EMAMAKI: 70 SIKHATSI: 2 ema-awa
TICONDZISO
Ungalifundzi lonkhe liphepha lemibuto. Buka lokucuketfwe ekhasini lelilandzelako bese ubeka luphawu kulowo nalowo mbuto lobutwe ngetincwadzi lotifundze lonyaka. Emva kwaloko, fundza leyo mibuto lenetimphawu kuphela bese ukhetsa leyo lofuna kuphendvula yona.
Liphepha lemibuto licuketse tigaba LETINE:
SIGABA A: Inoveli 
SIGABA B: Umdlalo 
SIGABA C: Tindzaba letimfishane 
SIGABA D: Tinkondlo 
Landzela ticondziso ekucaleni kwaleso naleso sigaba.
Phendvula ngetincwadzi LETIMBILI lotifundze lonyaka. Phendvula munye umbuto kuyinye ngayinye incwadzi.
Tinombolo tetimphendvulo atihambisane naleto temibuto njengobe tinjalo ephepheni lemibuto.
Cala leso naleso sigaba ekhasini LELISHA.
Bhala ngesandla lesibonakalako nalesifundzekako.
Siphakamiso sekulawulwa kwesikhatsi singaba ngemaminithi langema-60 kuleyo naleyo ncwadzi.
Lelikhasi litawusita bahlolwa ekukhetseni imibuto LABAFUNA kuyiphendvula ngaphandle kwekufundza lonkhe leliphepha lemibuto.
SIGABA A: Inoveli Phendvula NOBE NGUWUPHI UMBUTO UBE MUNYE.
INOMBOLO YEMBUTO UMBUTO EMAMAKI
NOBE
(Sihloko senoveli yeku-1) Imibuto lemifisha 35
NOBE SIGABA B: Umdlalo Phendvula NOBE NGUWUPHI UMBUTO UBE MUNYE.
(Sihloko semdlalo weku-1) Umbuto loyindzabambhalo 35
NOBE
(Sihloko semdlalo weku-1) Imibuto lemifisha 35
NOBE SIGABA C: Tindzaba Letimfisha Phendvula NOBE NGUWUPHI UMBUTO UBE MUNYE.
NOBE
(Sihloko sendzaba lemfisha yesi-2) Imibuto lemifisha 35
NOBE SIGABA D: Tinkondlo Phendvula NOBE NGUYIPHI IMIBUTO IBE MIBILI.
NOBE
(Sihloko senkondlo yesi-2) Imibuto lemifisha 17½
NOBE
(Sihloko senkondlo yesi-3) Imibuto lemifisha 17½
NOBE
(Sihloko senkondlo yesi-3) Imibuto lemifisha 17½
SIGABA A: INOVELI KWASHA TIKHOTSA: LL DLAMINI
Khetsa umbuto ube MUNYE kulelandzelakouphendvule imibuto letawulandzela.
UMBUTO 1
Bhala indzabambhalo lenemagama lasemkhatsini weli-190 nema-240 ngaloku lokulandzelako:
Chaza kubaluleka kwalabalingisi labalandzelako:
Ndlela
Tsandzekile [35]
NOBE UMBUTO 2
Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto letawulandzela.
Nasilandzela lenkhulumo letsi, Sicobolonjwane sewulutfolile luhala ..., ubitwa ngekutsini umuntfu lowenta lomsebenti? (Khetsa yinye kuletimphendvulo letingentasi)
Yini lena letakwenta kutsi inkhosi Mswati angabutfoli butfongo? (Khetsa yinye kuletimphendvulo letingentasi)
Kusho kutsini kutsi ayihlabi ngakumisa? (Khetsa yinye kuletimphendvulo letingentasi)
A Kutimisela B Inkhomo ayihlabi ngetimphondvo C Kungatsatseli phasi lomunye umuntfu 
Lobukhosi lobubangwako babani ngekwelisiko? (Khetsa yinye kuletimphendvulo letingentasi)
Balingisi lababanga bukhosi kulenoveli. (Khetsa yinye imphendvulo)
Nika emaphuzu lamabili lafakazela kutsi lendzaba yenteka endzaweni yasemakhaya. 
