XITIFIKHEYITI XA XIKAMBELO XA LE HENHLA
XITSONGA XA RIRIMI RA VUMBIRHI NHLAWULO WA LE XIKARHI (Papila ra Vumbirhi)
SWITSUNDZUXO NI SWILETELO:
Phepha leri ri vumbiwilehi swiyenge swa ntlhanu A,B,C,D na E.
XIYENGE XA A
VUTLHOKOVETSERI
XIVUTISO XA 1Xikolokolo nguvu ya Pitori: J.M. Magaisa
Hlaya xitlhokovetselo lexi nga laha hansi, ivi u hlamula swivutiso leswi landzelaka:
Pfuka! Phaphama, Xalamuka evurhongweni, Khindlimuka u tivona. U ta bomba rini mbuyangwana? 5
Hundzuluka u languta matshangava ya vunhwana,
Bomba, pfuka u tivona.
Ri xile ri ku xele,
U nga pfumeleri tinguva ti ku hundza ntsena,
Jaha pfuka!
Xiya tinyenyana lomu henhla ka swihlahla,
Mama mikhuva ni swendlo swa tona,
U nga pfumeleri ngalava yi tlhekuka yoxe,
Tikumele xin'we xo fa tihlo. 15
Boxa vito ra Xitlhokovetselo lexi. 
Xana Xitlhokovetselo lexi i xa muxaka muni? 
Nyika tinhlamuselo ta switlhokovetselo leswi landzelaka.
Xiphato xa xirilo 
Xiphato xa vuyimbeleri 
Xi vuriwa yini xitlhokovetselo lexi laha mutlhokovetseri a lelaka murhandziwa wa yena, mbilu ya yena yi vavaka swinene hikuva u lahlekeriwile. Hlawula nhlamulo laha hansi.
Xiphato xa vuyimbeleri
Xiphato xa xirilo 
Nyika mongo wa xitlhokovetselo lexi u xi hlayeke laha henhla. 
Hikokwalaho ka yini mutlhokovetseri a vula marito lama "Jaha pfuka." 
Kun'wana ka xitlhokovetselo, mutlhokovetseri u vula yini hi mintila leyi landzelaka.
U nga pfumeleri tinguva ti ku hundza ntsena. 
Hoxela njovo ya ku elwandle ra vunhwana. 
I xigaririmi muni lexi mutlhokovetseri a nga xi tirhisa eka mintila ya 6na 10? 
Nyika tinhlamuselo ta marito lama landzelaka.
Ngalava. 
Khindlimuka. 
Xalamuka. 
Matshangava. 
Xana xitlhokovetselo lexi xi nga ku pfuna kumbe ku lemukisa munhu un'wana? Pfumela kumbe kaneta ivi u seketela nhlamulo ya wena. 
Mutlhokovetseri loko a vulavula hi tinguva xana i tinguva tingani hi nga na tona? 
Xana Mutlhokovetseri u vula yini loko a ku; Tikumele xin'we xo fa tihlo. 
NTSENGO WA XIYENGE XA A: [40]
XIYENGE XA B
NTLANGU
Mina ndzi hlamarisiwe hi bokisi ra kona lera swivoni lomu matlhelo, ku n'wetsima a ro be. Phela wonge ntsumbu lowu a wu ri endzeni ka rona wu ngo huma wu vulavula na hina.
Lava va vulavulaka laha henhla i vamaseve, kutani boxa mavito ya vona na swivongo. 
Va vulavula va ri kwihi? 
Ntsumbu lowu ku vulavuriwaka hi wona i wa mani? Boxa vito na xivongo. 
Munhuloyi u n'wi boxeke eka 2.3 swi tise ku yini leswaku adlayiwa?. Nyika xivangelo. 
Boxa vito ra nsati wakwe? 
Xana mufi na nsati wakwe a va ri na vana vangani? 
Boxa mavito ya vana lava na leswaku va le ka ntangha mani. 
Hikokwalaho ka yini vana va xaveriwe swikanyakanya? 
I mani loyi a thoriweke ku dlaya ekatsalwaleri? Boxa vito ra yena. 
Xana vamaseve va sola mani eku dlayiweni ka munhu loyi va vulavulaka hi yena. 
Eku avanyisiweni ka rifumo ebangi, kotara yo sungula yi avanyisiwele mani? 
Xana yona kotara leyo sungula yi fanele ku tirhisiwa njhani? 
Xana lava landzelaka va averiwe njhani rifumo? 
1.14.2 Ntukulu loko o va kona. Matixisa.
Hi yihi mbhoni leyi a yi ri kona loko ku aviwa rifumo? Boxa vito, Xivongo na leswaku yi tshama eka lokixi rihi? 
I mani loyi a hlayela nsati wa mufi xileriso xo aviwa xa rifumo, boxa vito. 
Boxa vito ra bangi laha ku nga aviwa kona rifumo. 
Xana maxaka ya mufi ya kumeka ya tshama kwihi? 
Xana a ku humelele yini ebangi ku kala ku vitaniwa ambulese? 
Xana tsalwa leri ri thyiwe kahle? Pfumela kumbe kaneta ivi u seketela. 
NTSENGO WA XIYENGE XA B: [40]
XIYENGE XA C HUNGU-TSALWA
Hlaya ndzimana leyi nga laha hansi ivi u hlamula swivutiso.
Vunghana bya Jaha leri a byi ri erivaleni swinene. Leswaku i munhu wo dyondzeka a swi nga kohli.
