sotho.1424.getters
PALE YA NNETE
KE TSEO tsa bonkgono! Hangata ke bona ba dutseng ba etsa matsapa ohle a ho boloka dikamano tsa ba lelapa di tiile.
Dipalopalo di netefatsa taba eo: ka lebaka la koduwa ya EITSI, bonyane eka ba dimilione tse pedi tsa bana ba Afrika Borwa ba setseng le motswadi a le mong, ha ba 500 000 bona e le dikgutsana. Ke hona mona moo bonkgono ba kenellang - o ba fumana ba hodisa bana bao e seng le ba leloko la habo bona!
Ha se ba bangata ba ba nehang tlotla e ba loketseng - leha ba bang ba ho etsa hoo. LoveLife, mmoho le Bill And Miranda Gates Foundation, e sebedisa tjhelete e ka bang dimilione tse R26 ho theha "sehlopha" sa bonkgono ba 500 naheng ena, bao e mong le e mong wa bona a tla beng a sebetsa le sehlopha sa bana ba 20 bao bophelo ba bona bo leng kotsing.
Ba bitswa "goGogetters," basadibaholo bana ba tla thusa ho hlokomela batjha, ho ba ruta ka EITSI, ba ba siretse tlhekefetsong yohle, ba netefatse hore ba kena sekolong, ba fumana pei esitana le dijo.
Ha ho hlokahala bonkgono bana ba bohlokwa ba tla buisana le mesuwehlooho kapa basebeletsi ba tsa kahisano kapa ba ngodisang dipei mme ba hatelle hore bana bao ba fumana seo e leng tokelo ya bona ntle ho moo ba nke bohato ho lokisa maemo ao.
Ba tshwana le mabota a tiileng pakeng tsa bahlekefetsi ba bana le bana. "Bana ba lahlilweng ke batswadi kapa dikgutsana ba ba kotsing," ho hlalosa mookamedi wa leano lena la goGogetters, Nokonwaba Pakade.
"Bongata ba bona ha bo kene sekolo, bo kotsing ya ho hlekefetswa, bang ba sebedisa dithethefatsi. Re ke ke ra shebella feela ha setjhaba sa habo rona se wela selomong..."
Ke bomang ba bohlale, ba kgonang ho hlola meleko, ba bileng ba leng sebete hara setjhaba?
Bonkgono ba rona! Ke sefe seo ba ka re bolellang sona ka boiphihlelo ba bona! Leano la goGogetters le ba matlafatsa le ho feta. E mong wa bonkgono bana ba tjhentjhang maphelo a batho ke Lucia Ngobeni. LoveLife ha e ka qeaqea ho ikopanya le yena ka nako eo e neng e kgetha bonkgono hobane haesale a hlokomela bana ho tloha dilemong tse 15 tse fetileng. O re tsohle di ne di qale a sa ntse a dula Pimville mane Soweto. Hoseng ho hong le ho hong mariha o ne a tsoha a bese mollo jareteng ya hae. Ho ena le bana ba babedi ba neng ba hlola ba fihlile ho tla ora.
O re ba ne ba dula mebileng hobane batswadi ba bona ba hlalane mme mosadi e motjha wa ntata bona a sa batle le ho ba bona. Nkgono Lucia a kopa ho ikgodisetsa bona ho batswadi ba bona. Eitse ka nako eo a thothelang Rietfontein ka 1991 o ne a makale ha a fihla moo a fumana palo e kgolo ya bana le batho ba baholo ba dulang mebileng.
A ya sebakeng se bakang bohobe haufi le moo mme a kopa bohobe le lebese la ho ba etsetsa dijo. Pele ho nako e kae a fumana ba se ba tletse ntlo. Kajeno o na le bana ba 28 bao a ba hodisang. Ka mafelo a beke ho tla ba 60 ho tla bapala le ho ja.
"Bang ba fihla hoseng pele ba eya sekolong ho tla habola motoho."
