Sotho.523.yourlifeguide_muthi
Thabela bophelo leha
O LAHLILWE KE MOTSWADI
O ne a leke ho bolaya ntatae makgetlo a mane hobane a ne a sa ka a mo hlokomela
HO NAHANA hore ho lahlwa ke batswadi o sa le monyenyane ke ntho e bohloko haholo hara tseo o lokelang ho phela le tsona lefatsheng. Ke tsona dintho tse kang tsena tse etsang hore motho a phele ka pelo e bohloko, e bileng e ka mo kenyang mathateng a tshabehang.
Mohlomong ngwana a lahlwe ke ntatae kapa a se mo tsotelle hohang kgolong ya hae. Leha mme a ka etsa matsapa ohle a ho mo rata le ho mo hlokomela, empa o tla dula a ena le bodutu ba ntatae - a be le pelo e bohloko ha a nahana ka yena.
Ngwana o tla tjhentjhela ntatae leha a tla mo hlolohelwa mme a tshepele ho mmae. Tahlehelo ena e tla aparela bophelo bohle ba hae. Se bohloko ka ho fetisisa, o tla ba le lehloyo mme a batle ho iphetetsa!
Ke seo mobadi wa KwaZulu-Natal a se boletseng. "Ka nako eo monna wa mme a neng a le tjhankaneng, a iphumanela moratuwa e mong - mme nna ka tswalwa. Ka nako eo monna eo a tswang tjhankaneng, o ne a laele hore a ise 'sekatana seo sa ngwana' ho ntata sona. Mme a dumela empa ntate le yena o ne a itlhohlore."
Moshanyana eo a lebiswa ho bomalomae, bao le bona ba sa kang ba mo amohela hantle. A ya dula Port Elizabeth, moo a neng a kule a batla a eshwa.
Ka nako eo a kgutlelang KZN, a utlwa hore mmae o se a hlokahetse. A leba ho ntatae, mme le yena a mo leleka. Ho bua nnete, monna eo a pheha ngwana eo.
"O ne a mpolelle hore ke bue le mangwane a nthuse ho batla banna kaofela bao mme a kileng a ratana le bona - a re mohlomong nka thusahala ke fumane ntate."
O ka nahana feela ka moo a neng a ikutlwe ka teng. Bokgopo bo tjena bo etsa hore motho a ikutlwe a swabile hore le yena a bitswe motho, hobane batho ha ba a lokela ho itshwara tjena.
Motho o fumanang ka ho hlekefetsa ngwana ka lebaka la bokgopo ba batswadi" "Ka kgwahlapisa sethunya mme ka mo larela ka le leng," ho bolela mobadi. "Ka mo betsa ka tholwana. Empa a phonyoha. Eitse a sa ntse a ikoka maqeba, a thunngwa ke mora e mong wa hae ya neng a mo phehe. A phonyoha hape.
"Ka leka ho mo bolaya hape mme le kajeno o ntse a phela. Mobadi o boetse a bolela hore lekgetlong lena o ile a leba sepetlele ho ya mo qetela mme ke moo a neng a tshwarwe teng.
O tjhankaneng jwale mme o lakatsa ho etswa diteko tsa madi tse tla bontsha hore hantlentle ke ngwana mang. "Seo ke batlang ho se tseba feela ke hore ke wa ba leloko lefe. Ha ke etswa tjhankaneng, ke batla ho ya ho ba lelapa leso. Ha jwale ke eme hlooho."
O kopa keletso mme nna jwale ka lethuela, ke iphumana ke le maemong a ho mo bolella hore ha ho moriana o ka mo thusang ho rarolla bothata bona. Empa leha ho le jwalo ho na le se seng se thata ka ho fetisisa. Ke lerato le tshwarelo.
Lehloyo, le ho pheha ngwana - kapa motho e mong feela - ke ntho e bohloko. Empa ke seo batho ba se etsang. Ho bolaya motho hona ke ntho e etshabehang ka ho fetisisa. Motjha enwa o foseditswe ke ntatae, jwale o lokisa phoso ka e nngwe.
Monna ya phehang ngwana wa madi a hae, e ke ke ya eba ntate wa sebele lekgale - ha ho thuse letho ho nna o mo kgothalletsa ho tjhentjha maikutlo. Ho le thata ho le jwalo, dula o hopola hore ha se molato wa hao, ke wa hae.
Mo leballe - ke yona feela tsela ya ho lokoloha le ho ikalafa.
Eba ntate wa sebele baneng ba hao - o se ba hodise ka tlhekefetso.
Mohlomong ntatao o kgopo, empa seo ha se bolele hore wena o ke ke wa ba ntate ya lokileng baneng ba hao! [s]
Ngolla ho Force Khashane: Muthi Talk, Box 473014, Parklands, 2121, e-mail: muthi@caxton.co.za
KALAFO YA SETHO
Seo ke se batlang feela ke ho tseba baheso. Ha ke etswa tjhankaneng, ke batla ho kopana le ba lelapa leso. Ha jwale ha ke na moo ke tla ya teng ha ke lokollwa.
RE BUA KA MERIANA
MANTSWE A KELETSO
"Se rata ngwana ke serata mmae," ba bolela jwalo - ha o ratana le mosadi ya nang le bana, o lokela ho mo ratella hong le bana bao ba hae. Bonneng, hobaneng o batla ho sotla bana ha o kgahlilwe"
