sotho.1173.kenya
Ba rinye ka seqha
Merusu ya dipolotiki e jele setsi Nairobi, le dintwa tsa serabe pakeng tsa Maasai le Makalenjin di opisa batho dihlooho...
Pale ka Francois Ausseill
HA KGOMO di aloha, leru le letsho la lebotho la morabe wa Maasai le theohela phuleng e makgulo a matala ho ya nkgisetsana mahafi le ba direng ba tswang ka nqane ho thaba.
Phula eo e bitswa Kapuno Valley, e lebatoweng la Trans Mara hona Kenya. Diketsahalo tsa mofuta oo, ke bohobe ba letsatsi naheng eo.
O iphumana ekare o shebelletse filimi e harolang letswalo. Mabotho a hlomme ka diqha le marumo, leha a itenetse diaparo tse tlwaelehileng.
Leha ho le jwalo, ena ntwa e tlasa molao o tiileng, e lwanwa ke batho ba baholo ba hlomphang meetlo, ha ho tshwane le meferefereng e meng e tlwaelehileng moo batho ba thubelwang matlo ba utswetswe thepa jwalo ka ha ho ne ho etsahale ka mora dikgetho tsa Kenya tsa mohla la 27 Tshitwe.
"Re dumela hore batho ba batlang ho lwana ba lokela ho ya lepatlelong la ntwa. Ha re batle hore batho ba jewe tsome hara kgitla. Ha se toka," ho bolela Chris Kosgei, motjha wa Kalenjin ya sebeletsang Maasai Mara, mokgatlo wa matjhaba o thusang ho boloka dintho tsa tlhaho. Mohla la 28 Tshitwe, ho ne ho tsohe ditshele tsa dilemong ha bakgethi ba Maasai ba ne ba halefiswa ke nkgetheng eo e leng wa Kalenjin ha a kena ka sheshe moo ho neng ho ballwa dikgetho teng toropong ya Kilgoris.
Ho ne ho kenelle le tsa meetlo mahlakoreng ana bobedi mme yaeba dipolayano tsa letsatsi le letsatsi tse etswang eka ke tlhodisano eo mapolesa a sa ikgathatseng hohang ho e fedisa.
Baetapele ba merabe ena bobedi ba bontshitse BONA dibaka tse ngata tse neng di se di fetotswe mapatlelo a ntwa.
Ba ne ba nkgisetsana mahafi moo ka diqha le marumo dihora tse ngata, ho se mang ya ba namolang.
"Ho ne ho uwa ka ntlwana kaofela ntweng, ka nako e nngwe ba ne ba tlohela le ho ya dikerekeng," ho bolela yena Kosgei.
Ntweng ena, ho ne ho sa buuwe letho la Presidente Mwai Kibaki le Raila Odinga, eo e leng moetapele wa mokga o phehisanang le yena.
Sena ke se neng se etsahala dibakeng tse ngata tsa Kenya, merusu ya dipolotiki e ne e inehe leano hara merabe ena e neng e ntse e dutse e hlomme, e tseka borabe, e tseka naha, ho se letho leo ba dumellanang ka lona.
Empa Kosgei o a dumela hore a ka tswa hanghang yena dintweng tsena ha a ka tobana le e mong wa metswalle ya hae eo e leng wa merabe ya Maasai kapa bonyane a ka mpa a baleha a fetela pele ho ya sheba ba bang ba direng ho ena le hore a lematse e mong wa metswalle ya hae.
Batho ba a lemala moo. Ba 30 ba se ba ile ba sala kgotla ho tloha ka Pherekgong ho fihlela jwale.
"Ka le leng ba ne ba kgutle le monna wa morabe wa Maasai ya neng a lemetse, ba mo qetella ka hara motse," ho bolela Kosgei.
HO lwana banna, basadi bona ba a shebella, ba thoholetse, ba didietse ho hlaba mokgosi ho ba hlokomedisa ha ho ena le kotsi e tlang.
Ho bua nnete, bahale ba Maasai ba kgona ho hlokomedisana ka dintlha tsa bohlokwa ho ya ka medumo ya mantswe.
Joseph Kopasar, mokaubere wa lehlatsipa la dintwa tsena, o re etseditse medumo e fapaneng e hlokomedisang setjhaba ka diketsahalo tse itseng tsa bohlokwa jwalo ka wa ha ho utswitswe dikgomo, ha ho bolailwe motho le ha ba direng ba etla ka matla a maholo.
Se makatsang ke hore batho bana ba seng ba fetohile ba direng kajeno, ba se ba phetse dilemo ba dula ka e tshweu kgotso ho fihlela haufinyane mona ha ba qala ho ba le mathata a ho se sebedise metjha e metle ya dipuisano. Ha qala ditshele tse qetelletseng di bile di fetetse ntweng.
"Re dutse re buisana," ho hlalosa Kosgei, re romellana le melaetsa ka diselefounu re hlokomedisane ka ka moo ntwa e latelang e tlang ho ba boima ka teng kapa ka nako e nngwe re buisane ka hore ba bang ba inehele. Ba morabe wa Maasai - bao e ka bang persente e le nngwe feela setjhabeng sa Kenya ka kakaretso - ba dumela ha ba Kalenjins - bao e leng bona ba bangata haholo - e le bajaki feela, bao bona ba neng ba etse phoso ya ho ba dumella ho dula moo naheng ya habo ntatabona moholo. Ba re seo ba se batlang feela ke hore matla a bona a dipolotiki a se ke a hatellwa hodima bona.
"Ba Maasai ke bona ba ba nehileng naha eo ba dulang ho yona kajeno mme re ke ke ra amohela ho tla buswa ke bajaki ba Kalenjins naheng ya habo rona. Ke naha ya habo rona ena. Eta ho lla sa rona," ho bolela Joseph Kopasar. [s]
BONA SESOTHO June 2008
BOPHELO BA NNETE
BONA SESOTHO June 2008
