SISWATI LULWIMI LWESIBILI LIZINGA LELIPHASI (Liphepha Lesibili)
SIKHATSI: 2 EMAHORA
CAPHELA:
Bhala nome ngutiphi tigaba LETIMBILI uphendvule yonkhe imibuto ngato.
SIGABA A
UMBUTO 1 TINKONDLO
Fundzisisa letinkondlo letingentasi bese uphendvula yonkhe imibuto letawulandzela:
INKONDLO A
Lusiba ludze lukhweba sibhakabhaka,
Khweba Ngwanase nitohlanganisa tinhloko.
Yini loLubombo lokukhulunywa ngalo lapha? 
Luhlobo luni lwenkondlo lolu? 
Khetsa imphendvulo kunati:
B. Nitococisana.
Hlobo luni lwebunkondlo lolwakhiwe nguletinhlavu letidvwetjelwe kulomugca wenkondlo?
A. Sifutamsindvo.
B. Imvumelwanosigcino.
C. Sifanankhamisa.
Khipha umugca lochaza kutsi Lubombo ludze kakhulu. 
Kungani kutsiwa Lubombo ngumbusi weleMphumalanga. 
Yini kukhweba? 
SISWATI LULWIMI LWESIBILI LIZINGA LELIPHASI (Liphepha Lesibili) 932-2/2K 4
INKONDLO B
Kuso sitfombe sami, Batali bebasebasha, Mine ngisemncane, Konkhe kukusha. Sengakhula ngaba ngaka, Ngaba mihlatsi yenile, Kuso sitfombe sami, Budzala nebungako bami bumile. Batali bam' abasaphelele, Umhlaba wagwiny' inhloko, Kwasala lowangimema nami, Kuso sitfombe siphelele. Simanga setimanga lesi, Sonkhe sisahleka kuso sitfombe, Tihlahla netjani kwaba luhlata. Sibhakabhaka seloku sacweba. 10 15 20
Niketa lelinye ligama lelisho sitfombe. 
Yini umehluko lokhona ngalesitfombe ekucaleni nanyalo? 
Hlobo luni lwebunkondlo lolusetjentiswe emgceni 18? 
Sibaluleke ngani sitfombe etimphilweni teftu? 
Ngubani lona longasekho emhlabeni? 
SISWATI LULWIMI LWESIBILI LIZINGA LELIPHASI (Liphepha Lesibili) 932-2/2K 5
INKONDLO C
Lolani tikhali bakitsi! Asibe ngumfelandzawonye, Siyilwe bukhoma lemphi, Imphi yakaNgcondvoncondvo. 20
Ikhuluma ngani lenkondlo? Chaza kabantana 
Shono kutsi sonkondlo bekasesimeni lesinjani nakabhala lenkondlo? 
Hlobo luni lwenkondlo lolu? 
Yini imitfombo yelwati? 
EMAMAKI ESIGABA A: [40]
SIGABA B
UMBUTO 2
Fundzisisa letigatjana bese uphendvula yonkhe imibuto letawulandzela: SICEPHU A:
Nkhambule ( .) Mfana! Kantsi ufundza silumbi njengobeAphatamisa tsine kasiva, utawuphindze uhumushe futsi.
LaMatsebula Usafundza likheli lekutsi ichamukaphi yebabe. Fundza sive mfana.
Angitange ngiye kagogo. Lelo kwakulisu lami lekubalekela lentfo babe lakatsi ufuna kungenta yona kwendziswa.
Ngifuna kunatisa boNkhambule kutsi ngibona kutsi ngimane ngeduke nelive kunekutsi ngendziswe. Ngeke vele ngikhone. Uma ngabe babe utakutihlupha, angifune kutsi angentise lokho ngenkhani, ngiyofane ngife kunekuvuma. Angikwali kwendza, kodvwa ngifuna kwendza kumuntfu lotsandvwa ngimi. Loko-ke ngingeke ngikugwamandze nangabe solo kungenteki. Kuyovele kutentekele. Uma ningikhulula kuloku, babe atsembise kutsi ngeke asangiphocelela, ngitawujabula kuse nginivakashela lapho ekhaya nginibhalele futsi nginitfumelele naloko lengikutfolako. Phela lapha ngihleti khona, ngatfola umsebenti, ngisebenta kamlumbi. Ngicela babe angacabangi kutsi make bekakwati loku, ngangimtjela emanga ngentela kubaleka kahle khona ningatusheshisa kusola kutsi ngibalekile. Ngitawujabula kutfola imphendvulo yenu ngitokhululeka kunivakashela ngobe sengiyanikhumbula.
Nisale kahle
Ngimi indvodzakati yenu leyodvwa
Tentile.
