TICONDZISO
Cala LESO NALESO sigaba ekhasini LELISHA uphindze udvwebele ekugcineni kwaleso sigaba.
Shiya umugca emkhatsini wetimphendvulo takho.
Caphelisisa sipelingi/lupelomagama nendlela lewakha ngayo imisho.
SIGABA A UMBUTO 1
Fundza letheksthi lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela.
Sipho mngani wami, kunentfo lengihluphako emoyeni wami kusukela ngaba neminyaka lelishumi nakune ngisafundza libanga lesiphohlongo." Kutsatsa Simphiwe likhwa lakaDlamini entasi esigodzini saseNkomazi.
Wota nendzaba mine ngite nendlebe mngani wami, sisobabili lapha nanobe tindvonga tinetindlebe nje. Kodvwa uyati phela kutsi mine angikaze ngisondzele etinyaweni telihhashi. Indzaba yakho ingatiwa ngimi isuke ifike kamgodzi uyagcina," kuphendvula Sipho ngalokukhulu kulangatelela kuva indzaba lehlupha umngani wakhe.
Lamajaha lamabili acoca nje sikhatsi sekuphumula lapha enyuvesi yasePitoli lapho benta khona umnyaka wabo wekucala. Lukhalo luseludze ngobe Sipho usetawutsatsa iminyaka lesikhombisa ngembikwekutsi aphotfule tifundvo takhe tebudokotela. Kantsi Simphiwe yena usetawutsatsa iminyaka lesihlanu kute aphotfule tifundvo takhe tebunjiniyela. Batigedlile nje lapha ngaphasi kwesihlahla lesinemtfunti lomnandzi. Nelilanga lalendzawo abaliva nekubasa kwalo.
Abindze sikhashana Sipho angaphendvuli. Abukeke ngatsi uyacabanga nobe usatibala kutsi tingaki. Kummangalise loko Simphiwe. Utsite utsatsa emehlo uyambukisisa wambona umngani wakhe kutsi tiyehla tiyalandzelana tinyembeti. Uyatsatsa uyabeka Simphiwe kutsi ingabe kukhale nyonini kuSipho njengobe sekamunyu kangaka nje.
Wake wangibona ngime nentfombi ngisho nalinye lilanga mine mngani wami?" Washo wacala kuchiphita tinyembeti Sipho. "Yami indzaba iyinsindzabetjatsi mngani wami, akusiyo yekukhulunywa lapha ebaleni siviwe natinyoni. Kungaba lula kakhulu uma singaya endlini yami siyoyicoca khona."
Nembala asukume emajaha abekelele ayongena endlini yaSipho. Bafike bakhanyise ngobe phela besekucala kuhwalala. Bafike bahlale embhedzeni, babukane emehlweni, lomunye alangatelele kuva lensumansumane lekhalisa umhlobo wakhe, lomunye alindzele kutfola emandla nesibindzi sekubeka indzaba yakhe. Asukume Sipho avale umnyango abuye awukhiye, kukhomba kutsi lendzaba letawucocwa iyimfihlo mbamba.
Sipho, mngani wami, ngiyakutsandza, ngihawukele kulesimo lengikuso. Uyangivisisa yini kutsi ngitsini? Ngiyaphindza ngiyakubuta kutsi uke wangibona mine ngihamba nentfombi kusukela wacala kungibona kuleminyaka lelishumi solo sacala kwatana sisafundza emabanga laphasi? Ngiphendvule ngekunginika likhambi lalenkinga yami. Ngiyamangala kutsi kwente njani ungangiphendvuli nje, ngikubona utitsele ngalabandzako."
Hhayi phela mngani wami inhlwa ayibanjwa ngenhloko isavela, ngisafuna kuvisisa inkinga lehlupha wena mngani wami. Impela kulukhuni kulitje. Ayihlabi ngakumisa. Mine nangibuka wena mngani wami ngitibonela lisoka lemanyala."
Akhophote Simphiwe akhombisa kulindzela lusito kumngani wakhe lesekunguye letsembe yena.
Litfumba liphola ngekwekhanywa mngani wami. Phumela eshashalatini ngenkinga yakho. Ngabe ngemasu ekweshela, ngemahloni nobe kwesaba tintfombi? Tibike inkinga yakho mngani, umntfwana longakhali ufela embelekweni futsi nje ungatfola kutsi cilo angahle atishayise endvukwini." Washo wabuka phasi kuhle kwamakoti embikweyisetala.
Sipho, mine anginamiva nemuntfu lomsikati, ngititsandzela bantfu besilisa, ngikhuluma nje imiva yami iyavutsa nangibuka wena. Ungangisita yini kuloko jaha lakitsi?" Washo wamutsi shumiletandla Sipho. Wasukuma ngekuphatima kweliso Simphiwe basho babambana bagicitana embhedzeni, wamemeta Sipho, "Kwehla ngamphimbo munye wetfu!!" Kusenjalo kwevakala kunconcotsa emnyango.
