XITIFIKHEYITI XA XIKAMBELO XA LE HENHLA
XITSONGA XA RIRIMI RA VUMBIRHI NHLAWULO WA LE HENHLA (Papila ra Vumbirhi)
SWITSUNDZUXO NI SWILETELO:
Phepha leri ri vumbiwile hi swiyenge swa ntlhanu A, B, C, D na E.
Hlaya swivutiso u swi twisisa u nga si hlamula.
Tsala ntirho lowu vonakaka wu tlhela wu khenseka.
XIYENGE XA A
VUTLHOKOVETSERI
XIVUTISO XA 1 Xikolokolo nguvu ya pitori: J.M. Magaisa
Hlaya ndzimana leyi nga laha hansi,kutaniu hlamula swivutiso swa yona:
SWA HLAMARISA
Hi pfuka hi langutana,
Mina na wena,
I ncini lexi hi sivelaka ku hlangana?
Hi yimbelela risimu ra nhlangano:
Himpfhuka ri xa ndzi ku vona u yimile,
Na mina ndzi yime ndzexe,
Ndzi vona u languta riwa.
Ndzi te embilwini,swa hlamarisa.
Swa hlamarisa wa tiva!
Loko hi pfuka hi yima hi langutana,
Ndzi ku vonile u ngasi etlela,
U wa hi matsolo u ku :"Yehovha!
Ndzi te embilwini,u vitana Yehovha wa mina.
Ka ha sale yini,
Ha ha rindze yini?
Swo ku hlamarisa na wena?
Swa ku hlamarisa,
Ku yimbelela 'Hosi katekisa Afrika?'
Nyika mongo wa xitlhokovetselo lexi. 
Eka xitlhokovetselo lexi mutsari u tirhisile mbuyelelo wa 'ndzi' ku kombisa yini? 
Xana u twisisa yini hi rito nhlangano? 
Xana mutsari u lava ku hi hlamusela yini hi ntila lowu nga eka ntlhanu mayelana na nhlokomhaka ya xitlhokovetselo lexi? 
Hikokwalaho ka yini mutsari a vula marito lawa ya landzelaka, "Ndzi te embilwini, swa hlamarisa." 
Xana mutsari u lava ku hi hlamusela yini hi ntila wa nhungu ku ya hi wena? 
Endla xivulwa xo koma hi rito riwa u humelerisa nhlamuselo ya rona. 
Nyika nhlamuselo ya xivulwa lexi nga eka ntila wa khume mune. 
Hikokwalaho ka yini mutsari a ku "ndzi te embilwini, u vitana Yehovha wa mina? 
Ku ya hi wena xana vanhu lava a va hanya hi ndlela yihi? 
Risimi ra Hosi katekisa ri yimbeleriwa loko ku humelele yini? 
Xana mutlhokovetseri u vula yini loko a ku i ncini lexi hi sivelaka ku hlangana? 
Tsavula ntila lowu kombisaka ndhawu leyi swi hlamarisaka kona. 
Xana mutsari u ri u n'wi vone a nga si endla yini? 
Xana a va fanele va yimbelela risimu rihi vanhu lava? 
Xana munhu loyi u hlamarisa hi leswi va endlaka yini. 
Xana i nkarhi wo tani hi kwihi vanhu lava va yimile,tsavula ntila lowu wu hlamuselaka nkarhi eka xitanza xa vumbirhi. 
Hlamusela leswi loko vanhu lava va pfuka va swi endlaka. 
NTSENGO WA XIYENGE XA A: [40]
XIYENGE XA B
NTLANGU
XIVUTISO XA 2
Hlaya ndzimana leyi landzelaka kutani u hlamula swivutiso swa yona.
Ndzi kombela leswaku hiswi tshika swi nga hiyisa ekule. Sweswiu ngea wu tivi nchumu ndzi ba mandla. Kambe tsundzuka leswaku hambi yo famba enkoveni lundza ri ta vonaka.
Xana i mani loyi a nga vula marito lama? 
A ma byela mani? 
Xana a ku lo humelela yini? 
Vanhu lava a va ri na vana vangani? Boxa mavito ya vona. 
Xana munhu loyi u nwi boxeke eka 2.1.1 a ri na mavhengele mangani? 
