Dipolelo
Polelotlaleletšo ya Mathomo
KGORO YA THUTO
Lengwalo (dokumente) le le swanetše go balwa bjalo ka karolo ya Setatamente sa Kharikhulamo ya Bosetšhaba sa Dikreiti tša R - 9.
Tebelelokakaretšo
Ditatamente tše seswai tša Diarea tša go Ithuta: Dipolelo Mmetse Disaense tša Tlhago Disaense tša Leago Bokgabo le Setšo Mabokgoni a Bophelo Disaense tša Ekonomi le Taolo Theknolotši
GO MMADI
Ke ka lethabo le legolo ge Kgoro ya Thuto e tšweletša Setatamente se se Boeleditšwego sa Kharikhulamo ya Bosetšhaba mo go Dikreiti tša R - 9 (Dikolong) ka dipolelo ka moka tše 11 tša semmušo tša Afrika-Borwa.
Tshepetšo ya tlhalošo le tlhathollo ke ye bothata, ebile e tshotshoma ka ditlhohlo. Go batho bao ba bego ba hlaloša le go hlatholla mangwalo (didokumente) ao, go bile nyakego ya go beakanya mareo le go rulaganya ditemana tša kharikhulamo ka tshwanelo. Mangwalo ao a lekotšwe ke ditsebi tša ditsinkelo ka tsela ya dinyakišišo.
Kgoro ya Thuto e bona mangwalo ao bjalo ka mathomomayo a tshepetšo, ka nepo ya go tšwetša pele le go hlabolla dipolelo tša gaborena. Re amogela, re bile re hlohleletša batho ka lefapheng le, go diriša mangwalo a bjalo ka motheo wa kgatelopele ya moomela.
PUKU YE E KA DIRIŠWA BJANG?
Mabapi le tshedimošokakaretšo bona:
Matsenyagae a Setatamente sa Kharikhulamo ya Bosetšhaba mo Kgaolong ya 1 - ka fao go ona go tlogo hwetšwa tshedimošo ka ga Thuto ya go thewa godimo ga Ditetelo, Setatamente se se Boeleditšwego sa Kharikhulamo mo go Dikreiti tša R-9 (Dikolong), le Mananeo a go Ithuta;
Matsenyaga a Area ya go Ithuta mo Kgaolong ya 1 - gona go tla hwetšwa matsenyagae a Setatamente sa Area ya go Ithuta go akaretšwa le diponagalo, boahlamo le Ditetelo tša go Ithuta;
Kelo ya Moithuti - gona go tlo hwetšwa ditlhahlo tša malebana le dikokwane tša kelo mo go Thuto ya go thewa godimo ga Ditetelo, dipoledišano ka ga kelo ya go gatela pele, le go fiwa ga mehlala ya go swara direkoto;
Mananeo a Methopo a hlaloša Kharikhulamo ya go akaretšwa le Lenaneo la tlhalošo ya mareo (Klosari) la kelo go akaretšwa le Klosari ya Area ya go Ithuta ka tsela ya go ikgetha.
Bogare bja puku ye bo arotšwe ka dikarolo tše tharo, ye nngwe le ye nngwe e amana le kgato ya Sehlopha se sengwe le se sengwe sa Thutokakaretšo le Tlhahlo - Sehlopha sa Tlase, Sehlopha sa Gare le Sehlopha sa Godimo. Ye nngwe le ye nngwe ya dikgaolo tše e na le karolo ya matsenokakaretšo, a go latelwa ke maemo a kelo a sehlopha seo.
Maemo a kelo a sehlopha se sengwe le se sengwe a tšweleditšwe ka tsela yeo e lego gore kgatelopele e tla lemogwa. Ke gore, maemo a kelo a mohuta woo a kreiti ye nngwe le ye nngwe a nyalanywa seng sa ona gore morutiši a kgone go bapetša kgatelopele yeo e dirilwego mo mengwageng ya go feta. Taba yeo e hlola gore go be dikgoba tša go se tlatšwe ka gobane ga se gore maemo a kelo ye nngwe le ye nngwe a a swana/kwana mo kreiting ye nngwe le ye nngwe.
Go dirišwa maswao a a rilego go putlaganya le puku ye ka bophara ka maikemišetšo a go hlahla mmadi go hwetša tshedimošo yeo a e tsomago. Maswao ao ke a a latelago:
Maemo a Kelo
Tetelo ya go Ithuta
Thuto ya go thewa godimo ga ditetelo1
Setatamente se se Boeleditšwego sa Kharikhulamo ya Bosetšhaba: Mananeo a go Ithuta 3
Tlhalošišo 5
Mokgwa wa go diriša dipolelotlaleletšo dipolelongntši 5
Polelo ya go ithuta le go ruta 6
Maikemišetšo 6
Diponagalo tša go ikgetha le bogomo 7
Ditetelo tša go ithuta Dipolelo 8
MATSENO 11
Nepišo 11
Tlhabollo ya tsebo ya polelo - thutapolelo, tlotlontšo le kwagatšo ya mantšu goba medumo 14
Tetelo ya go ithuta ya 1: go theeletša 14
Tetelo ya go ithuta ya 2: go bolela 14
Tetelo ya go ithuta ya 3: go bala le go bogela 15
Tetelo ya go ithuta ya 4: go ngwala 15
Tetelo ya go ithuta ya 5: go nagana le go gopodišiša 15
Tetelo ya go ithuta ya 6: sebopego sa polelo le tirišo ya yona 15
MAEMO A KELO LE DINGWALWA GO KREITI YA R 16
Dingwalwa tše di šišintšwego 16 Tetelo ya go ithuta ya 1: go theeletša 17 Tetelo ya go ithuta ya 2: go bogela 18 Tetelo ya go ithuta ya 3: go bala le go bogela 19 Tetelo ya go ithuta ya 4: go ngwala 20 Tetelo ya go ithuta ya 5: go nagana le go gopodišiša 21 Tetelo ya go ithuta ya 6: sebopego le tirišo ya polelo 22
Dingwalwa tše di šišintšwego 23 Tetelo ya go ithuta ya 1: go theeletša 26 Tetelo ya go ithuta ya 2: go bogela 32 Tetelo ya go ithuta ya 3: go bala le go bogela 36 Tetelo ya go ithuta ya 4: go ngwala 44 Tetelo ya go ithuta ya 5: go nagana le go gopodišiša 48 Tetelo ya go ithuta ya 6: sebopego le tirišo ya polelo 54
MATSENO 59
Nepišo 59Tirišo ya polelo ya ka gae ya baithuti 60
Tetelo ya go ithuta ya 1: go theeletša 61 Tetelo ya go ithuta ya 2: go bogela 61 Tetelo ya go ithuta ya 3: go bala le go bogela 61 Tetelo ya go ithuta ya 4: go ngwala 61 Tetelo ya go ithuta ya 5: go nagana le go gopodišiša 61 Tetelo ya go ithuta ya 6: sebopego le tirišo ya polelo 61 MAEMO A KELO LE DINGWALWA GO DIKREITI TŠA 4 - 6 62
Dingwalwa tše di šišintšwego 62 Tetelo ya go ithuta ya 1: go theeletša 66 Tetelo ya go ithuta ya 2: go bogela 70 Tetelo ya go ithuta ya 3: go bala le go bogela 74 Tetelo ya go ithuta ya 4: go ngwala 80 Tetelo ya go ithuta ya 5: go nagana le go gopodišiša 86 Tetelo ya go ithuta ya 6: sebopego le tirišo ya polelo 92
MATSENO 99
Nepišo 99Baithuti ba tla oketša mabokgoni a go ithuta go ya go ile 99
Tetelo ya go ithuta ya 1: go theeletša 100 Tetelo ya go ithuta ya 2: go bogela 100 Tetelo ya go ithuta ya 3: go bala le go bogela 100 Tetelo ya go ithuta ya 4: go ngwala 100 Tetelo ya go ithuta ya 5: go nagana le go gopodišiša 101 Tetelo ya go ithuta ya 6: sebopego le tirišo ya polelo 101
MAEMO A KELO LE DINGWALWA 102
Dingwalwa tše di šišintšwego 102 Tetelo ya go ithuta ya 1: go theeletša 108 Tetelo ya go ithuta ya 2: go bogela 112 Tetelo ya go ithuta ya 3: go bala le go bogela 118 Tetelo ya go ithuta ya 4: go ngwala 126 Tetelo ya go ithuta ya 5: go nagana le go gopodišiša 130 Tetelo ya go ithuta ya 6: sebopego le tirišo ya polelo 134
KGAOLO YA 5: KELO YA MOITHUTI
MATSENO 139
DIKOKWANE TŠA KELO DI DIRIŠWAGO MO GO THUTO YA GO THEWA
GODIMO GA DITETELO 140
Tlhalošo 140 Dikarolwana tše bohlokwa 140 Maikemišetšo a maemo a kelo 140
KELO YA GO GATELA PELE 141
Diponagalo tša kelo ya go gatela pele 141 Mekgwa ya kelo 142 Mešomo ya go swana ya kelo 142
GO LAOLA KELO 142
Batho ba ba angwago ke kelo 142 Lenaneo le kelo la sekolo 142
GO BOLOKA DIREKOTO 143
Dipuku tša direkoto 143 Dikhoutu tša go dirišwa ge go elwa 144 Dikkhoutu tša bosetšhaba 145 Mananeo a kgatelopele 145 Profaele ya moithuti 146
DIPEGO 147
Tshedimošo ya go akaretšwa ka gare ga dipego 147 Dikarata tša pego 147
MANANEO A METHOPO
KGAOLO YA 1
MATSENO
Molaotheo wa Repaboliki ya Afrika-Borwa (Molawana 108 wa 1996) o fa motheo wa go fetolwa le go hlabollwa ga kharikhulamo mo Afrika-Borwa. Matsenyagae a Molaotheo a gatelela gore maikemišetšo a Molaotheo ke go:
fodiša karoganyo ya nako ya go feta le go bopa setšhaba sa go thewa godimo ga dikokwane tše bohlokwa tša bophelo, toka ya setšhaba le ditokelo tša botho tša motheo mo setšhabeng sa demokrasi;
kaonafatša bophelo bjo bokaone go baagi ka moka le go nolofatša dikgonagalo tša motho mang le mang;
bea motheo wa setšhaba sa go lokologa sa demokrasi, fao mmušo o theilwego godimo ga thato ya batho le gore modudi yo mongwe le yo mongwe a šireleditšwe ke molao; le go bopa Afrika-Borwa ye e kopanego ya demokrasi gore e tšee maemo a a lokilego bjalo ka naga ya go lokologa magareng ga ditšhaba tša lefase.
Thuto le kharikhulamo di kgatha tema ye bohlokwa ya go phethagatša maikemišetšo ao. Kharikhulamo e ikemišeditše go hlabolla mabokgono ka moka a moithuti yo mongwe le yo mongwe bjalo ka modudi wa Afrika-Borwa ya demokrasi.
Thuto ya go thewa godimo ga ditetelo
Thuto ya go thewa godimo ga Ditetelo e bopa motheo wa kharikhulamo mo Afrika-Borwa. E katanela go kgontšha baithuti ka moka go fihlelela mabokgoni a bona ka moka. Taba yeo e phethagatšwa ka go rulaganya ditetelo tšeo di swanetšego go fihlelelwa mo mafelelong a tshepetšo yeo. Ditetelo di hlohleletša mokgwa wa thutou wa go thewa godimo ga moithuti le mošomo wa gagwe. Setatamente se se Boeleditšwego sa Kharikhulamo ya Bosetšhaba se bopa ditetelo tša go ithuta mo kgatong ya Thutokakaretšo le Tlhahlo mo Dikreiti tša R-9 (Dikolong) tša go lebana le ditetelotsenelelo le ditelelotlhabollo tša go hlohleletšwa ke Molaotheo gomme tša hlabollwa tshepetšong ya demokrasi.
Ditetelotsenelelo di hlaloša moithuti yo a kgonago go:
šupa le go rarolla mathata le go dira diphetho ka go gopodišiša le go itlhamela;
šoma le ba bangwe ka tshwanelo bjalo ka ditho tša sehlopha, mokgahlo le setšhaba;
rulaganya le go kgona go itaola mešomong ya bona ka tsela ya maikarabelo le ka tshwanelo;
kgoboketša, sekaseka, rulaganya le go lekanyetša/ela tshedimošo ka tshwanelo;
kgokagana/bolela ka tshwanelo ka go diriša dibogelwa, maswao le/goba mabokgoni a polelo mo mererong ya go fapafapana;
diriša saense le theknolotši ka tshwanelo le ka tsinkelo go bontšha maikarabelo malebana le merero ya tikologo le go maphelo a ba bangwe; le go bontšha le go kwešiša lefase go ba karolo ya mananeo a a nyalanego ka go lemoga gore mathata a ka se rarollwe ka go se amanywe.
Ditetelotlhabollo di bolela baithuti ba ba kgonago go:
itšweletša le go phafogela mekgwa ya go fapafapana ya go ithuta ka tshwanelo;
kgatha tema bjalo ka baagi ba mmakgonthe ba maikarabelo mo bophelong tikologong, setšhabeng le mo motseng ka kakaretšo;
šetša merero ya setšo le bokgabo go putlaganya dikamano tša go fapafana tša leago;
diriša dibaka tša thuto le lefase la mediro; le go hlabolla dibaka tša merero ya kgwebopotlana.
Merero ya go swana le bodiidi, go hloka tekatekano, semorafe, bong, mengwaga, bogole le ditlhohlo tša go swana le HIV/AIDS ka moka e huetša ka fao baithuti ba ka kgathago tema ka gona sekolong. Setatamente se se Boeleditšwego sa Kharikhulamo ya Bosetšhaba mo go Dikreiti tša R-9 (Dikolong) se hlaloša mokgwa wa go akaretša ka go hlaloša bonnyane dinyakwa go baithuti ka moka. Ditatamente ka moka tša area ya go ithuta di leka go bopa temogo ya setswalle magareng ga toka ya bosetšhaba, ditokelo tša botho, tikologo ya mmakgonthe le go hloka kgethollo. Gape baithuti ba hlohleletšwa go hlabolla tsebo le kwešišo ya naga ya bona ya go huma ka meraferafe, go akaretšwa le merero ya go fapafapana ya setšo, sedumedi le semorafe tša merafe yeo ya go fapafapana.
Setatamente se se Boeleditšwego sa Kharikhulamo ya Bosetšhaba sa Dikreiti tša R-9 (Dikolong) se hlamilwe ka Tebelelokakaretšo le Ditatamente tša go go ithuta tše seswai mo go:
Dipolelo;
Mmetse;
Disaense tša Tlhago;
Disaense tša Leago;
Bokgabo le Setšo;
Mabokgoni a Bophelo;
Disaense tša Ekonomi le Taolo;
Theknolotši.
Setatamente sa area ye nngwe le ye nngwe sa ya go ithuta se šupa tsela yeo Ditetelokgolo tša go ithuta di ka fihlelelwago ka gona mo mafelelong a Kreiti ya 9. Gape Setatamente sa area ye nngwe le ye nngwe se nepiša maemo a kelo ao a kgontšhago go fihlelelwa ga Ditetelo tša go ithuta. Maemo a kelo a hlaloša botebo bja tsebo le bokgoni bja moithuti mo kreiting ye nngwe le ye nngwe. Maemo a kelo a setatamente sa area ye nngwe le ye nngwe ya go ithuta a bontšha ka fao tlhabollo ya kgopolo le bokgoni di ka phethagatšwago ka gona go ya le mabaka. Maemo a kelo a ka logaganywa le dikreiti go putlaganya le dikreiti tše dingwe. Go fihlelela kamano ka botlalo magareng ga togagano go putlaganya le diarea tša go ithuta (fao go kgonegago malebana le merero ya go kwagala ya thuto), le kgatelopelekakanywa go tloga go kreiti ye go ya go ye nngwe, ke yona metheo ya kharikhulamo ye.
Setatamente se se Boeleditšwego sa Kharikhulamo ya Bosetšhaba: Mananeo a go Ithuta
Setatamente se se Boeleditšwego sa Kharikhulamo ya Bosetšhaba se ikemišeditše go kaonafatša boikgafo gammogo le boitshepo magareng ga barutiši bao ba swanetšego go ba le maikarabelo mo tlhabollong ya Mananeo a bona a go Ithuta. Gore go thekgwe tshepetšo ye, Kgoro ya Thuto e tla fa morero wa tlhahlo ya go thewa godimo ga Setatamente se sengwe le se sengwe sa area ya go ithuta. Diprofense di tla tšwela pele go hlabolla ditlhahlo ge go tsomega gore go phethagatšwe morero wa merafe ya go fapafapana.
Dikokwane tše bohlokwa, go akaretšwa le dikokwane tše bohlopkwa tša bophelo Ditatamente tša area ya go ithuta tša Setatamente se se Boeleditšwego sa Kharikhulamo ya Bosetšhaba di gatelela mananeo a go ithuta. Le ge e le gore diarea tša go ithuta di hlaloša dikgopolo, mabokgoni le dikokwane tše bohlokwa tša bophelo gore di fihlelelwe mo kreiting ye nngwe le ye nngwe, mananeo a go ithuta ona a hlaloša boahlamo bja go ithuta gammogo le mešomo ya kelo mo sehlopheng se sengwe le se sengwe. Gape mananeo a go ithuta a tšweletša mananeo ao a hlathollago dibaka le tatelano tša mešomo yeo ka moka ngwaga ka ngwaga, go akaretšwa gape le mehlala ya dithulaganyo tša dithutišo tšeo di swanetšego go rutišwa mo nakong ye e beilwego.
Mo Sehlopheng sa Tlase go na le mananeo a go ithuta a mararo, e lego go ithuta go bala le go ngwala, go bala dinomoro le mabokgoni a bophelo. Mo go Sehlopha sa Gare, Dipolelo le Mmetse ke mananeo a bohlokowa a go ithuta. Diarea tše dingwe tše tša go ithuta di ka no tswakanywa go ya ka dikolo, fela ka tumelelo ya dikgoro tša thuto tša diprofense. Diprofense di ka hlabolla dikwano tša go ama diprofense ka ga dikopanyo tšeo mo go Sehlopha sa Gare. Mo go Sehlopha sa Godimo go na le mananeo a go ithuta a seswai a go thewa godimo ga diarea tša go ithuta. Dikabo tša nako tša area ye nngwe le ye nngwe ya go ithuta di hlalošwa mo dikreiting le go dihlopha ka moka.
Dikabo tša nako
Mo go Sehlopha sa Tlase, go na le mehuta ye meraro ya Mananeo a go Ithuta: Go ithuta go Bala le go Ngwala, Go ithuta ka Dipalo le Mabokgoni Bophelong. Mo go Sehlopha sa Gare, Dipolelo le Mmetse di lebane le Mananeo a go Ithuta a bohlokwa. Mananeo a go Ithuta a swanetše go kgonthiša gore ditetelo tšeo e lego dinyak-we tše bohlokwa malebana le area ya go ithuta ye nngwe le ye nngwe, di hlalwšwe ka botlalo le ka tshwanelo ka fao go kwešišegago. Dikolo di ka akanya ka ga palo le mokgwa wa Mananeo a mangwe a go Ithuta, ago thewa godimo ga thulaganyo ya dinyakwa tša sekolo, ge fela dinyakwa tša tlhabollo ya setšhaba go Baithuti mo sehlopheng se se rilego, di ka elwa hloko. Mo go Sehlopha sa Godimo go na le Mananeo a go Ithuta a seswai a go thewa godimo ga Ditatamente tša Area ya go Ithuta. Kabo ya dinako ya Area ye nngwe le ye nngwe ya go Ithuta e tšweleditšwe go Dikreiti le go Dihlopha ka moka.
Go ya ka Karolwana ya Molao wa Thwalo ya Barutiši , letšatši la mošomo go barutiši e tla ba diiri tše di šupago. Go ya ka Molao wa Morero wa Thuto ya Bosetšhaba , nako ya go ruta mo bekeng ya sekolo ke diiri tše 35. Taba yeo e tšweleditšwe mo go:
Kelo
Setatamente se sengwe le se sengwe sa area ya go ithuta se akaretša karolo ya kelo ye e hlalošwago ka botlalo. Tlhako ya go thewa godimo ga ditetelo e diriša mekgwa ya kelo yeo e kgontšhago merero ya go fapafapana ya kgokagano ya maleba ya kakanyo. Kelo e swanetše go fa diponagalo tša katlego ya moithuti ka tsela ye e kgotsofatšago, gomme godimo ga fao e be e kgonthiše gore mabokgoni a baithuti a a nyalantšhwa, a be a dirišwe ka tshwanelo. Gape kelo e swanetše go thuša baithuti go kgona go ikahlolela ka ga bokgoni bja bona, gape le go ipeela dinepo tša kgatelopele le go hlohleletša go ithuta go tšwela pele.
Mohuta wa morutiši yo a ukangwago
Barutiši ka moka, go akaretšwa le ditsebi tša thuto, ke bakgathi ba tema ba bohlokwa mo mererong ya go fetoga ga thuto mo Afrika-Borwa. Setatamente se se Boeleditšwego sa Kharikhulamo ya Bosetšhaba mo go Dikreiti tša R-9 (Dikolong) se hlohleletša gore barutiši ba be le mangwalo a tshwanelo, mabokgoni, gape e be dikgwari mošomong, gape ba be le šedi ye kgolo mererong ya thuto. Ba tla kgona go phethagatša diabe tša go fapafapana tša go hlalošwa ke dinyakwa le maemo a go ama barutiši. Tšeo ka moka di akaretša gore e be bommaditsela mererong ya go ithuta, e be bahlatholli le babeakanyi ba mananeo a go ithuta go akaretšwa le go ba baetapele, gape ba kgone go diriša ditlabakelo ka tshwanelo, le go ba balaodi le borataolo, dirutegi, banyakišiši le go ba baithuti ba moomela, go akaretšwa le go ba dithopaale tša setšhaba, badudi ba mmakgonthe, baruti, baedi/balekanyetši le go ba ditsebi mererong ya diarea tša go ithuta goba dihlopheng tša thuto.
Mohuta wa moithuti yo a ukangwago
Go tšweletšwa ga dikokwane tše bohlokwa tša bophelo go bohlokwa, e sego fela mererong ya go hlabolla bomotho, eupša gape le go kgonthiša gore boitsebišo bja bosetšhaba bja Afrika-Borwa bo thewe godimo ga dikokwane tše bohlokwa tša bophelo tša go fapana kudu le tša go gatelelwa nakong ya thuto ya kgethollo. Mohuta wa moithuti yo go ukangwago ka ga gagwe ke yoo a swanetšego go huetšwa ke dikokwane tše tše bohlokwa tša bophelo, yoo gape a swanetšego go bontšha kgahlego mererong ya bosetšhaba ya go thewa godimo ga tlhompho go demokrasi, tekatekano, seriti sa motho le ditokelo mererong ya bophelo le leago.
Tlhalošišo
Area ya go Ithuta Dipolelo e akaretša:
Area ya go ithuta ya polelo ye nngwe le ye nngwe ya semmušo e na le dikarolo tše tharo, e lego Polelo ya ka gae, Polelotlaleletšo ya mathomo le Polelotlaleletšo ya bobedi.
Mo nageng ya dipolelontši bjalo ka Afrika-Borwa go bohlokwa gore baithuti ba be le bokgoni bja maemo a godimo bja go bolela, bonnyane dipolelo tše pedi, le gore ba kgone go kgokagana/boledišana le batho ba bangwe ka dipolelo tša bona.
Mokgwa wa go diriša dipolelotlaleletšo dipolelongntši
Area ya go ithuta Dipolelo e sepedišana tsela e tee le morero wa polelo ka ga thuto wa Kgoro ya Thuto. Morero wo o fa Makgotlataolo a Dikolo maikarabelo a go kgetha merero ya maleba ya polelo dikolong tša ona ao a nyalanego le ditikologo tša ona ka go gata ka mošito o tee le morero wa tirišo ya polelotlaleletšo bjalo ka karolo ya go tseba dipolelontši. Setatamente sa area ya go ithuta se thekga kharikhulamo go hlahla merero ya mohuta wo ya go lebana le go tšea diphetho ka dikolong. Ka tsela yeo go swanetše go latelwa mokgwa wa morero wa polelontši wa tirišo ya dipolelotlaleletšo:
Baithuti ka moka ba swanetše go ithuta polelo ya ka gae, godimo ga fao bonnyane ba ithute polelotlaleletšo e tee;
Baithuti ba ba le sebete sa go bolela polelotlaleletšo ge ba šetše ba kgona go bolela polelo ya ka gae ka tshwanelo;
Baithuti ka moka ba swanetše go ithuta polelo ya Bathobaso (Seafrika) lebaka la mengwaga ye e sego ka fase ga ye meraro mo mafelelong a Thutokakaretšo le Tlhahlo. Mabakeng a mangwe e ka rutwa bjalo ka polelotlaleletšo ya bobedi.
Polelo ya ka gae, polelotlaleletšo ya mathomo le polelotlaleletšo ya bobedi di ka rutwa ka ditsela tše di fapanego:
Maemo a kelo ya polelo ya ka gae a akanya gore baithuti ba tla sekolong ba šetše ba na le tsebo le kwešišo ya go bolela polelo yeo. Maemo ao a kelo a thuša tlhabollo ya bokgoni bjoo, gagolo bja mabapi le mehuta ya go fapafapana ya go bala le go ngwala (merero ya go bala, go ngwala, go bogela). A tšweletša kharikhulamo ye maatla ya go thekga polelo ya go ithuta le go ruta
Polelotlaleletšo ya mathomo yona e akanya gore ga se gore baithuti ba tla sekolong ba šetše ba na le tsebo le kwešišo ya polelo yeo. Kharikhulamo e thongwa ka go hlabolla mabokgoni a baithuti go kwešiša le go bolela polelo yeo. Ka motheo wo, e bopa morero wa go ngwala le go bala. Baithuti ba kgona go šuthiša tsebo ya go bala le go ngwala tšeo ba ithutilego tšona ka polelo ya ka gae ge ba diriša polelotlaleletšo ya mathomo. Kharikhulamo e thuša go thekga baithuti bao ba tlogo diriša polelotlaleletšo ya mathomo e le polelo ya go ithuta le go rutwa. Mo mafelelong a Kreiti ya 9, baithuti bao ba swanetše go be ba kgona go diriša polelo ya ka gae le polelotlaleletšo ya mathomo ka tshwanelo mo mererong ya go fapafapana go akaretšwa le ya thuto
Polelotlaleletšo ya bobedi yona e nepiša baithuti bao ba ratago go ithuta dipolelo tše tharo. Polelo ya boraro e ka no ba polelo ya semmušo goba polelo e šele. Maemo a kelo a kgonthiša gore baithuti ba kgone go ithuta ka polelo yeo mererong ya kgokaganokakaretšo. E hlaloša gore nako ye nnyane e tla fiwa go ithuta polelotlaleletšo ya bobedi ge go bapišwa le polelo ya ka gae goba polelotlaleletšo ya mathomo
Area ya go ithuta dipolelo e akaretša dipolelo ka moka tša semmušo tše 11 bjalo ka:
Dipolelo tša ka gae;
Dipolelotlaleletšo tša mathomo, le
Dipolelotlaleletšo tša bobedi.
Polelo ya go ithuta le go ruta
Re šišinya gore polelo ya ka gae ya moithuti e swanetše go dirišwa go ithuta le go ruta ge go kgonega. Go bohlokwahlokwa ge e ka rutwa mo go Sehlopha sa Tlase fao bana ba ithutago go bala le go ngwala.
Fao baithuti ba aroganago le polelo ya bona ya ka gae go thoma go ithuta polelotlaleletšo ya go ithuta le go rutwa, taba yeo e swanetše go hlokomedišišwa ka tshwanelo mo thulaghanyong:
Polelotlaleletšo e swanetše go tsebišwa bjalo ka thuto mo go Kreiti ya 1
Polelo ya ka gae e swanetše go tšwetšwa pele go dirišwa gammogo le polelotlaleletšo ge go kgonega
Ge baithuti ba fihla sekolong fao polelo ya go ithuta le go ruta e lego polelotlaleletšo ya moithuti, barutiši gammogo le sekolo ba swanetše go dira dikgonagalo tša go thuša le go oketša go ithuta ga bona mo go polelotlaleletšo yeo, go fihlela ge moithuti a kgona go ithuta ka tshwanelo
Maikemišetšo
Dipolelo di bohlokwa maphelong a rena. Re di diriša go kgokagana le go kwešiša lefase la kgauswi le rena. Ka tsela yeo polelo e bopa boitsebišo le tsebo tša rena.
