XITHIFIKHEYITI XA XIKAMBELO XA LE HENHLA
XITSONGA XA RIRIMI RO SUNGULA NHLAWULO WA LE XIKARHI (Papila ra Vunharhu)
XIYENGE XA A
XIVUTISO XA 1
XITSALWANA
Vundzeni ni nkoka wa mahungu
Miehleketo yo hlawuleka, yo tsakisa ni masungulo yo kongoma mhaka. Miehleketo ya nkoka. Miehleketo yo saseka no va xikarhi. Miehleketo yo ka yi nga tsakisi. Miehleketo yo huma emhakeni.
Ririmi
Matirhiselo yo hlawuleka ya swigaririmi, swivuriso ni swivulavulelo. Matirhiselo ya ririmi ni swihoxo swo hlayanyana ni ku rhomba ka xitayili. Swihoxo swo tala: ku nghenelela ka ririmi rin'wana. ririmi ro ka ri nga amukeleki.
Mapeletelo ni mahikahatelo
Mahikahatelo.
Ku avana ka marito ni mapeletelo.
Xivumbeko
Manghenelo ya kahle. Miri lowu nga ni tipharagirafu ta kahle. Mahetelelo.
XIYENGE XA B
XIVUTISO XA 2
Papila ra Xinghana. Vundzeni ni nkoka wa mahungu
Miehleketo yo hlawuleka, yo kongoma ya nkoka
Miehleketo yo saseka no va xikarhi
Miehleketo yo ka yi nga tsakisi no va yi hume emhakeni Ririmi
Matirhiselo yo hlawuleka ya ririmi.
Matirhiselo ya ririmi niswihoxo swohlayanyana ni ku rhomba ka xitayili.
Ku nghenelela ka ririmi rin'wana, ni ririmi ro ka ri nga amukeleki.
Xivumbeko
Papila ra Xikaya Papila ra Ximfumo
Adirese Tiadirese timbirhi 1½x2 = 
Xiloso Xiloso 
Mahetelelo Mahetelelo 
Matimu ya mufi Vundzeni ni nkoka wa mahungu
Miehleketo yo hlawuleka ya nkoka.
Miehleketo yo saseka no va xikarhi.
Miehleketo yo ka yi nga tsakisi no va yi hume emhakeni. Ririmi
Matirhiselo yo hlawuleka ya ririmi.
Matirhiselo ya ririmi ni swihoxo swohlayanyana ni ku rhomba ka xitayili.
Ku nghenelela ka ririmi rin'wana, ni ririmi ro ka ri nga amukeleki. Xivumbeko
Mavito ya mufi
Lomu a nga velekiwa kona
Siku ra ku velekiwa ka yena
Malongoloxelo ya timhaka/ya vutomi bya mufi
Dayari Vundzeni ni nkoka wa mahungu
Miehleketo yo hlawuleka, yo kongoma ya nkoka
Miehleketo yo saseka no va xikarhi.
Miehleketo yo ka yi nga tsakisi no va yi huma emhakeni. Ririmi
Matirhiselo yo hlawuleka ya ririmi.
Matirhiselo ya ririmi ni swihoxo swohlayanyana ni ku rhomba ka xitayili.
Ku nghenelela ka ririmi rin'wana, ni ririmi ro ka ri nga amukeleki. Xivumbeko
Siku (siku, nhweti na lembe)
Manghenelo ya kahle
Mahetelelo ya kahle
XIVUTISO XA 3
Xinavetiso Vundzeni
Miehleketo yo hlawuleka, ya ririmi ni masungulo yo kongoma mhaka.
Miehleketo ya nkoka.
Miehleketo yo saseka no va xikarhi.
Miehleketo yo ka yi nga tsakisi. Ririmi
Matirhiselo yo hlawuleka ya ririmi.
Matirhiselo ya ririmi ni swihoxo swohlayanyana ni ku rhomba ka xitayili.
Ririmi ro ka ri nga amukeleki Xivumbeko
Manghenelo ni nhlokomhaka ya kahle
Matirhisele ya ririmi ra vunaveti
Mahetelelo ya kahle.
Tsalwa ro titivisa
Matimu ya fanele ku kombisa leswi lendzelaka.
Mavito ni xivongo
Nomboro ya pasi
Adirese
Tinomboro ta riqingo laha ungakumekaka kona
Siku ro velekiwa
Rimbewu
Tiko leri u humaka kona
Tidyondzo ta le xikolweni
Xikolo
Ntangha lowu u wu paseke
Tidyondzo leti u ti paseke
Tidyondzo ta le kholichi / yunivhesithi
Kholichi/Yunivhesithi
Dyondzo
Tidyondzo leti u ti paseke
Matimu ya laha u tirheke kona
Vito ra khampani laha u tirheke kona
Xiyimo xa wena entirhweni lowu u wu tirheke
Nkarhi/malembe lawa u ya tirhele
Vanhu lavanga nyikaka vumbhoni/timbhoni
Mavito mambirhi/nharhu ni tinomboro ta riqingo
Vundzeni ni nkoka wa mahungu
Miehleketo yo hlawuleka, ya nkoka.
Miehleketo yo saseka no va xikarhi.
Miehleketo yo ka yi nga tsakisi no va yi hume emhakeni
Ririmi
Matirhiselo yo hlawuleka ya ririmi.