Xana wansati loyi u yile ka mani ku ya xavisa vutomibya nuna wa yena. 
Xana xigevenga lexi a xi tshama elokhixi rihi? 
Hlamusela mhangu leyi xi nga tshama xi yi endla xigevenga lexi. 
Xana xigevenga lexi xi tshembisiwile ku hakeriwa hi yini hi wansati loyi. 
Boxa nyiko leyi mufi a yi tshembisile ku yi xavela n'wana wa yena. 
N'wana wa Hlamalani a ku ri mani? 
N'wana wa Mihloti a ku ri mani? 
Xana n'wana wa mufi u pasile hi yini exikolweni? 
Xana xigevenga xi nyikiwe mali muni leswaku xi pfa xi hungasa hi yona. 
Maxaka ya mufi a ma tshama kwihi? 
Xana n'wana wa vona u kumile yini eka vun'winyi bya mufi. 
Xana Masocha wona a ma fanele ku kuma yini? 
Swidyuhati na vatsoniwa vona a va fanele ku kuma yini? 
Kasi nsati wa mufi yena u kumile yini? 
NTSENGO WA XIYENGE XA B: [40]
XIYENGE XA C
HUNGU-TSALWA
XIVUTISO XA 3
Hlaya ndzimana leyi landzelaka kutani u hlamula swivutiso swa yona.
Ndzi nambendzi swi vona leswakutimhakaa ti ri ka xiyimoxin'wana.Swi tikomba xikan'we leswaku leyi mhaka a ndzi ta yi amba ni vundzeni bya yona.Ndzi lo swi ntsee,ndzi nga tivi lexi ndzi nga xi endlaka.Kutelokoa ndzi langutile a korwile o: "Hatlisa u tshama hansi ndzi nga si ku suluvata."
Xana timhaka a ti bihe ka mani? 
Hikokwalaho ka yini a vula leswaku timhaka a ti bihile? 
Xana i mani loyi a lerisa munhu loyi u n'wi boxeke eka 3.1.1. ku tshama hansi? 
Xana munhu loyi u swi vonise ku yini leswaku n'wana wa yena a nga kona? 
Boxa vito ra munghana wa munhu loyi u n'wi boxeke eka 3.1.1. 
Xana ndzisana ya Ntsendzeleki a ri mani? 
I mani loyi a vuriwaka "sirha" ebukwini? 
Xana munghana wa munhu loyi u n'wi boxeke ka 3.1.6. i mani? 
Boxa vito ra xigangu xa Ntsendzeleki. 
Xana xigangu xa Ntsendzeleki a xi dyondza kwihi naswona a xi dyondzela yini? 
Boxa vito leri Ntsendzeleki a nga ri thya n'wana wa yena naswona hikokwalaho ka yini a n'wi thyile vito leri? 
Xana tata wa n'wana yena u thyile n'wana vito rihi? 
Xana u balekisa ku yini ka va Fumani? 
Xana u fambe na mani ku kala a ya fika enkoponi leyi naswona i mani loyi a nga fika a n'wi nyiketa yena leswaku a tshama na yena. 
I ntirho muni lowu a wu kumeke? 
Xana u hlongorise hi yini eka ntirho lowu? 
Hi kwihi laha a nga tlhela a ya kuma ntirho kona naswona a wu ri wa yini? 
Xana Hlamalani u dlayiwile hi yini naswona a ri na mani? 
Ku humelerile yini hi Ntsendzeleki? 
NTSENGO WA XIYENGE XA C: [40]
XIYENGE XA D
XIVUTISO XA 4
Hlaya ndzimana leyi landzelaka,kutani u hlamula swivutiso swa yona.
Ku suka exidorobaninixa Beach Park ku ya eTshinelani i rendzo ra makume-nharhu-nhungu wa tikilomitara kumbe ku tlulanyana. Exikarhi ka tindhawu letimbirhi ku na muti wa valungu wa Status.
Boxa ndhawu leyi a yi ri vuswetini lebyikulu swinene. 
Hi yihi ndhawu leyi valungu a va tshama eka yona leyi a yi ri kulenyana na leyi ya vusweti. 
Boxa tikilomitara leti a ku pimiwa hi tona mpfhuka wa ndhawu. 
