KUHLOLWA KWELIBANGA LELISHUMI NAKUBILI
Esigabeni A umfundzi kufanele akhetse timbili tinkondlo kuleti letine laniketwe tona.
Nangabe uphendvule umbuto lomudze kusigaba B uphocelekile kwekutsi uphendvule umbuto lomfisha kusigaba C.
Kantsi nangabe ukhetse umbuto lonetimphendvulo letimfisha kusigaba B uphocelekile kwekutsi uphendvule umbuto lomudze kusigaba C.
SIGABA A
Lombuto ucuketse tinkondlo letine. Khetsa tinkondlo LETIMBILI kuleti loniketwetona bese uphendvula imibuto ngato.
INKONDLO A
Cula nyoni lenhle cula,
Cula leyo ngoma lemnandzi,
Ngiphe bumnandzi baleyo ngoma
Cula ligwalagwala lelihle, 5
Cula leyo ngoma letawujabulisa
Umphefumulo wami,
Nami ngihlome luphaphe
Ngibe likhetselo lentfokoto.
INKONDLO B 1.1.1 Niketa sihloko nemcambi walenkondlo. 1.1.2 Yini ligwalagwala? 1.1.3 Khipha sibonelo semvumelwanosicalo leyecako letfolakala kulenkondlo. 1.1.4 Bhala sibonelo seluchumanotjekile lolutfolakala kulenkondlo. 1.1.5 Khipha umugca lotjengisa kutsi sonkondlo unesifiso sekundiza afike lapho kuneligwalagwala khona. 1.1.6 Niketa linani lamagama lakha lenkondlo usho nekutsi liyalingana nome alilingani? [12½] (2½)
Niketa lelinye ligama lelisho umtsimba. 
Ngumtsimba wabani lona lekukhulunywa ngawo lapha? 
Sikuphi sihloniphiso kulenkondlo? 
Sonkondlo bekasesimeni lesinjani nakabhala lenkondlo? 
Ibhalwe ngubani lenkondlo? [12½] (½)
INKONDLO C
Nobe ngikhala kungavakali, Nobe ngikhuluma ngingalalelwa, Nobe ngihlabelela ngingalalelwa; Nakukhona labakhala kuvakale, Nakukhona labakhuluma balalelwe, Nakukhona labahlabelela balalelwe - Ngikutsandza kunjalo kwemhlaba. 25
Sitfolakala kuphi sidvonsamoya kulenkondlo? 
Yini lena leyenta incangosi ihluke kuletinye tilwane? Yisho kube kubili. 
Sifundvo sini lositfole ngekufundza lenkondlo? [12½] (1½)
EMAMAKI ESIGABA A: [25]
SIGABA B
UMDLALO
UMBUTO 2
Fundza leticeshana letilandzelako bese uphendvula imibuto.
SICEPHU A
KukaHlatsi ekhabo Tentile. Uhleti nebatali bakhe ugone umntfwana. Kukhona nendvuna
LaMatsebula Selijubekile licala Tentile. Inkantolo yente loko leyikubona kungumtsetfo. Kubuhlungu Tentile kufelwa ngumuntfu.
Nkhambule Nguye Tentile umbulali. Hawu mntfwanami! Live liyakwenyanya ungumbulali. Usidlisa emahloni Tentile. Intamane yetfu manje nangu umntfwanebantfu. Kulamahlandla solo siya kubakaNdwandwesiyobakhalela nekufakana umlomo ngalendzaba, abasemukeli. Bakufakaza kodvwa ecaleni kutsi wabo nangu umntfwana.
Ndvuna Cha-ke boNkhambule. Ningatsatsi matima. Tikhatsi leti lesiphila kuto tiveta yonkheintfo. Akucali kwenteka eveni kutsi kube nesehlakalo lesinjena. Sive singete sanibuka sihleke. Linceba lendvodza alihlekwa. Sonkhe sigodzi sakitsi siyanililisa boNkhambule.
Lapha siva LaMatsebula utjela Tentile kutsi selijubekile licala, inkantolo yente loko lekubona kungumtsetfo. Chaza kutsi inkantolo incume kutsini ngaTentile. 
Nkhambule kulesigamu ukhala ngekutsi Tentile ungumcabanisi, ungumbulali. Chaza ufakazele lamavi aNkhambule ngalokusendzabeni. 
Ubulewe ngubani? Bhala ligama nesibongo. 
Bekwentenjani aze abulawe nje lomuntfu? 
Sitsini sigwebo senkantolo salo lobulele umuntfu? 
Kusho kutsini kutsi: 'linceba lendvodza alihlekwa'? [12½] (1½)
Phenya
SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LIZINGA LELIPHASI (Liphepha Lesibili) 113-2/2 K 8
SICEPHU B
Ndwandwe Phendvula-ke nawe. Umbuto utsi uphikani ngobe sewuvile kutsi nguwe lo?
Veli Angiphiki, angivumi.
Veli Ngisho kutsi ngisemkhatsini wekuphika nekuvuma.
