(IPRO FORMA YEKULETSA INGUCUKO KULIBHODI LEKUNISELA)

UMTSETFOSISEKELO -------------------------------------------
INHLANGANO YEBASEBENTISI BEMANTI

1. LIGAMA LENHLANGANO
1.1 Ligama leNhlangano nguleli  ????.?????????.
INhlangano Yebasebentisi Bemanti (lokutawutsi lapha ngentasi ibitwe ngalelitsi ?iNhlangano?)

2. KUSETJENTISWA KWEMTSETFO WEMANTI WAVELONKHE WANGA-1998 KULOMTSETFOSISEKELO
2.1 Lomtsetfosisekelo uhlanganiswe ngekubuka lokushiwo nguMtsetfo Wemanti wanga-1998 (uMtsetfo 36 wanga-1998), lokutawutsi lapha ngentasi ubitwe ngekutsi uMtsetfo, ikakhulukati Sehluko 8 kanjalo neShejuli 4 kuloMtsetfo njengekuchitjelwa kwawo yiNdvuna yeliTiko leTemanti nemaHlatsi emahlandla ngemahlandla (njalo njalo) lokutawutsi ngemuva kwalapha ibitwe ngekutsi yiNdvuna, lokubuye kuvele njengesiTsekeletelo 1 kuloMtsetfosisekelo.


3. TINJONGO NENDZAWO LESEBENTA KUYO LENHLANGANO 
3.1 Tinjongo taleNhlangano nguleti??????.????????
(Chaza kafishane tizatfu tekuba khona kwalenhlangano)

3.2 Indzawo lesebenta kuyo leNhlangano ngulena?????????.
(Buka tindzima kusukela ku- 5.4.4.3 kuya ku- 5.4.4.6  kuNkhombandlela Yengucuko  kuLibhodi Lekunisela kanye nalamanye latsite emaBhodi kuNhlangano Yekusebentisa Emanti lokutawutsi lapha ngentasi kubitwe ngekutsi Tinkhombandlela).
Faka lokulandzelako:
    	Inchazelo yemtfombo lotawube welusiwe
		Kushona kwemfula wemanti: inchazelo yekusuka kwawo (aquifer)
Imincele eNyakatfo, eMphumalanga, eNingizimu naseNshonalanga
Tigodzi Tamantji, indzawo lokulawulwa emanti kuto kanye nesifundza
Tigunyato tekusebentisa emanti i.r.o. imitfombo yemanti latawulawulwa 

4. IMISEBENTI LEMCOKA YALENHLANGANO 

4.1 Imisebenti lemcoka letawentiwa nguleNhlangano endzaweni lesebenta kuyo ngulena-
* Kuvimbela emanti laphuma kunobe nguwuphi umtfombo angete asetjentiswa budlabha.
* Kuvikela imitfombo yemanti kanye nemisebenti yemanti.
* Kuvimbela kutsi kungabi nekusetjentiswa kwemanti lokungekho emtsetfweni
* Kususa nobe kulungiselela kususa nobe ngabe yini lengaba nekuvimbela emanti lokutawube kubekwe emtfonjeni wemanti nobe kumsebenti wemanti.
* Kuvimbela kutsi kungabi nanobe ngukuphi kwenta longekho emtsetfweni lokungehlisa lizinga lebuhle kunobe ngumuphi umtfombo wemanti.
* Kusebentisa kwengamela jikelele imitfombo yemanti nemisebenti yemanti.
* Kulawula kuhamba kwanobe nguwuphi umtfombo wemanti nobe umsebenti wemanti ngekwenta loku-
- kuvula indlela lapho uhamba khona; 
- kwehlisa bungoti bemonakalo lokungaba khona emhlabeni uma ngabe kungenteka kube netikhukhula;
- kugucula umkhondvo wemanti  ubuyele emkhondvweni wawo lapho uphambukiswe khona timbangela temvelo.

