sotho.1385.health
Tsa bophelo bo botle
BONA SESOTHO - December 2005
Mebalabala!
Kakanyo e ntle ya feshene e bontshang ditholwana le meroho ya mefutafuta eo re lokelang ho e ja ebile yona e hlahellang haholo ho Five-A-Day For Better Health Trust haufinyane mane International Union of Nutrition Sciences Conference, Thekong. Ba batla re hopole:
n Ho ja ditholwana le meroho makgetlo a mahlano ka letsatsi, ho nyenyefatsa menyetla ya ho hlaselwa ke lefu la pelo ka dipersente tse 30 le la kankere le ho shwa lehlakore ka tse 20.
n Eja mebala yohle, mmele o fumane phepo e phethahetseng - jwalo ka poone e tshehla e sireletsang mahlo, broccoli e tala e lwantshang tlhaselo ya kankere, le dipolamo le monokotshwai tse matlafatsang masole a mmele.
n Makgetlong ana a mahlano, o lokela ho kenyeletsa le ditapole le dijo tse ding tse nang le setatjhe esitana le meroho e meng le ditholwana. Poleiti ka nngwe ya dijo tsena e lokela ho ba bonyane digrama tse 80, e leng boima bo ka lekanang le sehwete, tapole e kgolo, panana e lekaneng, perekise, sehlotshwana sa morara le 3/4 kopi ya salate ya meroho e metala - ka hoo natefelwa ke nako ya lehlabula!
KE NNETE:
Dula o phetse hantle le PATRICIA McCRACKEN
Utulla lekunutu
Mohla Letsatsi la Matjhaba la EITSI la la 1 Tshitwe - le ka mora moo - se etse taba ena pinyane, boo ke boipiletso ba Adam Levin, PWA, eo hape e leng mongodi wa Aidsafari, A Memoir Of My Journey With Aids (Zebra, R129,95):
"Ke hopola ka moo le nna ke neng ke tshaba ka teng ho bua ka yona, ke leka ho pata mathata a ho phela le HIV. Empa ka iteta sebete ka le leng. Re ne re le dijong le ba lelapa, ka phetapheta lentswe lena, Eitsi, Eitsi, ho fihlela matshwafo a kokobela. Ka qala ho fumana moelelo wa lona, ka se ke ka hlola ke thothomela ha ke le nahana - mme ka qala ho phela hantle ke ena le yona."
diphoofolo tse
Batho ke bona
se nang mmala
ka hara matsoho
KE NNETE:
Thobalano e ka thibela kankere
Mathata a lefu la kankere ya marete a ile a emelwa ka maoto ka mora ho hlasela baetapele ba rona ba kang presidente wa mehleng Ntate Nelson Mandela, Archbishop Desmond Tutu le sebini sa US, Harry Belafonte. Empa Dr Shingai Mutambirwa, ngaka ya ditho tsa botho ya MEDUNSA, o re bongata ha bo hlokomele bohlokwa le bonolo ba ka moo le ka thibelwang ka teng leha e se e nametse masapong, o re e ka nna ya alafeha.
Tse monate ke tsa hore banna ba ntshang lero la bonna kgafetsa, ba fokotsa menyetla ya tlhaselo ya kankere ya marete, ho ya ka moo Dr Mutambirwa a bolelang ka teng. Hape e ka thibelwa le ka ho ja tamati e phehilweng, Vitamin E le dipidisi tsa zinc hobane di na le dikhemikhale tsa bohlokwa tse bitswang 'antioxidants' tse ka thusang ho thibela tlhaselo ya kankere bonyane pele ho dilemong tse 40, le tlhahlobo ya selemo, eo matsatsing ana e seng e etswa ka tlhahlobo ya madi feela - ha ho sa hlokahala hore motho a nne a phethophetholwe jwalo ka pele.
Se kgathatsehe
ka kankere
Ho sa kgathallehe hore o ja dijo tsa nako efe, mohlomong o ja salate ya dinawa kapa o itjella setampo le dinawa, ha ho hlokahale hore o kgathatsehe ka letho diphomolong tsa selemo sena. Baetsi ba dipatlisiso ba US ba hlokometse hore matokomane le dinawa di na le metswako e kgonang ho thibela ho bopeha ha dikaqa tsa kankere - hape ke dijo tse monate ebile di tla o boloka o phetse hantle ka nako e telele! [s]
mmeleng wa motho
ho e feta kaofela
Mosifa o matla
ke leleme.
BONA - August 2005