Dipolelo di na le maikemišetšo a go fapafapana ao a bonalago gabotse mo go Setatamente sa Area ya go Ithuta Dipolelo. Ona a lebane le:
Bomotho/bowena - go hlabolla ka go godiša boitsebišo; go godiša tswalano ya mmakgonthe ka gae le setšhabeng; go itseba ,go itlhabolla le go ithabiša
Kgokagano - go kgokagana ka maleba le ka tshwanelo mererong ya leago - go hlabolla ditlabelo tša go gopola le go nagana le go aba ditsela tša go hwetša tshedimošo
Bokgabo - go hlohleletša ditlabakelo tša boikgopolelo le boinaganelo ka dingwalwa tša molomo le tša go ngwalwa
Setšo - go bjala moya wa kwešišo le kgahlego malebana le ka fao ditšo di tšweletšwago, le ka fao di lebanego le merero ya bohwa bja rena ka gona
Politiki - go hlohla maatla; go šušumetša ba bangwe dikgopolong tše di rilego; go thopa dikgopolo tša ba bangwe; le go hlabolla boitsebišo gore bo dule bo tiile
Tsinkelo - go kwešiša setswalle magareng ga polelo, maatla le boitsebišo, le go hlohla tirišo ya tšona ge go tsomega; go kwešiša bohlokwa bja setšo, le go thulana le tlhohleletšo ya go jabetša fao go nyakegago gona
Diponagalo tša go ikgetha le bogomo Ka fao Area ya go Ithuta Dipolelo e lemago tema ka gona mererong ya kharikhulamo Area ya go Ithuta Dipolelo
Hlabolla bobadi le bongwadi, motheo wa merero ye mengwe ye bohlokwa ya go ngwala le go bala
Lebane le sebetša se bohlokwa sa merero ye mengwe ya go ithuta mo go kharikhulamo, bjalo ka mmetse le diseanse tša leago
Hlohleletša kwešišo ya tsenelelano ya ditšo, phihlelelo ya diponagalo le kwešišo ye e tseneletšego ya kgopolo ya setšo
Tutuetša merero ya boikgopolelo, ka fao e tšwetša pele maekemišetšo a go fapafapana a bokgabo le setšo
Aba kgokagano ya tshedimošo, ka fao e tšwetša pele maikemišetšo a go fapafapana a saense, theknolotši le thutatikologo
Hlabolla ditlabakelo tše bohlokwa tša go dira gore badudi ba be le maikarabelo setšhabeng sa demokrasi
Dipolelo: Go logaganya tsebo, mabokgoni le mehola (dikokwane tše bohlokwa tša bophelo)
Go na le ditetelo tše kgolo tše 6:
Ditetelo tša 4 tša mathomo di akaretša mabokgoni a go fapana a polelo (go theeletša, go bolela, go bala, go bogela, gongwala)
Ditetelo di 5 tše mabapi le tirišo ya polelo mererong ya go nagana le go gopodišiša tšeo di lego bohlokwa mererong ya polelo (LOLT). Tetelo ye ga ya akaretšwa mo kharikhulamong ya polelotlaleletšo ya bobedi, ka gobane maikemišetšo a yona ga se go lokišetša baithuti go diriša polelo ye bjalo ka LOLT
Ditetelo tša mathomo tše 4 di akaretša mabokgoni a go fapafapana a polelo
Tetelo ya 6 e amana le moko wa tsebo ya dipolelo modumo, mantšu lre popapolelo - dingwalweng Tsebo ye e diragatšwa ka mabokgoni a polelo a go hlalošwa mo go ditetelo tše dingwe
Ditetelo tše di ngwadilwe go tšweletša nepišo ya mehuta ye e ikgethago wa tsebo le mabokgoni, le go dira gore di kwagale gabotse. Le ge go le bjalo, ge re diriša polelo, re logaganya tsebo, mabokgoni le mehola go itlhaloša. Ka go realo kokwane ye bohlokwa ya Setatamente sa Area ya go Ithuta e lebane le momagano ya merero ya polelo ka tsela ya go hlama le go momaganya dingwalwa.
DITETELO TŠA GO ITHUTA DIPOLELO Tetelo ya go ithuta
Moithuti o kgona go theeletša tshedimošo le boithabišo, gomme a amega ka tshwanelo le ka tsenelelo mo bophelong ka kakaretšo.
Tetelo ya go ithuta ya 2: go bolela
Moithuti o kgona go kgokagana ka boitshepo le ka tshwanelo ge ba bolela bophelong ka kakaretšo.
Tetelo ya go ithuta ya 3: go bala le go bogela
Moithuti o kgona go bala le go bogela tshedimošo le boipshino gomme a kgona go iphetolele ka tshwanelo le ka go tsinkela mererong ya bokgabo, setšo le ya maikutlo mo dingwalong.
Tetelo ya go ithuta ya 4: go ngwala
Baithuti ba tla ngwala mehuta ye e fapafapanego ya dingwalo tša nnete le tša boikgopolelo ba lebeletše mafapha a a fapafapanego.
Tetelo ya go ithuta ya 5: go nagana le go gopodišiša
Moithuti o kgona go šomiša polelo go gopola le go gopodišiša ka go realo ba hwetša tsebo, yeo a tlogo e beakanya le go e diriša go ithuta. Go na le tetelo ye nngwe gape ya dipolelotlaleletšo.
Tetelo ya go ithuta ya 6: sebopego le tirišo ya polelo
Moithuti o tseba a bile a kgona go diriša medumo, tlotlontšu le popapolelo ya polelotlaleletšo.
Momagano ya ditetelo
Go bala le go ngwala, go theeletša le go bolela, le tsebo ya popapolelo, le ge di tšweletšwa bjalo ka ditetelo tša go farologana, di swanetše go momagane go momaganywa ge go rutwa.
Mehlala
Baithuti ba tla:
Theeletša mohuta wo o rilego wa sengwalwa (mohlala, tlhalošo ya tshepetšo)
Bala le go sekaseka diponagalo tše bohlokwa tša sengwalwa se se sengwe sa mohuta woo mohlala, Go diriša lebjale le bonolo, go diriša mantšukopanyi/makopanyi, bjalo ka mathomong, ka morago, bjale, bj.bj, le go
Ngwala sengwalwa se sefsa sa mohuta woo.
Dingwalwa tša go hlangwa le go hlathollwa
Go kgona go hlama le go hlatholla dingwalwa, baithuti ba nyaka tsebo ka ga polelo, tsebo ka ga dingwalwa, mabokgoni le mekgwa ya polelo.
Sengwalwa e ka ba:
Sa molomo, mohlala, polelo;
Sa go ngwalwa, mohlala, lengwalo;
Sa dipolelotirišwa/multimedia, mohlala, papatšo ya thelebišene; le
Dipolelotirišwantši, mohlala, filimi goba sengwalwa sa thelebišene
Tsebo ya polelo le dingwalwa e akaretša tsebo ka ga:
Kamano  maikemišetšo, sererwa/tabakgolo le bobogedi
Sebopego sa sengwalwa, mohlala, sereto goba papatšo
Merero le dikwano tša leago tše di amanago le polelo, mohlala, ka fao batho ba dumedišwago ka gona ka dipolelo tša go fapafapana
Popapolelo, medumo le tlotlontšu tša polelo
Go ngwala le go peleta sengwalwa sa go ngwalwa
Ditshwantšhokgopolo le moakanyetšo mo go dingwalwa tva go bogelwa
Momagano ya polelo ya go ithuta: mehola
Dingwalwa di na le mehola ye e rilego, gomme e ka ba karolo ye e logagantšwego le maikemietšo a dingwalwa tša go fapafapana. Mohlala, maikemišetšo a dipapatšo ke go hlohleletša babadi, batheeletši goba babogedi go diriša setšweletšwa.
Ge ba sekaseka le go hlohla ka fao mehola/dikokwane tše bohlokwa tša bophelo di hlagišwago ka gona ka molomo, go bogelwa le go ngwalwa dingwalwa, baithuti ba tla:
Ithuta ka fao dingwalwa di ka hlalošago kgopolo ya batho le ditiragalo ka gona
Hlabollago mabokgonoi a bohlokwa go lekola le, ge go tsomega, go thulana le dikgopolo le mehola ya go amana le bona le go
Ithuta ka fao ba ka hlalošago mehola ye bohlokwa dingwalweng tša go hlangwa ke bona - mohlala, kgotlelelo, bolo, tlhompho, boipshino, bobotse, metlae, thaloko.
Go kgokaganya polelo ya go ithuta: merero
Polelo ya go ituta gape e ka logaganywa ka merero. Ka go diriša merero go dira gore moithuti a kgone go bopa tlotlontšu ya go nyalelana le sererwa/tabakgolo.
Go kgetha merero le direrwa ka šedi ye kgolo go ka hlohleletša kgahlego ya moithuti. Go fihlelela seo, o swanetše go leka go:
Hwetša tekatekano ya direrwa le merero tša go kgahla bašemane le basetsana, le baithuti ba magaeng le ditoropong - le merero ya go kopanya baithuti ba go fapafapana
Kgetha direrwa tša maleba mo maphelong a baithuti, le tša go ba goga maikutlo ka go tšweletša tšeo ba sa di tsebego. Mohlala, ba ka ithuta ka ga dinaga tše dingwe le ditšo tša tšona
Hlaola merero le direrwa tša go kgokagana le Ditetelo tše bohloklwa tša go hlabolla. Mohlala, baithuti ba swanetše go kgatha tema mererong ya ditokelo tša botho le merero ya tikologo, bjalo ka merero ya bodiidi, HIV/AIDS, go ba le mobu/naga le tirišo ya meetse.
Ditokelo tša botho le merero ya tikologo
Dipolelo ke sebetša se bohlokwa go fihlelela ditokelo tša botho le merero ya tikologo. Ka maemo a kelo a tšona Setatamente sa area ya go ithuta dipolelo se hlabolla sebetša seo go fihlela bokgoni bja magomong. Baithuti ba swanetše go tseba dipolelo tše pedi goba dipolelontši ka tshwanelo gobane di na le ditlabakelo tše bohlokwa tša go kgontšha go tseba lefase le ba phelago go lona go akaretšwa le dingwalwa tša molomo le tša go ngwalwa tša mabapi le lona. Ba swanetše go kgona go tsinkela dingwalwa tšeo le gore ba kgone go di ngwalolla ka tsela ya go godiša ddikgonagalo tša go nyalelana le ditokelo tša botho le merero ya tikologo.
MATSENO
Baithuti ba bantši mafelelong ba tla ithuta diarea tša go ithuta tše dingwe ka go šomiša polelo ya tlaleletšo. Ba swanetše go itokišetša taba yeo ka polelotlaleletšo ka mo phapošingborutelo. Mohlala, ba swanetše ba kgone go nagana ka polelo ya tlaleletšo, ba kgone go botšiša dipotšišo tša go šikinya mogopolo ka yona.
Dipuku tša Kreiti ya 4 di na le tlotlontšu ya mantšu ao a ka bago a sekete. Mošomo wo mongwe wo mogolo wa polelo ya tlaleletšo ka phapošingborutelo ke go thuša baithuti go hlabolla tlotlontšu ya bona. Barutiši ba swanetše go fihlelela taba yeo, gomme, ka mehla ba ele tlotlontšu ya baithuti ka dinyepollo tša mantšu tša go fapafapana.
Mathomong - Kreiti ya R le ya 1.
Baithuti ba thoma go ithuta polelo ya tlaleletšo kudu ka go theeletša, mohlala, ba theeletša dikanegelo tšeo di nago le poeletšo ya mantšu le dibopego tše mpsha. Moanegi wa kanegelo o šomiša matsogo, diswantšho le ditlabelo tšeo a di tsebago go tšweletša tlhalošo ya kanegelo gabotse. Baithuti ba tla hlwaya tsebe go theeletša polelo ye mpsha le go kwešiša seo se bolelwago. Ka tsela yeo ba thoma go ithuta mantšu, sebopego, medumo le mekgwa ya go boledišana. Gantši, mo sebakeng se, kwešišo ya baithuti e feta ka fao ba ka hlalošago ditaba ka gona.
Ge baithuti ba gola ka boitshepo le go ba le kwešišo, ba tlo thoma go bolela. Ba tla:
diriša polelo ya go tšea sebopego se se itšego (mohlala, go dumediša);
boeletša mantšu le dikafoko tšeo di šomišwago;
araba dipotšišo tša lentšu le tee goba a mabedi; opela dikoša tše bonolo; le go hlagiša dipapadišane.
Go ka no ba bohlokwa gore baithuti ba šomiše polelo ya bona ya ka gae kudu go swana le go hlaloša ka fao kanegelo e tšweletšago maikutlo a bona ka gona, gomme ba tla nyaka go tšhelwa ka direto le ditlhohleletšo gore ba be le boitshepo tirišong ya polelo.
Go bala le go ngwala ga motheo
Go bohlokwa go thea motheo wo o tiilego wa kwešišo go polelo yeo e bolelwago. Kwešišo ye e akaretša tsebo ya thutapolelo le tlotlontšu, tšeo di tla rutwago bana ge ba theeletša le ge ba thoma go šomiša polelotlaleletšo. Motheo wo o bohlokwa kudu ge bana ba ithuta go bala le go ngwala ka polelo ya tlaleletšo. Go theeletša dikanegelo le gona ke motheo wa go ithuta go ngwala le go bala. Baithuti ba ithuta gore dikanegelo di hlangwa bjang. Mohuta wo wa tsebo o bitšwa 'go bala le go ngwala ga motheo'.
Go na le mekgwa ye mengwe yeo baithuti ba thomago go rutega ka yona ka polelotlaleletšo, mohlala:
Ge ba bona maswao tikologong ya bona gomme ba kwešiša gore maswao ao a ra go reng
Wo mongwe mokgwa ke wa go ba ruta dikoša ka go ba lemoša medumo ye e fapanago ya polelo ya tlaleletšo (temogo ya medumo)
Go leka go bala le go ngwala ka polelo ye mpsha, le ge mongwalo wa bona o ka laetša dilo tša go se balege, tša go kwešišwa ke bona fela
Barutiši ba swanetše go ba hlohleletša bongwading bja mohuta wo gore ba ithute. Gape barutiši ba ka thuša bana bao ba thomago go rutega ka go ba agela tikologwana yeo e šišitšego ka bobadi le bongwadi ka diphapošing tša borutelo le ka go ba neela dipuku tše di tletšego ka diswantšho le mantšu a se nene.
Go tšwela pele - Kreiti ya 2
Ge baithuti ba kgona go bala le go ngwala ka polelo ya bona ya gae, go tla ba bofefo go bona go fetišetša bokgoni bjoo polelong ya tlaleletšo. Le ge go le bjalo, go fetišetša bokgoni bjoo, go tla ya le tsebo ya bona ya polelo ya tlaleletšo kudu tsebo ya bona ya tlotlontšu le popapolelo.
Mohlala
Ba ka kgona go bala, ka polelo ya gae, mafoko a a latelago go tšwa kanegelong mohlala: 'Mpho o fofa legora. Ke le letelele kudu.'
Le ge e le gore bontši bja ditlhaka bo emela medumo ya go swana, tše dingwe di a fapana. Mohlala 'f' ke tumapouinong mo go 'fofa' yeo e swanago le 'f' mo go 'fence'. Se bohlokwahlokwa ke gore mantšu a 'jump over', 'fence' le 'very high' a swanetše go ba mo tlotlontšung ya bomolomo ya ngwana, gomme o swanetše go a tseba go ya ka popapolelo gore 'it' e amana le legora.
Nnete ke gore, bana ba ba šetše ba ithutile polelo ya ka gae malebana le tirišo ya diswantšho go ba thuša go tšweletša tlhalošo ya mantšu. Ka fao ba thala diswantšho ka polelo ya ka gae, le ge go le bjalo ba swanetše go kwešiša diponagalo tša go ikgetha tša polelotlaleletšo.
Go hlohleletša tlhabollo ya mabokgoni
Baithuti ba swanelwa ke gona go tšwela pele ka go ithuta mabokgoni a go theeletša le a go bolela. Ba swanetše ba kgone go theeletša dingwalwa tše diteletšana tša go ba le tlotlontšu le thutapolelo tše di fapafapanego. Go ka no ba le tlhokego ya tswakanyo ya dipolelo nako le nako (mohlala, ka go neela maikutlo a bona mabapi le kanegelo) fela ka mehla ba swanetše go šomiša Seisimane mo go kgonegago. Baithuti ba swanetše go kgona go botšiša dipotšišo fao ba sa kwešišego le go tšea magang ka dihlogo tše di tlwaelegilego.
Go hlabolla bokgoni bja go bala, baithuti ba swanelwa ke go thoma go bala dipuku tše mmalwa ka kgato ya maleba ya polelo. Go ba le tlotlontšu ye kgolo go bohlokwa, ka fao baithuti ba tla thoma go itirela pukuntšu ya bona. Go bala le go ngwala ke ntepa le lešago. Ke ka go bala dipuku tše di fapafapanego moo bana ba tla ithutago go ngwala. Mo kgatong ye, go ngwala ka polelo ye mpsha go tla ama kudu:
go fa dilo maina (mohlala, ka dithalwa tša bona);
go ngwala mananeo a go fapafapana; le go ngwalolla le go ngwala mafoko.
Go tiišetša Tšwelopele - Kreiti ya 3
Baithuti ba swanetše go tiišeletša tsebo ya bona ya polelo ya tlaleletšo ka go bala le go ngwala polelo ya bona ye mpsha. Ka go se gapeletšwe ke motho ba swanetše go bala ka bophara dipuku tša go thekgwa ditabeng tša nnete le tša go hlangwa ka ditaba tšeo go ithometšwego tšona. Ba swanetše go tšwela pele go oketša tlotlontšu ya bona ka go ba le pukuntšu.
Baithuti ba swanetše go hlohleletšwa go ngwala ka polelo ye mpsha. Mo mathomong se se tla ra gore go dirišwe mantšu a goba ditemana tša go ikemela go fa diswantšho maina goba mafoko a go feleletšwa. Go tla nyakega gore barutiši ba thekge bongwadi bja baithuti ka go aba:
metheo' ya mafoko (mohlala, Sejo sa ka sa go ratega ke...); le metheo' go ngwala dingwalwa tše bonolo (mohlala, pukupego).
Ge baithuti ba kgona go dira modiro woo ka go ikemela, re ka tloša difreimi tšeo gomme ra ba hlohleletša go ngwala ka ntle ga thušo ya mohuta woo. Re swanetše go lemoša baithuti gore ba se boife go dira diphošo. Gopola: maikemišetšo a rena ke go bopa boitshepo le bokgoni bja bona.
Baithuti ba swanetše go tšwela pele go hlabolla mabokgoni a go theeletša le go bolela, ka go kgatha tema mo dipoledišanong, ka go theeletša le ka go tšweletša dingwalwa tše telele tša go fapafapana. Ba swanetše go hlohlwa ka mediro ya go hlabolla polelotlaleletšo ka botlalo.
Tlhabollo ya tsebo ya polelo - thutapolelo, tlotlontšu le kwagatšo ya mantšu goba medumo
Baithuti ga se ba swanela go rutwa melao ya thutapolelo goba lenaneo la tlotlontšu. Ba swanetše go ithuta popapolelo, tlotlontšu le tlhabošo bjalo ka ge di dirišitšwe mantšung le mafokong:
ka go kwa le go bala mantšu le ditlhaka le medumo dingwalweng tša molomo le tša go ngwalwa; le ka go ngwala mantšu ao ba sa a tlwaelago ka dipukuntšung tša bona ka go ithuta go a diriša.
Mengwageng ya mathomo ya go ithuta polelo ya tlaleletšo, go bolela ka go elela (bokgoni bja go kwešiša le go kgokagana ka boitshepo) ke gona go lego bohlokwa go fetiša bokgoni bja polelo. Go hlabolla tlotlontšu ye kgolo ke motheo wa go bala ka go elela.
Morutiši o swanetše go fa baithuti sebaka sa go tiiša tsebo ya polelo ye ka go ba fa nako ya go e bolela gantši. Tlotlontšu ye mpsha e swanetše go dirišwa kgafetšakgafetša ka mokgwa wa go lomaganywa. Gape morutiši a ka thuša baithuti ka go:
bopa tlotlontšu ye e amanago le merero le direrwa;
lemoga ka fao mantšu a bopšago ka gona (mohlala, lethabo/lethabjana); le go nyalanya mantšu a mafsa le ao ba a tsebago a polelo ya ka gae.
Ge bana ba kgona go bala le go ngwala, ba tla thuša go hlabolla tlotlontšu ya bona ka go bala ka go phatlalala le ka go ngwala mantšu go ya ka lenaneo ka mo pukuntšung ya bona gomme ba ithuta ona.
Tetelo ya go ithuta ya 1: go theeletša
Moithuti o kgona go theeletša ka nepo ya go hwetša tshedimošo le boipshino gomme a kgona go iphetolela ka tshwanelo le tsinkelo mo bophelong ka kakaretšo:
Baithuti ba swanetše go theeletša kutšwana ka fao polelo ya tlaleletšo e bolelwago ka gona gomme se ke motheo wa tlhabollo ya mabokgoni a mangwe ao a amanago le polelo.
Tetelo ya go ithuta ya 2: go bolela
Moithuti o tla kgona go kgokagana ka bokgoni le boitshepo ge a bolela bophelong ka kakaretšo:
Baithuti ba tla swanela go thoma go itlhaloša ka polelo ya tlaleletšo ka tsela ye bonolo. Ba tla thoma go kgona go bolela le batho ba merafe ye mengwe. Ba swanetše go lemoga ka boitemogelo gore tsebo ya polelotirišwa ke lehumo.
Tetelo ya go ithuta ya 3: go bala le go bogela
Moithuti o tla kgona go bala le go bogela tshedimošo le boipshino gomme a kgona go iphetolela ka tshwanelo le ka tsinkelo mererong ya bokgabo, setšo le maikutlo dingwalong:
Go bala ka go naba go bohlokwa mo tlhabollong ya polelo, go ithuta go ngwala go akaretšwa le boipshino le go ithuta ka tša lefase. Dingwalwa tša go balwa di neela mothopotswakanya wa go ruta le go ithuta wo o lego bohlokwa mo go mabokgoni a mangwe a go ithuta polelo.
Tetelo ya go ithuta ya 4: go bgwala
Moithuti o kgona go ngwala mehuta ye e fapanego ya dingwalwa tša nnete le tša boikgopolelo a lebeletše mafapha a a fapanego:
Go ngwala go nyakile go sepelelana le go bala, ka go realo ke sebetša se bohlokwa mo go ithuteng ga kharikhulamo. Go ithuta go ngwala gabotse ka polelotlaleletšo go bohlokwa ge baithuti ba swanetše go ithuta diarea tša go ithuta tše dingwe ka polelo yeo.
Tetelo ya go ithuta ya 5: go nagana le go gopoišiša
Moithuti o kgona go šomiša polelo go nagana le go gopodišiša ka go realo o hwetša tsebo yeo a tlogo e beakanya le go e diriša go ithuta:
Baithuti ba tlo thoma go kwešiša dikgopolo, gomme ba tla ithuta mabokgoni le mekgwanakgwana ya go nagana le go inyakela tshedimošo mo go diarea tša go ithuta tše dingwe. Go bohlokwa gore baithuti ba kgone seo ka polelotlaleletšo, kudu ge e le gore ba swanetše go diriša polelo yeo go ithuta diarea tše dingwe.
Tetelo ya go ithuta ya 6: sebopego le tirišo ya polelong
Moithuti o kgona go diriša medumo, mantšu le thutapolelo gore a kgone go ngwala le go hlaloša dingwalwa:
Thutapolelo le tlotlontšu ke yona metheo ye bohlokwa ya polelo. Tlotlontšu ke motheo wa bokgoni bja go elela ge motho a bolela. Ge Baithuti ba swanetše go fihlelela magato a mabjalo a bokgoni ka polelo ya ka gae le ya tlaleletšo mo mafelelong a Kreiti ya 9, gona tlhabollo ya tlotlontšu e swanetše go ba kokwane ya mathomo ye bohlokwa go tloga go Kreiti ya R go ya godimo.
MAEMO A KELO GO KREITI YA R
Ela Hloko
Mo dikarolong tše di latelago, maemo a kelo a tetelo ye nngwe le ye nngwe ya go ithuta a tla fiwa kreiti ye nngwe le ye nngwe. Go fiwa mehlala ya dingwalwa ya go dirišwa ge go logaganywa go ithuta polelo. Ye ga se mehlala fela, morutiši a ka tlaleletša ka ya gagwe ya go nepagala (ya dingwalwa).
Barutši ba swanetše go gopola gore ga se baithuti ka moka bao ba bilego le sebaka sa go ithuta Kreiti ya R. Dikgopolo, mabokgoni le dithekniki tša Kreiti ya R di swanetše go rutwa le go logaganywe le Kreiti ya 1.
Dingwalwa tše di šišintšwego
Dingwalwa tša molomo:
Dikanegelo tša go diragatšwa, tša go thekgwa ka maswaodikga, diswantšho le dilo tša bophelo bja kgonthe gammogo le poeletšo ye ntšinyana ya tlhago (mohlala, go opela mmogo dikošana tša bana)
Dipapadišane
Dikoša
Dithaloko (go akaretšwa le tša go tšwa ditšong tše dingwe)
Tša go ngwalwa le tša go bogelwa:
Dikanegelo tša diswantšho (go akaretšwa le tša go ba le mantšwanakgoeletšo)
Mananeo a bonolo a thelebišene
Tetelo ya go ithuta ya 1
Moithuti o kgona go theeletša ka nepo ya go hwetša tshedimošo le boipshino/ boithabišo, gomme a amega ka tshwanelo le ka tsenelelo mo bophelong ka kakaretšo
Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a:
Kwešiša dikanegelo tše kopana, tše bonolo tša go diragatšwa ka go:
kwešiša;
opela mmogo ditlhabeletšo ka tshwanelo (mohlala, Antutulele, ngwana robala...);
thala diswantšho ka kanegelo; le go bolela ka fao kanegelo a amilego maikutlo a gagwe.
Logaganya kanegelo go sepelelana le maphelo a bona. Dipoledišano tša mohuta wo di tla ba ka polelo ya ka gae.
Kwešiša ditaelo tše bonolo tša molomo gomme a di diragatša (mohlala, Etla mo. Ema. Tsoga, bjalobjalo).
Laetša tlhompho go baithuti ba bangwe ka go ba neela sebaka sa go bolela, go ba theeletša le go ba tutuetša gore ba bolele ka polelotlaleletšo.
Maemo a Kelo Tetelo ya go ithuta ya 2
Go BolelaRe lemoga se ge moithuti a:
Moithuti o kgona go bolela ka boitshepo le ka tshwanelo ge a gola mo bophelong ka Fetola madume a bonolo le go šadišana gabotse ka kakaretšo tshwanelo le go leboga batho.
Opela le go diragatša dikoša le dithaloko ka hlogo ka morethetho le ka segalo sa maleba (mohlala, Antutulele, Ngwana robala...).
omiša mantšu a go laetša boikokobetšo le tlhompho ge a leboga','tshwarelo'.
Tetelo ya go ithuta ya 3
GO BALA LE GO BOGELA
Moithuti o kgona go bala le go bogela tshedimošo le boipshino gomme a kgona go iphetolela ka tshwanelo le ka tsinkelo mererong ya bokgabo, setšo le maikutlo dingwalong
Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a:
Kwešiša kgatišo ya mantšu ao a tlwaelegilego a kgašo (go swana le maswao a kgwebo) le a tikologong ye e rilego (mohlala, maswao a tsela, bjalo ka STOP, SEPELA).
Bolela modumo wa tlhaka ya mathomo ya leina la gagwe (kgato ya mathomo ya go lemoga medumo).
Ithute dikošana le diretwana tšeo di hlabollago temogo ya go ba gona ga medumo (mohlala, segwagwa, segwagwa, segwagwa, sa re mpepumpepumpepu, nna ka gana, ka gana, sona sa lla, sa lla, sa lla).
Bala dipuku tša diswantšho.
Tetelo ya go ithuta ya 4
GO NGWALA
Moithuti o kgona go ngwala mehuta ye e fapanego ya dingwalwa tša nnete le tša boikgopolelo, a lebeletše mafapha a a fapanego a dingwalwa
Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a:
Thala diswantšho moo go tšona morutiši a pharilego ditlankana.
Lemoga gore go ngwala le go thala go a fapana.
Kwešiša maikemišetšo a go ngwala - ke gore go tshotshoma ka tlhalošo.
Ngwala mantšu a bonolo ao a šetšego a a tseba ka go a bolela.
Leka go ngwala ka boyena (mohlala, go ngwala leina la gagwe).
Maemo a KeloTetelo ya go ithuta ya 5
NAGANA LE GO GOPODIŠIŠARe lemoga se ge moithuti a:
Moithuti o kgona go diriša polelo go nagana le go gopodišiša ka go realo a Kwešiša dikgopolo gammogo le tlotlontšu ye e hwetša tsebo, yeo a tlogo e beakanya le go sepelelanago le:
e diriša go ithuta boitsebišo (mohlala, Leina la ka ke ... );
nomoro (mohlala, tee, pedi);
bogolo (saese) (mohlala, bogolo, bonnyane); le mmala (mohlala, boso, bohubedu).
upa dikwano (mohlala, ka go diragatša ditaelo tša go swana le tše serolwane mmogo').
Tetelo ya go ithuta ya 6
SEBOPEGO LE TIRIŠO YA POLELO
Moithuti o na le tsebo ebile o kgona go diriša medumo, mantšu le popapolelo ya polelotlaleletšo
Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a:
Bontšha kwešišo ya dibopego tša dipotšišo: Neng? Bjang?, Kae?, Lebaka?, Efe?, Nka...
Laetša kwešišo ya mafoko a bonolo a lebaka la bjale le a lebakatšweledi la lebjale ge go bolelwa (mohlala: Yena o rata sekolo; yena o a bala).
Kwešiša medirišotaelo (mohlala, Ema!, Sepela gae!, Eya le yena!).
Kwešiša mathuši a madiri (mohlala: tla, fo, dio, no).
Kwešiša dibopego tša kganetšo.