* Kuphenyisisa kanye nekulikhoda ?
- linani lemanti etindzaweni letehlukene  tekuhamba kwawo nobe umsebenti wemanti;
- tikhatsi lapho khona; kanye
- netindzawo lapho emanti angasetjentiswa khona ngunobe ngumuphi umuntfu lovumeleke kutsi asebentise emanti kumtfombo wemanti nobe kumsebenti wemanti.
* Kwakha, kutsenga nobe kulokunye kutfola kulawula kusebenta nekunakekela imisebenti yemanti letsatfwa ngekutsi idzingekile kute 
- kudvonsa emanti emhlabeni;
- kusabalalisa emanti emhlabeni kutsi kulinywe nobe kwentiwe lokunye.
* Kwengamela nekulawula kusabalaliswa nekusetjentiswa kwemanti kusuka emtfonjeni wawo kuye ngekwetimvumo letikhulula kusetjentiswa, ngekutsi kumiswe kuphindze kunakekelwe tisetjentiswa letivumelekile, nobe kutjela emalunga kutsi aphakamise tisetjentiswa atinakekele leto tisetjentiswa wona ngekwawo, khona
- kutewukalwa kuhlukaniswe; nobe
- kulawulwe kuphambuka kwekuhamba kwemanti.
* Kumisa nobe kwehlisa kusabalaliswa kwemanti kusuka emsebentini wemanti kanye/nobe emtfonjeni wemanti ngephansi kwesandla sayo  kuye ngekutsi kuyadzingeka kute kube nekuchutjwa kwanobe ngumuphi umsebenti  nobe ngetizatfu letidzingekako kute kube nekuchutjwa kanye nekuvikela umsebenti wemanti nobe umtfombo wawo.

5. IMISEBENTI LENGASIYO LESEMBILI YENHLANGANO

5.1 INhlangano ingenta leminye imisebenti ngaphandle kwalena lemcoka uma ngabe kungete kwenteka kutsi ?
(a) kwehlise emandla eNhlangano ekwenta imisebenti yayo lemcoka; kanye nekutsi
(b) kuphazamise tetimali tayo nobe temalunga ayo.

5.2 Leminye imisebenti yaleNhlangano ingafaka ekhatsi ?
(a) kuniketa ngelusito lwekuphatsa, kucecesha kanye nalolunye lusito lwekwesekela kulaba
- kutikhungo letiniketa ngemanti kanye
- nakumiphakatsi yasemaphandleni
(b) kwenta kube khona lusito lwekuphatfwa kwetindzawo letivalela emanti kutiphatsimandla nobe egameni lato.

6. EMALUNGA LASUNGULA LENHLANGANO 
6.1 Emalunga languwona asungula leNhlangano ngulawa lakhona lakhetsiwe njengemalunga eLibhodi ????????????. njengobe kushiwo kuSitsekeletelo 2 semtsetfosisekelo, lokuLibhodi lokufanele liguculwe libe yiNhlangano Yebasebentisi Bemanti ngekwesigaba 98 seMtsetfo lokutsite emalunga alo agunyata emalunga lakhetsiwe aleLibhodi kutsi ente egameni lawo uma kuphunyeleliswa ingucuko.
6.2 Lamalunga languwona abumbe lenhlangano kutawutsi ngesizatfu sekulungiselela lukhetfo lwekucala lwemalunga eLikomidi Leliphetse atawucatjangelwa kutsi angaba Likomidi Leliphetse  laleNhlangano lanemandla kanye netibopho tekuchuba lolukhetfo ngekwalomtsetfosisekelo.

7.	BULUNGA KULENHLANGANO

7.1 Nobe ngumuphi umuntfu lokutawutsi ngekwesigaba 32 (1)  ngaphandle kwesigatjana (1)(a)(i) ngaloko anelilungelo lekusebentisa emanti nalongasebentisa lilungelo lemsebenti wemanti kanye/ nemtfombo wemanti longephansi kwesandla salenhlangano angaba lilunga laleNhlangano.
7.2 Emalunga ekucala aleNhlangano emagama abo lavela kuSitsekeletelo 3  salomtsetfosisekelo ngulawa;
(a) emalunga lakhona eLibhodi ????????????. latawuvele abe ngemalunga aleNhlangano; kanye
(b) nalabanye bantfu labasendzaweni lokusebenta kuyo leNhlangano babe banelilungelo lekusebentisa emanti nalabacele Likomidi Leliphetse ngekutsi babhale phansi kutsi bafuna kuba ngemalunga aleNhlangano lokutsite ticelo tabo temukelwa.

7.3 Kufaka sicelo kwemalunga lamasha kuleNhlangano kufanele kutsi kubhekiswe kuLikomidi Leliphetse, lelitawube sekutsi emhlanganweni weLikomidi babuke sicelo basemukele ngaphandle kwanangabe kunesizatfu lesicinile sekutsi basale.

