) 
3.1.6 
Sonto wavula ingcondvo yakhe walalelisisa kahle esikolweni. 
Kuvula umnyango utsi nge kungenisa umoya lobandzako. (2) 
3.1.7 
Indlovu ayisindvwa ngumboko wayo. (1) 
3.1.8 
Liphupho lelo angeke kuze kwenteke loko kimi, uyedzelela wena Sipho. (2) 
3.1.9 
Naleminye imisho yamukelekile. (2) 
3.1.10 Imoto yaMake Mhlanga ayiphelelwa nguphethiloli. 
(1) 
/15/ 

3.2.1 
Bafana labagijimako batsandvwa tintfombi tonkhe. (1) 
3.2.2 
Imifula yagcwala ngalesikhatsi kuna imvula eWitbank. (1) 
3.2.3 
Emafasitelo asekhaya makhulu, angenisa umoya kahle. (1) 
3.2.4 
Bafana batsandza kukhahlela libhola. (1) 
3.2.5 
Emawa lamakhulu ayesabeka. (1) 
3.2.6 
Bafana babukela umdlalo welibhola. (1) 
3.2.7 
Vusumuzi uyatsandzeka ngobe uyahlonipha. (1) 
3.2.8 
Umshayeli ushayela ibhasi leya edolobheni. (1) 
3.2.9 
Bafundzi baphuma ngemafasitelo ngobe bebabalekela ingoti. (1) 
3.2.10 Bafana batsandza kushayela timoto temahwayela. 
(1) 
3.2.11 Indlela lecondzile. 
(1) 
Emalungelo agodliwe 
Phenya 


Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta/P1 6 DoE/Lweti 2007 
NSC 
IMEMORANDAMU 

3.2.12 Imphambosi yekwentela. 
(1) 
3.2.13 Umcondvo losebaleni: Indlovu yasiphula tihlahla kaSikhukhuza. 
LaGamedze yindlovu ukhuluphele uhluleka nekusukuma. (2) 
3.2.14 Ibhola yaThabiso yatsi bhamu ngalesikhatsi ihlatjwa sipikili. 
(1) 
UMBUTO 4 

4.1 
Ibhola : ibhola yekudlala, ibhola yekugubha. 
Lijalidi: Iyadi, libala lase khaya. (2) 
4.2 
4.2.1 Kubo bonkhe bantfu labagcobisa ticedzamjuluko. (1) 
4.2.2 
Inkhohliso, kuheha bantfu, tinyenti ticedzamjuluko leticedza umjuluko. (2) 
4.2.3 
Umkhangisi usebentisa indvodza kwangazutsi bomake bona angeke 
bahehe batsengi. (2) 
4.2.4 Cha akusilo liciniso. 
(1) 
4.5 
Liselebhi libhalwe ngemagama lamakhulu lagcamile kuheha lofundzako. 
Kubukeka ligama lelichaza ngulokwentiwa ngulesicedzamjuluko. (2) 
SAMBA /80/ 

Emalungelo agodliwe 