Dingwalwa tše di šišintšwego
Dingwalwa tša molomo:
Ditaelo tše bonolo
Dikanegelo tša go thekgwa ke dika, diswantšho le dilo tšeo di dirišwago bophelong di akaretša poeletšo (mohlala ditlhabeletšo)
Radio le dikanegelo tša go gatišwa
Ditaelo le ditlhalošo tše bonolo
Diretwana tša go diragatšwa
Dikošana
Dikoša
Dithai le metlae
Tša go ngwalwa le tša go bogelwa:
Dipuku tša dikanegelo le tša diswantšho tša mongwalwana wo bonolo (go akaretšwa le tša ditšo tše dingwe)
Diretwana
Dinepe
Diswantšho tša dikgatišobaka
Dingwalwa tše di šišintšwego
Dingwalwa tša molomo:
Ditaelo tša tharano ye e golago
Dikanegelo, dinonwane (tše bonolo)
Dinakegelo tše bonolo tša radio le tša go gatišwa
Dikanegelo tša ditiragalo tša kgale
Diretwana tša go diragatšwa
Dikošana
Dikoša
Direto
Dinonwane le metlae
Tša go ngwalwa le tša go bogelwa:
Dikanegelo tše bonolo (go akaretšwa le tša ditšo tše dingwe)
Lenaneo (la go swana le la ge motho a eya go reka mabenkeleng)
Ditiragalo tša dikanegelo tša kgale
Ditlhalo tše bonolo
Dikoša
Diretwana tša bana le direto
Ditaelo (mohlala, mokgwa wa go bopa sefofane sa go dirwa ka pampiri)
Ditšhate tše bonolo (mohlala, tšhate ya nako ye e diretšwego dithuto tša histori)
Mathata a dipalopalo tša mantšu (mmetse)
Dithaloko (mohlala, morabaraba)
Diswantšho tša dikgatišobaka
Dinepe
Dipapatšo tše bonolo tša thelebišene
Dingwalwa tše di šišintšwego
Dingwalwa tša molomo:
Ditaelo tša tharano tše di golago
Dikanegelo (dikanegelwana, dinonwane, ditaodišwana - go akaretšwa le tša ditšo tše dingwe)
Dikanegelo tša radio le tša go gatišwa
Dikanegelo tše di fetilego
Ditlhalošo
Dipoledišano
Dipapatšo tša radio
Dikoša
Direto
Dithai le metlae
Dithaloko
Tša go ngwalwa le tša go bogelwa:
Dipuku (tša boikgopolelo le tše e sego tša boikgopolelo) go akaretšwa le tša ditšo tše dingwe
Tša metlae
Mananeo
Dikanegelo tšeo di diragetšego
Ditaelo
Melao (mohlala, melao ya sekolo)
Tšhupamabaka
Dingwalwa tša seleago (ditaletšo, dikarata tša ditumedišo)
Dithaloko tša bana
Diswantšho tša dikuranta le dikgatišobaka
Dinepe
Dipapatšo tša thelebišene
Maemo a Kelo
GO THEELETŠARe lemoga se ge moithuti a:
Moithuti o kgona go theeletša ka nepo ya go hwetša tshedimošo le boipshino/ Kwešiša dikanegelo tše kopana, tše bonolo ka go:
boithabišo, gomme a amega ka tshwanelo opela mmogo dikošana ka go se šaetše mohlala, le ka tsenelelo mo bophelong ka kakaretšo 'Ke nna ketlele';
thala seswantšho sa kanegelo;
rulaganya diswantšho ka go latelana;
araba dipotšišo tše bonolo, mohlala, 'ee/aowa' gammogo le go fetola dipotšišo tša go se be le karabo e tee;
ekiša kanegelo; le ka go bolela ka fao kanegelo a amilego maikutlo a gagwe.
Kwešiša ditlhalošo tše bonolo (mohlala, ka go theeletša ditlhalošo ka ga sedirišwa goba motho ka go di swantšha le seswantšho):
bolele ka maikutlo a gagwe mabapi le kanegelo ka go diriša leleme la ka gae ge go nyakega.
Kwešiša ditaelo tše bonolo ka go di diragatša (mohlalaŠEmiša matsogo').
Maemo a Kelo Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a: Re lemoga se ge moithuti a:
Kwešiša dikanegelo tše bonolo ka go:
kgona go nagana gore kanegelo e ka ba mabapi le eng ka go no lebelela hlogo ya yona. Kwešiša dikanegelo ka go:
eleletša seo kanegelo e ka bago mabapi le sona ka go no lebelela hlogo ya kanegelo;
akanya tšeo di tlogo direga ka kanegelong;
gopola le go bolela dikarolo tše dingwe tša kanegelo;
araba dipotšišo tša tekatlhaloganyo ka go araba ka: mohlala, nnete goba maaka;
ngwala taba ye e itšeng ye bohlokwa ka go e tšweletša mohlala, mo tšhateng ye bonolo;
bolela le go sekaseka ditaba tša selegae le tša setho le botho ka polelo ya ka gae mohlala, go bolela ge e ba selo se diragetše ka go loka goba aowa;
ntšha maikutlo a gagwe mabapi le kanegelo; le go fa kakaretšwana ye kopana ya kanegelo ka thušo ya morutiši.
Thala seswantšho le go bolela, go ngwalolla goba go ngwala mantšu a makaenyana ka seswantšho Hlaloša ditaba tšeo di diregilego ka go hlaloša ditiragalo go ya ka tatelano ya maleba.
seo.
Araba dipotšišo tša ee/aowa le dipotšišo tša go nyaka dikarabo tše dikopana:
araba dipotšišo tše di amanyago kanegelo le bophelo bja gagwe ka polelo ya ka gae. Kwešiša tlhalošo ka go ngwala ditaba tša maleba (mohlala, go feleletša tšhate).
e tšwela pele
Re lemoga se ge moithuti a: GO THEELETŠA Go ba le kwešišo ya medumo ka go:
Moithuti o kgona go theeletša ka nepo ya o kgona go hlaola magareng ga medumo go hwetša tshedimošo le boipshino/ mathomong le mafelelong a lentšu , mohlala, lentšu boithabišo, gomme a amega ka tshwanelo leo le thomago ka 'b'; le go a kgona go lemoga dihlogo tša maina tša go laetša le ka tsenelelo mo bophelong ka kakaretšo bontši motho = batho.
Laetša tlhompho go baithuti ba bangwe ka go ba neela sebaka sa go bolela, go ba theeletša le go ba tutuetša gore ba bolele ka polelotlaleletšo.
Re lemoga se ge moithuti a:Re lemoga se ge moithuti a:
Diragatša kanegelo le go bolela mantšu ao a Kwešiša ditaelo le tatelano ya tšona mohlala, boletšwego ke moanegwa:melao ya go raloka papadi ye e itšego.
beakanya diswantšho ka tatelano ya tšona le gokgomagantšha mantšu le diswantšho; le go ntšha maikutlo a gagwe mabapi le kanegelo.
Kwešiša ditiragalo go ya ka fao di latelanago ka Go ba le kwešišo ya medumo: gona (mohlala, Maabane, Matome o ile toropong.
hlaola magareng ga medumo ya ditumanoši tše Toropong o rekile dilo tše dintši. La mathomo o di fapanego tšeo di lego bohlokwa ge go balwa rekile merogo. Go tloga fao a reka diaparo). le ge go ngwalwa (mohlala, 'e' ka go 'reta' le 'e' ka go 'moreti'); le go lemoga ditumanoši tšeo di rotogilego (mohlala, 'e' ka go 'reka' ga e swane le 'e' ka go 'moreki' yeo e rotogilego).
Kwešiša tlhalošo gomme ba kgona go hlaloša seo Laetša tlhompho go baithuti ba bangwe ka go ba se bolelwago (mohlala, Le bonala ge go se na, neela sebaka sa go bolela ka go ba theeletša le go maru. Ke nkgokolo. Le bonala mosegare fela. Ge ba tutuetša ge ba leka go bolela polelotlaleletšo ya le le gona ga re apare dijesi. Ke eng?). bona.
Laetša kwešišo ya tatelano ya ditaelo (mohlala, Tswalela lebati. Le notlele).
e tšwela pele
Ga go sa na maemo a kelo a tetelo ye ya go ithuta mo kreiting ye
Moithuti o kgona go theeletša ka nepo ya go hwetša tshedimošo le boipshino/ boithabišo, gomme a amega ka tshwanelo le ka tsenelelo mo bophelong ka kakaretšo
Re lemoga se ge moithuti a:(Ga go sa na maemo a kelo a tetelo ye ya go ithuta mo kreiting ye)
Go ba le ya kwešišo ya medumo:
hlaola magareng ga medumo ye bohlokwa yago fapana yeo e nyalelanago le go bala le gongwala (mohlala, 'e' ka go 'feta' le 'e' ka go'fetile');
lemoga modumokwano wo o tšwelelagomantšung a dikošana le diretwana (mohlala,kunku robala dingwe di robetše, kunku robaladingwe di robetše); le go lemoga tšhomišo ya 'lefetile' le 'letlago' momafokwaneng mohlala, 'ngwana osepetše'lefetile, 'ngwana o tlo sepela'letlago.
Laetša tlhompho go baithuti ba bangwe ka go ba neela sebaka sa go bolela, go ba theeletša le go ba tutuetša gore ba bolele ka polelotlaleletšo.
GO BOLELA
Moithuti o kgona go bolela ka boitshepo le ka tshwanelo ge a gola mo bophelong ka kakaretšo
Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a:
Ka mantšu le dikafoko tše bonolo (mohlala, Re tsogile/Lena le kae?).
Opela le go diragatša dikoša le dithaloko ka hlogo ka morethetho le ka segalo sa maleba.
Diriša le go fetola madume le go šadišana botse, go akaretšwa le go kgona go kgopela le go leboga ka tshwanelo.
Kgona go bolela le go itlhaloša gabotse ge baithuti ba laelwa go dira bjalo (mohlala, Ke kgahlwa ke/Ga ke kgahlwe ke ... ).
Bitša mantšu a a tlwaelegilego ka segalo sa tshwanelo.
omiša mantšu a go laetša tlhompho a go swana le hle, ka kgopelo, tshwarelo.
Maemo a Kelo Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a: Re lemoga se ge moithuti a:
Araba dipotšišo ka tshwanelo. Araba dipotšišo ka mantšu goba dikafoko.
Botšiša fao a sa kwešišego mohlala, Ga ke Botšiša go hwetša tsebo mohlala, A na le ka kwešiše. Ke kgopela gore le boeletše potšišo. boeletša potšišo gape?.
Laetša tlhompho le boleta mohlala, ka go diriša Dira dikgopelo:
hle', 'ka kgopelo', 'ke a leboga' le go kwešiša tšea dikgang ka hlogo yeo e tlwaelegilego; le mantšu a tlhompho a go fapafapana mo polelong go mohlala, Mme, Koko, Rakgolo, Bomma, Bobuti.
bolela ka tatelano ka ga maitemogelo a gagwe goba ka ditaba tše di itšego.
Fa ditaelo tše bonolo. Fa ditaelo.
Bolela ditaba goba maitemogelo a gagwe ka Hlaloša tshepetšo mohlala, go itokišetša go ya tatelano. sekolong.
Bolela ka seswantšho goba sethalwa. Bolela ka seswantšho, senepe goba selo.
Ithuta ka hlogo le go diragatša dikoša le diretwana Diragatša diretwana goba dikoša.
tša bana.
Go ruta bana mokgwa wa nnete wa go bitša Hlokomela kwagatšo goba go bitšwa ga mantšu mantšu bjalo ka karolo ya go bala. ka ge e le karolo ye bohlokwa ya go bala, mohlala:
ithuta ditumanoši tša gare e lego 'e' le 'o'; le go hlokomela pitšo ya mantšu le segalo bjalo ka karolo ya go bolela mohlala, go diriša moretheto le kgatelelo ya dipatrone tša polelotlaleletšo.
e tšwela pele
Ga go sa na maemo a kelo a tetelo ye ya go ithuta mo kreiting ye
GO BOLELA
Moithuti o kgona go bolela ka boitshepo le ka tshwanelo ge a gola mo bophelong ka kakaretšo
Re lemoga se ge moithuti a:Re lemoga se ge moithuti a:
Ithute go diriša ditumanoši tša tlase le tša godimo, Laetša temogo ya mekgwa ya maleba ya go bolela mohlala: 'i' ya go 'bina' le 'a' ya mo go 'bana'le batho (mohlala, tsela yeo ka yona mekgwa ya go laetša tlhompho e fapanago ka gona dipolelong ka go fapana ga tšona).
Kgethologanya magareng ga ditumanoši tše di hlatlošitšwego le tše di sa hlatlošwago, mohlala: 'o' ka go 'roka' le 'o' ka go 'seroki'.
Laetša tlhompho le boleta gomme a bile a laetša le kwešišo gore mantšu a go laetša tlhompho a a fapana mo dipolelong go ya ka go fapana ga tšona (mohlala: Mme, Koko, Mmane Sentha).
GO BALA LE GO BOGELARe lemoga se ge moithuti a:
Moithuti o kgona go bala le go bogela tshedimošo le boipshino gomme a kgona Diriša diswantšho gore a kgone go kwešiša ditemana go iphetolela ka tshwanelo le ka tsinkelo tše di ngwadilwego:
mererong ya bokgabo, setšo le maikutlo dira gore kanegelo ya diswantšho e kwešišege dingwalweng (mohlala, go hlaola seswantšho seo se sa sepelelanego le tše dingwe);
kwantšha diswantšho le mantšu (mohlala, diriša mantšu a go ngwalwa go bontšha dilo/diswantšho); le go diriša diswantšho go kwešiša dikgwaletšo tše bonolo mo dikanegelong/dipukung.
Kwantšha mantšu le dilo, mohlala, ka go phara ditlankana mo dilong ka go thoma ka tšeo di swanago ka maina le tša polelo ya ka gae (mohlala, setulo/stoel, khomphutha/computer).
Latela ditaelo tše di gatišitšwego mo papetleng (mohlala: Fofa, Ema, Robala).
Maemo a Kelo Maemo a Kelo
Re tseba se ge moithuti a: Re tseba se ge moithuti a:
Diriša diswantšho tša go bogelwa gore a kgone go Diriša didirišwa tša go bonwa go tšweletša kwešiša dingwalwa: tlhalošo.
dira gore kanegelo ya diswantšho e kwešišege mohlala, go hlaola seswantšho seo se sa sepelelanego le tše dingwe;
tswalanya seswantšho le boitemogelo bja gagwe;
bolela ka fao diswantšho di tšweletšago maikutlo a gagwe gomme a tswakanya dipolelo ge go kgonega;
kwantšha diswantšho le mafoko; le go thala seswantšho seo se sepelelanago le lefoko.
Thoma go kgona go fa tlhalošo ya dingwalwa ka Kwešiša kanegelo ya seswantšho goba metlae ka go bala puku ye kgolo le morutiši: go bala mafoko le mantšu ka gare ga dipudula.
bala leina la puku gomme a nagane gore e bolela ka eng;
latela menwana le mahlo a morutiši;
šupa lentšu ka go nepagala ge morutiši a le bala;
araba dipotšišo ka boripana go tšwa kanegelong; le ka thušo ya morutiši, ba kgona go bolela kanegelo ka mantšu a gagwe.
Kwešiša le go lemoga ditlhaka le mantšu: Bapetša diswantšho le/goba dinepe le ka go lemoga mantšu ao a šomišwago ka boitemogelo bja gagwe le maphelo a gagwe tlwaelo/tlotlontšu, mohlala, 'go swana le', gomme a di sekaseke ka tsinkelo Na ba swana le yena', 'bina'. mang mo kanegelong?.
Maemo a Kelo e tšwela pele
GO BALA LE GO BOGELA
Moithuti o kgona go bala le go bogela tshedimošo le boipshino gomme a kgona go iphetolela ka tshwanelo le ka tsinkelo mererong ya bokgabo, setšo le maikutlo dingwalweng
Re tseba se ge moithuti a:
Bala dipuku tša diswantšho tša go ba le kgwaletšo e tee goba tše pedi.
Laetša go ba le tlotlontšu ya mantšu ao a tlwaelegilego, mohlala, 'nna', 'yena','bona', bjalobjalo.
Maemo a Kelo Maemo a Kelo
Re tseba se ge moithuti a: Re tseba se ge moithuti a:
Kwešišo le temogo ya medumo: Kwešiša tlhalošo ya dingwalwa tša go ngwalwa lemoga phapano ya pitšo ya mantšu magareng ka go bala puku le morutiši:
ga polelo ya gae le ya go tlaleletša mohlala, bala leina la puku;
akanya seo puku e bolelago ka sona;
mantšu a bonolo ao a thomago ka tlhaka e tee araba dipotšišo mabapi le kanegelo;
ebile a le a makopana bjalo ka 'ema'; e hlaloša ka fao kanegelo e amago maikutlo a bopilwe ka (tumanoši, tumammogo, tumanoši); gagwe;
kopanya mantšu a dilo tšeo di sepelelanago ka anega kanegelo ka mantšu a gagwe; le go lešakeng le tee, mohlala: 'gata' 'fata' 'rata', ahlaahla ditaba tšeo di bolelago ka maitshwaro bjalobjalo; goba tšeo di diregago setšhabeng ka polelo ya kopanya mantšu a medumo ya go swana ka ka gae.
lešakeng le tee, mohlala, 'gama', 'ama', bjalobjalo;
lemoga medumo ya ditumanoši go ya ka go fapana ga tšona, a, e, i, o, u;
lemoga ditumammogo tšeo e lego tše pedi fela e le modumo o tee, mohlala: 'ts' ka go 'tsela', tš' ka go 'letša';
lemoga mantšu ao a šomišwago ka mehla bjalo ka 'ya gago', 'ke rata'; le go diriša tsebo ya gagwe ya medumo le mabokgoni bjalo ka karolo ya leano la go kgona go bala le go ngwala kwagatšo ya mantšu le go peleta ge a ngwala.
Bala dipuku tša nnete le tša boikgopolelo ka go Lemoga le go kwešiša tlhalošo ya ditlhaka le rata go ba le tsebo le boithabišo. mantšu:
lemoga ka go no lebelela mantšu ao a dirišiwago ka mehla ge go bolelelwa; le go kgona go diriša mabokgoni a go lemoga mantšu le go kgona go bala ka kwešišo go swana le go lemoga medumo didirišwa tša diteng le go eleletša ka kwešišo ya diteng tša temana.
Tetelo ya go ithuta ya 3
Maemo a Kelo e tšwela pele
Re tseba se ge moithuti a:
GO BALA LE GO BOGELA Kwešišo le temogo ya medumo:
Moithuti o kgona go bala le go bogela lemoga ditumammogo tša go thoma lentšu le tshedimošo le boipshino gomme a kgona ditumanoši: mohlala,'bina', 'roma'. go iphetolela ka tshwanelo le ka tsinkelo mererong ya bokgabo, setšo le maikutlo dingwalweng
Re tseba se ge moithuti a:Re tseba se ge moithuti a:
Laetša go ba le tlotlontšu ya mantšu a go tloga go Bala ka go elela ebile le ka lebelo. 250 go fihla go 500. Baithuti bao ba ithutago diarea tše dingwe ka polelotlaleletšo ba swanetše go ba le tlotlontšu ya mantšu a 500.
Balela godimo ka kwagatšo le segalo sa maleba.
Go iphošolla ka go bala gape go khutša le go bala lentšu gammalwa pele a ka le bitša.
Kwešišo le temogo ya medumo:
lemoga phapano magareng ga pitšo ya medumo ya polelo ya gae le ya tlaleletšo;
lemoga phapano ya medumo ya polelo ya ka gae le ya polelotlaleletšo go swana le 'th' ka go 'thaba' le 'th' ka go 'thin';
lemoga mehuta ye e fapanego ya ditumanoši kudu ditumanoši tša gare tšeo di nago le medumo ya go fapana di laolwa ke tikologo yeo di tšwelelago go yona, mohlala,'o' ka go 'roma' le 'o' ka go 'romile'
lemoga modumo o tee wo o ngwalwago ka ditumammogo tše pedi bjalo ka 'ts' ka go 'tsela' le 'bj' ka go 'bjang'
lemoga medumo yeo e bopilwego ka ditumammogo tše pedi goba go feta, bjalo ka 'tšh' ka go 'tšhaba', 'pšh' ka go 'pšhatla'
lemoga medumo yeo e thomago goba e feleletšago lentšu gomme e swana, mohlala, 'gata', 'rata', 'bata'
lemoga mantšu a mangwe gape ao mopeleto wa ona o lego bothatana, mohlala 'tšhatšhamela'
lemoga diretwana tša bana; le go lemoga mesela(na) ye bothatana.
Tetelo ya go ithuta ya 3
Maemo a Kelo e tšwela pele
Ga go sa na maemo a kelo a tetelo ye ya go ithuta mo kreiting ye
GO BALA LE GO BOGELA
Moithuti o kgona go bala le go bogela tshedimošo le boipshino gomme a kgona go iphetolela ka tshwanelo le ka tsinkelo mererong ya bokgabo, setšo le maikutlo dingwalweng
Ga go sa na maemo a kelo a tetelo ye ya go ithuta Re tseba se ge moithuti a: mo kreiting ye
Bala ka bobona go ipshina le go hwetša tsebo:
bala le go latela ditaelo (mohlala, ka fao selo seo se itsego se dirwago ka gona goba ka fao papadi ye e itsego e bapalwago ka gona);
bala tlhalošo ya tshepetšo (mohlala, ka fao pampiri e dirwago ka gona);
bala direto le dikoša tša go tlwaelega;
bala dipuku tšeo di theilwego godimo ga ditiragalo tša nnete le tša go ikgopolela;
hlalošetša baithutikayena ka puku yeo ba e badilego; le go farologanya magareng ga dingwalwa tša saense le tše e sego tša saense.
Laetša bokgoni bja go bala mantšu ao a tlwaelegilego a magareng ga 700 le 1,500. Ge baithuti ba ithuta diarea tša go ithuta tše dingwe ka polelo ya tlaleletšo, gona ba swanelwa ke go phegelela go ba le tsebo ya mantšu a 1,500.
GO NGWALA
Moithuti o kgona go ngwala mehuta ye e fapanego ya dingwalwa tša nnete le tša boikgopoplelo, a lebeletše mafapha a a fapanego a dingwalwa
Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a:
Ngwalolla gomme morago a ngwala mantšu le mafoko a makopana a go tsebega (mohlala, dišupo/ (leipole) le maina a dipuku tša go nyalana le dithalwa).
Diriša mantšu a bonolo a go tsebega go feleletša dibopego tša mafoko.
Dikafoko tša go swana le (mohlala, Ke nna ... , Ke dula ... , Ke rata ... , Ga ke dume ... ).
Ngwala mananeo a go ba le maina dithaetlele mohlala, Bagwera ba
Re lomoga se ge moithuti a: Re lemoga se ge moithuti a:
Kgetha le go ngwalolla hlogwana yeo e hlalošago Ngwala mantšu a go ikemela ka boona mohlala, seswantšho. ditlankana (dileipole).
Ngwala lefokwana la go sepelelana le seswantšho. Kgoboketša mantšu ka pukuntšung ya bona.
Feleletša lefoko ka mantšu ao a tlogetšwego. Ngwala mantšu a a tsebegago ka mopeleto wa mmakgonthe.
Ngwala mafoko a šomiša 'sebopego se itšego' Ngwalolla mananeo gomme a fiwe dihlogwana mohlala, Ke rata ...). (mohlala, dibata: tau, nkwe, lepogo; dinonyana:
leeba, nong, kgwale, kgaka.
Beakanya gabotse mafoko ao a Ngwala mafoko ka go diriša sebopego se se itšego hlakahlakantšwego gomme ba a ngwalolla. (mohlala, Nna nka ...).
Diriša ditlhaka tše dikgolo le dikhutlo. Ngwala mafoko ao a sa latelego sebopego se se itšego.
Diriša tsebo ya medumo go peleta mantšu ka go Ngwala mafoko ao a ithometšego ona fao a nepagala ge ba ngwala. ntšhago maikutlo a gagwe.
Ngwala mantšu ka go nepagala le ge ba sa a bone. Diriša ditlhaka tše kgolo, khutlo, fegelwana.
Lemoga le go phošolla mantšu ao a fošagetšego. Latelanya le go ngwalolla mafoko go bopa temana.
Ngwala mantšu ka go nepagala ka piletšo. Ngwala dingwalwana mohlala, dikarata tša taletšo, madume.
Ngwala mantšu ka go latelana go ya ka alfabete Ngwala ka thekgo tiragatšo ye kopana.
mohlala, ka gare ga pukuntšu ya moithuti.
e tšwela pele
Ga go sa na maemo a kelo a tetelo ye ya go ithuta mo kreiting ye
GO NGWALA
Moithuti o kgona go ngwala mehuta ye e fapanego ya dingwalwa tša nnete le tša boikgopoplelo, a lebeletše mafapha a a fapanego a dingwalwa
Re lomoga se ge moithuti a: Re lomoga se ge moithuti a:
Ngwala dihlogo tša mananeo mohlala, Diriša sebopego se itšego sa go ngwala pego ye
Diphoofolo: Katse, Mpša, Kgomo, Nku. bonolo ya puku le ya kanegelo ye bonolo mohlala, Maloba ke ile ... Ke ka fao lehono...
Moithuti o kgona go diriša polelo go nagana le go gopodišiša ka go realo a Kwešiša dikgopolo le tlotlontšu tša go sepelelana le:
hwetša tsebo, yeo a tlogo e beakanya le go boitsebišo (mohlala, Leina la ka ke...); e diriša go ithuta nomoro (mohlala, tee, pedi);
bogolo (saese) (mohlala, bogolo, bonnyane);
dibopego (mohlala, sediko, khutlonne);
ditšhupetšo (mohlala, borwa, leboa, bohlabela, bodikela, la go ja/nngele);
tatelano (mohlala, ya pele ya bobedi, ya boraro);
nako, (mohlala, gonabjale, lehono);
mengwaga (mohlala, ke na le mengwaga ye e šupago); le bokgoni (mohlala, nka ...).
Diriša polelo go nagana:
fapantšha ditshwano/kwano le diphapano (mohlala, hlopha didiko mmogo. Nyaka seo se sa swanego le tše dingwe);
kgetha dikarolwana tša karolo ye kgolo (mohlala, ditho tša mmele, dikarolwana tša leoto);
hlopha dilo (mohlala, hlopha dilo tša go dirwa ka plastiki, gomme tša go dirwa ka kota di hlophelwe ka thoko); le tatelano ya dilo (mohlala, go tšwa go tše kgolo go ya go tše nnyane).
Re lomoga se ge moithuti a:Re lomoga se ge moithuti a:
Kwešiša mantšu le tlotlontšu ya go nyalelana le: Kwešiša dikgopolo le tlotlontšu ye e amanago le boitsebišo (mohlala, Ke bolela Sepedi, kelo (mohlala, O tlile bjang? O ka ela ka eng? Go Xitsonga, le English). na le baithuti ba bakae?).
nomoro (mohlala, 11, 12).
bogolo/tekanyo/ saese mohlala, telele, kopana, kgolo.
sebopego mohlala, khutlotharo, khutlonne, naledi.
dišupo (mohlala, godimo, fase).
tatelano (mohlala, tee, pedi, tharo, nne). le bokgoni mohlala, Ke kgona go..., Nka ngwala...
Diriša polelo go nagana: Diriša polelo go kwešiša dikgopolo le tlotlontšu lemoga phapano magareng ga dilo tša go tša go nyalelana le diarea tša go ithuta tša go swana le tša go fapana mohlala, gare ga hlapi fapafapana mohlala, tatelano ya ditiragalo le noga; thutong ya histori, hlaloša tikologo ya kanegelo, hlaola diripa go selo sa go felela mohlala, šomiša polelo ye e tšwetšego pele ye e dirišwago diripa tša mmele, sefatanaga; ka go mmetse.
latelanya dilo ka mananeo a tšona, diphure dintšhetšwe kgakala (mohlala, go bea dienywa lemerogo gore baithuti ba di bee ka dihlopha tšatšona); le go beakanya dilo (mohlala, go di bea go thoma kaye telele go fihla ka ye kopana).
Moithuti o kgona go diriša polelo go nagana le go gopodišiša ka go realo a hwetša tsebo, yeo a tlogo e beakanya le go e diriša go ithuta
Maemo a Kelo
Re tseba se ge moithut a:
Hlaola dilo ka go di hlaloša (mohlala, Ke kgomo, ke na le dinaka le mosela, molomo le maoto a mane. Ke fa batho nama...).
Kwešiša go diriša karolo ye nngwe ya polelo ya mmetse (mohlala, hlakanya, aroganya, ntšha).
Ngwala tshedimošo tšhateng le mo dibopegong tše dingwe mohlala, ka go swaya leswao la go kgona le la go se kgone sefapano.
Re tseba se ge moithut a:Re tseba se ge moithut a:
oma ka ditšhate: Botšiša dipotšišo go utolla tsebo.
dira dinyakišišo ka phapošingborutelo(mohlala, go nyakiša gore ke ba bakae bao baratago dijo tše di itšego gomme ba laetša tabayeo ka tšhate goba krafo ya diploko); le go dira lenaneo la go laetša ditiragalo lemengwaga yeo di diregilego ka yona (mohlala,ditiragalo tša bjale).
Kwešiša le go šomiša polelo ya ka mehla ya Diriša polelo go nagana: mmetse.
bapetša dilo (mohlala, Magareng ga kgomo le tonki ke efe yeo ba e ratago?).