7.4 INhlangano ifanele ivumele umuntfu  kutsi abe lilunga laleNhlangano uma ngabe inikwa sicondziso yiNdvuna kutsi yente loko.

7.5 Lilunga lingashiya bulunga balo njengelilunga laleNhlangano ngekutsi kube nekucinisekisa kweLikomidi Leliphetse, lelingete labamba kucinisekisa kwalo ngalokungenasizatfu.

7.6 Bulunga kuleNhlangano buncanyulwa uma ngabe kuvumeleka kwelilunga kutsi lisebentise emanti kuncamuka.


8.	IREJISTA YEMALUNGA   
8.1 	Onkhe emalunga afanele kutsi asho emakheli awo njalo nje ngesikhatsi, anikwe loyo longumabhalane weNhlangano, lokufanele agcine irejista yemagama emalunga kanye newemakheli awo.

9.	EMALUNGELO EMALUNGA

9.1	 Bulunga kuleNhlangano abuniketi nalinye lilunga lilungelo kunobe nguyiphi imali, imphahla nobe tintfo taleNhlangano, kepha buniketa emalunga  ematfuba ekutsi abe ngemalunga, kuye ngekwaleto tingucuko kanye  nemikhawulo  lesendzimeni lengabekwa Likomidi Leliphetse ngaleso naleso sikhatsi.

9.2 Lilunga laleNhlangano lingephansi kwemtsetfosisekelo kanye nemitsetfo yeNhlangano kuye ngekuchitjelwa kwawo ngaleso sikhatsi.

10. UMTFWALO LOSEMAHLOMBE EMALUNGA KANYE NEMALUNGELO EMHLABA WEMUNTFU 

10.1 Kuba ngumtfwalo ngetemali kumalunga kugcina kuphela emalini lesashoda kanye nentalo yayo lebayikweleda iNhlangano, kepha ngekwalokubekwa sigaba 60 seMtsetfo mayelana nemali lesakweledwa  macondzana nemhlaba. 

10.2 Uma ngabe nobe ngumuphi umsebenti wemanti waleNhlangano wengcela nobe wengca kumhlaba nobe kumphahla yanobe nguliphi lilunga, iNhlangano itawutfola onkhe emalungelo ekwengca kulomhlaba ladzingeka kutsi kube nekusetjentiswa kwemisebenti yeNhlangano  kanye nalokushiwo nguMtsetfo ikakhulukati tigaba 126, 127 kanye na-128 kutawuba ngulesetjentiswako.


11. KUFANELEKA KWALABO LABANGABA NGEMALUNGA  ELIKOMIDI LELIPHETSE
 
11.1 Nobe nguliphi lilunga laleNhlangano kungaba kutsi, kuye ngekungabi nemazinga langemukelwa latsintfwa kuSishejuli 4 kuloMtsetfo, kantsi kuye ngekutsi lelilunga alikabi nesikweledi lesesinemalanga langu-180 lesingakabhadalwa, kanye nentalo lokufanele ikhokhelwe iNhlangano, uyafaneleka kutsi angakhetfwa abe lilunga leLikomidi Leliphetse. Lilunga litawuba ngulelifanele kutsi lingakhetfwa libe kuLikomidi Leliphetse endzaweni letsite lapho lihlala khona lelo lunga, nobe lapho khona linemalungelo  ekusebentisa emanti.

12. KUKHETFWA KANYE NEKUVOTELWA KWEMALUNGA ELIKOMIDI LELIPHETSE

11.1  Nobe ngumuphi umuntfu lokutawutsi ligama lakhe libe seluhlwini lwalabatawuvotelwa kuleNhlangano nalongenaso sikweledi lesingakabhadalwa emalanga langetulu kwa-180 kanye nentalo lekufanele ikhishelwe iNhlangano angenyula emalunga latawakha Likomidi Leliphetse kantsi angavota uma kukhetfwa leLikomidi. Umuntfu lokutawutsi ligama lakhe livele eluhlwini lwalabatawuvota esigodzini lesitsite sekusebentisa emanti, utawuba nekufaneleka kutsi enyule emakhetfwa nekutsi utawuvota kuphela elukhetfweni lwaleso sigodzi.