Lamajaha lekukhulunywa ngawo kuletheksthi lengenhla adzabuka kusiphi sifundza? 
Bekuyini inkinga yaSimphiwe? 
Kunetaga letimbalwa letisetjentiswe kuletheksthi lengenhla. Tsatsa TIMBILI utibhale phasi bese uyatichaza kutsi tisho kutsini. 
Utsini wakho umbono ngebantfu labafana naSimphiwe? 
Kunetifundvo letibalulekile kaMatikuletjeni lekumele utifundze kute utewemukeleka kutsi wente letifundvo letentiwa ngulamajaha lamabili enyuvesi. Tibhale phasi letifundvo. 
Yini leyabangela Simphiwe kutsi atsatse sikhatsi lesidze kangaka kwetfula inkinga yakhe? 
Chaza lenkhulumo lelandzelako:
a b Phumela eshashalatini. Lisoka lemanyala. 2
Bhala KUNYE loku Sipho abecabanga lebekubangela Simphiwe angabi netintfombi. kutsi ngabe ngiko 
Ucabanga kutsi inkinga yaSimphiwe yasombululeka na? imphendvulo yakho. Sekela 
Bhala imisho LEMIBILI lebeyichaza simo saSimphiwe nanobe Sipho abengavisisi kutsi iyini inkinga yakhe. 
Abeneminyaka lemingaki lesigameko lesingenhla? Simphiwe njengobe kwenteka 
Fundza letheksthi lehambelana nesibonwa lapha ngentasi bese uphendvula imibuto letawulandzela.
Nangabe umuntfu atsi 'akativa kahle' kusuke kwente njani? 
Uma ufundza lenkhulumiswano lengenhla ngabe lesizatfu lesibekwe nguZanele sekufika emva kwesikhatsi siliciniso yini?
Sekela imphendvulo yakho. 
Chaza lenkhulumo: 'Wasala abambe longentasi Dlamini.' 
SAMBA SESIGABA A: 30
SIGABA B
UMBUTO 2
Njengobe sekubhoke bugebengu eSwatini kakhulu lapha kaManzini, umphatsi wesigodzi sakaManzini utjele emaphoyisa kutsi ahlale acaphele, acaphele tigebengu letitsengisa tidzakamiva kanye naletihamba tiphetse emaphepha etimalimbumbulu. Liphoyisa lemfati, Fokisi Ncobile Ngwenya lophetse luhlangotsi loluphenya emacala emgunyati kanye netidzakamiva uniketwe lijoke lekutsi yena nabofokisi labaphetse, babambe imoto lencane lebovu yekuchamuka kulelinye live ledvume ngekutsi ngiyo leyenta lomonakalo nangekutsi futsi ihamba tigebengu letiyingoti sibili.
Kusekuseni ngeNgongoni ngelilanga lelendvulela Khisimusi, fokisi Ncobile, LaNgwenya, ume efasitelweni lelihhovisi lakhe, edolobheni kaManzini. Fokisi LaNgwenya ubuka ngephandle ngobe ukhangwe ngumsindvo webantfu labaphitsitelako, behla benyuka nelidolobha.
Kuwo lowo mzuzwana asemile, abone imoto lebovu iVolvo ingena ima ngephandle ecadzini kwesitezi. Lemoto inetinombolo taseNingizimu Afrika. Umshayeli walemoto ake ahlalahlale sikhashana kulemoto kepha agcine aphumile. Kuphume lemfishane indvodza ifake tibuko telilanga kantsi liyakhiza. Lendvodza icalate tonkhe tinhlangotsi bese ijikela ebhuthini yemoto, Nakhona ifike icalate sikhashana ngembikwekutsi ivule ibhuthi. Ebhuthini ivule lokunye lokungatsi liputumende iphenyaphenye.
Ime sikhashanyana iphindze icalate macala onkhana, bese ikhipha intfo letsite, iyifaka ekhikhini langekhatsi ebhantjini, ivale ibhuthi iyikhiye. Ikhiye tonkhe tivalo temoto bese iyehla icondza entasi esiteshini semabhasi. Ihamba ngekukhululeka ishaya inkwela.
Sengatsi lamuhla ngitawutfola litoho ekuseni nje kusa. Yini lomfokati ngive angingena emitsanjeni? Ngiva uyangisindza,' sekusho yena fokisi, emehlo akhe angesuki kulendvodza.
Sengatsi kukhona lanako. Ngiva kutsi ake ngimlandzele ngimshophe ngibone kutsi tsine naye sitakuphelelaphi. Phela uma kweswelekile ngingamsingatsa imphilo yakhe lesasele lapha emhlabeni ngite ngenetiseke ngayo.'
Fokisi LaNgwenya avule sisefo, akhiphe livolovolo, iBaby Brown 9 mm. Alivule, akhandze kutsi magazini ugcwele tinhlavu letisiphohlongo. Atsatse bomagazini lababili, nabo labagcwele, abafake ekhikhini. Ahlole ngelifasitelo abuke kutsi angakwati yini kutsatsa inombolo yemoto. Ayitsatse inombolo letsi CML 122 MP. Amoyitele.