Theeletša, go bala le go rarolla mathata a go Sekaseka tharollo ya mathata ka dihlopha lebana le mmetse, kudu go lebeletšwe mantšu a (mohlala, hlaloša gore ye bohlokwa ke efe yeo e go swana le 'kudu' le 'gannyane' 'ngwathelana', lego ye bohlokwa, le gona bjang magareng a 'ka moka' (mohlala, Matome o na le malekere a kgomo le tonki). lesome. O fa Mokgadi a mabedi. Na o šetše ka a makae?).
e tšwela pele
Ga go sa na maemo a kelo a tetelo ye ya go ithuta mo kreiting ye
Moithuti o kgona go diriša polelo go nagana le go gopodišiša ka go realo a hwetša tsebo, yeo a tlogo e beakanya le go e diriša go ithuta
Re tseba se ge moithut a:Re tseba se ge moithut a:
Hlama pukuntšu ya bona. Kgoboketša a be a ngwale tshedimošo ka ditsela tše di fapafapanego:
etšwa lesolo la go nyakišiša mohlala, ka fao baithuti ba tsenago sekolo ka gona ka taxi, dipese, dipaesekela, maoto, dikoloi; le go ngwala tshedimošo ka mekgwa ye e fapafapanego (mohlala, ka tafola, tšhate, seswantšho).
uthiša tshedimošo go tšwa lehlakoreng le, go ya go le lengwe:
theeletša polelwana ye kopana gomme a tlatše tshedimošo yeo mo tšhateng goba a e swantšhe mo seswantšhong;
diriša tshedimošo go tšwa sengwalweng sa molomo goba sa go ngwalwa go hlama tšhate, goba krafo goba go fa seswantšho maina;
diriša tshedimošo go tšwa tšhateng, krafong, seswantšhong, goba go diriša seswantšho go ngwala goba go feleletša sengwalwa se sekopana.
Diriša pukuntšu ya maitirelo le ya bana, (ge go kgonega, go dirišwe dipukuntšu tša maleme a mabedi goba le tee).
SEBOPEGO LE TIRIŠO YA POLELO
Moithuti o na le tsebo ebile o kgona go diriša medumo, mantšu le popapolelo ya polelotlaleletšo
Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a:
Hlaloganya dibopego tša dipotšišo (mohlala, Neng? Bjang?, Kae?, Lebaka?).
Kwešiša mafoko a bonolo (mohlala, Ke ja bogobe).
Kwešiša lebjale, lefetile le letlago (mohlala, Ke rata thuto/Ke ratile thuto/Ke tlo rata thuto).
Kwešiša medirišotaelo (mohlala, Ema!, Sepela gae!, Eya le yena!).
Kwešiša mathuši (mohlala, Ke tla ya sekolong).
Kwešiša dibopego tša kganetšo (mohlala, ga ke ye sekolong/A ka se ye sekolong/Ga se yena).
Kwešiša bontši bja maina (mohlala, monna/banna/ngwana/bana/mohlare/mehlare, go akaretšwa le dibopego tša bontši tša go se tlwaelege, mohlala, meetse, madi).
Re lemoga se ge moithuti a:
Kwešiša le go diriša sebopego se itšego sa dipotšišo (mohlala, Go diregile eng maabane/beke ya go feta/ ngwaga wa go feta/mesong? O sepetše neng? O kile wa...?).
Kwešiša le go diriša lephethi mohlala, Maabane o bogile/ga se a boga TV) go akaretšwa sebopego seo se sego sa tlwaelega (mohlala, (jele, sepetše, bone).
Kwešiša le go kgona go šomiša mathuši a go laetša kgonego (mohlala, Nka bala. Nka bina).
Kwešiša le go šomiša mahlaodi (mohlala, nyenyane, kgolo, nyama).
Kwešiša le go kgona go šomiša mahlathi ka fao go swanetšego mafokong (mohlala, Mokgadi o hlapa meno ka mehla).
Fetola mahlaodi le mahlathi (mohlala, ye kgolo kudu, ye nyenyane kudu).
Kwešiša magareng ga mantšu ao a tlwaelegilego a 1,000 le 1, 500 ge a šomišwa mafokong ge baithuti ba fetša Kreiti ya 2. Fela, ge e le gore bathuti ba tlo ithuta diarea tša go ithuta tše dingwe ka polelo ya tlaleletšo, gona ba swanetše go tseba mantšu ao a ka bago 1,500.
Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a:
Kwešiša go diriša dibopego tša dipotšišo tša go fapafapana (mohlala, Neng, bjang, kae, ka lebaka la eng, eng).
Kwešiša go diriša letlago (mohlala, Ke tlo ya sekolong gosasa. E ya go na lehono).
Kwešiša ka fao kgonagalo e hlalošwago ka gona (mohlala, A ka ithuta le yena ka moso).
Kwešiša ka fao nyakego e hlalošwago ka gona (mohlala, O swanetše go dira mošomo wa gago le wena).
Kwešiša ka fao polelo e dirišwago ka gona go latelanya dilo (mohlala, tšwela pele, gape, bjale, lapilego).
Kwešiša bontši bja maina (mohlala, monna/banna/ ngwana/bana/mohlare/mehlare, go akaretšwa le dibopego tša bontši tša go se tlwaelege, mohlala, meetse, madi).
Diriša mahlathi go ya ka lenaneo la tshwanelo (mohlala: Ga ke rate nama. Ga ke kgone go rutha).
SEBOPEGO LE TIRIŠO YA POLELO
Moithuti o na le tsebo ebile o kgona go diriša medumo, mantšu le popapolelo ya polelotlaleletšo
Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a:
Kwešiša mašalaina (a batho) (mohlala, nna, wena, yena, rena, lena, bona: Nna le yena le bona re ya sekolong).
Kwešiša matlema (mohlala, godimo ga, ka fase ga, tlase ga, ka ntle ga gagwe).
Kwešiša mahlaodi (mohlala, bogolo, bonnyane, le mahlathi, mohlala, gabotse, gampe).
Mo mafelelong a Kreiti ya 1 go be go kwešišwa mantšu a magareng ga 500 le 1,000 mo polelong ye e dirišwago.
Ga go sa na maemo a kelo a tetelo ye ya go ithuta Re lemoga se ge moithuti a: mo kreiting ye
Kwešiša mašalaina (a batho) (mohlala, nna, wena, yena, rena, lena, bona: Nna le yena le bona re ya sekolong).
Kwešiša matlema (mohlala, godimo ga, ka fase ga, tlase ga, ka ntle ga gagwe).
Bontšha kwešišo ya tšhomišo ya mahlaodi le mahlathi.
Diriša mahlaodi (mohlala, khubedu, telele, šoro).
Kwešiša mantšu ao a tlwaelegilego ao a ka bago 200 le 500 mabapi le dingwalwa tša molomo mo polelong (mohlala, O ngwadile sengwalwa gabotse).
Kwešiša mantšu a go tsebega mo polelong a magareng ga 1,500 le 3,000 mo mafelelong a Kreiti ya 3. Ge baithuti ba ithuta diarea tša go ithuta tše dingwe ka polelo ye e sego ya ka gae, gona ba swanetše go ikemišetša go tseba a 3000.
MATSENO
Mo Sehlopheng sa Tlase, baithuti ba swanetše go ba ba šetše ba kopakopane le tirišo ya polelo ye e sego ya ka gae (polelo ya tlaleletšo). Ba tla kwešiša bontši bja mantšu go akaretšwa le dibopego tša ona, le ge e le gore ba tla be ba sešo ba a rutwa ka tshwanelo. Ba tla be ba šetše ba na le sebete sa go bolela, go thabela kgokagano le go bolela polelo ye e sego ya ka gae ka go elela.
Nepišo
Mo dikreiting tša go tloga go 4 go fihla go 6, baithuti ba tla thoma go:
lemoga mantšu le dibopego tša thutapolelo tšeo ba di tsebago go tšwa go Sehlopha sa Tlase;
ba tla thoma go lemoga ka fao polelo ye e sego ya ka gae e šomago ka gona, gomme ba thoma go ba le taolo ye e rilego godimo ga yona; le go ba tla thoma go diriša tsebo yeo e hlabologago go lekola tirišo ya bona ya polelo, kudu ge ba ngwala.
Go ithuta gannyane gannyane
Go bohlokwa go gopola gore polelo yeo ba ithutago yona ba e tseba gannyane gannyane. Le ge e le gore ba thoma go hlokomela tirišo ya tlotlontšu le thutapolelo, nepagalo ya tirišo ya mantšu le dibopego tša ona e tlo tšea nako go phethagatšwa. Ke phošo go gopola gore baithuti ba swanetše go tseba le go laola sebopego se tee pele ba fetela go se sengwe. Ba tla no tšwela pele go dira diphošo tše dintši, gomme seo se swanetše go bonwa bjalo ka karolo ya go ithuta polelo ye e sego ya ka gae (polelotlaleletšo). Le ge go le bjalo, ba swanetše go hlabolla kwešišo ya bona ye e tseneletšego ya malebana le gore polelo ye e sego ya ka gae e dirišwa bjang. Ka go dira bjalo e tla be e le gona go ithuta polelo yeo ka nepagalo.
Mo Sehlopheng sa Tlase, baithuti ba swanetše go ba babadi ba paale mo polelong ya bona ya ka gae go akaretšwa le dipolelo tša go tlaleletša. Ba swanetše go ba bjale ba na le boitemogelo bja dingwalwa tša go fapafapana tša bana. Mo dikreiting tša 4 go fihla ka 6 ba tla diriša tsebo yeo ya motheo gore e be bangwadi ba mmakgonthe.
Thekgo ya maleba - go thekga go ngwala ka tlhokomelo
Go ngwala mo kgatong ye go swanetše go thekgwa ka tshwanelo. Mathomong morutiši a ka ba thuša ka thekgo ye ntši, mohlala, ka tsela ya dibopego le mehuta ye e rilego ya dingwalwa, go swana le sereto se bonolo, pego ye bonolo, bjalobjalo. Ge baithuti ba thoma go lemoga sengwalwa, ke gore ka fao se bopilwego ka gona, gammogo le polelo yeo e dirišitšwego go sona, morutiši o tla thoma go fokotša thekgo ya gagwe go bona. Baithuti ba tlo thoma go leka go ngwala mošomo wa go etša woo ka bobona.
Le ge ba ithuta polelo ye e sego ya ka gae (polelotlaleletšo), tshepetšo ya go ithuta go bala le go ngwala e thoma go tiilela gannyane gannyane. Bana ba ithuta ka "go leka ga se makgona, makgona ke maboeletša". Ba nyaka lenaneo la go ba begela mediro ya bona ka nepo ya go ba thuša go ithuta, se bohlokwahlokwa ke go ba hlohleletša ka mešogofela.
Go bohlokwa go lemoga gore le ge e le gore tetelo ye nngwe le ye nngwe ya go ithuta e na le bokgoni bjo bo fapanego le ye nngwe, go sa le bohlokwa gape go logaganya ditetelo tšeo mo lenaneong la go ithuta.
Tirišo ya polelo ya ka gae ya baithuti
Mo go Sehlopha sa Gare, baithuti ba swanetše go hlohleletšwa go kgokagana ka polelotlaleletšo ya bona, ge go kgonega ka mo phapošiborutelong ka nako yeo e filwego ya thuto yeo. Taba yeo e bohlokwa ka gobane ba swanetše go thoma go bolela polelo yeo go hlagiša maikutlo a bona gore ba kgone go e tseba. Le ge go le bjalo, go sa na le nako ya go bolela ka polelo ya ka gae. Mohlala, gantši ba ka nyako go tswakanya dipolelo ge ba boledišana ka ga merero ye bothatana ya go swana le ya leago goba dikanegelo tša boitsharo goba mohlomongwe ge ba bapetša popapolelo mo go polelo ya bona ya ka gae le ya tlaleletšo
Tetelo ya go ithuta ya 1: go theeletša
Moithuti o tla theeletša ka nepo ya go hwetša tshedimošo le boipshino, gomme a iphetolela ka tshwanelo le ka tsinkelo mo bophelong ka kakaretšo:
Mo kgatong ye, baithuti ba tla theeletša polelo ye e sego ya ka gae ka tshwanelo. Wo ke wona motheo wa tlhabollo ya mabokgoni ka moka a polelo.
Tetelo ya go ithuta ya 2: go bolela
Moithuti o tla kgona go kgokagana ka bokgoni le ka boitshepo ge a bolela mo bophelong ka kakaretšo:
Baithuiti ba tla ba le sebete sa go itlhaloša ka bobona gabonolo ka polelo ya tlaleletšo. Go bolela go swanetše go logaganywa le mabokgoni a mangwe.
Tetelo ya go ithuta ya 3: go bala le go bogela
Moithuti o tla kgona go bala ka nepo ya go ikhweletša tshedimošo le boipshino gomme a kgona go iphetolela ka tshwanelo le ka go tsinkela dikokwane tše bohlokwa tša bophelo tša go lebana le dingwalwa tša bokgabo, setšo le maikutlo:
Go bala go bohlokwa mo tlhabollong ya polelo, go akaretšwa le boipshino le go ithuta tikologo ya gago.
Tetelo ya go ithuta ya 4: go ngwala
Moithuti o tla kgona go ngwala mehuta ye e fapafapanego ya dingwalo tša nnete le tša boikgopolelo a lebeletše mafapha ao a fapafapanego:
Go ngwala go logaganywa le go bala, ke dibetša tše bohlokwa mo kharikhulamong.
Tetelo ya go ithuta ya 5: go nagana le go gopoišiša
Moithuti o tla kgona go diriša polelo go nagana le go gopodišiša, ka go realo a hwetša tsebo yeo a tlogo e beakanya gomme a e diriša go ithuta:
Baithuti ba tla kwešiša dikgopolo tše bothata gomme ba tla ithuta mabokgoni le mekgwanakgwana ya go nagana le go ikhweletša tsebo mo go diarea tša go ithuta tše dingwe.
Tetelo ya go ithuta ya 6: Sebopego le tirišo ya polelong
Moithuti o tla kgona go tseba a be a kgona go diriša medumo, tlotlontšu le thutapolelo ya polelo ya tlaleletšo: Thutapolelo le tlotlontšu ke metheo ya polelo. Tsebo ya mmapaale ya thutapolelo le tlotlontšu e bohlokwa go baleng ka go elela. Bobedi di swanetše go rutwa ka tshwanelo le ka togagano go tšweletša go bala, go ngwala, go theeletša le go bolela.
Ela Hloko
Mo dikarolong tše di latelago, maemo a kelo a tetelo ye nngwe le ye nngwe ya go ithuta a tla fiwa kreiti ye nngwe le ye nngwe. Go fiwa mehlala ya dingwalwa ya go dirišwa ge go logaganywa go ithuta polelo. Ye ga se mehlala fela, morutiši a ka tlaleletša ka ya gagwe ya go nepagala (ya dingwalwa).
Dingwalwa tše di šišintšwego
Bomolomo:
Dikanegelo
Dinonwane
Dikoša
Direto tša bana tše bonolo
Metlae le dithai
Ditaelo
Ditlhalošo tša batho le dilo
Ditlhalošo tša ditiragalo
Dipoledišano
Mananeo a radio
Diswantšho/Dibogelwa:
Dipuku (tša nnete le tša boikgopolelo)
Direto tša bana tše bonolo
Ditaelo
Ditsebišo
Dipego tša dipuku
Metswako
Tšhupadipaka
Mebepe le dipolane tše bonolo
Dinepe
Dikhathuni
Dipuku tša metlae
Diswantšho
Morabaraba wa mantšu
Dipukuntšu
Mananeo a thelebišene a bana
Dipapatšo tša thelebišene
Difilimi le divideo tša bana (ge di hwetšagala)
Dingwalwa tše di šišintšwego
Bomolomo:
Dikanegelo
Dinonwane
Dikoša
Direto tša bana
Metlae le dithai
Ditaetšo
Dikanegelo tša seo se diregilego
Ditaelo
Melaetša (mohlala, ya megala)
Ditlhalošo tša batho, dilo le mafelo
Dipego tša ditiragalo
Dipoledišano
Ditaba tša radio le dipego tša boso
Diswantšho/Dibogelwa:
Dipuku (tša nnete le tšeo e sego tša nnete)
Dikgatišobaka
Direto tša bana
Ditaelo
Ditsebišo
Dipego (mohlala, diteko tše bonolo)
Tshekatsheko ya dipuku
Ditaletšo
Metswako
Ditšhupapaka
Dišetule (mohlala, tša thelebišene)
Ditshwantšho
Mebepe le dipolane tše bonolo
Morabaraba wa mantšu
Dipuku tša metlae
Dikhathuni
Dipostara
Dinepe
Dipukuntšu
Mananeo a bana thelebišene
Pego ya tša boso ya thelebišene
Papatšo tša thelebišene
Difilimi le di-video tša bana (ge di le gona)
Dingwalwa tše di šišintšwego
Bomolomo:
Dikanegelo
Dinonwane
Dikoša
Direto
Metlae le dithai
Ditaetšo
Dikanegelo tša seo se diregilego
Ditaelo
Ditlhalošo tša batho, dilo, mafelo le ditshepetšo
Dipoledišano
Dipotšišonyakišišo
Dipego
Dipolelo tše di beakantšwego
Diswantšho/Dibogelwa:
Dipuku (tša nnete le tšeo e sego tša nnete)
Dikuranta
Dikgatišobaka
Dipukutšatši
Direto
Dingwalwa tša papadi
Tshekatsheko ya dipuku
Dipapatšo
Dipostara
Diposkarata
Mangwalo
Metswako
Ditaelo
Ditsebišo
Dipego (mohlala, diteko tše bonolo)
Ditšhupapaka
Dišetule (mohlala, tša thelebišene)
Morabaraba wa mantšu
Mebepe le dipolane
Dipuku tša metlae
Dipostara
Dipuku tša methopo (bjalo ka dipukuntšu, diensaeklopidea)
Mananeo a thelebišene
Pego ya tša boso ya thelebišene
Difilimi le di-video (ge di le gona)
Mo dikarolong tše di latelago, maemo a kelo a tetelo ye nngwe le ye nngwe a tla fiwa kreiti ye nngwe le ye nngwe. Mo mathomong a kreiti ye nngwe le ye nngwe, re tla fa mehlala ya dingwalwa tša go ka dirišwa go logaganya polelo ye e rutwago. Mehlala yeo ga se yona fela, ka go realo go ka oketšwa le ka ya gago ka go kgetha ye e nepagetšego dingwalweng tše di filwego.
Ela hloko: Barutiši ba swanetše go lemoga gore ga se baithuti ka moka bao ba ka bago ba tsene Kreiti ya R.Dikgopolo tša go swana le mabokgoni le mekgwa di swanetše go rutwa ka go logaganywa le Kreiti ya 1.
Maemo a Kelo Tetelo ya go ithuta ya 1
GO THEELETŠARe lemoga se ge moithuti a:
Moithuti o tla kgona go theeletša ka nepo ya go hwetša tshedimošo le boipshino, Kwešiša dikanegelo tšeo baithuti ba di balelwago gomme a iphetolela ka tshwanelo le ka goba ba di botšwago:
tsinkelo mo bophelong ka kakaretšo araba dipotšišo ntšu ka ntšu;
akanyetša seo se yago latela ka morago;
fetola ka boyena;
boledišana ka ga merero ya go amana le ya boitshwaro le leago fao ditaba di sa swarego batho ka go lekana (go lahlela mantšu a polelo tše dingwe ge motho a bolela, ge e ba go a nyakega);
boeletša kanegelo ka tatelano ya maleba ka mabaka; le go akaretša kanegelo ka thekgo ya morutiši.
Kwešiša ditaelo tša bomolomo, ditaetšo le ditlhalošo:
fetola ditaelo ka ditho tša mmele (mohlala, go dira selo se se rilego); le go theeletša ditaelo tše bonolo tša molomo go swana le go hwetša lefelo le le itšego mo mmepeng goba mo polaneng.
Maemo a Kelo Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a: Re lemoga se ge moithuti a:
Kwešiša dikanegelo tšeo baithuti ba di balelwago Kwešiša dikanegelo tšeo baithuti ba di balelwago goba ba di botšwago: goba ba di botšwago:
araba dipotšišo ntšu ka ntšu;
araba dipotšišo ntšu ka ntšu;
lemoga tshedimošo ya maleba mohlala, ka go lemoga tshedimošo ya maleba mohlala, ka go phara ditlankana godimo ga seswantšho; tlatša dikarabo godimo ga seswantšho;
fetola ka boyena;
fetola ka boyena;
boledišana ka ga merero ya go amana le tswalanya kanegelo le tša bophelo bja gagwe;
boitshwaro le leago gammogo le ditaba tše boledišana ka ga merero ya go amana le bohlokwa tša go swana le 'Na thutasetho ya boitshwaro le leago gammogo le ditaba tše kanegelo ye e na le bonnete ka dinako ka bohlokwa tša go swana le 'Na moka?' A bolele ka go tswaka polelo ge go moanegwathwadi ke motho wa mohuta mang?
kgonega; Na maitshwaro a gagwe ke a mabjang? Na hlagiša thumo yeo e sa swanego le yeo e semelo sa gagwe se tšweletšwa ka mokgwa wa tšwelelago mo kanegelong a ka no tswakanya go kgotsofatša goba go na le kgethollo go ya polelo ge go nyakega); ka ditumelo (go no fa mohlala)? (polelo e ka boeletša kanegelo; le go tswakwa ge go nyakega;
akaretša kanegelo ka thekgo.
hlagiša thumo ye e sa swanego le yeo e tšwelelago mo kanegelong a ka no tswakanya polelo ge go nyakega;
boeletša kanegelo ka go e anega gape; le go akaretša kanegelo.
Kwešiša ditaelo tša bomolomo, ditaetšo le Kwešiša ditaelo le ditaetšo tša bomolomo:
ditlhalošo:
kwešiša tatelano ya ditaelo tše di raraganego kwešiša tatelano ya ditaelo ka go araba ditaelo ka go araba ditaelo ka ditho tša mmele ka ditho tša mmele mohlala, go latela ditaelo mohlala, ka go latela ditaelo tša go beakanya tša mošomo wo a o filwego ka teko ya mošomo wa saense wo a o filwego;
phaphošingborutelo; le go kwešiša ditaetšo tša molomo ka go di ngwala kwešiša ditaetšo tša molomo ka go latela tsela le go di latela mo mmepeng goba mo pola le go hwetša lefelo mo mmepeng goba mo neng; le go polaneng araba dipotšišo.
Tetelo ya go ithuta ya 1
Maemo a Kelo e tšwela pele
Re lemoga se ge moithuti a:
GO THEELETŠAKwešiša ditaelo tša molomo:
Moithuti o tla kgona go theeletša ka nepo hlaola batho, dilo goba mafelo; le go ya go hwetša tshedimošo le boipshino, phara seswantšho ka ditlankana. gomme a iphetolela ka tshwanelo le ka tsinkelo mo bophelong ka kakaretšo
Kwešiša tatelano ya ditiragalo:
Araba dipotšišo ka ga seo se diragetšego pele, la bobedi, bjalobjalo.
Hlompha baithuti ba bangwe:
neela sebaka sa go bolela.
go ba theeletša kgothaletša maitekelo a bona a go bolela polelotlaleletšo.
Maemo a Kelo Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a: Re lemoga se ge moithuti a:
Kwešiša ditaelo tša molomo: Kwešiša ditaelo tša molomo:
hlaola batho, dilo goba mafelo;
hlaola batho, dilo goba mafelo;
phara seswantšho ka ditlankana; le go phara tshwantšho ka ditlankana;
Lemoga goba go swaya tshedimošo ya maleba lemoga goba go swaya tshedimošo ya maleba mohlala, godimo ga tšhate. mohlala, godimo ga tšhate; le go araba dipotšišo.
Kwešiša tatelano ya ditiragalo: Kwešiša tatelano ya ditiragalo:
araba dipotšišo ka ga seo se diragetšego pele, araba dipotšišo ka ga seo se diragetšego pele, la bobedi, bjalobjalo; le go la bobedi, bjalobjalo; le go gopola ditiragalo tšona tšeo ka moka ka ntle le gopola ditiragalo tšona tšeo ka moka ka ntle le thušo. thušo.
Hlompha baithuti ba bangwe ka go ba: Hlompha baithuti ba bangwe ka go ba:
neela sebaka sa go bolela;
neela sebaka sa go bolela;
theeletša le go ba kgothaletša maitekelo a bona theeletša le go ba kgothaletša maitekelo a bona a go bolela polelotlaleletšo; le go a go bolela polelotlaleletšo; le go kgothaletša maloko a dihlopha tše dingwe go kgothaletša maloko a dihlopha tše dingwe go thušana le tše dingwe. thušana le tše dingwe.
Maemo a Kelo Tetelo ya go ithuta ya 2
GO BOLELARe lemoga se ge moithuti a:
Moithuti o tla kgona go kgokagana ka bokgoni le ka boitshepo ge a bolela mo Boledišana ka polelo ye e sego ya ka gae ka go: bophelong ka kakaretšo botšiša dipotšišo tše bonolo (mohlala, go botšišetša go tseba);
neela dikarabo tše kopana; le go kgatha tema mo dipoledišanong tše di tlwaelegilego.
Itshwara (setho) gabotse go ya ka fao go letetšwego ka gona ka go:
tšweletša/diragatša ditiro tše di rilego (mohlala, go fa ditaetšo);
setšo (mohlala, mokgwa wa go laetša botho ka polelotlaleletšo); le go hlakahlakanya dipolelo ge go le maswanedi (mohlala, go dumediša motho yo o sa mo tsebego yo sa bolelego polelo ya geno).
Diriša polelo ya tlaleletšo ka go tšweletša molaetša ka go:
gopodišiša le go hlaloša tatelano ya ditiragalo ka go diriša makopanyi (mantšu a go kopanya ditiragalo) (mohlala, pele ga fao, morago ga fao, gwa latela);
neela ditaelo tše bonolo; le go hlaloša batho, dilo le ditshepetšo tše bonolo.
Maemo a Kelo Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a: Re lemoga se ge moithuti a:
Boledišana ka polelo ye e sego ya ka gae ka go: Boledišana ka polelo ye e sego ya ka gae ka go:
botšiša le go araba dipotšišo;
botšiša le go araba dipotšišo;
kgatha tema mo dipoledišanong tše di tšwela pele mo dipoledišanong tše di tlwaelegilego; tlwaelegilego;
hlagiša maikutlo a gagwe le go a fahlela; le go hlagiša maikutlo a gagwe le go a fahlela; le go hlagiša maikutlo.
hlagiša maikutlo.
Itshwara (setho) gabotse go ya ka fao go Itshwara (setho) gabotse go ya ka fao go letetšwego ka gona ka go: letetšwego ka gona ka go:
tšweletša/diragatša maemo a a tlwaelegilego ka tšweletša/diragatša maemo a tlwaelegilego ka go diriša polelo le dika tša maleba; go diriša polelo le dika tša maleba;
bontšha go lemoga diphapano tša go ama leago bontšha go lemoga mehola yeo e swanago le setšo mohlala, kwešiša diphapano gomme a e tšweletša ka tsela tše di fapanego magareng ga go hlagiša botho ka polelo ya ka mo dipolelong tša go fapana mohlala, 'ke gae le ka polelotlaleletšo; le go kgopela' le 'please' ke mekgwa ye mebedi ya hlakahlakanya dipolelo ge go le maswanedi go hlagiša botho ka dipolelo tše pedi tše di mohlala, go hlakanya dipolelo ge o bolela le fapanego; le go yo a sa bolelego polelo ya geno, mo hlakahlakanya dipolelo ge go le maswanedi sehlopheng seo). (mohlala, go laetša tlhompho polelong ya motho yo mongwe.
Diriša polelo ya tlaleletšo ka go tšweletša Diriša polelo ya tlaleletšo ka go tšweletša molaetša ka go: molaetša ka go:
diriša le go hlaloša tatelano ya ditiragalo ka go diriša le go hlaloša tatelano ya ditiragalo ka go diriša makopanyi le matlema; diriša makopanyi le matlema;
neela tatelano ya ditaelo;
neela tatelano ya ditaelo;
hlaloša tshepetšo;
hlaloša tshepetšo;
hlaloša mohola wa se sengwe mohlala, hlaloša mohola wa se sengwe mohlala, sediriwa se se tlwaelegilego le mohola wa sedirišwa se se tlwaelegilego le mohola wa sona; le go sona;
bolela ka hlogo ye e tlwaelegilego gomme a bolela ka hlogo ye e tlwaelegilego gomme a itokišeditše yona mohlala, Radipapadi yo ke itokišeditše yona mohlala, Pabalelo ya mo ratago. meetse; le go dira dinyakišišo ka phapošingborutelo mohlala, ka go botšiša dipotšišo.
Tetelo ya go ithuta ya 2
Maemo a Kelo(e tšwela pele)
Re lemoga se ge moithuti a:
GO BOLELADiriša polelo ya tlaleletšo ka tshwanelo ka go:
Moithuti o tla kgona go kgokagana ka anega kanegelo ye bonolo;bokgoni le ka boitshepo ge a bolela mo hlama le go diragatša papadi ye bonolo;
bophelong ka kakaretšo tšweletša sereto goba koša ya go tsebega; le go bapala thaloko ya go ama polelo.
Laetša ka fao temogo ya polelo e hlamago tsebo le go bea batho maemong a:
thulano le theoleina leo e sego la maleba (mohlala, maina a mabe, maina a semorafe a go kodutla, maina a go kgetholla batšwantle, bjalo ka makwerekwere).