Konje lencwadzi beyibhalwe ngubani? Bhala nesibongo. 
Bewutsini umbiko lowawubhalwe kulencwadzi? 
Ngabe lona lowayeyibhalile wahambelani lapha ekhaya kubo? 
Kwamsita yini kuhamba kwakhe lapha ekhaya? Niketa sizatfu semphendvulo yakho. 
Kufanele yini batali bakhetsele bantfwababo likusasa labo? 
Kulesikhatsi lesiphila kuso lomlayeto bowungadluliseleka kanjani? Niketa tindlela letintsatfu. 
SICEPHU B
Mphikeleli Ngitsini wani? Njengobe ngiyabonga sewungitalele indvodzakati.
Tentile Uyamvuma lomntfwana.
Mphikeleli ( .) Hawu Tentile! Utemsisa yini lomntfwana noma umletse kimi uyise? Ngekumangala
Tentile Ngifanele. Ingani ngentiwa nguwe. Watsi wena uyongibulala uke weva kutsi ngemitsi.
Mphikeleli Ingani phela wangatisa. Ngakubulala yini?
Tentile Asizange sivane. Wena wangishaya nangesikhatsi sewubonile ungikhandza ngihleti ne ...
Mphikeleli ( .) Ayibe yincane leyo Tentile. Ingani phela ngacolisa ngesento sami. Ngangingati. Aphatamisa ngekunganaki
Tentile Nanyalo kawati. Wangivisa buhlungu. Kantsi kufuneka kuze ngikutjele njani? Nanyalo bengitsi utawuphika nawubona lomntfwana. Angikahlupheki mine Mphikeleli kutsi ungangigwamandza ngenkhani uphekungishaya. Ufuna ngitsini kantsi. ( .)Acale kubibitseka
Chaza kutsi lamagama achazani njengoba asebente kulesigamu:
Konje bekasebenta msebenti muni Mphikeleli? 
Sento saTentile sekuletsa lomntfwana lapha saba siphosiso lesikhulu. Ase unikete sizatfu semphendvulo yakho. 
Ngubani logcina akhulisa lomntfwana waTentile? Yena kungani afanele kukwenta lokhu? 
Niketa tifundvo tibe timbili lotitfole ngekufundza lomdlalo. 
EMAMAKI ESIGABA B: [40]
SIGABA C
UMBUTO 3
INOVELI
Fundza lesicephu lesingentasi bese uphendvula yonkhe imibuto letawulandzela:
SICEPHU A
Kwentenjani kangaka Jabulani?""Kwentenjani kuphi? ""Nishaywa kangaka nje nenteni? "Bekushaywa bani? Ungangenyanyisi mine. Washo umfo kaDlaminiwabuka khona le etinkhalweni.
Mbongeni naye wathula asatibonele nje kutsi lendvodza ayifuni nani kutsi kube kukhulunywa ngalendzaba. Mhlayimbe abentiwa ngimivimba leyayisashoshotela etibunu. Nasekhaya Jabulani akazange angene endlini kanye naMbongeni, wavele wangena esibayeni wacondza endzaweni leyayinetjanyana watigicita khona ngobe abengakhoni nekusibeka phansi sibunu. Nebasekhaya-ke abazange bamhluphe ngekumlandza ngobe bebabona kutsi usenemahloni newekubabuka.
Lashona lilanga, tachakaza tinkhanyeti. Kwabitwa umthandazo nakhona emthandazweni akazange ete, watihlalela nje khona esibayeni. Ngemuva kwemthandazo levakali livi leyise ngaphandle asammemeta:
Jabulani!! "
Babe! "
Ngena endlini; kuhlwile manje. "
Kodvwa bahlobene njani labafana? 
Asewusho kutsi ngukuphi kubo? 
Kulesigamu kuvetwe timphawu tesimilo sikaJabulani. Bhala tibe timbili. 
Labafana kuyacaca kutsi abevani. Yini leyaba sisusa sekungevani kwabo? Chaza kahle. 
Wena ngumuphi kulabafana lababili longafisa kuba nguye? Chaza wesekele sizatfu semphendvulo yakho. 
SICEPHU B
Hhawu! Kepha noko Nkosi yami kusenebantfu labasenebuntfu emhlabeni. Ase ubuke nje babewaMbongeni kutsi kuyewufika tincwadzi letimbili ngalanga linye, tikhulume ntfo yinye, futsi tiphuma kubantfu labalukhuni ga."