Fumani yena a dyondza kwihi, naswona a dyondzela yini? 
Phendla
Hikokwalaho ka yini mana waNtsendzeleki a lava leswaku Ntsendzeleki a dyondza xikolo? 
Vula mavito ya n'wana wa Ntsendzeleki. 
Xana Hlamalani u pase ntangha mani, naswona ekaxikolo xihi? 
Boxa vito ra ndhawu leyi Hlamalani anga siyaNtsendzeleki leswaku ata landziwa loko ri xa. 
Hikokwalaho ka yini ndhawu leyo yi vitaniwa hi vitorero? 
Vula vito ra mulungu ra Ntsendzeleki a a tirha ka yena. 
Hikokwalaho ka yini a thyiwe vito rero? 
I ncini lexi tiseke Ntsendzeleki exibedlhele? 
Boxa vito ra xibedlhele xexo. 
I mani loyi a tiviseke Ntsendzeleki hi ta rifu ra Hlamalani? Nyika vito na xivongo. 
Hlamusela xikombela xa Fumani loko a ta va a vone Ntsendzeleki nakambe exibedlhele. 
Xana tsalwa leri ra Ntsendzeleki ri thyiwe kahle? Pfumela kumbe kaneta ivi u seketela. 
Boxa vito ra munghana wa Ntsendzeleki. 
NTSENGO WA XIYENGE XA C: [40]
XIYENGE XA D
Mi ta ndzi endla yini.
XIVUTISO XA 4
Vanhu va le Tshinelani va tikomba va hlupheka kutani, vula swilo swa mune leswi seketela ku hlupheka ka vona. 
Vula vito na Mufundhisi loyi Mthovu a nga ya emutini wa yena. 
I buku ya muxaka muni leyi Mthovu a nga yi tirhisa ku tshaha loko a ri karhi a kombela eka mufundhisi? 
Nyika vito ra nhwana loyi Mthovu a nga kombela ku nyikiwa yena hi mufundhisi. 
Handle ka Mufundhisi, Mthovu na n'wana wa Mufundhisi i mani un'wana loyi a ri kona endlwini loko ku lwiwa. 
Boxa vito ra gqweta ra Mthovu. 
A ri ri siku muni leri Mthovu a nga ya eka Mufundhisi ha rona? 
Xana siku rero vanhu va endlana yini? 
Xana Mufundhisi endhzaku ko tengisiwa u lerisiwe yini? 
Xana mali leyi a yi lavela ku endla yini? 
Xana Mthovu na Xindlandlamuki a va sayinile ehansi loko va lombana mali? 
Mthovu u vile a vaviseka njhani eka mhangu leyi? 
Ehubyeni va vule leswaku movha wa nkulukumba loyi a nga bisana na Mthovu a wu onhake yini? Vula swilo swimbirhi. 
Boxa n'hweti na lembe leri Mthovu a nga biwa hi muakelani wa yena Rikhotso. 
Xana Rikhotso a a n'wi bela yini Mthovu. 
Hikokwalaho ka yini khisimusi lembe rero ariphyamaeka Rikhotso, vula swivangelo swinharhu. 
Xana xikhekudyana lexi a nga xi tlumba hi movha a xi vuya kwihi naswona xi tsakisiwa hi yini? 
Hikokwalaho ka yini gqweta ra Mthovu ringakumanga ku tikeriwa eku kaneleni ka nandzu mayelana ni ku tlumbiwa ka xikhekudyana? 
NTSENGO WA XIYENGE XA D: [40]
XIYENGE XA E
XIVUTISO XA 5 Xa mina i Tinyeleti: Freddy Rikhotso
Vula Masungulo ya Ntsheketo. 
Vula Madlayisetelo ya Ntsheketo na leswaku ya vula yini? 
Hikokwalaho yini ku tsheketiwahi nkarhi lowu boxeke eka 5.3? 
Xana ku va ku humelele yini loko ko kala ku tsheketiwa ninhlikanhi? 
Hikokwalaho ka yini loko hi tsheketa hi pfa hi yimbelela xinsin'wana? Boxa swilo swinharhu. 
Xana mitsheketo leyi landzelaka i ya muxaka muni?
Nyama ya swisuti. 
Boxa dyondzo leyi u yi kumeke eka mitsheketo leyi nga ka 5.9.1 na 5.9.2. 
Hlaya marito lama nga laha hansi ivi u hlamula swivutiso.
Nkombo wa miti yi hlaseriwile hi mati ni maribye hi nkarhi lowu vanhu a va etlerile.
Xana i mani muteki wa swifaniso leswi hi swi voneke swa ntshava leyi nga mbundzumuxiwa hi mpfula. 
Xana mpfula leyi yi nile hi lembe rihi? 
Boxa nhlayo ya vavasati lava nga khandziya ntshava, naleswaku a va tshama ka hosi mani? 
Xana va fike va endla yini enhlohlorhini ya ntshava? 
Xana Vavhenda a va hamba va endla yini eka ntshava leyi? 
Xana mpfula yi nile hi nkarhi muni? 
Xana xinambyana lexi nga pfuriwa hi ndhambi a xi cheleta nambu wihi? 
Boxa vito ra nkwama lowu nga simekiwa ku phalala mindyangu leyi lahlekeriweke. 
Xana mindyangu leyi nga pona ku khukhuriwa yi rhurhele kwihi? 
NTSENGO WA XIYENGE XA E: [40]
NTSENGO: 80
MAKUMU