Maemo a Kelo Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a: Re lemoga se ge moithuti a:
Diriša polelo ya tlaleletšo ka tshwanelo ka go: Diriša polelo ya tlaleletšo ka tshwanelo ka go:
anega kanegelo;
anega kanegelo;
diragatša direto, dikoša le dithaloko tše bonolo;
diragatša direto, dikoša le dithaloko tše bonolo;
bapala thaloko ya go ama polelo; le go bapala thaloko ya go ama polelo; le go akanya le go hlaloša dikgonagalo mohlala, akanya le go hlaloša tšeo di ka kgonagalago.
Seo o ka se dirago ka R100.
Laetša ka fao temogo ya polelo e hlamago tsebo Laetša ka fao temogo ya polelo e hlamago tsebo le go bea batho maemong a: le go bea batho maemong a:
kwešiša gore mokgwa wo o bolelago le motho thoma go lebelela ka tsinkelo mekgwa ya go yo mongwe; thea batho maina mohlala, ka fao makgoba le botšago ka kamano ya gagwe le motho yoo bašomedi ba bego ba thewa maina ke mohlala, moithuti a bitša morutiši 'Morena', a bengmešomo, basadi ba tšea difane tša bagatša bitša yo mongwe 'mogolle'; le go ba bona, dingwetši di rewa maina ka bofsa ke go bitša motho ka go mo kodutla mohlala, go ba bogadi, go bitša batho gore ke bitša motho yo mogolo gore ke 'girl/boy' goba makwerekwere, bjalobjalo.
ka tsela ya go laetša tlhompho ka go mmitša
Malome/Rakgadi'.
Maemo a Kelo Tetelo ya go ithuta ya 3
GO BALA LE GO BOGELARe lemoga se ge moithuti a:
Moithuti o tla kgona go bala ka nepo ya go ikhweletša tshedimošo le boipshino Kwešiša dikarolwana tša dikanegelo gabonolo: gomme a kgona go iphetolela ka leina la puku mohlala, go kgetha leina la puku le tshwanelo le ka go tsinkela dikokwane tše lekaone go tšwa go a mangwe gomme a fahlele bohlokwa tša bophelo tša go lebana le mabaka a kgetho ya gagwe;
dingwalwa tša bokgabo, setšo le maikutlo baanegwa, (mohlala, go nagana ka maina a maleba ao a ka theago baanegwa ba go se thewe maina gomme a neele mabaka go fahlela maemo a gagwe);
lemoga ka fao baanegwa le thulaganyo di tšweleditšwego go hlagiša tebelelo ye e itšego (mohlala, Na banenyana le bašemane ba kgatha tema efe mo kanegelong? Na go na le kgethollo go dikarolo tša banenyana le tša bašemane? Goba na di a swana?); le go lemoga tema yeo e kgathwago ke diswantšho mo go tšweletšeng tlhalošo (mohlala, Na seswantšho se se tšweletša bjang dimelo tša banenyana le bašemane?).
Kwešiša ka tsela e bonolo diphapantšho tša theto:
modumokwano/morumo-kwano;
mantšu ao a thomago ka medumo ya go swana (mohlala, 'noka', 'noga', 'nona');
maekiši (mohlala, 'tswikitswiki'); le go phapano ya ka fao dipolelo di tšweletšago maekiši ka gona.
Maemo a Kelo Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a: Re lemoga se ge moithuti a:
Kwešiša dikarolwana tša dikanegelo gabonolo: Kwešiša dikarolwana tša dikanegelo gabonolo:
leina la puku, tikologo le baanegwa mohlala, a kwešiša leina la puku, tikologo le thulaganyo swantšha le go bapetša mahlaodi le baanegwa mohlala, a hlaloše gore ke ka lebaka la eng ba kanegelo; seo se diregile;
thuto goba molaetša wa kanegelo moo go kwešiše baanegwa mohlala, hlaloša maikutlo kgonegago; le mediro ya bona le gore ke ka lebaka la eng lemoga ka fao baanegwa le thulaganyo di ba dirile seo;
tšweleditšwego go hlagiša tebelelo ye e itšego laetše le go ahlaahla tša boitshwaro le tša mohlala, Na batho ba bagolo le ba bannyane leago mo go kanegelokopana mohlala, Na ba tšweletšwa ka mokgwa wa kgethollo goba kanegelo e na le bonnete goba e a kgetholla?;
wa maleba wo o laetšago diphapano tša bona;
lemoga ka fao baanegwa le thulaganyo di le go tšweleditšwego go hlagiša tebelelo ye e itšego lemoga tema yeo e kgathwago ke diswantšho mohlala, Na batho ba merafe goba ditumelo tša go bogelwa (diswantšho/dinepe) mo go tša go fapana ba tšweletšwa ka mokgwa wa tšweletšeng tlhalošo mohlala, Na seswantšho kgethollo goba wa maleba wo o laetšago se se tšweletša bjang dimelo tša batho ba diphapano tša bona?;
lemoga tema yeo e kgathwago ke diswantšho tša go bogelwa mo maemong a tlhalošo mohlala, Na batho ba setšo/merafe ya go fapana ba tšweletšwa bjang mo kanegelong?;
le go hlagiša mekgwa ye e šielanago ya go tšweletša baanegwa le ditiro tša bona.
Kwešiša ka tsela e bonolo diphapantšho tša theto: Kwešiša ka tsela e bonolo diphapantšho tša theto:
modumokwano/morumo-kwano;
modumokwano/morumo/kwano;
mantšu ao a thomago ka medumo ya go swana mantšu ao a thomago ka medumo ya go swana le maekiši; le maekiši;
phapano ya ka fao dipolelo di tšweletšago phapano ya ka fao dipolelo di tšweletšago maekiši ka gona; le go maekiši ka gona;
dipapišo ( mohlala, O ja bjalo ka kolobe).
dipapišo;
bolela ka selo (mohlala, letšatši) nke ke motho mohlala, Letšatši le a binabina; le go diriša mareo go hlaloša dikarolwana tše mohlala, poeletšomodumo, maekiši.
GO BALA LE GO BOGELA
Moithuti o tla kgona go bala ka nepo ya go ikhweletša tshedimošo le boipshino gomme a kgona go iphetolela ka tshwanelo le ka go tsinkela dikokwane tše bohlokwa tša bophelo tša go lebana le dingwalwa tša bokgabo, setšo le maikutlo
Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a:
Balela go hwetša tshedimošo:
bala mebepe ye bonolo le dipolane (mohlala, go latelela tsela);
bala le go latela temana ye e amago tshepetšo ya dilo (mohlala, go bala motswako);
bala le go latela tšhupadipaka;
bala seswantšho, dikrafo le ditšhate (mohlala, tatelano ya moloko/lešika);
akaretša temana ka thušo (mohlala, tlatša dikgoba ka mantšu a maleba); le go bala dikgakollathuto tša diarea tše dingwe tša go ithuta.
Baithuti bao ba tlogo ithuta diarea tše dingwe tša go ithuta ka polelotlaleletšo bona ba swanetše go ba le tlotlontšu ya mantšu a 2500.
Re lemoga se ge moithuti a:Re lemoga se ge moithuti a:
Balela go hwetša tshedimošo: Balela go hwetša tshedimošo:
bala mebepe ye bonolo le dipolane (mohlala, latela ditaelo mabapi le metswako, mebepe le go nyaka lefelo); dipolane;
bala le go latela temana ye e amago tshepetšo bala ditšhupadipaka le mananeo a thelebišene ya dilo (mohlala, ditaelo tša teko ya saense); ka maano a go hwetša tshedimošo;
bala seswantšho, dikrafo le ditšhate (mohlala, akaretša temana gomme a be a laetšeseswantšho sa tatelano ya dintlha); lefokogolo le ntlhakgolo; le go bala ditšhupadipaka le mananeo a thelebišene bala dikgakollathuto tša diarea tše dingwe tša ka maano a go hwetša tshedimošo; go ithuta.
akaretša temana ka thušo (mohlala, beakanyamafoko go ya ka tatelano ya ona); le go bala dikgakollathuto tša diarea tše dingwe tšago ithuta.
Bala le go fetola dingwalwa tša leago mohlala, Bala le go fetola dingwalwa tša leago mohlala, ditaletšo. lengwalo:
hlaola dika/dikarolwana tša mongwalelo tšeo di nyalelanago le batheeletši (mohlala, lengwalo la segwera le la semmušo).
Bala dingwalwa tša pegoditaba: Bala dingwalwa tša pegoditaba:
kwešiša kalo le moakanyetšo wa kgatišobaka hlaola ka fao dipapatšo di hlohleletšago babadi (mohlala, kgatišobaka ya sekolo goba ya bana mohlala ka go diriša; ba bannyane). Mahlaodi (mohlala, hubedu, telele, golo)
Diphapantšho tša theto tša go swana le poeletšomedumo (mohlala, Ba bona tša bopudi bokgakala...)
Tshegišo, le go
Saense goba batho ba ba tsebegago go rekiša le go tšwetša pele setšweletšwa.
kwešiša kalo le moakanyetšo wa kgatišobaka gomme a e bapetše le ya kuranta.
Ga go sa na maemo a kelo a tetelo ye ya go ithuta mo kreiting ye
GO BALA LE GO BOGELA
Moithuti o tla kgona go bala ka nepo ya go ikhweletša tshedimošo le boipshino gomme a kgona go iphetolela ka tshwanelo le ka go tsinkela dikokwane tše bohlokwa tša bophelo tša go lebana le dingwalwa tša bokgabo, setšo le maikutlo
Maemo a Kelo Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a: Re lemoga se ge moithuti a:
Balela tsebo le boipshino: Balela tsebo le boipshino:
bala dipuku tša nnete le tša boikgopolelo mo bala dipuku tše ntši tša nnete le tša maemong a mmakgonthe a polelo; boikgopolelo mo maemong a mmakgonthe a ngwala pego ya tshekatsheko ya puku yeo a e polelo;
badilego;
bala mehuta ye mengwe ye mefsa ya bala tshekatsheko ya pukwana ye bonolo; le go dingwalwa mohlala, pukutšatši ya motho ka rarolla nyepollantšu. boyena;
ngwala pego ya tshekatsheko ya puku yeo a e badilego;
bala tshekatsheko ya pukwana ye bonolo; le go rarolla nyepollantšu.
Diriša dipuku tša methopo gore tlotlontšu e gole: Diriša dipuku tša methopo gore tlotlontšu e gole:
diriša pukuntšu;
diriša letlakala la diteng/tšhupaboteng go laetše go ba le tlotlontšu ya go kgona go bala hwetša tshedimošo;
mantšu a magareng ga 2000 le 3500 ao a diriša pukuntšu;
tlwaelegilego; le go laetša go ba le tlotlontšu ya go kgona go bala baithuti bao ba tlogo ithuta diarea tše dingwe mantšu a magareng ga 3000 le 5000 ao a tša go ithuta ka polelotlaleletšo bona ba tlwaelegilego; le go swanetše go ba le tlotlontšu ya mantšu a 3500.
baithuti bao ba tlogo ithuta diarea tše dingwe tša go ithuta ka polelotlaleletšo bona ba swanetše go ba le tlotlontšu ya mantšu a 5000.
Maemo a Kelo Tetelo ya go ithuta ya 4
GO NGWALARe lemoga se ge moithuti a:
Moithuti o tla kgona go ngwala mehuta yee fapafapanego ya dingwalo tša nnete le Ngwalela go neela tshedimošo:
tša boikgopolelo, a lebeletše mafapha ao a thala le go phara ditlankana mebepeng ye bonolo, fapafapanego le go diswantšho, dikrafo le ditšhate;
ngwala mananeo ao a nago le dihlogo;
ngwala ditaelo tše bonolo;
ngwala tatelano ya ditiragalo;
hlagiša maikutlo ka go ngwala (mohlala, a bolele ge e ba puku e be e kgahliša goba aowa); le go ngwale tshekatsheko ya puku ka morago ga go a ngwala 'freimi/motheo' goba 'sebopego'.
Ngwalela merero ya leago:
go ngwala molaetša wo bonolo.
Re lemoga se ge moithuti a:
Ngwalela go neela tshedimošo:
thala le go phara ditlankana mebepeng ye bonolo, le go diswantšho, dikrafo le ditšhate;
ngwala ditaelo tše bonolo;
ngwala tatelano ya ditiragalo;
ngwala motswako;
ngwala tlhalošo ye kopana ka motho, selo, goba tshepetšo ye bonolo;
hlagiša maikutlo ka go ngwala gomme a be a neele lebaka la go dira mošomo woo (mohlala, 'Ke ka lebaka la eng diteng tša puku di ngena goba di kgahliša?'); le go ngwala tshekatsheko ya puku.
Ngwalela merero ya leago:
go ngwala molaetša wo mokopana bjalo ka wa poskarata.
Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a:
Ngwala gore a tšweletše tshedimošo:
thala le go phara ditlankana mebepeng ye bonolo, le go diswantšho, dikrafo le ditšhate;
ngwala tlhalošo ka ga motho, selo gobatshepetšo ye bonolo;
diriša 'freimi/motheo' goba 'sebopego' go ngwala pego ye bonolo (mohlala, ya teko ya saense);
hlagiša maikutlo ka go ngwala gomme a be a neele lebaka la go dira mošomo woo (mohlala, 'Ke ka lebaka la eng sereto se se phala se sengwe?); le go ngwala tshekatsheko ya puku.
Ngwalela merero ya leago:
diriša sebopego go ngwala lengwalo la segwera;
hlaola phapano magareng ga lengwalo la segwera le la semmušo mohlala, 'kgetho ya mantšu';
hlaola phapano magareng ga go bolela le go ngwala; le go ngwala seo se amago yena fela (mohlala, 'pukutšatši').
Tetelo ya go ithuta ya 4
Maemo a Kelo(e tšwela pele)
Re lemoga se ge moithuti a:
GO NGWALA Ngwalela bohlami ka go:Moithuti o tla kgona go ngwala mehuta ye diriša dithekniki tšeo di dirišiwago ge go hlangwa e fapafapanego ya dingwalo tša nnete le sengwalwa:
tša boikgopolelo, a lebeletše mafapha ao a Mantšu ao a ekišago medumo ya ona, mohlala, fapafapanego gwašagwaša,
Mantšu ao a thomago ka modumo wa go swana, (mohlala, noka, noga),
Boeletša sona sebopego seo go tšweletša mošito wa sereto, mohlala, 'Phefo e a foka, Matlakala a a fofa, le Mabjang a a opela.
Lehlabula le a bitša'.
ngwala papadi ye kopana goba poledišano ka thušo ye e rulagantšwego; le go ngwala kanegelo ye bonolo ka thušo ye e rulagantšwego.
Dira moakanyetšo wa sengwalwa sa pegoditaba dira moakanyetšo wa postara goba tsebišo.
Re lemoga se ge moithuti a:
Ngwalela bohlami ka go:
ngwala papadi ye kopana goba poledišano:
ngwala kanegelo ye bonolo; le go diriša dithekniki tšeo di dirišwago ge go hlangwa sengwalwa:
Mantšu ao a ekišago medumo ya ona, (mohlala, gwašagwaša);
Mantšu ao a thomago ka modumo wa go swana, (mohlala, noka, noga);
Dira gore selo (bjang) se kwale nke ke motho (bjang bo a opela);
Poeletšo ya sebopego se se swanago go tšweletša mošito le patrone ya theto;
Akanyetša dingwalwa tša pegoditaba:
thala postara le/goba tsebišo.
Tšea go ngwala bjalo ka tshepetšo:
ngwala mošomokakanywa;
bala ka tsinkelo;
hwetša dipoelo go tšwa go baithuti ba bangwe le morutiši; le go ngwala gabotse ka morago ga dipoelo tša baithuti le go morutiši.
Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a:
Ngwalela bohlami ka go:
laetša tšwelopele ya bokgoni bja go ngwala kanegelo, papadi le poledišano (mohlala, ka go kgetha hlogo ya maleba, go diriša poledišano ka mo gare ga poledišano, diriša dikapolelo).
Akanyetša dingwalwa tša pegoditaba:
thala postara, papatšo, dipotšišonyakišišo; le go ngwala pego ye bonolo ya ditaba.
Kwešišo ya tshepetšo ya go ngwala/Diriša tsebo ya sebopego le tšhomišo ya polelo tšeo di golago:
ngwala mošomokakanywa, bala ka tsinkelo, hwetša dipoelo go tšwa go baithuti ba bangwe le go morutiši.
Tetelo ya go ithuta ya 4 (e tšwela pele)
GO NGWALA
Moithuti o tla kgona go ngwala mehuta ye e fapafapanego ya dingwalo tša nnete le tša boikgopolelo, a lebeletše mafapha ao a fapafapanego
Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a:
Diriša tsebo ye e golago ya sebopego le tšhomišo ya polelo:
ngwala temana ka theko ya sebopego/freimi;
peleta mantšu a a tlwaelegilego ka tshwanelo; le go thoma go diriša maswaodikga a mmalwa.
Re lemoga se ge moithuti a:
Diriša tsebo ye e golago ya sebopego le tšhomišo ya polelo:
thoma go kwešiša phapano ya mokgwa wa go ngwala (mohlala, polelo ya go bolelwa goba mongwalelo wa go se be wa mehleng);
peleta mantšu a a tlwaelegilego ka tshwanelo; le go thoma go diriša maswaodikga a mmalwa.
Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a:
Kwešiša phapano magareng:
go boeletša (ka go fetola diteng le sebopego);
rulaganya (lokiša diphošo);
lokiša diphošo ka go diriša;
tsebo ya sebopego (mohlala, thutapolelo, mopeleto, maswaodikga, phapano ye e lego gona ya thutapolelo magareng ga polelo ya ka gae le polelotlaleletšo); le go didiriša (mohlala, pukuntšu).
Maemo a Kelo Tetelo ya go ithuta ya 5
GO NAGANA LE GO GOPODIŠIŠA Re lemoga se ge moithuti a: Moithuti o tla kgona go diriša polelo go nagana le go gopodišiša, ka go realo a Diriša polelo mererong yohle ya kharikhulamo ka go: hwetša tsebo yeo a tlogo e beakanya hlaloša dikgopolo tše di rilego tšeo di dirišitšwego gomme a e diriša go ithuta mo go diarea tša go ithuta tše dingwe mohlala, phepo ge go hlokometšwe mabokgoni a bophelo;
tseba le go kgona go diriša tlotlontšu ye e rilego ya diarea tše dingwe tša go ithuta; le go kwešiša le go tšweletša dingwalwa tša go dirišwa mo go diarea tše dingwe tša go ithuta (mohlala, tatelano ya nako).
Diriša polelo go nagana:
araba le go thoma go botšiša dipotšišo tša maemo a godimo (mohlala, Ke ka lebaka la eng ...?, O nagana eng ka...?);
tatelano ya dilo go ya ka dikelo (mohlala, selo sa kgale, se sefsa);
hlopha dilo (mohlala, mehuta ye e rilego ya difatanaga) go ya ka kelo (mohlala, ya bokgoni le nepišo);
kgetha dikwano le diphapano magareng ga dilo (mohlala, kgomo le tonki);
kgetholla dikarolwana go tšwa karolong ye kgolo (mohlala, sefatanaga: entšene, maotwana, dithaere, leotwana la go otlela);
šupa dikarolwana tša karolo (mohlala, sefatanaga: maotwana, entšene);
hlaloša lebaka le pheletšo;
hlaloša kgopolo le go fa mabaka a yona;
Maemo a Kelo Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a: Re lemoga se ge moithuti a:
Diriša polelo merong yohle ya kharikhulamo: Diriša polelo mererong yohle ya kharikhulamo:
hlaloša dikgopolo tše di itšego go tšwa go hlaloša dikgopolo tše di itšego go tšwa go diarea tše dingwe tša go ithuta mohlala, diarea tše dingwe tša go ithuta mohlala, komelelo mo go disaense tša leago; kgwebopotlana;
tseba le go kgona go diriša tlotlontšu ya go tsopola tshedimošo go tšwa ditlabelongthuto tšwa go diarea tše dingwe tša go ithuta tša go dirišwa go diarea tša go ithuta;
mohlala, saense; le go tseba le go kgona go diriša tlotlontšu ya go kwešiša le go tšweletša dingwalwa tša go tšwa go diarea tše dingwe tša go ithuta dirišwa diarea tše dingwe tša go ithuta (mohlala, saense); le go mohlala, tlhalošo ye bonolo ya tshepetšo go kwešiša le go tšweletša dingwalwa tša go tšwa go area ya Theknolotši le ya Mabokgoni a dirišwa go diarea tše dingwe tša go ithuta
Bophelo). mohlala (go bala ditaelo tša go dira teko ye bonolo ya saense, thekgo mabaka ao ka go ngwala dipoelo.
Bala le go latela ditaelo tšeo di lego mabapi le Diriša polelo go nagana:
teko ye bonolo ya saense.
araba le go botšiša dipotšišo tše bothata mohlala, O ka gopola ka tlhalošo ye nngwe gape?;
tatelano ya dilo go ya ka dikelo/boleng;
sekaseka diponagalo tša dilo ka maikemišetšo a go di hlopha;
kgetha dikwano le diphapano magareng ga dilo;
hlaola dikarolwana tše bohlokwa go karolokgolo;
hlaloša lebaka le pheletšo;
hlaloša go ba le mehola le go hloka mehola gomme a ngwale ka ga taba yeo;
lekanyetša, go hlaola le go fa kahlolo gomme morago a fe mabaka a gago le mehlala ye e nepagetšego; le go ngwala ditlhalošo ka go fa mehlala.
Maemo a Kelo e tšwela pele
Re lemoga se ge moithuti a:
GO NAGANA LE GO GOPODIŠIŠA
ka thekgo, hlaloša mehola le go hloka mehola
Moithuti o tla kgona go diriša polelo go (mohlala, go eta ka sefofane); le go nagana le go gopodišiša, ka go realo a ka thekgo, ngwala ditlhalošo tše kopana gomme a hwetša tsebo yeo a tlogo e beakanya fe mehlala ye e nepagetšego (mohlala, kwantšha gomme a e diriša go ithuta kgopolo le tlhalošo ya yona, a be a fe mohlala).
Kgobokeša a be a ngwale tshedimošo ka ditsela tše di fapafapanego:
ka thekgo hlaloša tshepetšo ya ditaba ya molomo, a e hlaloše ka go ngwala; le go akanyetša, a be a thale ka go swantšha ka mebepe, dipolane, ditšhate, dikrafo.
Re lemoga se ge moithuti a:Re lemoga se ge moithuti a:
Diriša dipotšišo go ithuta: Kgoboketša le go ngwala tshedimošo ka ditsela araba le go botšiša dipotšišo tše bothata tša go fapafapana: (mohlala, O ka gopola ka tlhalošo ye nngwe etšwa lesolo la dinyakišišo (mohlala, go gape?); nyakišiša ka ga moela wa difatanaga); le go beakanya dipotšišo go tšwa sengwalweng sa go akanyetša le go thala diswantšho ka go bontšha ngwalwa; dikarolwala tša tšona ka maina mo mebepeng, tatelano ya dilo mohlala, dikgato tša dipolaneng, ditšhateng, dikrafong.tshepetšo;
hlopha dilo go ya ka dinyakwa (mohlala,diphoofolo tša go amuša le tša go se amuše);
kgetha dikwano le diphapano magareng ga dilo;
hlaola dikarolwana tše bohlokwa go karolokgolo;
kgethologanya dikarolwana go tšwa go karolo;
hlaloša lebaka le pheletšo;
hlaloša dikgopolo ka go tiiša ka mabaka;
ka thekgo, ngwala ka ga mehola le go hlokamehola (mohlala, go tlatša meetse kamoeteng); le go ngwala ditlhalošo ka go fa mehlala.
Maemo a Kelo Tetelo ya go ithuta ya 5
e tšwela pele Re lemoga se ge moithuti a:
GO NAGANA LE GO GOPODIŠIŠAŠA
uthiša tshedimošo go tloga go ye go ya go ye nngwe
Moithuti o tla kgona go diriša polelo go (mohlala, tšhate sengwalweng)
nagana le go gopodišiša, ka go realo a theeletša polelo ye kopana gomme a ngwalehwetša tsebo yeo a tlogo e beakanya tshedimošo mo tšhateng a be a tšweletše maina a gomme a e diriša go ithuta dikarolwana tša yona mo seswantšhong;
diriša tshedimošo go tšwa sengwalweng sa go ngwalwa go hlama krafo goba tšhate goba go fa maina a dikarolwana tša yona mo seswantšhong; le go diriša tshedimošo go tšwa tšhateng, krafong goba seswantšhong go ngwala sengwalwana.
Re lemoga se ge moithuti a:Re lemoga se ge moithuti a:
Kgoboketša le go ngwala tshedimošo ka ditsela Šuthiša tshedimošo go tloga go mokgwa o tee go tša go fapafapana:iša go o mongwe:
hlaloša tshepetšo ye bonolo ya molomo le ya theeletša polelo gomme a ngwale tshedimošo go ngwalwa; le go mo tšhateng;
akanyetša le go thala diswantšho ka go bontšha diriša tshedimošo go tšwa sengwalweng sa go dikarolwala tša tšona ka maina mo mebepeng, bogelwa goba sa go ngwalelwa go hlama krafo dipolaneng, ditšhateng, dikrafong. goba tšhate;
diriša tshedimošo go tšwa tšhateng, krafong go ngwala sengwalwa; le go akaretša sengwalwa se sekopana ka mmepe (wa go hlohla kgopolo).
uthiša tshedimošo go tloga go mokgwa o tee go iša go o mongwe:
theeletša polelo gomme a ngwale tshedimošomo tšhateng goba go phara ditlankana modiswantšhong;
diriša tshedimošo go tšwa sengwalweng sa gobogelwa goba sa go ngwalelwa go hlama krafogoba tšhate;
diriša tshedimošo go tšwa tšhateng, krafong gongwala sengwalwa; le go akaretša sengwalwa se sekopana ka mmepe(wa go hlohla kgopolo).
Maemo a Kelo Tetelo ya go ithuta ya 6
SEBOPEGO LE TIRIŠO YA POLELO Re lemoga se ge moithuti a:
Moithuti o tla kgona go diriša medumo, tlotlontšu le thutapolelo ya polelo ya Kwešiša le go diriša dibopego tše di rilego tša tlaleletšo dipotšišo bjalo ka:
Ke ka lebaka la eng o sa ...?
A o gopola gore...
A o kile wa ka wa ...
Diriša mabaka ao a tšweleditšwego mo go Sehlopha sa Tlase go kgokagana ka molomo le ka go ngwala:
lebjale (mohlala, O rata ngwanabo);
letlago (mohlala, O tla bala/Ke tla go bona ka moswane); le lefetile (mohlala, Ke feditše).
Kwešiša le go diriša madiri a go hlaloša kgonagalo bjalo ka:
nka kgona go ya moketeng.
nka se kgone go ya moketeng.
nka ya moketeng.
o swanetše go ya moketeng.
ga se a swanela go ya moketeng.
go kgoga go tla go gwahlafatša.
go ja kudu go tla go bipetša.
Maemo a Kelo Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a: Re lemoga se ge moithuti a:
Diriša le go kwešiša mekgwa ya go botšiša Kwešiša le go diriša dibopego tša dipotšišo, bjalo dipotšišo: ka:
Ke ka baka la eng...?
Ke ka lebaka la eng o nagana gore...?
gopola ka eng ka ...?
Ke ka lebaka la eng o se wa ...?
Diriša mabaka ao a rutilwego ka Sehlopheng sa Diriša mabaka go kgokagana ka molomo le ka go
Tlase go bolela le go ngwala melaetša: ngwala:
diriša mabopi a sediri le tiro mohlala, Bana ba diriša mabaka;
a ngwala;
lebjale le lefetile ka tirwa;
diriša tirwa ge ba bolela le ge ba ngwala;
letlago ka lefetile mohlala, Ke be ke gopola lebaka la bjale la tirwa, bjalo ka gauta e rafša ka ga gagwe;
lebopi ka kganetšo (mohlala, Nka se, ga a);
lebaka le le fetilego la tirwa, go swana le, hlabolla tirišo ya mahlathi mohlala, 'nakong, lefelo leo le dutšwe ke nna; lebakeng, e sa le, ka gobane';
diriša sebopego sa kgonagalo ge go bolelwa le papetšo mohlala, 'go feta, go lekana le, ge go ngwalwa (mohlala, ge a ka šoma kudu, o mola');.
tla tšwelela;
diriša sebopego sa modirišo-ge -peelano go diriša manšu a go laetša fao dilo di lego ge ba boledišana ka molomo le ka go ngwala ngwala le ge ba bolela mohlala, puku e godi mohlala, Ge nka ba le tšhelete ke tla reka mo ga tafola; le go puku; le go diriša mabopi go bolela ka molomo.
diriša matlema, ditaetši (dika) le mahlaodi.
Diriša mahlaodi go lekalekanya dilo mohlala, Kwešiša sebopego mafoko a a sego bonolo:
kgolo, kgolokgolo, telele, teleletelele).
diriša dithabe(-tswalanyi) (mohlala, Gauta ye e epšago Gauteng ke seepša se bohlokwa sa go romelwa ntle; le go diriša tlogelo mohlala, Ke se bogale ka gobane se looditšwe.