LaNdlela Ambuke ndlo emehlweni( ). Hhawu Ndwandwe ungaphikani indzaba isebalenikangaka? Kushito wena kutsi singani sakho lesi. Bewuhlala naso khona la sonkhe sikhatsi. Simanyatela nje asitenti, kuguja endlini, sentelwa konkhe. Ufuna achaze ini lomntfwanaNkhambule? Achaze kutsi benitigila njani letiga letimente waba nje! Ufuna sidzimate sikhulumeni ye mfana wami? Ngimdzala-ke mine angiketi kutewudlalwa nguwe, uyangicondza kahle? Chaza lokutsi nawutsi awuphiki awuvumi, yini sizatfu saloko?
Veli Ngingete ngaba neliciniso leliphelele laloku lakutfwele ngobe sikhatsi lesiningi usicitsa kaHlatsi. Angati kutsi usuke atiphetse njani. Ngimbona nje nakete lapha nobe nangitfuke ngaya lena kuye. Angati-ke kutsi unaciniso lini yena.
Tentile Ngelivi lelicinile( ). Nginalo. Nawe unalo. Sidze sikhatsi ngihleti nawe. Futsi nje awungateli lutfo. Angati-ke kutsi ungabatiswa yini ngobe wavuma futsinangikutjela kucala.
Bahleke bonkhe. Ahleka kakhulu kwelunya LaNdlela.
Veli Ngingete ngavuma kati asesakeni.
Ase ulandze kafishane kutsi bekwentekani kulesicashunwa lesibhalwe ngenhla? (2½)
Emavi aNdwandwe latsi "ubindzile yemfana nawusho njalo" achazani njengoba uyakhuluma nje lomfana? 
Veli ukhala ngekutsi singani sakhe Tentile sicitsa sikhatsi lesinengi kaHlatsi. Chaza imphilo layiphila nebangani bakhe le kaHlatsi. [12½] 
NOMA
Khetsa tihloko letimbili kuleti letibhalwe ngentasi bese ubhala kugcwale likhasi linye ubhekise emdlalweni lowufundzile (Tentile).
Kukhulisa umntfwana ngumsebenti webatali bobabili.
Kutfola umntfwana ungakendzi kumatima. [25]
EMAMAKI ESIGABA B: [25]
INOVELI SIGABA C
UMBUTO 3
Fundza nati ticashunwa tendzaba bese uphendvula imibuto letawulandzela:
SICEPHU A
Utsite usayawuhlakulela tihlahla, utawutsi angacedza tona bese uyawushanyela indlu yetinkhukhu ngobe naku Jabulani asimboni."
Utsi LaNtuli "Waze wasebenta-ke Ntfombenkulu". kwentani Lomusa? Ngabe usebenta 
Kutsiwa Lomusa uchibela emahembe abomnakabo, konje kuchibela kwentani? 
Phenya
SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LIZINGA LELIPHASI (Liphepha Lesibili) 113-2/2 K 10
Yini lena beyenta Jabulani acabange kutsi batali bakhe bayamtondza? 
Kulendzaba ngusiphi sigameko lesikhulu ebugebengwini baJabulani lesamenta agcine sekatihlanganise nemfundisi Mphelu. [12½] (2½)
SICEPHU B
Luvalo lwamutsi bhe Mandla, kwatsi lapho kutsi akatsatsele ngematubane wakhandza kutsi emadvolo akhe akasavumi, asaceka kakhulu. Ngeke asametfwala nhlobo nyalo. Futsi wabona naJabulani angabaleki. Nekubaleka ngeke kusite lutfo ngobe lomuntfu uhlome ngesibhamu. Angavele amlahle phansi nje asatsi usatatabuka. Wabona Jabulani afaka tandla emakhikhini wakhipha lokolabenako. Imali leyayikhona wayinikalomuntfu longatiwa. Neliwashi lakhe walikhumula esandleni walinika lomuntfu. "Nelibhantji Mfo?" kusho lomkhuthuzi. Nalo walikhumula Jabulani latsatfwa. Mandla yena ute netimali, neliwashiute loku lokunikwa lomuntfu. Wavele wema njengesilima nje, aseyingilekile kutsi utawutsatsa ini ayibhice nani.
Wena kusho kutsi awufuni yini kutisesha Mfo? Ufuna kuseshwa ngimi?" kusho lomuntfu ngelivi lelibi. Wahlasimula umtimba kuMandla, wachachatela mbamba manje watibika kutsi yena ute lufto ngempela. Abe bona nje kutsi uyawube unenhlanhla nangake alibone langakusasa.
Ase uletse lelo bhantji-ke. Shangatsi ngawuyasheshisa futsi!" Walikhumula Mandla, nelibhantji lelo alisaphumi kalula, ngobe lomuntfu lo sewuyaveva nje.
Jabulani naMandla bahlobene njani? 
Mandla ubonisa kuyesaba lendzawo yaseJozi. Kantsi yena uvelaphi? 
Lapha eJozi Jabulani bekafanele afundze tilwimi letimbili kuze akwati kutinta. Ngutiphi letilwimi? 
Msebenti muni lafika wawusebenta Jabulani eJozi? 
SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LIZINGA LELIPHASI (Liphepha Lesibili) 113-2/2 K 11
Niketa tizatfu letimbili letenta Jabulani ahlanganyele nabo Jimmy ebugebengwini? 
NOMA
EMAMAKI ESIGABA C: [25]
SIPHETFO