Nkulunkulu akehlulwa lutfo MntfwanaNtuli. Tindlela takhe atifanani netemuntfu, kantsi nemicabango yakhe iphakeme kakhulu kuneyetfu. Utsi ahleti esigodlweni sakhe lesimengetelako ngebuhle abe acabanga nangemihambima nje lelutfuli lolufana natsi. Kuhle Ntuli kwetsembela eNkhosini. "
Awu! Kuhle Nkhosi. Singatsini kungete setsembela eNkhosini, loku tsine sakhuliswa bantfu lababetsembela eNkhosini. Natsi kufanele sibambelele kuyo leyo nsika nangabe tikhukhula letinemandla setifuna kwemuka natsi. "
Yebo, Ntuli, kunjalo Nkhosikati. Kuyabonakala kutsi kona yinkhulu yona indzaba levelele Jabulani eGoli. Kudzimate kubhale bantfu lababili labangasati, labesuswa sihawu nje sodvwa, kuyabonakala kutsi kubi. " Ngalelinye lilanga Nanana wavuka ekuseni wayakutfota tinkhuni. Kepha wayala ngekutjela labantfwabakhe kutsi basite bangakhenkhetsi, futsi bangaphumeli ngaphandle ngobe kunetilwane letimbi letidla bantfu. Bavuma boSelesele naGcumgcum. Wahamba.
SISWATI LULWIMI LWESIBILI LIZINGA LELIPHASI (Liphepha Lesibili) 932-2/2K 10
Bakuphi laba lababili labakhuluma kulesigatjana? 
Bobani bona laba labakhuluma kulesigatjana? 
Bobani laba lababili lokutsiwa babhalele batali baJabulani tincwadzi? 
Ngekufundza lesicephu utfola kutsi labantfu bangabantu labatsembele kubani? Niketa sizatfu semphendvulo yakho. 
Yini kantsi lena leyonakele leyenta bate bakhulume kanjena laba lababili? Chaza usho nekutsi ibatsintsa kanjani bona lentfo leyentekile? 
Bentani emuva kwekutfola lomlayeto? 
Lesento sabo sisifundzisani tsine bafundzi balencwadzi? 
EMAMAKI ESIGABA C: [40]
SIGABA D
UMBUTO 4
TEMDZABU
Ngikuphica ngemabutfo ami lamanyenti latsi angakuhlaba ngesikhali sephukele ekhatsi.
Ngikuphica ngamakoti lotsi nasatawungena emabaleni alilitele.
Ngikuphica ngesambulelo sentsaba.
Ngikuphica ngelibhubesi lami lelitsi nalibhodla kuphume emalangabi. 2 x 5 = 
SISWATI LULWIMI LWESIBILI LIZINGA LELIPHASI (Liphepha Lesibili) 932-2/2K 11
Tishoni letaga netisho letilandzelako?:
Umjingi udliwa yinhlitiyo.
Ikhotsa leyikhotsako.
Kuba ngumtfwalo.
Kuboshwe inja nemtsakatsi 2 x 5 = 
Fundza leticashunwa tetinganekwane letitsetfwe encwadzini lebhalwe ngenhla bese uphendvula lemibuto letawulandzela:
SICEPHU A
Phela bakakhe endleleni, bantfu labanyenti bacabanga kutsi kukhona lakwetsembile. Utsite nasahambile,bantfwana batsi sibonwe ngubani ngekuganga. Ngibo laba sebagijima badlala netimfene batijikijela ngematje. Kutsite basengakadlali kuyaphi, kwachamuka indlovu lese ihluphe kakhulu kuleyo ndzawo. Yamane yababamba nje labantfwana yabagwinya bobabili. Lendlovu beyiyinkhulu ngalokwesabekako. Yayingalingani naletinye tindlovu, inesisu lesikhulu kakhulu, netindlebe letinkhulu kakhulu. Phela yase idle bantfu labanyenti kuleyo ndzawo.
Wabayala watsini Nanana bantfwabakhe uma ahamba?
Wabatfola kanjani bantfwabakhe Nanana?
Umsebenti waNanana wekusindzisa bantfu bemmango waba namuphi umphumela?
Lomsebenti longaka lowentiwa ngulomake ukufundzisani wena njengoba usakhula usatokuba ngumtali? 2 x 5 = 
SISWATI LULWIMI LWESIBILI LIZINGA LELIPHASI (Liphepha Lesibili) 932-2/2K
SICEPHU B
Ngalelinye lilanga lesihlahla savuleka imbobo lenkhulu, kwaphuma kuso tilwane letinyenti, imihlobohlobo yetilwane; wena ndlovu, wena bhubesi, wena mphala, wena nwabu, wena ini. Taphuma tigijma tonkhe letilwane tijabulela kuba ngaphandle. Phela letilwane tonkhe ngekuphuma kwato, betite imisila, tingati futsi nekutsi tite imisila. Betihlala titijabulele nje.