Tetelo ya go ithuta ya 6
Maemo a Kelo(e tšwela pele)
Re lemoga se ge moithuti a:
SEBOPEGO LE TIRIŠO YA POLELO Kwešiša le go diriša mahlathi:
Moithuti o tla kgona go diriša medumo, mahlathi a tlwaelo (mohlala, Ga se gantši a tlotlontšu le thutapolelo ya polelo ya nketela). tlaleletšo
Kwešiša le go diriša dibopego tša maina tša botee le bontši:
maina a mehleng (mohlala, mohlare, legong);
maina a go se be le bontši (mohlala, boleta, bogole, bofofu); le maina a go ba le bontši (mohlala, kgomo, dikgomo).
Kwešiša sebopego se bonolo sa lefoko kgokaganya mafoko ka 'le'; le go sekaseka mafoko a bonolo (mohlala, Hunadi o ya sekolong ka mehla).
Re lemoga se ge moithuti a:Re lemoga se ge moithuti a:
Kwešiša sebopego le tirišo ya mafoko a bonolo: Hlabolla tlotlontšu ya gagwe:
kwešiša sebopego sa mafoko se bonolo;
lemoga mantšu ao a nyalanego mohlala, kopanya mafoko ka 'fela' le'eupša'; le go tšhaba le boifa;
sekaseka mafokonolo (mohlala, ngwana/o mantšu a go ngwalwa ka ditsela tše pedi lle/bogobe) (Oktoboro/Oktobore, phapano/phapang); le go mantšu a go gakantšha, (mohlala, gore/go re, ebile/e bile).
Oketša tlotlontšu ya gagwe: Kwešiša mantšu a go tsebega a magareng ga a sekaseka sebopego sa mantšu (mohlala, motho, 4,000 le 5,500 mo tirišong ya polelo mo batho, botho); mafelelong a Kreiti ya 6. Ge e ba baithuti ba ka dira dinyepollo tša mantšu; le go ithuta diarea tše dingwe tša go ithuta ka diriša dipukuntšu tšeo ba itlhametšego tšona. polelotlaleletšo gona ba swanetše go tseba a 5,500.
Kwešiša mantšu ao a ka bago magareng ga a 3,000 le 4,500 ge ba fetša Kreiti ya 5. Ge baithuti ba ithuta diarea tše dingwe tša go ithuta ka polelo ya tlaleletšo gona ba swanelwa ke go tseba mantšu a 4,500.
Maemo a Kelo Tetelo ya go ithuta ya 6
e tšwela pele Re lemoga se ge moithuti a:
SEBOPEGO LE TIRIŠO YA POLELO Hlabolla (oketša) tlotlontšu:Moithuti o tla kgona go diriša medumo, kgetha mantšu a go ba le ditlhalošo tša go swana tlotlontšu le thutapolelo ya polelo ya mohlala, bogobe/bušwa, motogo/motapa, tlaleletšo lehono/mamohla;
kgetha malatodi/maganetši (mohlala, gakudu/gannyane, sega/lla, bolela/homola, boleta/bothata);
nyepolla mantšu mohlala, mantšuputlana mantšu a go putlana;
diriša pukuntšu ya mareo a maitirelo; le go kwešiša mantšu a go tsebega a magareng ga a 2,000 le 3,500 ao a sepelelanago le merero ye e rilego ya bophelo mo mafelelong a Kreiti ya 4. Ge e le gore baithuti ba tla ithuta diarea tše dingwe tša go ithuta ka polelo ya tlaleletšo, ba swanetše go ikemišetša a go kaaka a 3,500.
Ga go sa na maemo a kelo a tetelo ye ya go ithuta Ga go sa na maemo a kelo a tetelo ye ya go ithuta mo kreiting ye mo kreiting ye
MATSENO
Mo Dikreiting tša 7-9 baithuti ba itokišetša thuto le tlhahlo ya ka moso le bophelo gape le lefase la batho ba bagolo la mošomo. Ka go realo ba swanetše go be ba le maemong a godimo a bokgoni bja go theeletša, go bolela, go ngwala le go nagana. Ditetelo tša go ithuta polelo le maemo a kelo di gatelela mabokgoni a bophelo le a go ithuta.
Mo sehlopheng se, baithuti ba swanetše go:
Kgona go nagana ka boikemelo ka go diriša polelo;
Kgona go ngangišana merero ye bohlokwa, go akaretšwa ditokelo tša batho le merero ya tikologo;
Ba le tsebo le tshedimošo ka ga mešomo le dibaka tša thuto ya ka moso; le go
Ba be le tsebo le tshedimošo ka ga ditokelo le maikarabelo a baagi ba setšhaba sa demokrasi sa dipolelo tše ntši,
Nepišo
Baithuti ba tla bala le go ngwala dingwalwa tše bothata tša go fapafapana ka go ikemela go feta mo dikreiting tša peleng. Dingwalwa di tla akaretša tša go nyalelana le tša diarea tše dingwe tša go ithuta (mohlala, merero ya Saense ya Leago le ya Tlhago). Ba tlo ithuta go ngwala dingwalwa tše teletšana, mohlala - go ngwala go:
tloga go mafoko le ditemana tša go hlaloša tshepedišo, go akaretšwa le dipego tša saense ka botlalo; le go tloga go dikanegelo tše kopana go akaretšwa le go ngwala kutšwana ka ga dikanegelophelo. Baithuti ba tla bala le go ngwala dingwalwa tša go akaretša tša go bogelwa, dikrafo, tša go ama dipalo (mohlala, dinepe, diswantšho le dipalopalo). Ba tla oketša bokgoni bja bona ka mokgwa wa go hlama dingwalwa.
Baithuti ba tla oketša mabokgoni a go ithuta go ya go ile
Ba tla hlabolla mabokgoni oa a nyakegago a go ithuta bophelong ge go nyakega. Ba tla ithuta ka fao:
ba ka balago ka mekgwa ye e fapafapanego ka gona;
ba ka kaonafatšago lebelo la go bala;
ba ka nyakišišago dingwalwa ka gona;
ba ka akaretšago sengwalwa ka gona;
ba ka dirišago methopo ya go swana le dipukuntšu, diensaeklopedia le inthanete; le ka fao ba tla ithuta go diriša mokgwa wa go nyakišiša wa go tsenelela wa go lebana le dingwalwa le tshedimošo. Tshwaotshwao: Mo go Dikreiti tša 7, 8 le 9, baithuti ba tla thoma go bala dingwalwa tša go hlophela kreiti ya bona.
Tetelo ya go ithuta ya 1: go theeletša
Moithuti o tla theeletša ka nepo ya go hwetša tshedimošo, gomme a kgona go iphetolela ka tshwanelo le ka tsinkelo mo bophelong ka kakaretšo:
Mo polelong ya tlaleletšo, go theeletša go bohlokwa mo go ithuteng ga polelo ye mpsha (mohlala, tlotlontšu, dika, thutapolelo, tsebo ya leago le setšo).
Tetelo ya go ithuta ya 2: go bolela
Moithuti o tla kgona go kgokagana ka bokgoni le boitshepo ge a bolela bophelong ka kakaretšo: Go ithuta polelo ya tlaleletšo ka tshwanelo go bohlokwa. Ka fao baithuti ba swanetše go fiwa sebaka, thekgo le tlhohleletšo go phethagatša mošomo woo.
Tetelo ya go ithuta ya 3: go bala le go bogela
Moithuti o tla kgona go bala ka nepo ya go ikhweletša tshedimošo le boipshino gomme a kgona go iphetolela ka tshwanelo le ka go tsinkela dikokwane tše bohlokwa tša bophelo tša go lebana le dingwalwa tša bokgabo, setšo le maikutlo:
Go bala go bohlokwa mo tlhabollong ya polelo, go akaretša go balela boipshino le go balela go ithuta ka ga merero ya tikologo. Go bala gape ke motheo wa bongwadi.
Tetelo ya go ithuta ya 4: go ngwala
Moithuti o tla kgona go ngwala dingwalwa tša mehuta ye e fapafapanego ya dingwalwa tša nnete le tša boikgopolelo, a lebeletše mafapha ao a fapafapanego:
Go ngwala go nyakile go amana le go bala gomme ke sebetša se bohlokwa sa go dirišwa go nagana le go ithuta ka bophara ka ga diarea tše dingwe tša go ithuta. Go bohlokwa kudu mo tšwetšopeleng ya go ithuta le go bopa moagi wa mmakgonthe.
Tetelo ya go ithuta ya 5: go nagana le go gopoišiša
Moithuto o tla kgona go diriša polelo go nagana le go gopodišiša go fihlelela tshepetšo le tirišo ya tshedimošo mo thutong:
Baithuti ba tla kwešiša dikgopolo tše bothata, ba be ba laola mabokgoni a maemo a godimo a go nagana, gomme godimo ga moo, ba tla ithuta go tšwetša pele mekgwanakgwana ya go hwetša tsebo mo go diarea tše dingwe tša go ithuta. Tše ka moka, go ka thwe, di lebane le moratho wo bohlokwa wa go ithuta go ya go ile.
Tetelo ya go ithuta ya 6: sebopego le tirišo ya polelong
Moithuti o tla kgona go diriša medumo, mantšu le thutapolelo go hlohleletša le go hlatholla dingwalwa:
Tsebo ya mmakgonthe ya thutapolelo le tlotlontšu e bohlokwa mo go baleng, go ngwaleng le go boleleng ka thelelo. Thutapolelo le tlotlontšu di swanetše go rutwa go ya ka tirišo ya polelo ka go kgokaganywa le go bala, go ngwala, go theeletša le go bolela.
MAEMO A KELO LE DINGWALWA
Ela Hloko
Mo dikarolong tše di latelago, maemo a kelo a tetelo ye nngwe le ye nngwe ya go ithuta a tla fiwa kreiti ye nngwe le ye nngwe. Go fiwa mehlala ya dingwalwa ya go dirišwa ge go logaganywa go ithuta polelo. Ye ga se mehlalafela, morutiši a ka tlaleletša ka ya gagwe ya go nepagala (ya dingwalwa).
Dingwalwa tše di šišintšwego
Tša go bolelwa:
Dikanegelo
Dinonwane
Dikoša
Direto
Metlae
Ditaetšo
Ditaelo
Ditlhalošo tša batho le dilo
Dikanegelo tša ditiragalo
Dipolelo ka mehuta ya tšona
Dipapatšo tša radio
Dipolelo tša radio
Tša go ngwalwa/bogelwa:
Dipuku (tša saense le tše e sego tša saense)
Dikuranta
Dikgatišobaka
Direto; ditiragatšo
Dipukutšatši
Dingwalwa tša ditaelo le metswako
Ditlhalošo tša saense
Dipego (tša saense)
Dipuku tša dithuto go tšwa go diarea tše dingwe tša go ithuta
Ditsebišo
Ditshwaotshwao tša dipuku
Ditafola
Dipostara
Mebepe
Dinepe
Dinyepollantšu
Dipuku tša methopo (mohlala, pukuntšu)
Mananeo a bana a thelebišene
Dipapatšo tša thelebišene
Difilimi le divideo
Dingwalwa tše di šišintšwego
Tša go bolelwa:
Dikanegelo
Dinonwane
Dikoša
Direto
Metlae
Ditaetšo
Ditaelo
Ditlhalošo tša batho le dilo
Dikanegelo tša ditiragalo
Dipolelo ka mehuta ya tšona
Dipapatšo tša radio
Dipolelo tša radio
Diswantšho tša radio/thelebišene
Tša go ngwalwa/bogelwa:
Dipuku (tša saense le tše e sego tša saense)
Dikuranta
Dikgatišobaka
Direto
Ditiragatšo
Dipukutšatši
Dikarata
Dingwalwa tša ditaelo le metswako
Ditlhalošo tša saense
Dipego (tša saense)
Dipuku tša dithuto go tšwa go diarea tše dingwe tša go ithuta
Ditlhalošo
Ditsebišo
Ditshwaotshwao tša dipuku
Ditafola
Dipapatšo
Ditsebišo
Dipostara
Ditshwaotshwao tša dipuku le tša thelebišene
Ditaletšo
Ditafola (mohlala, mananeo a thelebišene)
Dinyepollantšu
Dipuku tša methopo (dipukuntšu)
Tša go ngwalwa/bogelwa:
Mananeo a bana a thelebišene
Dipego tša boso
Dipapatšo tša thelebišene
Difilimi le divideo
Dingwalwa tše di šišintšwego
Tša go bolelwa:
Dikanegelo
Dinonwane
Dikoša
Direto
Metlae
Ditaetšo
Ditaelo
Ditlhalošo tša batho le dilo, mafelo le ditshepetšo
Dipego tša boso
Dipotšišonyakišišo
Dikanegelo tša ditiragalo
Dipolelo ka mehuta ya tšona
Dipapatšo tša radio
Dipolelo tša radio
Diswantšho tša radio/thelebišene
Tša go ngwalwabogelwa:
Dipuku (tša saense le tše e sego tša saense)
Dikuranta
Dikgatišobaka
Direto
Ditiragatšo
Dipukutšatši
Dikarata le mangwalo
Dingwalwa tša ditaelo le metswako
Ditlhalošo tša saense
Dipego (tša saense)
Dipuku tša dithuto go tšwa go diarea tše dingwe tša go ithuta
Ditlhalošo
Ditsebišo
Ditshwaotshwao tša dipuku
Ditafola
Dipapatšo
Ditsebišo
Dipostara
Ditshwaotshwao tša dipuku le tša thelebišene
Dipuku tša methopo (dipukuntšu)
Tša go ngwalwa/bogelwa:
Mananeo a thelebišene
Dipego tša boso
Dipapatšo
Difilimi le divideo
Maemo a Kelo Tetelo ya go ithuta ya 1
GO THEELETŠARe lemoga se ge moithuti a:
Moithuti o tla kgona go theeletša ka nepo ya go hwetša tshedimošo, gomme a kgona Kwešiša le go thabela dikanegelo, go akaretšwa tša go go iphetolela ka tshwanelo le ka tsinkelo hlamulwa ke baithuti ba bangwe, ka go: mo bophelong ka bophara fetola ka maikutlo le tsenelelo, go akaretša, go boeletša kanegelo, go araba dipotšišo; le go ela mošomo le go fa maikutlo/pegelo.
Kwešiša seo se bolelwago (mohlala, dikoša, ditiragalo tša go thewa godimo ga nnete, tša radio, tša dipapadi) ka go:
araba dipotšišo tše bothatana;
lemoga tebelelo (go tsinkela dikanegelo tša go ngwalwa ka tiragalo e tee); le go boeletša le go akaretša ka thekgo ye e rilego, ge go nyakega.
Theeletša tshedimošo ye e rilego ka go:
ngwala dintlha tše bonolo (mohlala, go feleletša ditiragalo tše di filwego, go bea dintlha tše di rilego ka lenaneo); le go diriša tshedimošo go feleletša tafola go swaya (go fa maina a dikarolwana tša seswantšho).
Maemo a Kelo Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a: Re lemoga se ge moithuti a:
Kwešiša le go kganyoga dikanegelo go akaretšwa Kwešiša le go kgahlwa ke dikanegelo go tša go fetolelwa ke baithuti ba bangwe go tšwa akaretšwa le tša go fetolelwa ke baithuti ba dipolelong tša bona tša ka gae ka go: bangwe go tšwa polelong ya ka gae ka go:
fetola ka maikutlo le ka tsenelelo ka go botšiša fetola ka maikutlo le tsenelelo ka go botšiša ka go fa karabo ya potšišo; le go dipotšišo; le go lekanyetša tlhathollo/phetolelo gammogo le lekanyetša phetolelo/tlhathollelo le tirišo ya thekniki ya go anega le go fa pegelo. thekniki ya go anega kanegelo le go fa pegelo.
Kwešiša dingwalwa tša molomo mohlala, dikoša, Kwešiša dingwalwa tša molomo mohlala, direto, dingwalwa tša go thewa godimo ga dipolelwana tša radio, dingwalwa tša dipalopalo ditiragalo tša nnete, le ditshwantšhetšodikgao ka ka go:
go:
araba dipotšišo;
araba dipotšišo tše bothatana;
ntšha kgopolokgolo, go anega gape tšeo di ntšha dikgopolo/ditebelelo tše bohlokwa; kwelwego le go di akaretša;
anega tšeo ba di kwelwego ka go di akaretša;
lemoga tebelelo a kgone go tšweletša ye le go nngwe; le go hlaloša diponagalo tša dingwalwa tša sekaseka diponagalo tša mehuta ye e bomolomo tša mehuta ya go fapafapana fapafapanego ya dingwalwa tša go bolelwa mohlala, sereto goba sengwalwa sa go thewa (kanegelo, polelo).
Kwešiša tshedimošo ye e rilego ka go: Kwešiša tshedimošo ye e rilego ka go:
itšeela dintlha tše bonolo ka go ngwala; le go itšeela dintlha tše bonolo ka go ngwala; le go tshedimošo go feleletša ditšhate/tafola goba diriša tshedimošo go feleletša ditšhate/tafola maina a diswantšho. goba maina a diswantšho.
Tetelo ya go ithuta ya 1 (e tšwela pele)
Moithuti o tla kgona go theeletša ka nepo ya go hwetša tshedimošo, gomme a kgona go iphetolela ka tshwanelo le ka tsinkelo mo bophelong ka bophara
Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a:
Theeletša dipolelo ka mafolofolo ka go ahlaahla ka go:
bontšha go amogela dikarabo (dikgopolo) le go hlompha dikakanyo tša ba bangwe;
laletša dikakanyo go tšwa go ba bangwe le go amogela dikgopolo tša bona; le go fapana, fela ba sa lwe, le go se tsenane ganong ge ba bolela.
Re lemoga se ge moithuti a:
Kwešiša ditherišano ka mafolofolo ka go:
bontšha go tseba ditaba/dikgopolo le gohlompha ditebelelo tša ba bangwe;
laletša go kgatha tema ga ba bagwe le go angwa ke maikutlo a bona;
itokišetša go hlohla ba bangwe ka boleta le go se ba tsene ganong; le go sola dikgopolo fela e sego motho.
Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a:
Kwešiša ditherišano ka mafolofolo ka go:
bontšha go tseba ditaba/dikgopolo le gohlompha ditebelelo tša ba bangwe;
laletša go kgatha tema ga ba bangwe le go angwa ke maikutlo a bona;
itokišetša go hlohla ba bangwe ka boleta le go se ba tsene ganong; le go sola dikgopolo fela e sego motho.
Maemo a Kelo Tetelo ya go ithuta ya 2
GO BOLELA Re lemoga se ge moithuti a:
Moithuti o tla kgona go kgokagana kabokgoni le boitshepo ge a bolela bophelong Fetolela a hlathollela ka go:
ka kakaretšo anega dikanegelo go tšwa polelong ya ka gae go ya go ya tlaleletšo.
Kgokagana ka polelo ya tlaleletšo ka go:
diriša polelo mererong ya go fapafapana: go hlaloša dikgopolo le maikutlo; go eletša go dira ditšhišinyo; le go kgatha tema mererong ya go fapafapana ya tiragatšo ka go diriša dibopego tša go fapana tša polelo (mohlala, poledišano ya mogala ya semmušo le ye e sego ya semmušo).
Bontšha bokgoni bjo bo hlabologilego go diriša diponagalo tša polelo ya go bolelwa go kgokagana le ba bangwe ka: kgatelelo ya lentšu, ditumanoši tša go fokola, segalo le morethetho.
Maemo a Kelo Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a: Re lemoga se ge moithuti a:
Fetolela a hlathollela ka go: Fetolela a hlatholla ka go:
anega dikanegelo go tšwa polelong ya ka gae anega dikanegelo go tšwa polelong ya ka gae go ya go ya tlaleletšo; le go go ya go ya tlaleletšo;
fetolela goba go hlatholla melaetša.
fetolela goba a hlatholla melaetša; le go fetolela goba a hlatholla polelo ge go nyakega.
Kgokagana ka polelo ya tlaleletšo ka go: Kgokagana ka polelo ya tlaleletšo ka go:
diriša polelo mererong ya go fapafapana: go diriša polelo mererong ya go fapafapana: go hlaloša dikgopolo le maikutlo; go eletša go hlaloša dikgopolo le maikutlo; go eletša go dira ditšhišinyo; le go dira ditšhišinyo; le go kgatha tema mererong ya go fapafapana ya kgatha tema mererong ya go fapafapana ya tiragatšo ka go diriša dibopego tša go fapana tiragatšo ka go diriša dibopego tša go fapana tša polelo mohlala, poledišano ya mogala ya tša polelo mohlala, poledišano ya mogala ya semmušo le ye e sego ya semmušo. semmušo le ye e sego ya semmušo.
Bontšha bokgoni bjo bo hlabologilego go diriša Bontšha bokgoni bjo bo hlabologilego go diriša diponagalo tša polelo ya go bolelwa go kgokagana diponagalo tša polelo ya go bolelwa go kgokagana le ba bangwe ka: kgatelelo ya lentšu, ditumanoši le ba bangwe ka: kgatelelo ya lentšu, ditumanoši tša go fokola, segalo le morethetho. tša go fokola, segalo le morethetho.
Tetelo ya go ithuta ya 2
Maemo a Kelo(e tšwela pele)
Re lemoga se ge moithuti a:
GO BOLELA Thoma go ngangišana ka ga merero ya leago le ya
Moithuti o tla kgona go kgokagana ka boitshwaro ka go:
bokgoni le boitshepo ge a bolela bophelong fana mešomo (mohlala, bodulasetulo, bongwaledi);
ka kakaretšo hlohleletša batho go tsena ditherišanong (mohlala, O nagana ka ga eng?, A ga o tsebe?, le go tsena ganong ka boleta, mohlala, tshwarelo, ntshwareleng);
tsena ganong ka boleta (mohlala, nxae, tshwarelo);
hlaloša dikgopolo le go di thekga ka mabaka (mohlala, Ke (be ke) (no) rata go bolela gore ... ka lebaka la gore...);
hlaloša kwano (mohlala, O bolela nnete, le go se kwane (go ganetšana), mohlala, Ee, eupša...); le go tswaka dipolelo fao go nyakegago gona.
Bontšha temogo ya go tsenelela ya polelo yeo o e dirišago ka go:
diriša polelo go akaretša batho, e sego go tlogela ba bangwe.
Maemo a Kelo Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a: Re lemoga se ge moithuti a:
Thoma go ngangišana ka ga merero ya leago le ya Thoma go ngangišana ka ga merero ya leago le ya boitshwaro ka go: boitshwaro ka go:
fana mešomo mohlala, bodulasetulo, fana mešomo mohlala, bodulasetulo, bong-
hlohleletša batho go tsena ditherišanong hlohleletša batho go tsena ditherišanong mohlala, O nagana ka ga eng?, A ga o tsebe?, mohlala, O nagana ka ga eng?, A ga o tsebe?, le go tsena ganong ka boleta, mohlala, le go tsena ganong ka boleta, mohlala, tshwarelo, ntshwareleng; tshwarelo, ntshwareleng;
tsena ganong ka boleta mohlala, nxae, tsena ganong ka boleta mohlala, nxae, tshwarelo; tshwarelo;
hlaloša dikgopolo le go di thekga ka mabaka hlaloša dikgopolo le go di thekga ka mabaka mohlala, Ke be ke no rata go bolela gore ... mohlala, Ke be ke no rata go bolela gore ...
ka lebaka la gore...; ka lebaka la gore...;
hlaloša kwano mohlala, O bolela nnete, le go hlaloša kwano mohlala, O bolela nnete, le go se kwane (go ganetšana), mohlala, Ee, se kwane (go ganetšana), mohlala, Ee, eupša...; le go eupša...; le go go tswaka dipolelo fao go nyakegago gona.
go tswaka dipolelo fao go nyakegago gona.
Boledišana le yo mongwe ka go: Boledišana le yo mongwe:
rulaganya le go botšiša dipotšišo tša maleba;
akanyetša potšišo ye e tlogo botšišwa, a diriša segalo, retšistara le polelo ya ditho tša itokišetše karabo ya yona;
mmele ka tshwanelo; le go araba dipotšišo; le go ngwala dikamego/maikutlo/diphetolo.
diriša segalo, retšistara le polelo ya ditho tša mmele ka tshwanelo.
Tetelo ya go ithuta ya 2 Maemo a Kelo
GO BOLELA (e tšwela pele) (Ga go sa na maemo a kelo a tetelo ye ya go ithuta mo kreiting ye)
Moithuti o tla kgona go kgokagana ka bokgoni le boitshepo ge a bolela bophelong ka kakaretšo
Re lemoga se ge moithuti a:
Bontšha temogo ya go tsenelela ya polelo yeo o e dirišago ka go:
diriša polelo go akaretša batho, e sego go tlogela ba bangwe; le go bohlokwa go lemoga gore polelotlaleletšo e dirišwa neng le gore ya ka gae yona e dirišwa neng.
Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a:
Bontšha temogo ya go tsenelela ya polelo yeo o e dirišago ka go:
diriša polelo go akaretša batho, e sego go tlogela ba bangwe;
go bohlokwa go lemoga gore polelotlaleletšo e dirišwa neng le gore ya ka gae yona e dirišwa neng; le go bontšha temogo ya ka fao polelo e bopago tsebo le boitsebišo ka gona le go ruta batho (mohlala, polelo ka ga HIV/AIDS).
Efa polelo ya go itokišetša:
diriša dipalopalo le dingwalwa tša go bogelwa (mohlala, postara,); le go diriša direrwa/ditaba tša go hlohla kgopolo (mohlala, HIV/AIDS, ditokelo tša batho, merero ya tikologo).
Maemo a Kelo Tetelo ya go ithuta ya 3
GO BALA LE GO BOGELARe lemoga se ge moithuti a:
Moithuti o tla kgona go bala ka nepo ya go ikhweletša tshedimošo le boipshino Bala sengwalwa sa go thewa godimo ga ditiragalo tša gomme a kgona go iphetolela ka nnete goba tša go itlhamela:
tshwanelo le ka go tsinkela dikokwane tše
šupa maikemišetšo, batheeletši le kamano;
bohlokwa tša bophelo tša go lebana le tseba ka fao sengwalwa se bopšago ka gona go dingwalwa tša bokgabo, setšo le maikutlo emela tebelelo ye e rilego;
tseba go kgatha tema ka diswantšho go bopa tlhalošo;
hlaola kgopolokgolo; le ka kanegelo ye e sego sa saense, bontšha kwešišo ya moanegwa, thulaganyo le tikologo.
Kwešiša gabonolo, dikarolwana tša sereto (mohlala, morethetho, tshwantšhanyo, tshwantšhišo, poeletšamodumo, onomatopea, mošito):
kwešiša a mangwe a mareo a go hlaloša dikarolo tšeo (mohlala, mothofatšo).
Maemo a Kelo Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a: Re lemoga se ge moithuti a:
Bala sengwalwa sa go thewa godimo ga Bala sengwalwa sa go thewa godimo ga ditiragalo tša nnete goba tša go itlhamela: ditiragalo tša nnete goba tša go itlhamela:
šupa maikemišetšo, batheeletši le kamano;
šupa maikemišetšo, batheeletši le kamano;
bontšha tlhalošo dilo tšeo di sa bontšha tlhalošo dilo tšeo di sa humanwego humanwego thwi ka sengwalweng; thwi ka sengwalweng;
hlaloša le go lekanyetša tebelelo ya hlaloša le go lekanyetša tebelelo ya dikarolo dikarolo tša sengwalwa sa go ngwalwa le tša sengwalwa sa go ngwalwa le sa go boge sa go bogelwa; lwa;
lemoga dikgopolokgolo ka go fa mabaka;
lemoga dikgopolokgolo ka go fa mabaka;
le hlaola retšistara/mongwalelo ya mehleng le ka kanegelo ye e sego ya saense, bontšha ye e sego ya mehleng;
kwešišo ya moanegwa, thulaganyo le bontšha kwešišo ya ka fao sengwalwa se ka tikologo. bago le maikutlo go babadi mohlala, tirišo ya re' le 'nna';
hlaola lefoko le le hlalošago sererwa/taba, hlaola ditiragalokgolo;
ka kanegelo ye e sego ya saense, bontšha kwešišo ya moanegwa, thulaganyo le tikologo;
le go bapetša mehutangwalwa ya go fapafapana go e kwantšha le maikemišetšo mohlala, go laela, go hlohleletša.
Kwešiša gabonolo, dikarolwana tša sereto Kwešiša gabonolo, dikarolwana tša sereto mohlala, morethetho, tshwantšhanyo, mohlala, morethetho, tshwantšhanyo, tshwantšhišo, poeletšamodumo, onomatopea, tshwantšhišo, poeletšamodumo, onomatopea, mošito: mošito:
kwešiša a mangwe a mareo a go hlaloša kwešiša a mangwe a mareo a go hlaloša dikarolo tšeo mohlala, mothofatšo. dikarolo tšeo mohlala, mothofatšo, tshwantšhišo.
GO BALA LE GO BOGELA
Moithuti o tla kgona go bala ka nepo ya go ikhweletša tshedimošo le boipshino gomme a kgona go iphetolela ka tshwanelo le ka go tsinkela dikokwane tše bohlokwa tša bophelo tša go lebana le dingwalwa tša bokgabo, setšo le maikutlo
Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a:
Bala le go fetola dingwalwa tša leago (mohlala, ditaletšo tše bonolo, mangwalo):
hlaola maikemišetšo, batheeletši le kamano.