13. BULUNGA KULIKOMIDI LELIPHETSE

13.1 Likomidi Leliphetse laleNhlangano litawuba nemalunga langu?.?.

	NOBE

13.1 Likomidi Leliphetse lalendzawo yekusebenta kweNhlangano jikelele litawuba nalaba-
(a) Bantfu labangu???labatawube bakhetfwe njengeLikomidi Leliphetse ngulabo labavotako labakhona eluhlwini lwebavoti kuleso sigodzi njengobe kubekwe kuSitsekeletelo salomtsetfosisekelo:
(b) Bantfu labangu???labakhetfwe bavoti labaseluhlwini lwebavoti lwesigodzi lesincane  njengekubekwa kwaloku kusitsekeletelo salomtsetfosisekelo;
(c) Bantfu labangu??? labatawenyulwa basebentisi bemanti ngabanye kepha  lokukutsi ngekwekumisa kwesigatjana 7 seMtsetfosisekelo bangemalunga aleNhlangano;
(d) Bantfu labangu ????labenyulwe balimi labasatfutfuka lokukutsi ngekwekusho kwesigatjana 7  seMtsetfosisekelo bangemalunga aleNhlangano kanye:
(d) Nebantfu labangu????. labenyulwe Tiphatsimandla Tendzawo letinenshisekelo mayelana nekusatjalaliswa kwemanti lokwentiwa yiNhlangano.

Kutawuya ngekutsi  emalunga lakhetsiwe etigojana aniketwe Likomidi Leliphetse umsebenti langawenta ngekwemisebenti letsite  lemayelana nekuhanjiswa kwemanti kulesigodzi lesingephansi kwalo, kantsi kungatsi ngesizatfu njengeLikomidi Leliphetse kulesigojana linike emalungelo  ekutengetela emalunga lanyuliwe kuliKomidi Leliphetse  leNhlangano jikelele uma ngabe kubonakala tinjongo tabo.

13.2 Lilunga lelenyuliwe lokubhekiswe kulesigatjana 13.1(c) kanye (d) ngenhla kungatsi kuye ngekutsi licembu lelinenshisekelo liyakuncoma  loko avele  akhetfwe ngekhatsi.

13.3. Emalunga lokubhekiswe kuwo kusigatjana 13.1(a) na (b)  kuye ngekutsi akatfolakali afaneleka kusigaba11 seMtsetfosisekelo, angeniswe sikhatsi lesibekiwe seminyaka lemitsatfu, kuye ngekutsi elukhetfweni lwekucala lwemalunga eLikomidi Leliphetse leNhlangano sikhatsi sekuba kulelikomidi kwemalunga kutawuya ikakhulu ngaloku ?
(a) incenye yinye kulokutsatfu yelinani lemalunga litawuhlala sikhatsi lesingiminyaka lemitsatfu;
(b) incenye yinye kulokutsatfu yelinani lemalunga batawuhlala iminyaka lemibili; kantsi
(c) labasala lapho bonkhe  batawuhlala umnyaka munye.

13.4 Tikhatsi lakhetselwe tona lamalunga lokubhekiswe kuto lapha ku-
(a) sigatjana 13.1(c) kuMtsetfosisekelo singumnyaka munye, kuye ngekutsi aphindze akhetselwe kuchuba lomunye umnyaka kepha lengeke sendlule kuminyaka lemitsatfu ilandzelana; kanye nekutsi
(b) sigatjana 13.1(d) seMtsetfosisekelo  sesikhatsi lesingumnyaka munye, kuye ngekutsi akhetselwe kuchubeka lomunye umnyaka.