Xana vaaka tiko lava a va chava mani handle ka swigevenga. 
Boxa muti lowu munhu loyi a va n'wi chava a nga wu vhakela. 
Vula marito lawa loko a fikile a nga ya vula, lawa ya kumekaka eBibeleni. 
Xana nkulukumba loyi u komberile yini endzhaku ka loko a vurile marito lawa ya le Bibeleni? 
Boxa marito lawa a ma byeleke mufundhisi lawa a nga ya twa ya hlamusela hi Xikwembu eBibeleni. 
Xana Nkulukumba loyi u fikile a ku yini eka n'wana mufundhisi? 
Hlamusela leswi swi humeleleke loko mufundhisi a fika endlwini laha a ku ri na nkulukumba loyi? 
Xana nsati wa mufundhisi u yi lamurise ku yini nyimpi leyi? 
Xana Mufundhisi u kongome kwihi endzhaku ka ku hela ka nyimpi? 
Xana Nkulukumba loyi a a tirha ntirho muni? 
Boxa vito ra Gqwetha ra nkulukumba loyi. 
Xana vanhu lava va lwile hi nhweti yihi? 
Hlamusela leswi u tivaka swona hi siku ro sungula ra nhweti leyi. 
Hi ku ya hi wena siku leri i siku leri hlawuleriweke yini? 
Ku kala va veka siku leri a va kongomise yini? 
Boxa vito ra wanuna wa mabindzu loyi a nga ya ka yena ku ya lomba mali. 
Boxa ntsengo wa mali leyi a nga yi lomba. 
Xana a lava ku endla yini hi mali leyi? 
Hi xihi xihoxo lexi wanuna loyi wa mabindzu a nga xi endla loko a tava a nyike nkulukumba loyi mali. 
NTSENGO WA XIYENGE XA D: [40]
XIYENGE XA E
MFUWO WA RIXAKA
XIVUTISO XA 5
Xa mina i Tinyeleti: Freddy Rikhotso
Hlaya ndzimana leyi kutani u hlamula swivutiso leswi yi landzelaka.
Hi lembe ra ngoma ya timbyana,
Tindleve ta mbhongolo,
A ti nga kulanga hi ndlela leyi ti nga xiswona namuntlha.
Ku kula ka tona,
A hlengeletile swihari swo hlaya,
Kutani a swi thya mavito,
A ku :"wena u mbhongolo,"
Vula lembe leri tindleve ta mbhongolo a ti nga kulangi hi ndlela leyi namuntlha ti nga hi xiswona. 
Boxa vito ra xihari lexi xi nga endla leswaku tindleve leti ti kurisa xileswi ti nga xiswona. 
Nyika swihari swa mune leswi a swi ri kona eka nhlengeletano. 
Boxa vito ra xiharhi lexi xi kumekaka emakaya na le nhoveni. 
Hi xihi xihari lexi nga tsandzeka ku vula vito ra xona? 
Xana ku humelerile yini hi xiharhi lexi? 
Xana hi maendlelo lawa N'wanghala a ya tirhiseke eka xiharhi lexi a tiyisisa yini? 
ina / eeHi ku vona ka wena xana swihari khale a swivulavula? Hlamula , u tlhela u seketela. 
Xana hi xihi xiharhi lexi xi nga tshwuka ku tlula swihari hinkwaswo ebukwini. 
Boxa xiharhi lexi xi nga na rivilo e ka swihari leswi u swi dyondzeke ebukwini. 
Xana xiharhi lexi a xi ta kumeka xi rivarile vito ra xona N'wanghala a tshembisile ku xi endla yini? 
Xana ku kombiwa xa ncila wa bulubulu swi vula yini? Hlamusela. 
Xana swiharhi leswi swi nga thyiwa mavito a swi ri swingani? 
Boxa marito lawa mutsheketi a ya vuleke loko a heta ku tsheketa. 
GaringaniHlamusela leswi rito ri vulaka swona? 
Boxa vito ra xiharhi lexi xi tlhariheke ku tlula leswin'wana. 
Xana vakhalabye vona loko ku tsheketiwa va endla yini? 
NTSENGO WA XIYENGE XA E: [40]
MAKUMU