Chaza kubumbana kwesihloko netigameko letenteka kulendzaba. Nika emaphuzu lamatsatfu. 
Humusha lenkhulumo letsi, ''Hhayi angeke adzabule.'' 
Uma sibuka indzaba yonkhe ngabe lukhona yini ludvweshu lwangaphandle emkhatsini waMswati nabomnakabo? Sekela ngemaphuzu lamatsatfu. 
Ngabe tigameko letenteka ngemaphuzu lamatsatfu. kulendzaba tiyakholweka yini? Sekela 
Labadlali labakuletheksthi bakholelwa kuyiphi inkholo. yakho ngemaphuzu lamatsatfu. Sekela imphendvulo 
SAMBA SESIGABA A: 35
SIGABA B: UMDLALO
PHENDVULA INDZABAMBHALO NOBE IMIBUTO LEMIFISHA.
UMBUTO 3
Bhala indzabambhalo lenemagama lasemkhatsini weli-190 lasetjentiswe ngumbhali kusivetela labalingisi labalandzelako: nema-240 ngemasu
NOBE
UMBUTO 4
NDVUKU: ( Abhunye yedvwa enwaya inhlo ko) Wo-bo-bo! Angingenela emant' endlini ngate ngangena elubishini Mliba! (Abhekise kuMadzandza) Kodvwa wena sewuyivumelelani lentfo le yenteke? Lokuhlakanipha kuphelela emehlweni nje? Ungentani nje Madzandza? Bengitsi uyati kutsi ngilungisela kutsatsa indvuku yebukhosi nje? Nyalo ngikhetfwa ngitsini nje sengikhalelwa tinswane tingcolisa ligama lami?
Kwentani kubhunya wedvwa? (Khetsa imphendvulo)
Kubanga umsindvo
Kubhunyisa intfutfu
Kukhuluma wedvwana 
Kweswela tinkhomo kwaNdvuku
Inkinga yaMadzandza ngabe yini? (Khetsa imphendvulo)
Kuhlekwa bontsanga
Lihlazo lalitsele uyise
Kungati kahle kutsi lomtfwalo wabani 
Kuletheksthi lengenhla, caphuna inkhulumo yaMadzandza lechaza kutsi babe wakhe unelulaka kakhulu, uyibhale phasi. 
Lomdlalo wenteka kusiphi sikhatsi semphilo? Chaza wesekele ngekubhekisa etheksthini lengenhla. 
Abesho kutsini Madzandza nakatsi: 'Yindzaba yebantfu lababili lena'. 
Shano kutsi lamaphuzu lalandzelako aliciniso nobe aliphutsa, bese uyesekela kutsi usho ngani:
Lombhali walomdlalo uphumelele kusebentisa nenkhulumiswano kutsi kuhambisane ngemphumelelo. iminyakato 
Madzandza abengayivisisi imphilo yesintfu. 
Ngusiphi sigameko lesicuketse luvutfondzaba kulomdlalo? 
Lesihloko salomdlalo ngabe sibumbene yini nalomdlalo? Sekela imphendvulo yakho. 
SAMBA SESIGABA B: 35
SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHANE LITSAMBO: ELMON J MHLANGA
PHENDVULA INDZABAMBHALO NOBE IMIBUTO LEMIFISHA.
UMBUTO 5
Bhala indzabambhalo lenemagama lasemkhatsini weli-190 nema-240.