13.5 Uma kuba khona sikhala lesivulekako kuLikomidi Leliphetse, leso sikhala sifanele kutsi sivalwe ngekwalesigatjana, kuye ngekutsi lelilunga likhetfwe nobe uma kufaneleka likhetselwe sikhatsi lesilingana nalesisele lebekufanele kutsi lelilunga leliphumile lisitsatse.
13.6 Lokukanye kufanele kuniketwe satiso sekukhetsa sikhatsi lesingemalanga langema-30 kuwo onkhe emalunga eNhlangano.
13.7 Onkhe emalunga eLikomidi Leliphetse angangenela ngalokuphelele uma kwentiwa tincumo tekulawula kusetjentiswa kwemanti kanye netetimali. Noko, kutawuba kuphela ngulawo malunga lanenshisekelo netindzaba temanti ikakhulu imisebenti yemanti angafaka sandla avote nasekutsatfweni kwetincumo letimayelana naleto tindzawo temanti. Sihlalo weLikomidi Leliphetse utawuncuma kutsi ngabe lilunga linelilungelo lekuvota yini mayelana neludzaba lolutsite.
13.8 LeNhlangano ilandzela lokutsatfwa njengetidzingo kusigaba 2 seMtsetfo mayelana nekutsi kube nesiciniseko sekutsi kube nekumelwa kwemphakatsi lofanele, ngekwebuhlanga, nangekwebulili  kantsi iyatibopha kutsi itawutfutfukisa kusetjentiswa kute kube ngulokusemandleni langakhonwa yiNhlangano. 
13.9 Uma kungenteka ngemuva kwenchubo yekukhetsa nobe yekwenyula kutfolakale kutsi kubhicana kwemalunga eLikomidi Leliphetse lokubhekiswe kulo lapha ngenhla ku-13.1 kutfolakale kutsi kubhicana kwaleLikomidi akunako kumelwa kwebantfu bebulili lobutsite nobe bebuhlanga lobutsite kuleLikomidi, Sihlalo kufanele kutsi acele onkhe emalunga enhlangano kanye nalabanenshisekelo kutemanti lokubhekiswe kubo ku-13.1 (c) kuya kumalanga langu-21 ngemuva kwesatiso benyule bantfu labangulobo bulili nobe buhlanga labavume kutsi babe lapha labangadzingi kutsi babe ngemalunga enhlangano nobe babe basebentisi bemanti kutsi batewusita kuLelikomidi laleNhlangano kuye ngekutsi banayo inshisekelo yetindzaba tekusetjentiswa kwemanti kulendzawo. Sihlalo kufuneka kutsi ngemuva kwekuphelelwa sikhatsi sekwenyula akhetse   ngekwakhe munye walabacokiwe kutsi abe sekomidini sikhatsi lesingumnyaka munye.

14. KUBEKWA KWEMGCINISIHLALO KANYE NELISEKELA LEMGCINISIHLALO

14.1 Ngemuva kwekukhetfwa kweLikomidi Leliphetse emalunga aleLikomidi kufanele akhetse sihlalo kanye nelisekela lasihlalo waleNhlangano kubo laba labangemalunga alenhlangano. Likomidi Leliphetse lingakhetsa nobe ngumuphi kutsi abe ngusihlalo waleyo nchubo.

NOBE

14.1 Ngemuva kwekukhetfwa kweLikomidi emalunga aleNhlangano kufanele akhetse sihlalo kanye nelisekela lasihlalo walenhlangano kulaba labakhetsiwe beLikomidi Leliphetse. Emalunga aleNhlangano angakhetsa nobe ngubani kutsi ahole leyo nchubo.

14.2 Sihlalo kanye nelisekela lakhe uba sesikhundleni sikhatsi lesitinyanga letingu-12 kusukela elusukwini labakhetfwe kulo kantsi bangaphindze bakhetfwe futsi.

14.3 Uma sikhatsi sekuba sesikhundleni sasihlalo kanye nelisekela lasihlalo siphela, loyo muntfu  kutawutsi, uma ngabe asengilo lilunga  laleNhlangano utawuchubeka abe kulesikhundla kute kube ngumhlangano lolandzelako weLikomidi Leliphetse.

14.4 Sihlalo kanye nelisekela lasihlalo leLikomidi Leliphetse batawukhetfwa njalo ngemnyaka. Uma ngabe sinye setikhundla sisala singenamuntfu ngaphambi kwekutsi kuphele sikhatsi leso sikhundla sifanele sivalwe ngekushesha ngekwenchubo leyendlalwe kuloMtsetfo.

15. LUHLU LWEBAVOTI
15.1 Emalunga languwona asungule leNhlangano afanele akhetse umuntfu lotawuhlanganisa luhlu lwebavoti lwelukhetfo lwekucala lwemalunga eLikomidi Leliphetse. Luhlu lwebavoti lufanele lukhombise-
(a) emagama awo onkhe emalunga lakhona kuSitsekeletelo 2 salomtsetfosisekelo kanye, lapho kufanele khona neligama lalabamele labacinisekisiwe;
(b) imininingwane yemvumo yelilunga ngalinye yekusebentisa emanti; kanye
(c) nenombolo yemavoti lelinelilungelo lawo lilunga.

15.2 Uma ngabe indzawo yekusebenta kwenhlangano yehlukana ibe tindzawana, luhlu lwebavoti lufanele nalo lwehlukaniswe ngaleto tindzawana kantsi lemininingwane lokubhekiswe kuyo lapha kumtseshwana (1) ifanele ibonakale ngephansi kwaleti tindzawana.

