sotho.1775.parenting
Botswadi
tataiso e tla o thusa
Eya tliliniking
Ho itlhokomela ha moimana ho netefatsa hore lesea le tla hlaha le ipheletse hantle, ke ka hona dingaka le baoki di ba kgothaletsang ho ya ditliliniking ka tshwanelo
HO YA tliliniking kgafetsa ke yona feela tsela eo moimana a ka tsebang ka bophelo ba lesea la hae mme a bone le maemo a kotsi ha a le teng.
Mohla ngaka e o tsebisang ka boimana e o hlophisetsa le hore o qale ho ya tliliniking ya baimana. Maemo a hao a bophelo ke ona a tla laola makgetlo ao o tla bonana le dingaka ka ona athe ha o kile wa ba le mathata boimaneng bo bong, hoo ho bolela hore o hloka ho behwa leihlo haholo.
Bomme ba phetseng hantle, ba so ka beng ba eba le mathata boimaneng, ho thwe ha ba kotsing mme ba ke ke ba bitsetswa tliliniking kgafetsa.
Athe ha o kile wa ba le mathata boimaneng - mohlomong wa ba le kgatello e hodimo ya madi - o tla tlameha ho bonana le ngaka kgafetsa.
Ha dintho di tsamaya hantle, o tla ya tliliniking ya boimana habedi dikgweding tse tharo tsa pele, le e nngwe dibekeng tse ding le tse ding tse nne ho fihlela dibekeng tse 36, ka mora moo o ye ha nngwe dibekeng tse ding le tse ding tse pedi pele lesea le hlaha. Mooki kapa ngaka e tla buisana le wena ka boimana ba hao, a utlwe bophelo ba hao, a tsebe ho o thusa. O tla shebisisa boimana ba hao mmoho le kgolo ya lesea. Hona ho tla kenyeletse le ho kalwa letheka, diteko tsa kgatello ya madi le tsa moroto.
Boholo ba lesea bo a hlahlojwa mme le nahanelwe hore le tla hlaha neng. Matsatsing a ho qetela a boimana, ho shebisiswa ka moo lesea le dutseng ka teng ka mpeng hobane le tlang ka maoto le ka nna la tlama hore le ntshwe ka opereishene.
Ha ho se mathata o bolellwa seo o ka se lebellang ho tloha ka nako eo mme o bolellwe letsatsi leo o tla kgutla ka lona tliliniking.
BONA SESOTHO - July 2006
Ya bomme le bontate....
ka NONHLANHLA KHUMALO
Bua ka mathata a hao
Ha ho ena le se o kgathatsang, se hlahise tliliniking ya baimana. Ngaka ya hao kapa mooki o tla araba dipotso tsohle tsa hao mabapi le boimana. Ba ka boela hape ba fuputsa sesosa sa mathata a hao a boimana mme o alafshwe...
NA O NE O TSEBA?
Ho fa lesea tswekere ho ka le etsa hore le hole le rata tswekere ho feta, le ho le nokela ka letswai ho ka senya diphio tsa lona tse so kang di hola ho lekana!
Dikeletso tsa batswadi tsa ho boloka nako
Rera e sa le nako. Reka dintho tseo o di hlokang ka nako e le nngwe ka kgwedi kapa ka beke e seng ka bonngwe. Di ngole fatshe hore o se lebale tse ding.
Ithute ho hana. Se dumele ho etsa dintho leha o se na nako. Hana. Ha motswalle kapa moahisane a kopa thuso, mo bolelle hore ha o na nako. Ho dumela ho etsa dintho tseo o se nang nako ya tsona ho baka kgatello.
Kopa bana ho o thusa. Ba arolele mesebetsi ya lelapa. Bana ba banyenyane ba dutse ba thabela ho thusa athe ba baholo bona ba ka hlatswa dijana ba hlwekise le diphaposi tsa bona.
Etsa dintho ka nako. Eja dijo tsa mantsiboya ho sa kganya e le hore o tsebe ho hlwekisa mme o thuse le bana ka mosebetsi wa sekolo. Le bana ba tsebe ho robala e sa le nako, o fumane nako ya ho etsa dintho tse ding tsa hao.
BONA SESOTHO - July 2006
O ka reha lesea la hao lebitso le monate jwang
Ho kgethela lesea la hao lebitso ho ka nna ha se be bonolo jwalo ka ha ba bangata ba nahana. Ke tsena dikeletso tsa bohlokwa tse ka o thusang...