Ehle agijima fokisi aphutfume ngaphandle. Endlule embikwalemoto ehlele esiteshini semabhasi ahambe acalata lomfokati, kepha lutfo. Angene nasemabhasini kepha nakhona angamkhandzi. Atsi nakabuyela ehhovisi ayibone lendvodza emotini yayo ikanye nalenye indvodza.
Atsi aseta bucalu idvume imoto kuphume indvodza ibheke enshonalanga. Isuke nemoto yenyuke ingene emgwacweni lomkhulu.
SAMBA SESIGABA B: 10
SIGABA C UMBUTO 3
Fundza letheksthi lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela:
Dudlu mntfwanaketfu Zanele! Uyongala kute kube nini ngilozi yami na? Buhle bakho bunjengelilanga liphuma! Ngikubona sewugcigcitela emabaleni aketfu ntfombatane lemhlophe, sengitishaye tonkhe tinkhomo letiyongicelela buhlobo kenu, uyophumuta make wami edladleni. Vuma usho kugcwale umlomo kutsi lucu luyalingana Dlamini wekuNene."
Atsalalise Zanele aloku abuke phasi, amunya sitfupha, sekubonakala kutsi sewutsatsekile. Anjalo phela emantfombatane nakatjelwa ngebuhle, avele atsatsekele lite. Umsa waShongwe angapheli emandla ngalentfombi lemhlophe, phela litsemba alibulali. 'Khumbula kutsi umjingi udliwa yinhlitiyo. Kute lomunye lengiyomtsandza njengawe. Shano utsi, 'Maluju' inhlitiyo yami igcumagcume ngenjabulo.'
Shano kutsi lesaga lesidvwetjelwe kulendzima lengenhla nakwente njani? sisetjentiswa 
Bhala phasi imisho lekulendzima lengenhla lecuketse letinongo tenkhulumo letilandzelako:
3.2.2 Sifaniso Sifanisongco 
Chaza lesisho: 'Kutsalalisa.' 
Bhala ligama linye endzaweni yemagama ladvwetjelwe: Tonkhe tinkhomo letiyongicelela buhlobo kenu 
Faka ligama lelingumcondvofana waleli lelidvwetjelwe kulomusho longentasi: Umsa waShongwe angapheli emandla. 
Khetsa LINYE ligama lendzabuko kulendzima lengenhla wakhe ngalo umusho lokhombisa kutsi uyalati kutsi lisho kutsini. 
Bhala MUNYE umusho locuketse kuhhunga kulendzima Dvwebela ligama nobe emagama lacuketse lokuhhunga. lengenhla. 
Bhala umbono wakho ngalomusho longentasi: 'Anjalo phela emantfombatane nakatjelwa ngebuhle, avele atsatsekele lite.' [10]
UMBUTO 4
Fundza letheksthi lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela:
Empeleni angati kutsi ufunani lapha kimi wena Ntokozo Khumalo,' kusho Tsembeni, ukhuluma nje udlalisa sandla sakhe aphindze abuke Ntokozo ngemehlo lagcwele lutsandvo, kantsi Ntokozo yena uyatimoyitelela nje. Babuya esikolweni emhlanganweni we-COSAS khona lapha elokishini laseKulindeni. Emabhasi labahamba ngawo nabaya emhlanganweni ayatsandzwa kulendzawo ngobe abita kancane. Kuyatiwa lapho emabhasi atfolakala khona. Kubhadalwa imadlana nje bese unikwa ibhasi. Kutsandza umango wangakini ngalendlela kuhle. Akutekwa nje telutsandvo kuphela kepha kwakhiwa sive. 'Bonkhe labasebentisa emabhasi akaMafutsa bahlala bakhululekile. Imali iphasi kantsi futsi ahlonipha litubane lemigcwaco!'
Shano umsebenti walesakhi lesidvwetjelwe kulomusho lolandzelako: Kubhadalwa imadlana nje bese unikwa ibhasi. 
4.9.2 Imphambosi yekwentiwa. Imphambosi yekwenteka. 
Ase usho umsebenti wesabito selucobo lesisitfola kuletheksthi. 
Caphuna kuletheksthi imisho lemumetse letindlela tesento letilandzelako:
4.11.2 Indlela yesimo. Indlela lesalibito. 
Nika sizatfu lesicinile lesenta umbhali waletheksthi kutsi abhale lamanye emagama ngetinhlavu letinkhulu. 
Lungisa lapho kuneliphutsa khona kulomusho lolandzelako: Dvwebela lapho kuneliphutsa khona.
Emabhasi labahamba ngawo ayatsandzwa kulendzawo. [20]
SAMBA SESIGABA C: 30
SAMBA SAKO KONKHE: 70