15.3 Linani lemavoti litawutfolakala ngekubuka lokulandzelako:

Livoti linye lililungelo lemsebentisi wemanti ngamunye.

NOBE

Inombolo yemavoti ngekulinganisa nelinani lemanti lagunyatwe kutsi atfolwe basebentisi labatsite kucatsaniswe nelinani lemanti aphelele langephansi kwawo onkhe lagunyatiwe labhaliswe ngaleNhlangano. Kulokubala emacetwana onkhe afanele agocotelwe enombolweni lephelele lelandzelako ngebukhulu.
   
NOBE

Inombolo yemavoti ngekulinganisa nelinani lemanti lagunyatwe kutsi atfolwe basebentisi labatsite kucatsaniswe nelinani lemanti aphelele langephansi kwawo onkhe lagunyatiwe labhaliswe ngaleNhlangano. Kulokubala ?
(i) onkhe emacetwana afanele kutsi agocotelwe enombolweni lelandzelako lenkhulu; kanye
(ii) nekutsi kute lilunga lelitawuniketwa emavoti langetulu kwemavoti langu-10.

NOBE

Livoti linye kumahektha lasihlanu nobe incenye yemahektha lasihlanu emhlaba longaniselwa ngemanti lelinemalungelo awo lilunga.

NOBE

Livoti linye kumahektha lasihlanu nobe incenye yemahektha lasihlanu emhlaba longaniselwa ngemanti lelinemalungelo awo lilunga, yingci nje uma ngabe kungekho lilunga lelitawunikwa emavoti langetulu kwalangu-10.

15.4 Uma ngabe emanti lelinelilungelo lekuwasebentisa lilunga awekho egameni lesicu semuntfu, lomnikati kufanele akhetse umuntfu lonesicinisekiso, lokutawufuneka ligama lakhe livele ngephansi kweluhlu lwebavoti nalongavota.

15.5 Uma ngabe kugunyatwa kwalamanti kusegameni lebantfu lababili nobe labangetulu, bafanele bakhetse munye wabo kutsi atewubamela kantsi ligama lalowo muntfu lifanele livele eluhlwini lwebavoti kantsi angavota.

15.6 Likomidi Leliphetse lifanele kutsi njalo ngemnyaka libukete luhlu lwebavoti uma ngabe kube nesitsekeletelo lesisha endzaweni yekusebenta kwalenhlangano. 

16. KUCASHWA KWEBASEBENTI

16.1 Likomidi Leliphetse lingacasha laba bantfu ngekubona sidzingo salabatakwenta kuleNhlangano ngekwemisebenti lemiswa ngulomtsetfosisekelo.

16.2 Kuchashwa kwebasebenti nobe kungaba ngunobe nguyiphi ingucuko ekusebenteni kwabo kufanele kucinisekiswe Likomidi Leliphetse ngekuvumelana.

16.3 Bonkhe basebenti baleNhlangano batawuba setikhundleni tabo ngisho nobe kungaba nayiphi ingucuko kuLikomidi Leliphetse.

16.4 I-WUA ??????????.. itawuniketa tingucuko tekwenta netinkhomba tekusebenta kuluhleliso lwekusebenta kwayo. Tindzima letimcoka temiphumela tifaka ekhatsi kumelwa kumalunga lakhona kuLikomidi Leliphetse kanye nekuchashwa kwebasebenti.

16.5 I-WUA ?????????.. itimisele kutfobela emkhatsini walokunye tishayamtsetfo letilandzelako (nobe titsekeletelo tayo):
(i) UMtsetfo wekuCasha ngekuLingana, 1998 (uMtsetfo 55 wanga- 1998)
(ii) UMtsetfo weTimo letisiSekelo tekuCasha, 1997 (uMtsetfo 75 wanga-1997)
(iii) UMtsetfo weBudlelwane beteBasebenti, 1995 (uMtsetfo 66 wanga-1995)
(iv) UMtsetfo wekuTfutfukiswa kweMakhono, 1998 (uMtsetfo 97 wanga- 1998)
(v) UMtsetfo weLuhlaka lweNchubomgomo yekuKhetsa,      2000 (uMtsetfo 5 wanga-2000)

16.6 IWUA ????????????. itimisele kuvala lokungalingani lokwadaleka ngaphambilini ngekutsi yehlise kungalingani ngekwemanti laniketwako ngekwesigaba 25 (1) seMtsetfo waVelonkhe weManti.