Matirhiselo ya ririmi ni swihoxo swohlayanyana ni ku rhomba ka xitayili.
Ku nghenelela ka ririmi rin'wana, ni ririmi ro ka ri nga amukeleki.
Xivumbeko
Leswi u tivisaka swona
Mavito ya mutivisi
XIYENGE XA C
XIVUTISO XA 4
4.1.1 Garingani wa garingani. 
I vakhegula, hi vona va talaka ku sala ni vatukulu ekaya. 
- Ku hungasa
Ku koka miehleketo ya vayingiseri
Timbuti. 
Wo lunga xikunwana xa N'wamfenhe. 
Ku yiva/ku ka u nga tshembekanga swi faya muti. 
A va lovele hi mana wa vona. 
I mihandzu yo bava. Loko yi vupfilei yo tshwuka. 
A ku "Bubu xa nkwama tsheketa." 
Hakanyingi loko vana va lovele hi manana va sala va hlupheka/xaniseka. 
KUMBE
Khale tihuku ni swikhwezana a swi ri vanghana. Siku rin'wana tihuku ti lombe swigerho eka swikhwezana. Ti vuleleswaku tita swi vuyisa loko ti hetileku swi tirhisa. Swikhwezana swi kombele leswaku swigerho swa swona swi hlayisiwa no vuyisiwa loko ti hete ku swi tirhisa. Tihuku ti hlwele ku vuyisa loko ti hetile hi swigerho. Swigerho swi kale swi nyamalala swikhwezana swi sungule ku londza swigerho. Tihuku ti hlamule ti ku "ha ha lava etaleni... loko swikumekile hi ta mi tlherisela." Swigerhoa swikalanga swi kumeka. Swikhwezanaswi bohe makungu yo dlayetela swiciwana swa tihuku. Swikhwezana swi rhambe ni tinsimba ku khoma tihuku ni vusiku. Rivengo ra tihuku ni swikhwezana ra ha ri rikulu. Na namuntlha tihuku ta ha ringeta ku lavana ni swigerho swa swikhwezana loko to swi kuma kumbe vulala byi ta hela.
Tindleve ta mbhongolo
Khale tindleve ta mbhongolo a ti nga kulanga ngopfu. Siku rin'wana N'wanghala u vitane nhlengeletano ya swiharhi kutani a swi thya mavito. Swi tsundzuxiwe leswaku swi nga rivalihikuvamundzuku swi ta vutisiwa hi xin'we -xin'we. Xiharhi lexi a xi ta va xi rivele vito ra xona a xi ta n'wi tiva kahle n'wanghala. Hi siku leri landzelaka swiharhi leswi nga phaka mavito swi hlengeletane eka n'wanghala, swi vutisiwa mavito. "Ndzi mhisi,ndzi mangwa, ndzi nhongo, ndzi xipene, ndzi nguluve ya nhova ... " ku vula swiharhi leswi vutisiweke. Mbhongolo yona yi tsandzeke kutsundzuka vito ra yona; hi loko N'wanghala a hlundzuka swinene a koka - koka mbhongolo hi tindleve ti kula ku fika eka leswi ti nga xiswona namuntlha. [20]
XIVUTISO XA 5
5.1.1 Ti komba vusweti. 
A va chava leswi a ri majisitarata naswona loko a ri ni milandzu a a nga voniwi nandzu. 
A a ri majisitarata. 
Magidi - nharhu. 
Rikhotso u bohiwe ku hakela Mthovu masiku lawa a nga tsandzeka ku ya entirhweni ni ku hakela xibedlhele ni madokodela a tlhela a tlherisela R70 nhweti yinga si hela. 
I wa mukhegula wa ka Nghunghunyani. 
- Wansati u fanele ku tshembheka eka nuna wa yena; loko swi nga ri tano vukati bya fa.
Ku sukela siku rero mali ya muti wa khomela yi sungule ku ka yi nga ha ringani.
Xibukwana xi tumbetiwe ekule kambe siku rin'wana timhaka ti humele erivaleni.
Khomela u sele akhomiwa hi xivundza kutani a langutisabuku leyi a yi ta n'wi susa xivundza;u hlanganisiwe hi xibukwana xa le bangini lexi a xi ri ni R4 708,79.
Khomela u yile ebangini a ya kombela leswaku nsati wa yena a nga swi koti ku teka mali ehandle ka loko yi sayineriwe hi yena.
Khomela u nyikiwe tifomo leti a nga fika a tinyika Mbitsini leswaku a ti sayina hikuva u lomba mali yo aka yindlu entirhweni.
Khomela hi kutsaka u sayinile.
Hi siku leri landzelaka Mbitsiniu tekile xibukwanaxakwe xa xihundla a kongoma eka Roseline. Va endlile kungu ni mana wakwe ra leswaku mali leyi Komela a yi lomba entirhweni yi fanele ku yiviwa (a vahta vula leswaku yi lahlekile).
Khomela u fike ekaya ni madyambu a tivabyisa.
Mbitsini u byeriwe leswaku feme a yi nga ri na mali.
Ku ka a nga tshembhekanga Mbitsini swi n'wi dlayele vukati. 2x10= [20]
NTSENGO WA XIYENGE XA C: [20]
NTSENGO HINKWATO: 80