Balela tshedimošo ka go:
latela tshedimošo ya dingwalwa (mohlala, tlhalošo ya tshepetšo go swana le go tšweletša pampiri);
Sekaseka dipapatšo le dipukwana tša thekišo (proutšhara) ka go:
kgetha babogedi/babadi (mohlala, A papatšo ye e lebane le bomang? Ke ya bomang? E ama bomang?);
kgetha molaetša (Dipapatšo di tšwelela kae?);
kgetha molaetša wo bohlokwa;
kgetha polelo ya maikutlo; le go bolela gore o ekwa bjang ka go diriša polelo le gore ke ka le baka la eng a ekwa bjalo.
Re lemoga se ge moithuti a:
Bala le go fetola dingwalwa tša leago (mohlala, ditaletšo tše bonolo, mangwalo):
hlaola maikemišetšo, batheeletši le kamano; le go hlaloša diponagalo tša mohuta wa sengwalwa seo se balwago (lengwalo la segwera).
Balela tshedimošo ka go:
latela tshedimošo ya dingwalwa (mohlala, tlhalošo ya tshepetšo go swana le go tšweletša pampiri);
Sekaseka dipapatšo le dipukwana tša thekišo (proutšhara) ka go:
kgetha sediri, kamano, molaetša wa senepe, babogedi/babadi (mohlala, A papatšo ye e lebane le bomang? Ke ya bomang? E ama bomang?);
kgetha tebelelo ya senepe seo (se tšerwe go tšwa ka thoko efe);
laetša seo se tlogetšwego senepeng; le go bolela ge e ba senepe seo se a gopolega a fe mabaka.
Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a:
Balela tshedimošo ka go:
bala dingwalwa tša tshedimošo (mohlala, ditaodišwana tša kuranta tše kopana, tlhalošo ya tshepetšo go swana le go tšweletša pampiri); le go bala diswantšho, dikrafo le ditšhate.
Ka tsenelelo sekaseka dingwalwa tša dipolelotirišwa, dipapatšo le dipukwana tša thekišo (proutšhara) ka go:
kgetha sediri, kamano, molaetša wa senepe, babogedi/babadi (mohlala, A papatšo ye e lebane le bomang? Ke ya bomang? E ama bomang?).
Sekaseka mohuta wa sengwalwa le retšistara/mongwalelo (mohlala, ditaodišwana tša kuranta di na le dihlogopoledišano, diriša mafoko le ditemana tše kopana, mahlaodi a makopana a bonolo, go hlohla šedi ya mmadi):
hlabolla le go ela lebelo la go bala; le go fetleka dingwalwa - hlaola sererwa/taba, dintlha tše bohlokwa, le go diriša diponagalo tša thulaganyo/sebopego (mohlala, diswantšho).
Maemo a Kelo Tetelo ya go ithuta ya 3
e tšwela pele Re lemoga se ge moithuti a:
GO BALA LE GO BOGELADiriša mekgwa ya go bala:
Moithuti o tla kgona go bala ka nepo ya go kwantšha mekgwa ya go fapafapana ya go balaikhweletša tshedimošo le boipshino dingwalweng tša go fapana mohlala, bala ditaelo gomme a kgona go iphetolela ka ka go iketla ka tlhokomelo;
tshwanelo le ka go tsinkela dikokwane tše diriša mekgwa ya go hwetša ditlhalošo tša mantšu bohlokwa tša bophelo tša go lebana le mohlala, bala mantšu ao a nyalelanago, kgopela yo dingwalwa tša bokgabo, setšo le maikutlo mongwe go fetolela; le go thoma go hlabolla le go lekanyetša lebelo la go bala.
Balela go ipshina:
bala dipuku tša saense le tše e sego tša saense ka lebelo la tshwanelo mo kgatong ye e lokilego ya polelo; le go bala mehuta ye mefsa ya dipuku (mohlala, tša lerato);
lekanyetša dipuku ka tsela ya pego ya puku;
bala tshwaotshwao ye bonolo ya puku; le go rarolla nyepollantšu.
Bontšha kwešišo ya go diriša dipuku tša methopo:
diriša ditšhupane le methopo go hwetša tshedimošo;
diriša pukuntšu: kwešiša mantšu a a lego ka pukuntšung (mopeleto, go bitša mantšu, dikapolelo, tlhalošo); le go diriša thesaurose ye bonolo.
Re lemoga se ge moithuti a:
Diriša mekgwa ya go bala:
kwantšha mekgwa ya go fapafapana ya go bala dingwalwa tša go fapana (mohlala, bala ditaelo ka go iketla ka tlhokomelo);
diriša mekgwa ya go hwetša ditlhalošo tša mantšu (mohlala, bala mantšu ao a nyalelanago, kgopela yo mongwe go fetolela); le go hlabolla le go ela lebelo la go bala.
Balela go ipshina:
bala dipuku tša saense le tše e sego tša saense ka lebelo la tshwanelo mo kgatong ye e lokilego ya polelo;
bala mehuta ye mefsa ya dipuku (mohlala, tša lerato); le go bala tshwaotshwao ye bonolo ya puku.
Bontšha kwešišo ya go diriša dipuku tša methopo:
diriša ditšhupane le methopo go hwetšatshedimošo; le go diriša pukuntšu le thesaurose ye bonolo.
Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a:
Diriša mekgwa ya go bala:
kwantšha mekgwa ya go fapafapana ya go bala dingwalwa tša go fapana (mohlala, bala ditaelo ka go iketla ka tlhokomelo); le go diriša mekgwa ya go hwetša ditlhalošo tša mantšu (mohlala, bala mantšu ao a nyalelanago, kgopela yo mongwe go fetolela).
Balela go ipshina:
bala dipuku tša saense le tše e sego tša saense ka lebelo la tshwanelo mo kgatong ye e lokilego ya polelo;
bala mehuta ye mefsa ya dipuku (mohlala, tša lerato); le go bala tshwaotshwao ye bonolo ya puku.
Bontšha kwešišo ya go diriša dipuku tša methopo:
diriša ditšhupane le methopo go hwetšatshedimošo; le go ela le go kgetha dipuku ka go diriša ditšhupane le methopo.
Maemo a Kelo Tetelo ya go ithuta ya 3
e tšwela pele Re lemoga se ge moithuti a:
GO BALA LE GO BOGELA Bontšha tlotlontšu ya bobadi ya magareng ga mantšu a
Moithuti o tla kgona go bala ka nepo ya go go tsebega a 4000 le a 5500. Baithuti bao ba ithutago ikhweletša tshedimošo le boipshino diarea tše dingwe tša go ithuta ka polelotlaleletšo ba gomme a kgona go iphetolela ka swanetše go tseba mantšu a go feta a 5500.
tshwanelo le ka go tsinkela dikokwane tše bohlokwa tša bophelo tša go lebana le dingwalwa tša bokgabo, setšo le maikutlo
Re lemoga se ge moithuti a:Re lemoga se ge moithuti a:
Bontšha tlotlontšu ya bobadi ya magareng ga Bala le go fetola dingwalwa tša leago mohlala, mantšu a go tsebega a 5000 le a 6500. Baithuti ditaletšo tše bonolo, mangwalo a kgwebo: bao ba ithutago diarea tše dingwe tša go ithuta ka hlaola maikemišetšo, batheeletši le kamano; polelotlaleletšo ba swanetše go tseba mantšu a go hlaloša diponagalo tša mohuta wa sengwalwa seo se balwago (lengwalo la segwera); feta a 6500.
diteng tša retšistara/mongwalelo (ya semmušo le ye e sego ya semmušu);
sekaseka tebelelo, thulaganyo ya tlhalošo, ka fao go angwago maikutlo a mmadi; le go akaretša tshedimošo.
Hlabolla tlotlontšu ya bobadi ya magareng ga mantšu a go tsebega a 6000 le a 7500. Baithuti bao ba ithutago diarea tše dingwe tša go ithuta ka polelotlaleletšo ba swanetše go tseba mantšu a go feta a 7500.
Maemo a Kelo Tetelo ya go ithuta ya 4
GO NGWALA Re lemoga se ge moithuti a:
Moithuti o tla kgona go ngwala mehuta yee fapafapanego ya dingwalwa tša nnete le Ngwalela go tšweletša tshedimošo ka go:
tša boikgopolelo a lebeletše mafapha ao a tlatša difomo le ditafola;
fapafapanego ngwala temana e tee goba tše pedi go hlaloša tshepetšo (mohlala, go fetola thaere ya sefatanaga);
diriša dikarabo go tšwa poledišanongnyakišišo ka go ngwala pego goba go e hlaloša; le go ngwala mehutangwalwa ya go tsomega mo go diarea tša go ithuta, mohlala go ngwala pego.
Ngwalela merero ya leago:
ngwala mangwalo a segwera a bonolo (mohlala, go amogela taletšo, go fahlogela papatšo) ka go bontšha temogo ya diponagalo tša mohuta wa sengwalo.
Ngwala ka go itlhaloša ka go:
ngwala pukutšatši.
Ngwala tlhamo ka go:
bontšha tlhabollo ya go kgona go ngwala dikanegelo, direto, ditiragatšo (mohlala, akaretša poledišano mo kanegelong).
Re lemoga se ge moithuti a:
Ngwalela go tšweletša tshedimošo ka go:
ngwala tlhalošo ye kopana ya go bontšha go hlolega ga selo (bjang, ka lebaka la eng);
ngwala temana e tee goba tše pedi go hlaloša tshepetšo (mohlala, go fetola thaere ya sefatanaga);
diriša dikarabo go tšwa poledišanongnyakišišo ka go ngwala pego goba go e hlaloša; le go ngwala mehutangwalwa ya go tsomega mo go diarea tša go ithuta, mohlala go ngwala pego.
Ngwalela merero ya leago ka go:
ngwala mangwalo a segwera a bonolo (mohlala, go amogela taletšo, go fahlogelwa papatšo) ka go bontšha temogo ya diponagalo tša mohuta wa sengwalo.
Ngwala ka go itlhaloša ka go:
ngwala pukutšatši.
Ngwala tlhamo ka go:
bontšha tlhabollo ya go kgona go ngwala dikanegelo, direto, ditiragatšo (mohlala, akaretša poledišano mo kanegelong); le go fetolela dikanegelo ba dingwalwa tše dingwe tša go tšwa polelong ya ka gae.
Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a:
Ngwalela go tšweletša tshedimošo ka go:
ngwala dingwalwa tša telele tša ditemana tše mmalwa tša go hlaloša tshepetšo le tshepedišo, ka go fa mabaka le mohola le go hloka mohola;
dira nyakišišo a e ngwale (mohlala, bjalo ka pego goba taodišwana ya kuranta); le go ngwala mehutangwalwa ya go tsomega mo go diarea tša go ithuta, mohlala go ngwala pego.
Ngwalela merero ya leago:
ngwala mangwalo a kgwebo a bonolo(mohlala, go kgopela mošomo le cv);
ngwala melaetša ya semmušo mo go emeile;
ngwala metsotso ya kopano (mo kopanong ya lekgotla la baithuti); le go bontšha temogo ya mohuta, maikemišetšo, batheeletši, diteng le retšistara/mongwalelo.
Ngwala ka go itlhaloša ka go:
ngwala pukutšatši goba jenale.
Ngwala tlhamo ka go:
bontšha tlhabollo ya go kgona go ngwala dikanegelo, direto, ditiragatšo (mohlala, akaretša poledišano mo kanegelong); le go hlatholla dikanegelo le dingwalwa tše dingwe go tšwa polelong ya ka gae, hlokomela go kwešiša dika le ka fao di fapanago ka gona dipolelong tšeo.
Tetelo ya go ithuta ya 4
Maemo a Kelo(e tšwela pele)
Re lemoga se ge moithuti a:
GO NGWALA Beakanya dingwalwa tša dipolelotirišwa/media ka go: Moithuti o tla kgona go ngwala mehuta ye diriša 'freime' (motheo) go beakanya papatšo ye e fapafapanego ya dingwalwa tša nnete le bonolo.
tša boikgopolelo a lebeletše mafapha ao a diriša 'freime' go beakanya pukwana ya go rekiša.
fapafapanego
Amogela go ngwala bjalo ka tshepetšo:
sengwalwa sa mathomo, bala le go ahlaahla bongwadi bja gagwe ka tsenelelo;
diriša pegelo go boeletša, go rulaganya le go ngwalolla;
diriša tsebo ya thutapolelo, mopeleto go rulaganya sengwalwa; le go nagana ka ga moakanyetšo le thulaganyo ya sengwalwa.
Diriša tlhabollo ya tsebo ya sebopego sa polelo le go diriša ka go:
dira sengwalwa gore se logagane (mohlala ka go diriša mašala); le go thoma go amogela tebelelo bongwading.
Maemo a Kelo Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a: Re lemoga se ge moithuti a:
Beakanya dingwalwa tša dipolelotirišwa/media ka Beakanya dingwalwa tša dipolelotirišwa/media ka go: go:
rulaganya papatšo goba phamfolete ye bonolo;
rulaganya kgatišobaka, CD le bokantle bja le go puku; le go ngwala pego ya ditaba.
ngwala papatšo goba phamfolete ye bonolo.
Amogela go ngwala bjalo ka tshepetšo: Amogela go ngwala bjalo ka tshepetšo:
sengwalwa sa mathomo, bala le go ahlaahla sengwalwa sa mathomo, bala le go ahlaahla bongwadi bja gagwe ka tsenelelo; bongwadi bja gagwe ka tsenelelo;
diriša pegelo go boeletša, go rulaganya le go diriša pegelo go boeletša, go rulaganya le go ngwalolla; ngwalolla;
diriša tsebo ya thutapolelo, mopeleto go diriša tsebo ya thutapolelo, mopeleto go rulaganya sengwalwa; le go rulaganya sengwalwa;
hlokomela moakanyetšo le thulaganyo ya hlokomela moakanyetšo le thulaganyo ya sengwalwa. sengwalwa ge o logaganywa dikrafo le diswantšho; le go lekanyetša mokanyetšo le sebopego sa sengwalwa
Diriša tlhabollo ya tsebo ya sebopego sa polelo le Diriša tlhabollo ya tsebo ya sebopego sa polelo le go diriša ka go: go diriša ka go:
dira sengwalwa gore se logagane mohlala, ka bontšha kwešišo ya mongwalelo le retšistara go diriša makopanyi go kgokaganya ditemana); (mohlala, ngwalolla kanegelo bjalo ka rulaganya ditemana tše botse ka kgopolokgolo, taodišwana ya kuranta;
lefoko la sererwa/taba;
bontšha kwešišo ya sebopego sa tshedimošo ya ngwala matseno le mafelo; le go dingwalwa;
amogela tebelelo.
ngwala sengwalwa se setelele sa go logaganywa sa go ba le matseno le mafelelo;
ka hloko lekanyetša tebelelo ya gagwe; le go thoma go lemoga ka fao bongwadi bja gagwe bo huetšago mmadi ka gona.
Maemo a Kelo Tetelo ya go ithuta ya 5
GO NAGANA LE GO GOPODIŠIŠA Re lemoga se ge moithuti a:
Moithuti o tla kgona go diriša polelo go nagana le go gopodišiša, ka go realo a Diriša polelo le go ithuta go ngwala le go bala go hwetša tsebo yeo a tlogo e beakanya phatlalala le kharikhulamo:
gomme a e diriša go ithuta kwešiša dikgopolo tša go dirišwa mo go diarea tše dingwe tša go ithuta gomme a diriše tlotlontšu ye e nyalanego le tšona ka polelotlaleletšo, bjalo ka 'kgwebo' mo go Disaense tša Ekonomi le Taolo; le go kwešiša le go tšweletša dingwalwa tša go dirišwa mo go diarea tša dingwe tša go ithuta mohlala, tlhalošo ya saense Thutalefase le pego Saense.
Diriša polelo go nagana ka go:
botšiša le go araba dipotšišo tše bothatana (mohlala, Go tla direga eng ge...); le go hlaloša le go hlopha.
Re lemoga se ge moithuti a:
Diriša polelo le go ithuta go ngwala le go bala go phatlalala le kharikhulamo:
kwešiša dikgopolo tša go dirišwa mo go diarea tše dingwe tša go ithuta gomme a diriše tlotlontšu ye e nyalanego le tšona ka polelotlaleletšo, bjalo ka 'kgwebo' mo go Disaense tša Ekonomi le Taolo;
kwešiša le go tšweletša dingwalwa tša go dirišwa mo go diarea tša dingwe tša go ithuta mohlala, tlhalošo ya saense Thutalefase le pego Saense; le go tšweletša sengwalwabogelwa goba sa krafo ka thušo ya sengwalwa (mohlala, seswantšho sa go hlalošwa).
Diriša polelo go nagana ka go:
botšiša le go araba dipotšišo tše bothatana (mohlala, Go tla direga eng ge...)
ngwala ditlhalošo, ditlhopho le dikakaretšo.
kwešiša le go diriša bohlatse go thekga teori goba poledišano (mohlala, senepe, dilo tša bogologolo, dipotšišonyakišišo le dihlatse)
Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a:
Diriša polelo le go ithuta go ngwala le go bala go phatlalala le kharikhulamo:
kwešiša dikgopolo tša go dirišwa mo go diarea tše dingwe tša go ithuta gomme a diriše tlotlontšu ye e nyalanego le tšona ka polelotlaleletšo, bjalo ka 'kgwebo' mo go Disaense tša Ekonomi le Taolo;
ngwala dingwalwa tše di nyakegago mo go diarea tše dingwe tša go ithuta mohlala, dipego le ditlhalošo Saense; le go tšweletša sengwalwabogelwa goba sa krafo ka thušo ya sengwalwa (mohlala, seswantšho sa go hlalošwa).
Diriša polelo go nagana ka go:
botšiša le go araba dipotšišo tše bothatana (mohlala, Go tla direga eng ge...);
oketša dikakaretšo, ditlhalošo le ditlhopho go bopa ditemana;
kwešiša le go diriša ditiragalo go thekga teori goba poledišano (mohlala, tiragalo ya saense);
nagana ka mehlala mabapi le dipego tša go akaretša; le go dira diphetho.
Tetelo ya go ithuta ya 5
Maemo a Kelo(e tšwela pele)
Re lemoga se ge moithuti a:
GO NAGANA LE GO GOPODIŠIŠA Ngwala le go boloka tshedimošo ka ditsela tša go
Moithuti o tla kgona go diriša polelo go fapafapana ka go:
nagana le go gopodišiša, ka go realo a kgetha ditiragalo tša kgonthe le go ngwala dintlha hwetša tsebo yeo a tlogo e beakanya tše bohlokwa lemoga mantšu le mafoko a gomme a e diriša go ithuta bohlokwa;
bala le go logaganya tshedimošo ya go tšwa dingwalweng tše bonolo tše pedi tša direrwa tša go swana.
dira dinyakišišo tše bonolo le go ngwala pego ya go akaretša (mohlala, dikrafo, ditafola, diswantšho, dipalopalo); le go diriša tshedimošo go tšwa sengwalweng sa go bogelwa goba go ngwalwa go bopa krafo goba tšhate goba go fa seswantšho maina.
Re lemoga se ge moithuti a:
Ngwala le go boloka tshedimošo ka ditsela tša go fapafapana ka go:
kgetha ditiragalo tša kgonthe le go ngwala dintlha tše bohlokwa lemoga mantšu le mafoko a bohlokwa;
bala le go tsinkela tshedimošo ya go tšwa dingwalweng tše pedi tša sererwa se tee; le go fetišetša tshedimošo go tšwa modirišong wo go ya go wo mongwe.
Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a:
Ngwala le go boloka tshedimošo ka ditsela tša go fapafapana ka go:
kgetha ditiragalo tša kgonthe le go ngwala dintlha tše bohlokwa lemoga mantšu le mafoko a bohlokwa;
bala le go tsinkela tshedimošo ya go tšwa dingwalweng tše pedi tša sererwa se tee; le go fetišetša tshedimošo go tšwa modirišong wo go ya go wo mongwe.
Maemo a Kelo Tetelo ya go ithuta ya 6
SEBOPEGO LE TIRIŠO YA POLELO Re lemoga se ge moithuti a: Moithuti o tseba le go kgona tirišo ya medumo, tlotlontšu le thutapolelo ya Boeletša thutapolelo ye a ithutilego yona dikreiting tša polelotlaleletšo peleng.
Oketša tirišo ya dipotšišo go akaretšwa mehutana ye e lego gona.
Kwešiša tirišo ya matlema, mabopi, mahlaodi, mahlathi.
Kwešiša le go diriša medirišo go hlaloša dikgonagalo le dinyakwa, mohlala:
E tla na (therešo).
E swanetše go na (kgonagalo).
E ka na (kgonagalo).
E ka na (mohlomongwe).
E ka se ne (nnete).
Kwešiša le go diriša medirišo go hlaloša tokelo le tshwanelo, mohlala:
O swanetše go hlokomela (tshwanelo).
Go nyakega gore o hlokomele (nyakego).
Ga se o swanele go se hlokomele (ga go nyakege).
Ga go nyakege gore o dire bjalo (kganetšo).
Kwešiša le go diriša modirišopeelano (mohlala, ge o sa je o tla swarwa ke tlala).
Diriša polelo go bolela ka ga poleloakanywa, mohlala, lediri, leina, mahlathi, mathaodi.
Oketša tlotlontšu, mohlala, go dira ka dihlopha tša mantšu: motho, botho, setho.
Re lemoga se ge moithuti a:
Diriša letlago ka tshwanelo.
Lemoga madiri ao a tšweletša kgolo le ao a sa tšweletšego kgolo (Hlokomela ge go le mehlala mo Sepeding).
Diriša lefetile ka tshwanelo.
Diriša madiri a medirišo go hlaloša boleta.
Kwešiša le go diriša medirišo go hlaloša tokelo le tshwanelo.
Oketša tirišo ya leina ka tshwanelo.
Oketša tirišo ya lebopi ka tshwanelo.
Diriša polelo go bolela ka ga polelokakanywa, mohlala, lediri, leina, mahlathi, mahlaodi.
Maemo a Kelo
Re lemoga se ge moithuti a:
Kwešiša tirišo ya letlago ka ditsela tša go bolela tše di fapafapanego (mohlala, ke ya go mmona ka moswana).
Kwešiša le go diriša lefetile ka tshwanelo.
Kwešiša le go diriša tiro le tirwa ka tshwanelo.
Oketša tirišo ya medirišo:
Mošomo;
Sebopego; le ka go
Diriša lediri la modirišogo.
Kwešiša le go diriša modirišopeelano (mohlala, Ge e ka se ne go tla ba komelelo).
Diriša tirwa ka letlago ka tshwanelo.
Diriša lefokontši (ka go diriša thabeamanyi) ka tshwanelo.
Diriša polelo go bolela ka poleloakanywa ka tshwanelo.
Maemo a Kelo e tšwela pele
Re lemoga se ge moithuti a:
SEBOPEGO LE TIRIŠO YA POLELO Bontšha a kwešiša mantšu a go tsebega a magareng ga
Moithuti o tseba le go kgona tirišo ya a 4000 le 6500 ka go a amanya mo mafelelong a Kreiti medumo, tlotlontšu le thutapolelo ya 7. Baithuti ba ba tlogo ithuta ka polelotlaleletšo ba polelotlaleletšo swanetše go tseba mantšu a 6500.
Re lemoga se ge moithuti a:
Bontšha a kwešiša mantšu a go tsebega a magareng ga a 5000 le 7500 ka go a amanya mo mafelelong a Kreiti 7. Baithuti ba ba tlogo ithuta ka polelotlaleletšo ba swanetše go tseba mantšu a 7500.
Re lemoga se ge moithuti a:
Oketša tlotlontšu (mohlala, ka go diriša dihlogo go bopa mantšu a mafsa).
Bontšha a kwešiša mantšu a go tsebega a magareng ga a 6000 le 8000 ka go a amanya mo mafelelong a Kreiti 7. Baithuti ba ba tlogo ithuta ka polelotlaleletšo ba swanetše go tseba mantšu a 8000.
KGAOLO YA 5KELO YA MOITHUTI
MATSENO
Tlhako ya kelo ya Setatamente se se Boeleditšwego sa Kharikhulamo ya Bosetšhaba sa Dikreiti tša R-9 (dikolong) se theilwe godimo ga dikokwane tša thuto ya go thewa godimo ga ditetelo. Kelo e swanetše go tšweletša katlego ya moithuti ka tsela ya maleba, le go kgonthiša gore baithuti ba logaganywe le gore ba diriše tsebo le mabokgoni ka tshwanelo. Kelo, gape, e swanetše go thuša baithuti go dira diphetho ka ga mabokgoni a bona gore ba kgone go fihlelela maikemišetšo a bona a go amana le kgatelopele le go hlohleletša go ithuta.
Go thuša mo tshepetšong ya kelo ya moithuti, Setatamente se se Boeleditšwego sa Kharikhulamo ya Bosetšhaba se:
tšweletša ditetelo tša go ithuta gammogo le maemo a kelo mo go area ye nngwe le ye nngwe ya go ithuta mo go kgato ya Thutokakaretšo le Tlhahlo (Dikreiti tša R-9);
akanyetša ditetelotsenelelo le ditetelotlhabollo ka gare ga ditetelo tša go ithuta le maemo a kelo;
bea maemo a kelo mo modung wa tshepetšo ya kelo kreiting ye nngwe le ye nngwe. Maemo a kelo a hlaloša kgato yeo baithuti ba swanetšego go bontšha katlego ya bona ya ditetelo tša go ithuta ka tsela ya go teba ya go utolla katlego ya bona.
Seswantšho se se latelago se laetša kamano magareng ga dikarolwana tša moakanyetšo wa Setatamente se se Boeleditšwego sa Kharikhulamo ya Bosetšhaba:
DIKOKWANE TŠA KELO TŠE DI DIRIŠWAGO MO GO THUTO YA GO THEWA GODIMO GA DITETELO
Tlhalošo
Kelo mo go Setatamente se se Boeleditšwego sa Kharikhulamo ya Bosetšhaba mo go Dikreiti tša R-9 (dikolong) ke tshepetšo ye e tšwelago pele, ye e beakantšwego, ya go kgoboketša tshedimošo ya go ela bokgooni bja baithuti ka go bo bapetša le maemo a kelo go ya ka ditetelo tša go ithuta. E nyaka tlhabološo ye e tiilego ya dinyakwa gammogo le mekgwa ya maleba yeo e tlogo kgontšha baithuti go fana ka pegelo ye bohlokwa go baithuti le go begela batswadi le batho ba bangwe bao ba nago le kgahlego mererong yeo.
Dikarolwana tše bohlokwa
Thuto ya go thewa godimo ga ditetelo ke mokgwa wa go ruta le go ithuta woo o hlalošago ka nepagalo tšeo go letetšwego gore moithuti a di fihlelele. Kokwane ye bohlokwa ya yona e lebane le gore morutiši o bolela pele ga nako tšeo go letetšwego gore baithuti ba di fihlelele. Mošomo wa morutiši ke go thuša go ruta baithuti go fihlelela dinyakwa tša kelo ya go ithuta go ya ka kharikhulamo; mošomo wa baithuti ke go ithuta goba go phethagatša maemo ao a letetšwego a kelo. Kelo e bohlokwa mo thutong ya go thewa godimo ga ditetelo ka gobane ke setlabakelo sa go ela/lekanyetša phihlelelo ya moithuti mo kreiting ye nngwe le ye nngwe.
Go thuša baithuti go fihlelela bokgoni bja bona ka botlalo, kelo e swanetše go:
bonagala le go nepiša ka tshwanelo;
logaganywa le go ruta le go ithuta;
thewa godimo ga dinyakwa goba maemo;
logaganywa, ka go diriša mešomo ya go nyalelana, go akaretšwa le mekgwa, le kamano; le go loka, botega, kgotsofatša, gata mošito o tee le moithuti le gore e be ya go kobega ka tshwanelo go dumelela go oketšego ga dibaka.
Maikemišetšo a maemo a kelo
Maikemišetšo a magolo a go ela baithuti ke gore ba gole le gore ba hlabologe. Ka tsela yeo kelo e dirišetšwa go hlokomela kgatelopele ya baithuti le go kgonagatša go ithuta. Tirišo ye nngwe ya kelo e akaretša:
Kelo ya motheo ya go ithuta pele ga mathomo a thuto
Gantši kelotheo (ya motheo) e direga mo mathomong a kreiti goba sehlopha go kgonthiša seo baithuti ba
šetšego ba se tseba. E thuša baithuti go rulaganya mananeo le mešomo ya go ithuta.
Kelonyakišišo
Kelonyakišišo e dirišwa go hwetša mekgwa le mabaka a ditšhitiša/mapheko a go ithuta ao a itemogelwago ke baithuti ba ba rilego. E latelwa ke tlhahlo, thekgo ya maleba le mekgwa ya tsenelano.
Kelo ya fomatifi e dirišwa go hlokomela le go thekga tshepetšo ya go ithuta le go ruta, gomme gape e sedimoša baithuti le barutiši ka ga kgatelopele ya go ithuta. Pegelo ya maleba e fiwa go kgontšha baithuti go gola.
Kelo ya samatifi e hlaloša seswantšhokakaretšo sa kgatelopele ya baithuti mo nakong ye filwego, mohlala, mo mafelelong a sehla goba ngwaga, goba ge go le tšhutišo go ya sekolong se sengwe.
Kelo ka lenaneo
Kelo go ya ka lenaneo ke tsela ya go hlokomela bokgoni bja lenaneo la thuto. Karolwana ya yona ke kelo ya bokgoni bja moithuti ge bo bapetšwa le dinyakwa tša bosetšhaba. Kelo ya go ya ka lenaneo e phethagatšwa mo mafelelong a sehlopha se sengwe le se sengwe mo kgatong ya Thutokakaretšo le Tlhahlo. Sampolekemedi ya dikolo le baithuti e hlaolwa go tšwa kelong ka lenaneo ya profense gona ya bosetšhaba.