17. KWEBOLEKA IMALI 

17.1 Likomidi Leliphetse lingatfola imali ngekweboleka, lokufaka ekhatsi kweboleka ebhange (overdrafts) imali leliyidzingela kuyisebentisa ekuchubeni tinchubo talo letingephansi kwemtsetfosisekelo nobe kweMtsetfo.

17.2 Njalo uma ngabe Likomidi Leliphetse lihlongota kweboleka imali lifanele kutsi likhiphe satiso sekutsi litawenta loko, libeke yonkhe imininingwane yaloku lokuhlongotwako. Satiso sifanele kutsi sinikwe onkhe emalunga aleNhlangano kumalanga langekho ngephansi kwalangu-21 ngaphambi kwelusuku lwemhlangano weLikomidi lapho khona lesihlongoto kutawucocwa ngaso. Umhlangano jikelele lokhetsekile lapho onkhe emalunga atawumenywa ufanele kutsi ubanjwe kuhlola imibono yemalunga.

17.3 Akukho kweboleka imali lokungentiwa ngaphandle kwekuvumelana kweLikomidi Leliphetse emhlanganweni lokutawutsi kuwo kufanele kube nemalunga langekho ngephansi kwetincenye letimbili kulokutsatfu telinani lemalunga elikomidi.
Umhlangano weLikomidi Leliphetse ungabanjwa kuphela ngemuva kwemhlangano wemalunga jikelele  lotawube ukhetsekile. 
   
18. INKHOKHELO KANYE NEKUBUTFWA KWENKHOKHELO

18.1  Kwentela sizatfu sekukhokha tindleko letitsite Likomidi Leliphetse lelitenta ngekwemtsetfo nobe lelingatenta ngekweMtsetfo lichuba imisebenti yalo kanye netinchubo talo  lingahlolisisa njalo ngemnyaka inkhokhelo lengentiwa ngemalunga eliswini layo lekubeka imbadalo yemanti lebekwe yiNdvuna.  Loluhlolisiso lufanele kutsi lwentiwe Likomidi Leliphetse lanobe nguyiphi indzawana ngephansi kwalenye kute ikwati kubhekana netindleko tenchubo kanye netidzingo tekwenta ncono ngekwemisebenti lephetfwe iphindze ilawulwa nguleLikomidi.
  
18.1 Likomidi Leliphetse lingabutsa imali yenkhokhelo lebitiwe ngekwenta kunye kwaloku-

(a) kubantfu bemhlaba labatsintsekako; nobe
(b) nobe ngumuphi umuntfu loniketwa emanti kulomhlaba.

18.2 Uma ngabe Likomidi Leliphetse selihlolisise inkhokhelo Likomidi lifanele kutsi lilungise luhla lwekulandzelwa kulokuhlolisisa ngaphambili-
(a) ligama lelilunga ngalinye lelifanele libhadale tindleko
(b) inchazelo yesicaku semhlaba lokungaba ngumhlaba lohlukisiwe lokunguwona lembadalo lehlolisiselwa yona;
(c) linani lemanti nobe sikhatsi sekuwavimbela lelinelilungelo lekusitfola lilunga;
(d) imali lokufanele ihlolisiswe njengalekhokhwako;
(e)  lusuku nobe tinsuku lokufanele ingene ngato imali yembadalo nebukhulu bemali lefunekako elusukwini ngalunye; kanye
(f) nesilinganiso sentalo lebhadalwako uma ngabe ingakabhadalwa kanye nelusuku lokutawufakwa ngalo intalo emalini lengakabhadalwa.

18.3 Ikhophi yeluhlu lweluhlolisiso ifanele ihlale ivulekile ehhovisi leNhlangano kutsi ingahlolwa nobe ngubani lolilunga laleNhlangano.


18.4 Uma ngabe ngemuva kwekutfola satiso lesifanele, imali lebitwako, lefaka ekhatsi intalo lokufanele ite kuleNhlangano seyihleti emalanga langetulu kwalangua-90 seyindlulelwe kubhadalwa, iNhlangano kungatsi kwengeta kumandla leniketwe wona ngekwesigaba 59(3) seMtsetfo, ngaphandle kwekutsi iphindze ikhiphe lesinye satiso, ibe seyibutsa lemali lokufanele iyitfole ngekusebentisa emasamanisi latawukhishwa yiNkantolo yaMantji lokunguyona ingephansi kwayo lendzawo, akunandzaba kutsi ingumalini leyo mali, lokutawutsi kuyo lilunga libukane nekubhadalela tonkhe tindleko tekulandza kanye netindleko temtsetfo, letifaka ekhatsi tindleko temmeli kanye netemmangali.

