LESWI WANUNA WUN?WANA NA WUN?WANA A FANELEKE KU SWI TIVA
Matimu ya mahungu
Nhlarimbya i xirho lexintsongo lexi xi kumekaka eka vavanuna ntsena. Nhlarimbya yi tshame ehansi ka thundhelo ra mirhundzu, naswona yureta yi hundza hi le ka yona. Ntirho wa ntolovelo wa nhlarimbya i ku endla xin?wana xa swiphemu swa vununa lexi xi humesiwaka hi nkarhi lowu vununa byi humaku eka xirho xa xinuna. Swihalaki leswi nga na vununa swi tlhela swi khoma na ku phamela vununa. Nhlarimbya yi nga hlaseriwa hi fukuzana / xitsongwatsongwani xa fukuzana.
Fukuzana ya nhlarimbya yi mila eka nhlarimbya na tisele ta fukuzana ti nga hangalaka hi xihatla ehandle ka nhlarimbya na swin?wana swirho swa miri. Fukuzana ya nhlarimbya yi kula ha kantsongo-ntsongo na swona ya ndlandlamuka, Fukuzana ya nhlarimbya hi yin?wana ya tifukuzana leti tekaka xiyimo xa le mahlweni eka vavanuna emisaveni hinkwayo, yi tlhela yi va eka xiyimo xa vumbirhi hi ku vanga rifu eka vavanuna eAfrika-Dzonga.
Tinghozi ta fukuzana ya nhlarimbya
Tani hi laha lexi vangaku fukuzana ya nhlarimbya xi nga tivekiki, tinghozi leti landzelaku ti voniwile:
Ku kula hi yinwana ya tinghozi leti kulukumba swinene.
Vavanuna lava nga ehenhla ka 50 wa malembe va le nghozini.
Ku tlula 80 wa tiphesente ta fukuzana ya nhlarimbya ti hlahluviwa eka vavanuna lava nga ehenhla ka 65 wa malembe.
Matimu ya muti/timhaka ta ntekelelo
Loko tatana kumbe buti a ri na fukuzana ya nhlarimbya, ku na nghozi ya le henhla ya ku kuma mavabyi lawa
Swakadya swo ke rihanyu lerinene
Ku na ku hambana eka swakadya leswi nga na mafurha ya le henhla na tiphurotheyini, (ngopfu-ngopfu nyama yo tshuka) na fukuzana ya nhlarimbya.
TISAYINI/SWIKOWETO NA SWIKOMBISO SWA FUKUZANA YA NHLARIMBYA
Ku tikeriwa loko munhu a humesa mirhundzu
Ku lava ku humesa mirhundzu nkarhi hinkwawo
Ku tikeriwa eka ku lawula mirhundzu xik. Ku sungula na ku yimisa mirhundzu
Ngati eka mirhundzu
Ku twa ku vava kumbe ku hisa loko munhu a humesa mirhundzu
Yin?wana ya tisayini leti nga laha henhla ti katsanile na ku twa ku vava ehansi ka xisuti.
Tisayini na swikombiso leswi nga laha henhla swi nga kombisa ku nghena ka fukuzana ya nhlarimbya, kambe ku nga tlhela ku va xikombiso xa swin?wana leswi nga yelaniki na fukuzana Hikokwalaho u hlohleteriwa ku tihlanganisa na vaxiphurofexini xa rihanyu..
KU HUNGUTA TINGHOZI TA FUKUZANA YA NHLARIMBYA
Switsundzuxo leswi landzelaku swi fanele swi xiyaxiyiwa:
Ku ya eka xikirini hi lembe ku sukela eka malembe ya 50
Loko ku ri na matimu ya fukuzana ya nhlarimbya emutini, ku ya eka xikirini xa lembe swi fanele swi sukela eka malembe ya 45
Tsundzuxiwa ku dya swakadya leswi mafurha ya swona na tiphurotheyini swi nga ehansi
Va xiphurofexini xa rihanyu va ku tsundzuxa ku endla xikambelo xa ngati na xikambelo xa hala ndzhaku/xirho xo tirhuma.
Xikambelo xa ngati xi ta pima xiyenge xa phurotheyini lexi vuriwaka? Prostate Specific Antigen ?(PSA) engatini. Loko mbuyelo wa xikambelo xa ngati wu kombisa ku ya ehenhla ka phurotheyini, u ta hundziseriwa eka vulavisisi byo yisa emahlweni.
Xiyimo xin?wana na xin?wana lexi nga va ku na ntshikelelo eka nhlarimbya xi nga vanga ku ya ehenhla ka PSA.Ku ya ehenhla ka PSA a swi vuli leswaka munhu u na fukuzana.
Xikambelo xa xirho xo tirhuma xi ta tiyisisa ku va kona kumbe ku pfumaleka ka fukuzana ya nhlarimbya. Xikambelo lexi hi ku angarhela xi endla leswaka vavanuna va nga lavi switsundzuxo swa rihanyu ra vona. I swa nkoka ku twisisa leswaka xikambelo lexi xi fanele xi endleriwa rihanyu ra wena na rihanyu ra wena lerinene.
NKOKA WA KU TSHUMBHA KA HA RI NA NKARHI
Ku va fukuzana ya nhlarimbya yi tshumbhiwa ka ha ri na nkarhi swi pfuna ku antswisa ku humelela ka vutshunguri. I mfanelo ya wena ku hlayisa rihanyu ra wena. U fanele u lava switsundzuxo eka vaxiphurofexini xa rihanyu.
VUTSHUNGURI
Vutshunguri byi ta fanela loko ku kamberiwa
TSUNDZUKA:
Ku vava ko yisa emahlweni ku nga hlamuseleki ku lava nhlahluvo wa rihanyu.
U nga va na swivilelo hi rihanyu ra wena, u komberiwa ku vulavula na vaxiphurofexini xa rihanyu eka kliniki kumbe xibedlhele xa le kusuhi..
Vulawuri: Vuvabyi byo Tshikilela, Vulamari na Vuvabyi lebyi khomaka Vadyuharhi
Mawuwana 2006