Tilwane tatihlupheka ngoba tite imisila. Niketa imisebenti lemibili leyentiwa ngumsila.
Wawutsini umlayeto lowafika nendlovu etilwaneni?
Ngusiphi lesilwane lesagcina singawutfolanga umsila?
Fundza lesigatjana lesingentasi bese uphendvula imibuto letawulandzela:
SICEPHU A
Yemake, asewume tsine Bhekiswako, ngitokwatisa nje kutsi ngisahamba Mdluli. Lokunye-nje asekume ngoba kungicitsela sikhatsi, kwasho umlonyana lobovu tebhu uveta ematinyo lamhlophe-bha, ukhuluma futsi umnikati wawo angadzinge mphendvulo. YeSilungile, sikhwama sami sesandla konje ngisibekephi nangingena? Asenitsi, washo advosa sihlalo lebesihleti kuso lesasentiwe ngubabe ngemapulango. Bafana lebekahleti ekugcineni ngasesikhwameni saSontoyi wavele watikhandza alapha ngaselubondzeni. Akakafucwa nanguye Sontoyi, kutsi nje utibonele yena kutsi sikhwama leso singakuye. YeBafana, yeBafana, unazukana muninje kutsi ungahlala etikwalesikhwama? Nx! Washo avula umnyango dzadzewetfu aganklata sivalo aphuma.
SISWATI LULWIMI LWESIBILI LIZINGA LELIPHASI (Liphepha Lesibili) 932-2/2K 13
Chaza lemisho lelandzelako: (a) Unazuka muni. (b) Kungabuti elangeni. 
Siva kutsi Sontoyi wehlelwa lihlazo kulendzawo labekaye kuyo. Nguliphi lelo hlazo lelamehlela? Chaza kabantana 
Bantfu labaphila njengaSontoyi bagcina baphelele kuphi? Niketa sizatfu semphendvulo yakho. 
Ngekubona kwakho waphindze wabuyela yini Sontoyi kulendzawo? [15] 
SICEPHU B
Ngekucabanga kwakho labantfu babematela kuphi Masuku? 
Umndeni wakaMasuku walahlekelwa kakhulu ngalesento. Niketa sizatfu lesenta sisho loku. 
Wabayala watsini dokotela ngesimo labekuso Masuku? 
Masuku wasifaka sandla kulesigigaba lesenteka ngenhla. Uyavumelana naloku? Niketa sizatfu semphendvulo yakho. Chaza kabanti. 
Sento saMasuku sikunika siphi sifundvo? 
SISWATI LULWIMI LWESIBILI LIZINGA LELIPHASI (Liphepha Lesibili) 932-2/2K
SICEPHU C
Hawu kwentenjani mntfwanami Monase? Watseleka ekuseni ngeMgcibelo ukhefutela! Utsi niyaphila ekhakhakho?'
Kodvwa ngabe udliwa yini Salelwako yehheni mntfwanami?'
Angati impela make kodvwa utsi ucedvwa liphika nelihlaba lelitsi lingamsuka limshaye enhloko lehle neluhlangotsi lwesekudla kanye nemgogodla wonkhe kube sengatsi liyamcedza nya. Futsi naselimhlasele lelihlaba uphelelwa ngemandla ate acaleke atselwe ngemanti. Naleliphika limhlasela omeatsi nkhwa angakwati nekuphefumula agwalatise emehlo, lagucuka abemhlophe.' Tisho tehla ngatimbili ngatintsatfu tinyembeti kuMonase. Ahlale phansi ecasini endzaweni lapho kwakulala khona Mlotsa, babe wakhe lose ashona. Abuke unina ngekumeba aphindze aphose emehlo emsamo lapho kunelibhokisi lalihlala emakhatsakhatsana eyise, lebekatiphunga ngawo aphindze aphunge likhaya lakhe nakukubi naloku bekangasiyo inyanga. Lamakhatsakhatsana naye Mlotsa bekawafundze ebudzaleni njengawoonkhe emadvodza lavunulako emaSwati. Hleze uyise kube usekhona ngabe uyamsita nje. Aphindze abuke unina tehle tinyembeti.
Ngabe Monase wayekhala ngobe angati kutsi indvodza yakhe iphetfwe yini? Sekela imphendvulo yakho. 
Bantfu labaphila kulesikhatsi sanyalo basalisebentisa yini lijazi lensimbi. Ase ubhale lowake wakuva kwenteka endzaweni lohlala kuyo ngalo lijazi lensimbi. [10] 
EMAMAKI ESIGABA E: [40]
EMAMAKI SEKAWONKHE: 80
SIPHETFO