Titsatse kwekutsi ungusonhlakahle losebentela emayini. Ungayisita njani imindeni lebitiwe, ibitelwe inhlekelele lefana nalena leyenteka kulesihloko sendzatjana lesitsi 'LIVIKI LELIDZE'. [35]
UMBUTO 6
Yemake! Yemake! Kuneshiywane yeshikhayako eshikhwameni shakho!'' Kusho Sifiso achamuka agijima asahlahle emehlo angaka. Ukhuluma nje umfanyana wami uze uyakhomba nangetandla. ''Kuphi?'' Kusho mine ngekunganaki. ''Shikhala lapha eshikhwameni shako make!'' ''Silwane sini?'' Mine ngitihlalela nalomfanyana wami loneminyaka lemitsatfu nje, ngentiwa kweswelakala kwemsebenti eWitbank lapho umuti wami watfutsela khona. Ngesizatfu saloko mine solo ngisasebenta khona lapha eTjakastad. Emtini wami lomusha eWitbank ngiya njalo ngaboLesihlanu. Sitfutsa lapha eTjakastad nje Msibi uyise webantfwabami sewutsenge indlu edolobheni eWitbank, ngoba yena sewunesikhatsi asebentela ngakhona. ''Hha! Nemambala Sifiso ushito, nalo ligundvwane likhala bo! Lwangishaya lwangicoba luvalo. Ngimi loya sengihamba ngilibangise kaKhekhekhe loyinyanga. ''Ematsambo atsi tintfo tebantfu leti, bakudlela umona ngobe wena uyaphumelela kuko konkhe lokwentako.'' Sitse sisakhuluma sisendlini, lakhala futsi ligundvwane esikhwameni. Ngatsi ngisagadze kutsi ngitawubona ligundvwane liphuma litsi bhalaca, kwawa makhalekhikhini. Wakhala, ngagobondzela ngamtsatsa, ngamchafata ngambeka endlebeni. ''Leso-ke sipho sakho mntfwanaketfu.'' ''Ngiyabonga Ndlondlo.''
Nasilandzela lenkhulumo letsi, ''... kuneshiywane yeshikhayako ...'' lona lokhulumako ungumuntfu lonjani? (Khetsa yinye imphendvulo)
Ngumuntfu lokhubatekile
Ngumntfwana 
Ligundvwane lelikhalako liyini? (Khetsa yinye imphendvulo)
Ligundvwane
Ngumntfwana 
Laba labananatelwa kutsiwe Ndlondlo bakabani? (Khetsa yinye imphendvulo)
LaTfwala ungumlandzi longumuntfu wesingaki? (Khetsa yinye imphendvulo)
Umlandzi longumuntfu wekucala
Umlandzi longumuntfu wesibili
Umlandzi longumuntfu wesitsatfu 
Sifiso bekaneminyaka lemingaki? (Khetsa yinye imphendvulo)
Lemibili
Lemitsatfu
Lesihlanu 
LaTfwala D Makhalekhikhini 
Simonhlalo E Inyanga 
Kuliciniso nobe kuliphutsa yini kutsi LaTfwala bekamati makhalekhikhini? 
Yini lebangela kutsi laTfwala angahlali emtini wakhe eWitbank? 
Ngabe inkinga iyavela yini esingenisweni salendzaba? 
Yini leyenta kutsi laTfwala esabe kutsi abitwengemtsakatsi? 
Kubangelwa yini kutsi sonkondlo anike lenkondlo sihloko lesitsi'Tati Kutsi Ungubani? 
Kuya kwaLaTfwala kaKhekhekhe kusitjela Fakazela lombono ngalokusendzabeni. kabanti ngenkholelo yakhe. 
Nika sifundvo lesitfolakala kulendzaba. 
Ngabe kungumbono yini nobe kuliciniso kutsi babe kakhulu Nkhosikati wakhe? Sekela imphendvulo yakho. Msibi abemtsandza 
Ngabe siphetfo salendzaba imphendvulo yakho. sichamuke naloko lokulindzelekile? Sekela 
Khekhekhe ubonakala ngemaphuzu lamabili. awati umsebenti wakhe. Fakazela lenkhulumo [35]
SAMBA SESIGABA C: 35
SIGABA D: TINKONDLO
PHENDVULA NOBE NGUYIPHI IMIBUTO LEMIBILI.
UMBUTO 7
Fundza lenkondlo lengentasi bese uphendvula imibuto lengentasi.
TATI KUTSI UNGUBANI?
10 Tati kutsi ungubani. Uma ungayati indlela Utawubutfwa ngito tonkhe tibi leti, Ugucuke umzali ungakacini lukhakhayi, Ugucuke likhehla nesalukati lesincane. Ingani uyobe sewutse cwili etjwaleni, Sewusigcili sayo yonkhe imiva. Tati kutsi ushopheni ngoba Uma ungalati likusasa lakho Utawufanana nesihlahla lesomile emgwacweni, Ugucuke Mazitapele.