P Mamedisisa modumo wa lebitso. Le bitse kgafetsa mme o utlwe hore le tla tsamaisana hantle le fane ya hae. Fane e telele e ngoleha hantle ha lebitso le le lekgutshwane.
PBatlisisa moelelo wa lona. Ha o rata lebitso la puo e nngwe eo o sa e tsebeng, ho molemo ho buisana le motho ya e tsebang a o bolelle hore le bolelang.
O boele o buisane le batho ba bang ka lona o utlwe maikutlo a bona. Leha e le lebitso la puo ya heno, qala ka ho botsa hore ka dipuo tse ding le bolelang pele o ka reha lesea la hao.
P Shebisisa le ditlhaku tse qalang mabitso. Netefatsa hore le tsona ha di no hlahisa lentswe le leng le lebe leo ka nako e nngwe ngwanahao a tla phoqwa ka lona bophelo bohle ba hae. A ngole fatshe mabitso le fane mme o bone hore a baleha hantle kapa tjhe.
P Phema mabitso a batho ba tummeng. Ho rehella ngwanahao ka bona ho ka nna ha mo bakela mathata kgolong ya hae ha motho eo a se a sa ratehe setjhabeng jwalo ka pele.
P Se leke ho thabisa bohle. Ha wena le molekane wa hao le kgotsofetse ka lebitso leo, le ka le reha ngwana, le ke ke la kgona ho kgotsofatsa batho bohle lefatsheng.
u
t
Na lesea le se le loketse dijo tse thata?
Tataiswa ke boitshwaro ba lesea la hao...
KE NNETE lesea le ke ke la phela ka lebese bophelo bohle ba lona. Empa ka ngwana wa pele ha ho bonolo ho bona ha a se a batla dijo tse thata. Nako e ntle ke ya ha a se a ena le dikgwedi tse tsheletseng empa leha ho le jwalo bana ha ba tshwane.
Sheba boitshwaro ba lesea. O tla tseba hore le se le ka di thabela ha...
lLe tseba ho phahamisa hlooho: Lesea le ka qhwelwa ha le fetjwa dijo tse thata le eso di lokele.
lLe dula le lapile: Ha lebese le se le sa mo kgorise, o lokela ho ja dijo tse thata. O tla mo hlokomela ka ho dula a batla ho nyanya letsheare lohle mme ka nako e nngwe a tshohe le bosiu.
lLe rata dijo: Hang ha le qala ho o phamola dijo. Se mo fepe poleiting ya hao ha o eja, mohlomong ho na le mefuta ya dijo e sa tlo utlwana le mmele wa hae mme a qetelle a se a sa thabele le dijo tsa masea.
Masea ha a atise ho lebala botlolo ka bonolo. Ka hoo, leha a thabela dijo, a sa ntse a tla batla ho tswelapele le ho nyorolla ka lebese. Ho nepahetse hoo ntle leha lesea le le ka hodimo ho selemo mme le hana dijo le batla ho dula le enwa botlolo feela.
Ha o sa kgone ho mo kgwesa, mo nwese lebese leo ka kopi e seng ka botlolo - hona ho ka mo thusa hore a tjhentjhe boitshwaro boo ba hae. Etsa hore dijo tsa lona di shebahale hantle, di kgallehe mme hape di be le phepo!
BONA SESOTHO - July 2006
Ya bomme le bontate....
Dijo tse tshwaranang hampe
Ho fihlella dikgweding tse tsheletseng, lesea le phela ka lebese la motswetse. Ho le fa dijo tse thata pele ho nako ho etsa hore mmele o se utlwane le dijo tse itseng.
Ho na le mefuta e meng ya dijo eo leha lesea le seng le hodile le ke keng la di ja hobane mmele wa lona o sa utlwane le tsona. Tshilo ya lona e ebe eso hole ho lekana, e sa kgone ho thumisa mefuta e meng ya dijo. Ha le se le hodile le atisa ho boela le di ja ka kgotso.
lLebese la kgomo: Tshilo ya masea a mangata ha e kgone ho thumisa tswekere e lebeseng leo.
lMatokomane: Tsohle tse nang le matokomane di lokela ho fuwa ngwana bonyane ha a se a ena le dilemo tse tharo haholoholo ha lelapa la habo le ena le mathata a ho se utlwane le dintho tse itseng. Athe matokomane ka sebele ona bana ba ka a ja ba le dilemo di ka hodimo ho tse supileng hobane a ka nna a ba qhwela.
lMahe a dinotsi: A na le metswako e ka nnang ya bipetsa masea, ya fokodisa mesifa ha bohloko.
u
t
Bohale ba ngwana
BA ithuta dinthontho ka lefatshe leo ba phelang ho lona ha ba hola, ba hloka tataiso e matla ya batswadi. Ka nako e nngwe ha ba thabele ho kgalemelwa. Ba a halefa - ba bokolle, ba itamolle!