19. UMBIKO WEMNYAKA
19.1 Inchubo letawusetjentiswa injengobe ibhalwe kuShejuli 4 yeMtsetfo.

NOBE 

19.2 Likomidi Leliphetse lifanele kutsi, etinyangeni letintsatfu ngemuva kwekuphela kwemnyakatimali weNhlangano, ibambe umhlangano jikelele wemalunga kantsi kufanele kulowo mhlangano-
(a) letfule sitatimende setimali lesihlolisisiwe sekusetjentiswa kwemali kuleNhlangano kulomnyakatimali lowengcile, lokufaka ekhatsi imininingwane yekuholela bantfu lokwentiwe yiNhlangano iholela emalunga eLikomidi Leliphetse kanye nalabo labachashwe kuleNhlangano; kanye
(b) nekutsi linikete umlandvo kumalunga wekutsi yini leliyente kulomnyaka.

20. KUGOCOTA

20.1 Lenhlangano ingacitfwa ngekwesivumelwano lesingatsatfwa emhlanganweni jikelele lotawube ubanjelwe leso sizatfu uma ngabe nje-
(a) lesincumo sitsatfwa linyenti lelitincenye letimbili kuletintsatfu temalunga lakhona nalagunyatwe kutsi angavota kulomhlangano; kanye nekutsi
(b)  lesincumo sicinisekiswa emhlanganweni lomunye losipesheli lobanjwe esikhatsini lesingekho ngephansi kwemaviki lamane ngemuva kwekubanjwa kwalomhlangano jikelele losipesheli lotawube ubanjwe linyenti lalabaneligunya lekuvota lapho.

20.2 Umhlangano lotawukhipha sivumelwano lokubhekiswe kuso kusigatjana (1) (i) salomtsetfosisekelo ungaphindze utsatse sivumelwano ngekulandzela linani lelinyenti kutsi
(a) kucasha umphelisi wenhlangano; nekutsi
(b) kuvala tindleko letikhona kanye nekucitsa imphahla yeNhlangano ngemuva kwekugocota nangemuva kwekubhadala tonkhe tikweledi netibopho teNhlangano, uma ngabe nje nobe nguyiphi imphahla lekhona ingacacanyiselwa kuNhlangano nobe kuSikhungo lesinetinjongo letifana netalena iNhlangano, nobe tiye eNdvuneni

NOBE

20.1 Tindzaba taleNhlangano titawugocotwa ngumuntfu lotaweubekwa yiNdvuna ngekubuka ticondziso letitawukhishwa yiNdvuna yeliTiko letihambisana nesigaba 97 seMtsetfo.

21. KUCHITJIYELWA KWEMTSETFOSISEKELO 
    
21.1 Ngekucinisekiswa yiNdvuna yeliTiko, umtsetfosisekelo weNhlangano ungachitjiyelwa ngemalunga aleNhlangano uma ngabe-

(a) umhlangano losipesheli wemalunga ubanjelwe lesizatfu, emavoti lahambisana nalokuchitjiyelwa, kuye ngekutsi linyenti lokukanye letincenye letimbili kuletintsatfu telinani lemalunga lakhona emhlanganweni, nalelikhomba kumela hhayi labangephansi kwemaphesenti langu-20 (20%) yemalunga eNhlangano kuye ngekwekutsi kutfolakale luhlu lwebavoti lolungulona lulusha;
(b) satiso lesiya kumalunga sihambisana ngco nekuchitjiyelwa lokuhlongotwako sindluliselwe kumalunga kumalanga lokukanye langu-21 ngaphambi kwelusuku lwemhlangano lowo; kanye nekutsi
(c) tichibiyelo kuphela, tesichibiyelo lesihlongotwako, lokukhishwe satiso saso lesibhaliwe tiniketiwe, kucociwe ngato taphindze tavotelwa kulowo mhlangano losipesheli.


CAPHELA:

Ema-ithaliki asetjentiswe etindzawaneni letincane

Lokudvwetjelwe ngulokungetiwe kumtsetfosisekelo losiBoniso kanye neTinkhombandlela, njengekubhalwa kwato kuSijobelelo seTinkhombandlela 





     
??

??

??

??




1