20 Uma sewunguzitapele. Uyobe sewehlulwe kutitsiba nekutati, Uyobe wehlulwe kutati kutsi ungubani. Tati kutsi ungubani ngoba Batakufundza bese bakukhetsela buwena. Ukuze ungalahlekelwa kutsi ungubani, Tifunisise uze utati kutsi ungubani, Ngoba uma ungatati kutsi ungubani, Batawukhwela batehlele.
Ngabe sonkondlo ucondze kutsini ngalenkhulumo lengentasi: Khetsa imphendvulo yinye kuleti letingentasi:
Batawukhwela batehlela'
Hlobo luni lweluchumano lolutfolakala kulemigca lengentasi: Khetsa imphendvulo yinye.
Ugucuke likhehla nesalukati lesincane.
Ucondze kutsini sonkondlo kulomugca longentasi: 'Ugucuke Mazitapele' Khetsa imphendvulo yinye.
A Ugucuke sihlakaniphi.
B Bantfu batitsatsele.
Ngemaphuzu lamabili bhala lokushiwo inkondlo. 
Ngemaphuzu lamabili bhala umoya walenkondlo. 
Sinongo sini senkhulumo lesi lesitfolakala emgceni weli-10? Khetsa imphendvulo yinye.
A Sifaniso.
B Kumuntfutisa.
C Inhlonipho. 
Sitfombe sini lesakhiwa ngulomugca 'Ugucuke likhehla nesalukati lesincane' kulona lofundzako? (1½)
Yini loyifundzako ngalomugca longentasi: 'Tifunisise uze utati kutsi ungubani' 
½ NOBE UMBUTO 8
Fundza lenkondlo lengentasi bese uphendvula imibuto lengentasi.
Kuya ngani ningafuni ngiphume ekamelweni?
Kuya ngani ningitfukusa uma kunetivakashi?
Angitentanga kutsi ngibe sidalwa.
Sonkhe sidalwe nguMdali futsi sibantfu.
Imisebe yelilanga ayisawucabuli umtimba wami
Ngoba senihambela etulu niyoyidvonsa ebhange.
Nayo leyo mali ngiyigcina ngeliphunga nje. Nitisikela kulelinonile mine ningiphe emajwabu nje. Empeleni imali yami seyaba ngeyenu. Nentiwa yini nibe nemahloningami ngiyingati yenu? Nami ngiwenu, angisiso sitebhisi semphumelelo!
Sitsini sihloko salenkondlo? (½)
Lenkondlo iluhlobo luni? Khetsa imphendvulo yinye kuleti letingentasi.
A Inkondlomlandvo.
B Inkondlosililo.
C Isathaya. 
Shano luhlobo lwebunkondlo loludalwa nguletinhlamvu letidvwetjelwe kulemigca lelandzelako: Khetsa imphendvulo yinye.
Kuya ngani ningafuni ngiphume ekamelweni?
A Imvumelwanosicalo.
B Imvumelwanosigcino.
Ngabe lenkondlo ikhuluma ngani? Bhala emaphuzu lamabili. 
Sinongo sini lesisetjentiswe kusigaba 2 umugca 1. Khetsa imphendvulo yinye.
A Kumuntfutisa.
B Sihabiso.
C Inhlonipho. 
Kulemigca lengentasi, khetsa umugca lokhuluma ngekukhatsateka ngesimo langiso sonkondlo.
A Kuya ngani ningafuni ngiphume ekamelweni?
B Kuya ngani ningitfukusa uma kunetivakashi?
C Angitentanga kutsi ngibe nje. 
Usitjelani sonkondlo nakatsi 'Sonkhe sidalwe nguMdali futsi sibantfu'. 
Phawula ngemoya lokhona enkondlweni ngemaphuzu lamabili. 
Ngabe sihloko salenkondlo siyahambisana yini nalokukhulunywa ngako kulenkodlo? Sekela imphendvulo yakho ngemaphuzu lamabili. 
Ucondze kusitjelani sonkondlo nakatsi 'Nitisikela kulelinonile mine ningiphe emajwabu nje'. 