Ha o kgalemela ngwana, o lokela ho etsa seo o tseba hantle hore se tla mo thusa kang, hape o se sebedise mokgwa o tla mo lematsa mmeleng kapa moyeng. Ho na le mekgwa e molemo ya ho tobana le bohale ba ngwana ntle le hore o halefe, o omane kapa o mo patlotse!
Jwalo ka motswadi o lokela ho sheba dintho ka leihlo la ngwana. Sena se tla thusa hore o kgone ho bona lebaka le mo halefisang.
Ho kgathatseha, letswalo, ho teneha mohlomong ho bakelwang ke ha o re "Tjhe!" dinthong tse ngata tseo a di ratang ho ka nna ha mo halefisa mme a bokolle ha bohloko.
Bakeng sa ho mo halefela o mo tshose ka ho mo shapa, leka ho bua le yena hantle. A ka nna a o bolella se mo kgathatsang. Ha a o bolella, mo qoqele pale ya se neng se etsahale ho wena ha o lekana le yena mme o le maemong a kang ao.
Ho bua ka nako e nngwe ha ho bonahale ho ka thusa ka letho, haholoholo ha ngwana a sa halefile, a ithaburanya.
Ka nako e nngwe seboko seo se a o tena empa ho etsa lerata le wena ho ke ke ha thusa ka letho. Mo hlokomele feela hore a se itematse empa o kgaohane le yena a bokolle. Ka mora nakwana o tla kgathala a qale ho lla hantle. Ke hona moo o ka qalang ho mo thodisa.
Mo thuse hore a natefelwe ke dintho tseo a sa di rateng. Ha a sa rate ho hlapa, etsa hore nako eo e be e monate ya ho bapala ka makweba le ka dintho tse ding ka metsing. Ha a sa rate ho borosola meno, bapalang papadi ya ho borosolana meno.
Ya bomme le bontate....
t
t
MARIHA a loile jwale mme ka nako eo re lekang ho iphuthumetsa, re ka nna ra hlahelwa ke dikotsi. Ha o dula moahong o phahameng, ho ruta bana ka mollo ho ka pholosa maphelo a bona le a ba bang ba lelapa. Ba hlokomedise ka kotsi ya mollo le ka moo ba ka ipholosang ka teng ho ona. Netefatsa hore hitara le setofo se dula se kwetswe ka dinako tsohle ha ho robalwa. Se dumelle bana ho besa dintho tsena ho se batho ba baholo hobane ba ka nna ba tjha.
Ha o kgantsha ka kerese teng, netefatsa hore ha o kgalehe e ntse e tuka. Dula o ena le dinomoro tsa bohlokwa haufi le mohala wa lapeng tse ka thusang ngwana ha a le tlasa maemo a tshohanyetso, tse kenyeletsa le ya hao, mme le bana ba tsebe hore ba ka letsetsa mang ha ba le mathateng.
BONA SESOTHO - July 2006
Lebese le monate!
BANA ba hao ba kgathetse ke lebese? Strawtech's Sipahh ke tharollo.
Sipahh ke sehlahiswa se babatsehang se etsang lebese le be le tatso e dutlisang mathe. Ho bonolo, o phuthulla lehlakana leo o le inele ka lebeseng le batang o hule, ''Ahh, monate o mokaalo!" Ke yona, ke Sipahh ka lehlakana la yona le ikgethang, e tjhentjha tatso ya lebese.
Hape e fumaneha ka ditatso tsa mefura e fapaneng mme e na le tswekere e ka tlase ho halofo ya kgabana.
E na le mefuta e mene ya ditatso tsa tlhaho - wa tjhokoleiti, strawberry, caramel le panana - mme ha e na metswako ya maiketsetso ya ho tjhentjha mmala. Hape Sipahh ke e ikgethang bakeng sa bana ba sa thabeleng lebese hobane e ka nowa le ka mefuta e meng ya lebese le kang la podi. Jwale, o sa emetseng? Phuthulla o ntshe lehlakana, o hule, ke phetho. Le wena o tla ikutlwela! [s]
Ya bomme le bontate....
Ba lelapa ha ba dule ba bolokehile mariha