O re o dutse a etsa matsapa a ho kopanya bana bana le ba malapa a habo ona - empa bongata ba bona ke dikgutsana.
Ba bang ba bana bana ba balehile malapeng hobane ba ne ba hlekefetswa mme le bona ba se ba qadile ho ba kgathatso setjhabeng ka ho hlekefetsa batho ba bang. Ba bang ba bona ho thata ho dula le bona," ho hlalosa Nkgono Lucia. "Ba thibane ditsebe tsena, seo ke se etsang feela ke ho ba rapella, ke ithapelle le nna hore ke be le mamello, matla le kutlwelobohloko.
"Ka nako eo ba ha loveLife ba neng ba buisana le nna, ke ne ke se ke qadile ho bua le bona ka EITSI," ho hlalosa yena. Thuto ya sekolong ka lefu lena ha e a lekana mme le nna ke ipha nako ya ho dula le bona ke ba rute haholwanyane ka lona.
"Mehleng ya rona, le rona bonkgono ba rona ba ne ba dula le rona ba re bolelle ka moo re lokelang ho itshwara ka teng. Bomme ba ne ba bua le banana ha bontate ba ne ba bua le bashanyana, ba bolelle hore ba lokela ho fihla dilemong dife pele ba ka qala thobalano.
"Le rona re etsa seo feela baneng bana. Ho tlameha hore ho be le se etswang hobane o fumana banana ba dilemo di 13 ba se ba kula ba bolawa ke EITSI.
"Ka hoo, re qala ho ba ruta ba sa le banyenyane ba ena le dilemo tse 12 hore ba se qale hohang ho etsa thobalano athe ba seng ba hodile, ba bileng ba seng ba e qadile bona, re ba kgothalletsa ho sebedisa dikgohlopo.
"Ke hona mona moo loveLife e re thusang haholo teng. Ba re fa R300 ka kgwedi bakeng sa ngwana ka mong mme e re thusa haholo tjhelete eo, re reka meroho le peo ya ho itemela. Baithaupi ba loveLife ba a re thusa ka Meqebelo.
"Re boetse hape re na le tlelapo ya bonkgono, re intsha mmoho ho ya kgothatsana le ho tshehetsana. Re ruta bana bana ho hlokomela ba bang ba banyenyane le ba kulang. Re lokela ho etsa se neng se etswa ho rona - ba bolela jwalo bonkgono!
Nnete ke hore feela ba pholosa setjhaba sa habo rona, ba aha bokamoso bo botle! [s]
BONA SESOTHO September 2008
Hobaneng ho BUSA
BONKGONO!
Ke mosebetsi wa setjhaba ho hodisa ngwana - mme Afrika Borwa ke bonkgono ba rona ba re bontshang nnete ya seo. Ba sebetsa mmoho, re leboha leano lena le letjha. Ho a totobala hore bokamoso ba rona bo tla kganya... Pale ka Steven Makhanya
Jwalo ka ha bana ba bangata ba se ba lahlwa kgerehla, setjhaba se lokela ho nkela boikarabelo boo matsohong a sona mme ba ba thuse ho ba hodisa, ba ba ahele bokamoso bo botle. Bana bohle ba tlameha ho ya sekolong, ba je mme ba be le diaparo.
Tsietsi eo setjhaba se tla kena ho yona kamoso ha tseo tsohle di sa phethahatswe, ke e tshabehang. Ha ba sa bolawe ke EITSI, bana ba mofuta ona ba tla qetella ba rekisitse ka mmele kapa ba phela ka bonokwane.
Kamoso e tla ba dinokwane tse pelo di thata haeba rona re ba thuse kajeno.
RE SE PHETAPHETE TSE MPE
BONA SESOTHO September 2008
Ba bang ba bana ba unang molemo leanong lena.
Lucia (le letona) le ngwanabo ya mo thusang.