½ NOBE UMBUTO 9
Fundza lenkondlo lengentasi bese uphendvula imibuto lengentasi
Konkhe kunesikhatsi sako,
Isho njalo incwadzi yeNkhosi,
Wonkhe umuntfu kumele atilungiselele,
Nakimi sikhatsi sesifikile,
Sekutsi ngibuyele lapho ngavela khona
Kodvwa tinini tona cha, angihambi nato,
Ngisho nelitsemba lami imbala.
Tsemba lami usale kahle utinte
Mine sengiyahamba, sami sikhatsi, sesifikile,
Ungangilileli ngoba funa siphindze sibonane,
Munye kuphela lowatiko,
Ngoba sami sikhatsi sesifikile.
Sala ngekuthula tsemba,
Lenkondlo iluhlobo luni? Sekela imphendvulo yakho ngemaphuzu lamabili. 
Phawula ngebunkondlo lobutfolakala: Endzimeni yesibili umugca wemfica nemugca welishumi. 
Sihloko salenkondlo sihambisana kangakanani nalokushiwo yinkondlo? Sekela ngemaphuzu lamabili. 
Nguyiphi lencwadzi yeNkhosi lakhuluma ngayo sonkondlo. Khetsa imphendvulo yinye kuleti letingentasi:
A Incwadzi yaseZulwini.
B Incwadzi yasesikolweni.
Ngumuphi umugca lonesidvonsamoya (siphumuti) kulenkondlo? Khetsa imphendvulo yinye kuleti letingentasi:
A Munye kuphela lowatiko.
B Sala ngekuthula tsemba.
C Mine, sengiyahamba, sami sikhatsi, sesifikile. 
Phawula ngekubhaleka kwetindzima talenkondlo. 
Phawula ngemvumelwanosicalo endzimeni yesibili yonkhe. 
Ingabe kuliciniso nobe akusilo liciniso kutsi wonkhe umuntfu uyasati sikhatsi sekuhamba emhlabeni. (½)
½ NOBE UMBUTO 10
Fundza lenkondlo lengentasi bese uphendvula imibuto lengentasi.
Musani kubanga lelive letfu, Yekelani kukhombana ngetingalo, Phela nine nabekwa lapho, Amange natalelwa kuba khona lapho lenikhonakhona, Lapho lenikhonakhona njengemakhosi, Sanibekela kutsi nibe bafana betfu. Nibe tigijimi tetfu, Niye lapho emadvolo etfu angafinyeleli, Angafinyeleli kufika khona.
15 Ase nibe kahle majaha embutfo, Ningacabani, nicabanele lifa letfu, Akusilo lenu lelive ngeletfu, Ningavumi lapho ningakahlanyeli khona, Musani kutenta tilima tidzimate tilimatane, Asisibo bantfu benu tsine, Asisiso sive senu tsine, Sive bekunene akusini, Hulumende ngitsi sive, Tsine sive singuHulumende.
Sitsini sihloko salenkondlo? (½)
Phawula ngemoya lokhona enkondlweni. 
Emalungelo agodliwe Phenya
Ngabe indzima yesibili yeyame kangakanani ekujuleni kwalenkondlo? Sekela ngemaphuzu lamabili. 
Chaza kutsi lomugca longentasi sonkondlo uwusebentise kahle yini? 'Tsine sive singu-Hulumende' 
Phawula ngalokushiwo yinkondlo ngemigca lemibili. 
Khetsa umugca longaba nalenchazelo yesihloko senkondlo letsi: KAHLENI BO! Kulemigca lengentasi:
A B C Sive bekunene akusini. Hulumende ngitsi sive. Ase nibe kahle majaha embutfo. 
Khetsa luhlobo lwebunkondlo lobusemigceni lelandzelako, emagameni ladvwetjelwe Musani kubanga lelive letfu, Yekelani kukhombana ngetingalo
A B C Imvumelwanosicalo. Imphindzamcondvo. Sifutamsindvo. 
Usitjelani lomugca longentasi ikakhulukati uma sibuka tepolitiki kulesikhatsi lesiphila kuso. ' 'Musani kutenta tilima tidzimate tilimatane [17½]
SAMBA SESIGABA D: 35
SAMBA: 70