KELO YA GO GATELA PELE
Diponagalo tša kelo ya go gatela pele
Kelo ya go gatela pele ke mokgwakgolo woo kelo e dirišwago ka gona mo go Setatamente se se Boeleditšwego sa Kharikhulamo ya Bosetšhaba. E akaretša dikokwane ka moka tša kelo ya thuto ya go thewa godimo ga ditetelo, gomme e tiiša gore kelo e:
phethagatšwe le lebakeng le rilego gomme e be e tšwele/gatele pele: Go ithuta go elwa ka mehla gomme direkoto tša kgatelopele ya baithuti di tsebišwa ngwaka ka moka;
thekga kgolo le tlhabollo ya baithuti: Baithuti e ba bakgathi ba tema ba mafolofolo mo thutong le ge ba elwa, ba bile ba kwešiša dinyakwa tša go dirišwa ge go elwa mešomo ya bona, gape ba angwa ke morero wa go itekanyetša, ebile ba iphehlela dinyakwa tša bona, ka go itšweletša ka go ithuta, gomme ka go dira bjalo, ba hlohleletša maitemogelo a bona;
fa pegelo ya go tšwa lehlakoreng la ithuta le go ruta: Pegelo ke karolwana ye bohlokwa ya kelo ya fomatifi. Mekgwa ya pegelo e akaretša go botšiša dipotšišo tša maleba, ka go nepiša ditshwaotshwao tša morutiši tša bomolomo le tša go ngwalwa tša go lebana le maikemišetšo a peleng ao a swanetšego go fihlelelwa ka mošomo wa kelo ebile gape le go hlohleletša go kgatha tema ga moithuti;
dumelela togaganyo ya kelo: Taba ye e ka akaretša go elwa ga palo ya ditetelo tša go ithuta ka gare ga mošomo wa go elwa, gomme gwa tswakanywa palo ya mekgwa ya go fapafapana ya go ela. Bokgoni mo go ditetelo tša go ithuta tše di ikgethago, bo ka laetšwa ka ditsela tša go fapana, gomme ka yona tsela yeo mekgwa ya go fapafapana ya kelo go akaretšwa le dibaka di swanetše go fiwa gore baithuti ba bontšhe bokgoni bja bona;
diriša mekgwa ya go nepiša dinyakwa tša go fapafapana tša moithuti (polelo, nama, maikutlo le setšo): Kelo ya go tšwela pele e dumelela barutiši go angwa ke merero ya baithuti ya go lebana le dinyakwa tša thuto ya go ikgetha le go kgona go fediša mapheko a go ithuta ka go diriša mekgwa ye bonolo. Mo sehlopheng sefe kapa sefe sa baithuti, go na le mekgwa ya go fapafapana ya go ithuta. Ga se gore go swanetše go elwa baithuti ka moka ka nako e tee le gona ka tsela e tee; le go dumelela kelo ya samatifi: Go kgoboketšwa ga dipoelo tša mešomo ya go ela kgatelopele go fa seswan-tšhomoka sa kgatelopele ya moithuti mo nakong ye e filwego. Kelo ya samatifi e swanetše go rulaganywa ka hloko ye kgolo go tloga mathomong a ngwaga, go akaretšwa le dibaka tša go fapafapana tša go bontšha tšeo ba di tsebago/ithutilego tšona.
Mekgwa ya kelo
Kgetho ya go diriša mekgwa ya kelo ga e nape e kgotsofatša le ge e le gore e ikgetha go ya ka morutiši yo mongwe le yo mongwe, kreiti ye nngwe le ye nngwe le sekolo ka sekolo, godimo ga fao e itshamile ka tsebo ya seprofešene ya morutiši. Go ba gona ga tikologo le methopo go huetša dikwano tša mohuta woo, eupša le ge e le gore methopo e a swana, barutiši ba fapana go ya ka dikgetho tša bona. Mekgwa ya go kgethwa ya mešomo ya go elwa e swanetše go nepiša maemo a kelo a go lekanyetšwa, gammogo le maikemišetšo a kelo ao a swanetše go kwešišwa ka botlalo ke baithuti le barutiši bao ba angwago. Mabokgoni a ka bontšhwa ka ditsela tše di fapanego. Ka fao go myakega mekgwa ya go fapafapana ya go bontšha mabokgoni a bona ka botlalo.
Mešomo ya go swana ya kelo
Maikemišetšo a mešomo ya kelo ya go swana ke go:
Tiiša kwano/tshwano ge morutiši a ela;
Hlohleletša maemo a go swana;
Matlafatša bokgoni bja kelo ya go tšwela pele ya ka sekolong;
Oketša nepagalo ya tshepetšo ya kelo go akaretšwa le ditlabakelo;
Kgonthiša dibaka tša go oketšwa tša baithuti; le go
Kgonthiša gore mešomo ya go elwa ka dikolong e nepiše mabokgone le katlego.
Mešomo ya ka mehla ya kelo e ka rulaganywa ke dikolo kgatong ya bosetšhaba, profense, selete goba sehlopha gomme e swanetše go lekolwa go tšwa ka ntle.
GO LAOLA KELO
Batho bao ba angwago ke kelo
Sekolo le barutiši ba šikere maikarabelo a go elwa ga baithuti. Go letetšwe gore barutiši ba tšweletše tshepetšo ya maleba ya go nepagala ya kelo. Merero/melao ya profense e swanetše go tiiša gore baithuti ba kgatha tema mererong ya go ithuta, gape go ba le dihlophakelo tša sekolo, dihlophathekgo tša selete, ditirelothušo le batswadi.
Lenaneo la kelo la sekolo
Sekolo se sengwe le se sengwe se swanetše go hlabolla lenaneo la kelo la go thewa godimo ga ditlhahlo tša profense le tša bosetšhaba. O swanetše go ba le leanokelo le sehlopha la sekolo go hlohleletša phethagatšo ya lenaneo leo. Sehlopha se swanetše go ba le kemedi go tšwa Sehlopheng se sengwe le se sengwe le go area ye nngwe le ye nngwe ya go ithuta.
Go kgonthiša mokgwa wo wa go ela wa seprofešene, lenaneo la sekolo la kelo o swanetše go hlalošwa gabotse:
Ka fao kelo ya go gatela pele e swanetšego go rulaganywa ka gona gammogo le go phethagatšwa;
Ka fao dipuku tša direkoto di swanetšego go swarwa ka gona, go akaretšwa le phihlelelo le polokego ya tšona;
Dikhoutu tša kelo di laolwa ke profense;
Ka fao kgonthišo ya kelo ya ka ntle e swanetšego go ba gona;
Go tlwaelwa ga mokgwa wa go bega;
Go hlokomelwa ga ditshepetšo ka moka tša kelo; le
Go hlahlwa ga bašomedi mererong a kelo.
Mererong yeo tlhahlo e nyakegago sekolong e akaretša:
Tsela ya go diriša dinyakwa/dipapatšo go ela;
Go hwetša kwano magareng ga barutiši mo kreiting e tee go ya ka dinyakwa tše di kgotsofatšago tša ditetelo tša go ithuta;
Ka fao ditshwaotshwao di ka ngwalwago ka gona go elwa ga dipoelo le dipego; le
Go fihlelela kwešišo ya go swana ya lenaneo la sekolo la kelo.
GO BOLOKA DIREKOTO
Dipuku tša direkoto
Go boloka direkoto ka tshwanelo go bohlokwa mererong ya kelo ka moka, gagolo kelo ya go gatela pele. Puku ya direkoto goba faele e swanetše go bolokwa ka tshwanelo ke morutiši yo mongwe le yo mongwe. E swanatše go ba le:
Leina la moithuti;
Tšatšikgwedi ya kelo;
Leina le tlhalošo tša mošomo wa go elwa;
Dipoelo tša mešomo ya kelo, go ya ka diarea tša go ithuta goba mananeo a go ithuta; le
Ditshwaotshwao go thekga maikemišetšo.
Direkoto ka moka di swanetše go fihlelelwa, di swanetše go hlathollega gabonolo, di swanetše go bolokwa ka tshwanelo, di se bonwe ke mang goba mang le gore di be le thušo mo tshepetšong ya go ruta le go bega.
Lenaneo la sekolo la kelo le ntšha ditaba ka botlalo tša mabapi le go tlatšwa ga dipuku tša direkoto. Dikhoutu tša kelo di dirišwa go hlaloša ka fao moithuti a tšweletšago bokgoni ka gona ge go bapetšwa le ditetelo tša go ithuta. Dikhoutu tšeo di dirišwago, di swanetše go ba bonolo di be di kwešišwe ke baithuti le batswadi.
Dikhoutu tša go dirišwa ge go elwa
Go na le ditsela tše ntši tšeo ka tšona kelo ya pegelo e ka fiwago baithuti ka gona le ka fao e ka ngwalollwago ke barutiši ka gona. Go kgetha tsela ye kaone go ela mošomo go magetleng a palo ya dinyakwa tša go swana le:
Palo ya baithuti ka phapošingborutelo le bogolo bja nako yeo e fiwago morutiši;
Bothata le botelele bja mošomo wo o elwago;
Diteng tše go ithutwago tšona go akaretšwa le mabokgoni ao a elwago (mohlala Mmetse goba bongwadi);
Ka fao pegelo e ka fiwa ka potlako;
Ka fao pegelo e ka nepiša motho ka gona;
Go dirišwa ga dinyakwa (dipapatšo) ke morutiši ka go hlaloša bokgoni bja moithuti; le
Go bona ka fao moithuti a tšweletšago bokgoni ka gona ge go bapetšwa le bokgoni bja gagwe bja go feta; le/goba dinyakwa tša maemo a kelo le ditetelo tša go ithuta.
Dikhoutu tša kelo di kaone go phala merero ye mengwe. Mohlala, ditshwaotshwao di ka fiwa ka botlalo, moithuti yo mongwe le yo mongwe a ka tšwelela ka ditšhišinyo ka maikemišetšo a go kaonafatša. Ditshwaotshwao gape di bohlokwa ge go begwa ka ga bokgoni bja moithuti ge go bapetšwa le maemo a kelo. Le ge go le bjalo, ditshwaotshwao di tšea nako go ngwalwa ebile ga di bonolo go ngwalollwa. Dikhoutu tša go swana le 'Go kgona kudukdu', 'Go kgona kudu', 'Go kgona', Go ba le bokgoni' le 'Go se be le bokgoni' di ngwalega gabonolo ebile ka potlako, gape di dumelela kgatelopele ya kelo ge e bapetšwa le mošomo wa peleng le ge go bapetšwa le maemo a kelo ao. Le ge go le bjalo, ga a fe ditaba ka botlalo tša malebana le ditshwaotshwao. Ka lehlakoreng le lengwe, meputso yona e ngwalollwa ka potlako gomme ebile e ka hlakanywa, ya atišwa ya be ya aroganywa. Ditaba tšeo ka moka di bohlokwa ge go elwa bokgoni/tsebo bja moithuti bja go nyalana le bja ba bangwe ka phapošingborutelo, gammogo le ka dikreiting le dikolong tše dingwe. Le ge go le bjalo, di fa tshedimošo ye nnyane ya bokgoni bja moithuti ge bo bapetšwa le maemo a kelo.
Mehlala, magareng ga tše dingwe, dikhoutu tše dingwe gape tša kelo di lebane le:
Go se atlege, go nyakile go ba gona, go fihleletšwe;
Bokgoni bja go kgotsofatša, go nyakega thekgo;
A, B, C; le
Dikafoko (goba dipapatšo) di rulaganyeditšwe go ela mošomo goba pego.
Ge go dirišwa khoutu ya kelo, pegelo e bohlokwa ge e tswakanywa le ditshwaotshwao. Go na le kgonagalo ya dikaonafatšo tšeo di tlogo fihlelelwa ge baithuti ba fiwa pegelo ya go ngwalwa go phala go fa meputso fela. Le ge e le gore meputso le dipersente di na le mohola kudu go ngwalolla mošomo, ka gobane go bonolo go ngwala meputso ka gare ga puku ya direkoto, gantši ga di bohlokwa ge go begwa le ge go fiwa pegelo. Mathata a mangwe a go hlagišwa ke meputso ke a gore meputso e ka oketšwa kudu le go hlakahlakanywa, gomme ka tsela yeo ga e tšweletše seswantšho se sebotse sa katlego le kgatelopele ya baithuti. Ge baithuti ba feditše mošomo wa go feta o tee go na le bofokodi bja go diriša dipalo meputsong, go hlakanya le go hwetša palogare. Ge seo se phethilwe, meputso e lahlegelwa ke maatla a yona a go tšweletša/begela tshedimošo ya kgonthe. Palogare goba moputso wa magareng ga o tšweletše seo moithuti a lego sona, ke gore moithuti a ka no be a fihleletše seo a ithutilego sona ka tshwanelo karolong e tee, eupša e sego go tšona ka moka.
Meputso e fa palomoka ya katlego/phihlelelo eupša e šitiša mabaka a kelo ya katlego yeo (goba go hloka katlego) ga moithuti, gomme yona taba yeo e šitiša nepišo ya go ithuta se sengwe malebana le kelo ye e rilego. Gape meputso ga e hlaloše kgatelopele ya moithuti ka tshwanelo ge go hlokometšwe kharikhulamo. Mabakeng a mantši go hwetša moputso wa go swana (ka ntle le ge o kgotsofatša), o ka bonwa bjalo ka kgatelopele ye botse. Moputso wa go kaaka 70 ge o bapetšwa le maemo a kelo a Kreiti ya 5, le moputso wa go lekana 70 ge o bapetšwa le maemo a kelo a Kreiti 6 o ka lahletša motho mabapi le kgatelopele ya moithuti yeo a e dirilego mo ngwageng, yeo e ka hlalošwago bokaone ke setatamente, khoutu goba tshwaotshwao.
Ge go ngwalollwa goba go begwa ka ga katlego ya moithuti mo go ditetelo tša go ithuta tša go ikgetha go ya kakreiti, dikhoutu tše di latelago di ka dirišwa:
= Bokgoni bja moithuti bo fetile dinyakwa tša tetelo ya go ithuta ya kreiti.2 = Bokgoni bja moithuti bo fetile ka go kgotsofatša dinyakwa tša tetelo ya go ithuta ya kreiti.3 = Bokgoni bja moithuti bo kgotsofaditše kudu dinyakwa tša tetelo ya go ithuta ya kreiti.4 = Bokgoni bja moithuti ga bo kgotsofatše dinyakwa tša tetelo ya go ithuta ya kreiti, fela bo kgauswi.
Mananeo a kgatelopele
Mo mafelelong a ngwaga ka ngwaga, lenaneo la kgatelopele le swanetše go tlatšwa, le be le saenwe ke hlogo ya sekolo le mohlankedi wa kgoro. Lenaneo la kgatelopele ke rekoto ya go akaretša tshedimošo ka ga kgatelopele ya baithuti ka moka mo kreiting mo sekolong.
Lenaneo la kgatelopele le swanetše go akaretša tshedimošo ye e latelago:
leina la sekolo le setempe sa sekolo;
lenaneo la baithuti kreiting ye nngwe le ye nngwe;
dikhoutu tša go laetša kgatelopele kreiting ye nngwe le ye nngwe (kgatelopele ya go ya kreiting goba go se ye kreiting ye nngwe);
dikhouta tša go laetša kgatelopele mo ga area ya go ithuta (Lenaneo la Dikhoutu la Bosetšhaba) ye nngwe le ye nngwe;
ditshwaotshwao ka ga go kgona le mafapha ao a nyakago thekgo lenaneong la go ithuta; le letšatšikgwedi le tshwaeno ya hlogo ya sekolo, morutiši goba setsebi se sengwe sa thuto, le mohlankedi wa kgoro.
Profaele ya moithuti ke rekoto ya go gatela pele ya tshedimošo ya go akaretša kgatelopele ya moithuti, go akaretšwa tlhabollomoka ya dikokwane tše bohlokwa tša bophelo, maikutlo le tlhabollo ya leago. E thuša morutiši go kwešiša moithuti bokaone mo kreiting ye e latelago goba mo sekolong se sengwe, ka yona tsela yeo o kgona go fetola ka tshwanelo mabapi le dinyakwa tša moithuti. Profaele ya moithuti yo mongwe le yo mongwe e swanetše go hlokomelwa ka tshwanelo gomme gape e swanetše go šika le moithuti ka dinaklo tšohle mererong yohle ya sekolo.
Mehuta ye e latelago ya tshedimošo e swanetše go akaretšwa mo profaeleng ya moithuti:
tshedimošo ya moithuti;
maemo a bophelo le histori ya maphelo a gagwe;
sekolo se a tsenago go sona le rekoto ya go tsena ga gagwe;
go kgatha tema le dikatlego mererong ya go amana kudu le kharikhulamo;
maikutlo le maitshwaro a leago;
go amega ga batswadi thutong;
mafapha ao a nyakago thekgo;
pego ya samatifi ya mešomo ka moka ya ngwaga; le tšwetša pele direkoto tša go akaretša, tša mengwaga ya sekolo.
Ditshwaotshwao:
Profaele ya moithuti e emela mangwalo/didokumente ka moka tša peleng tša direkoto tša kgatelopele ao a bego a dirišwa ke dikolo, a go swana le dikarata tša direkoto, dikarata tša mohlahli, le dikarata tša Edlab. Maikemišetšomagolo a profaele ya moithuti ke go thuša moithuti gore a kgone go fihlelela tshedimošo ka go fapafapana ga yona.
Tshedimošo ya moithuti ka mo faeleng ga se e swanele go dirišwa go kgetholla moithuti yo a rilego e se tshwanelo.
Profaele ya moithuti ga se e swanele go hlakahlakanywa le dipotfolio. Potfolio ke mokgwa wa go ela wa go fa moithuti le morutiši sebaka sa go lekola mošomo woo o dirilwego wa go elwa ka mešongwana ya go fapafapana. Mošomo woo a bewa ka gare ga pampiri ya go phuthwa, faele goba lepokisi. Ka lehlakoreng le lengwe, profaele ya moithuti ke rekoto ya go ba le tshedimošo ka ga moithuti.
DIPEGO
Tshedimošo ya go akaretšwa ka gare ga dipego
Barutiši ba swanetše go rwala maikarabelo godimo ga baithuti, batswadi, lenaneo la thuto le setšhaba ka bophara ge ba ela baithuti. Taba yeo e phethagatšwa ka tsela ya pego. Go oketša dipego tša go ngwalwa, tša molomo goba tša go diragatšwa, dibontšhwa tša mošomo wa baithuti le dibontshwa ka bophara di ka dirišwa. Pego ye nngwe le ye nngwe ya kgatelopelekakaretšo ya moithuti e swanetše go akaretša tshedimošo ye:
katlego ya moithuti;
bokgoni bja moithuti;
thekgo fao go nyakegago; le pegelo ya mmakgonthe e swanetšego go ba le ditshwaotshwao ka ga bokgoni bja moithuti bja go nyalelana le bokgoni bja sehlopha le bja moithuti bja nakong ya go feta ge e bapetšwa le dinyakwa tva diarea tša go ithuta.
Go begela batswadi go swanetše go dirwa ka mehla go ba hlohleletša go kgatha tema mererong ya thuto. Barutiši ba swanetše go bega mo mafelelong a sehla se sengwe le se sengwe ka go diriša dikarata tša pego ya semmušo.
Gantši go ka se kgonege go fa tshedimošo ka ga katlego mo tetelong ye nngwe le ye nngwe ya go ithuta. Le ge go le bjalo, dipego di swanetše go aba tshedimošo ka ga katlego/phihlelelo mo go area ye nngwe le ye nngwe ya go ithuta goba lenaneong le lengwe le le lengwe la go ithuta (ge go hlokometšwe Sehlopha sa Tlase).
Dikarata tša pego
Bonnyane dinyakwa tša karata ya pego ke: 1 Tshedimošo ya motheo leina la sekolo;
leina la moithuti;
letšatšikgwedi la matswalo a moithuti;
ngwaga le sehla;
letšatšikgwedi le tshaeno ya motswadi goba mohlokomedi;
letšatšikgwedi le tshaeno ya morutiši;
letšatšikgwedi le tshaeno ya hlogo ya sekolo;
letšatšikgwedi la go tswalelwa le go bulwa ga sekolo;
setempe sa sekolo;
profaele ya go tsena sekolo;
Bokgoni le dinyakwa
Fa tlhalošo ya bokgoni, dinyakwatlhabollwa, goba mafapha a go nyaka thekgo ka lehlakoreng la moithuti mo go area ya go ithuta ye nngwe le ye nngwe goba lona lenaneo la go ithuta le lengwe le le lengwe
Diriša lenaneo la dikhoutu la bosetšhaba go lekanyetša bokgoni bja ditetelo tša go ithuta go fihlela fao - ga go bohlokwa go fa khoutu ya tetelo ye nngwe le ye nngwe ya go ithuta. Pego ya mafelelo a ngwaga, bokgonikakaretšo bja moithuti mo go diarea tša go ithuta bo swanetše go bontšhwa
Ditshwaotshwao ka ga area ye nngwe le ye nngwe ya go ithuta goba lenaneo le lengwe le le lengwe la go ithuta
Fa ditshwaotshwao ka ga area ye nngwe le ye nngwe ya go ithuta goba lenaneo le lengwe le le lengwe la go ithuta, ka go gatelela baithuti bao ba fetilego dinyakwa goba bao ba nyakago thekgo ye nngwe. Ditshwaotshwao ka ga bokgoni bjo bo ikgethago le mafapha ao a nyakago thekgo di swanetše go kgokaganywa le maemo a kelo. Ditshwaotshwao tšeo di tla dumelela batswadi, baithuti le ditsebi tše dingwe tša thuto go hwetša kwešišo yeo e lebanego le go thušwa ga moithuti.
MANANEO A METHOPO
Le ke lenaneo la mareo a bohlokwa a alfabete, la go dirišwa ge go rulaganywa go beakanywa Setatamente se se Boeleditšwego sa Kharikhulamo ya Bosetšhaba mo go Dikreiti tša R-9 (dikolong) gammogo le dikokwane tša kelo ya moithuti.
Kelo - ke tshepedišo ya go rulaganywa ya go tšwela pele ya go kgoboketša tshedimošo ka ga modiro wa moithuti woo o elwago go ya ka maemo a kelo.
Maemo a kelo -ke tsebo, mabokgoni le dikokwane tše bohlokwa tša bophelo, tšeo moithuti a swanetšego go di tšweletša le go di fihlelela mo go area ya go ithuta ye nngwe le ye nngwe.
Kelotheo/-tsenelelo - Ke kelo ya mathomothomo ya go dirišwa go nyakišiša seo moithuti a šetšego a se tseba.
Kelotšwelopele - ke mohuta (mmotlolo) wa kelo wa go hlohleletša togagano ya kelo thutong le tlhabollong ya baithuti ka tsela ya go tšwela pele ya pegelo.
Ditetelotsenelelo - ke ditetelo tša tsenelelo tša Setatamente se se Boeleditšwego sa Kharikhulamo ya Bosetšhaba mo go Dikreiti tša R-9 (dikolong) tša go thewa godimo ga Molaotheo; di akaretša mabokgoni a bohlokwa a bophelo le go baithuti, bjalo ka kgokagano, go gopodišiša ka tsenelelo, taolo ya mošomo wa le tshedimošo, mošomo ka sehlopha le ka setšhaba le mabokgoni a go lekanyetša.
Kharikhulamo 2005 - e bolela tlhalošo ya mathomo ya Setatamente sa Kharikhulamo ya Bosetšhaba ka morago ga Apartheid. Lengwalo le la morero wa thuto la 1997, le hlaloša Tlhako ya Tlhabollo ya Thuto ya ngwana go tloga bonnyaneng, Thutokakaretšo le Tlhahlo, Thutotšelopele le Tlhahlo, le Thutomotheo le Tlhahlo ya Batho ba bagolo. Setatamente sa Kharikhulamo ya Bosetšhaba sa go beakanywa lefsa mo go Dikreiti tša R-9 (dikolong), se nepiša go tiiša/kgonthiša Kharikhulamo 2005.
Ditetelotlhabollo - ke ditetelo tša go ithuta tša tsenelelo tša Setatamente sa Kharikhulamo ya Bosetšhaba tša go akaretša le ditetelotsenelelo tša go hlohleletšwa/šušumetšwa ke Molaotheo: di akaretša go kgontšha baithuti go ithuta ka tshwanelo gore ba be badudi ba mmapaale, ba maikarabelo, ba go ema tsoro, ka bokgoni bja go phethagatša tšweletšo.
Kgato ya mafelelo ya go tšwa sehlopheng - ge baithuti ba phethile Kreiti ya 9, ba fiwa Setifikheiti sa Thutokakaretšo le Tlhahlo.
Kelo ya mabokgoni a mešomotšwelopele ngwageng (fomatifi) - ke mohuta wa kelo wa go ela tšwelopele/kgatelopele ya moithuti ge a dutše a ithuta go phethagatša dikarabo le ditshwaotshwao tša go tiiša thuto ya gagwe.
Sehlopha sa Tlase -se lebane le kgato ya Thutokakaretšo le Tlhahlo go tloga go Dikreiti tša R, 1, 2, le 3.
Kgato ya Thutokakaretšo le Tlhahlo - mengwaga ye 10 ya kgapeletšo ya go tsena sekolo e bopilwe ka Sehlopha sa Tlase, sa Gare le sa Godimo.
Setifikeiti sa Thutokakaretšo le Tlhahlo - ke setifikeiti sa go tsena le go phetha dithuto ka katlego sa kgato ya Thutokakarretšo le Tlhahlo.
Togagano - ke kokwane ya peakanyo ye bohlokwa ya Setatamente se se Boeleditšwego sa Kharikhulamo ya Bosetšhaba ya go hlahla baithuti go diriša tsebo le mabokgoni a go rutwa. Diareeng tše dingwe tša go ithuta goba go tšwa dikarolong tše dingwe tša go fapafapana tša ye nngwe ya diarea tšeo, go phethagatša mediro le mešongwana ye e rilego.
Sehlopha sa Gare - se lebane le kgato ya bobedi ya Thutokakaretšo le Tlhahlo - Dikreiting tša 4, 5 le 6.
Polelo ya go ithuta le go ruta - ke polelo ya go dirišwa kudu go ithuta le go ruta go go rilego. Baithuti ba bangwe ba itemogela go ithuta le go rutwa ka polelo ya go tlaleletša, ke gore e sego polelo ya ka gae.
Diarea tša go Ithuta - mafapha a 8 a tsebo mo go Setatamente se se Boeleditšwego sa Kharikhulamo ya Bosetšhaba mo go Dikreiti tša R-9 (dikolong) ke: Dipolelo, Mmetse, Disaense tša Tlhago, Theknolotši, Disaense tša Leago, Bokgabo le Setšo, Mafapha a go tlwaetša merero ya Bophelo le Disaense tša Ekonomi le Taolo.
Ditatamente tša area ya go go ithuta - ke Setatamente sa area ye nngwe le ye nngwe ya go ithuta seo se tšweletšago/rulaganyago ditetelo tša go ithuta le maemo a kelo.
Ditetelo tša go ithuta - ditetelo tša go ithuta di tšwa mo go ditetelo tša go ithuta tša tsenelelo le tlhabollo, gomme di hlaloša seo baithuti ba swanetšego go se tseba le go kgona go se dira mo mafelelo a kreiti, sehlopha goba kgato.
Profaele ya moithuti - ke rekotokakaretšo ya tšwetšopele ya moithuti yeo e akaretšago tshedimošo ya gagwe, tlhabollo ya leago, dinyakwathekgo, disampole tša modiro le dipego tša ngwaga ka ngwaga.
Mananeo a go ithuta - mananeo a, a lebane le mešomo go akaretšwa le diteng le mekgwa ya go ruta - ona a hlahlwa ke Setatamente se se Boeleditšwego sa Kharikhulamo ya Bosetšhaba, ya go hlabollwa ke diprofense, dikolo le barutiši.
Lenaneo la molaotšhomo - ke lenaneo la bosetšhaba la maemo a go tšweletša modiro/mošomo ka tsela ya go bega ka ga tšwelopele ya moithuti.
Ditetelo - ke dipoelo tša mafelelo a tshepedišo ya go ithuta mo go thuto ya go thewa godimo ga ditetelo tša go ithuta - ditetelo tšeo di thuša go betla tshepedišo ya go ithuta.
Thuto ya go thewa godimo ga ditetelo tša go ithuta - e lebane le tshepedišo le katlego, mešomo le thutotshepetšo ya go thewa godimo ga moithuti. Ge go latelwa mokgwa woo, gona Kharikhulamo 2005 le Setatamente se se Boeleditšwego sa Kharikhulamo ya Bosetšhaba di nepiša go hlohleletša go ithuta ga go ya go ile.
Potfolio - e lebane le faele (goba setsekana) ye nngwe ye nngwe ya mošomo wa moithuti yo mongwe le yo mngwe.
Manaeo a kgatelopele - ke setlabakelo sa go dirišwa mo mafelelong a ngwaga sa go ngwalolla kgatelopele ya baithuti ka moka mo kreiting, go akaretšwa dikhoutu tša kgatelopele mo go a re ya go ithuta ye nngwe le ye nngwe le kreiti ye nngwe le ye nngwe go akaretšwa ditshwaotshwaothekgo ge go tsomega.
Kelo ya samatifi - go fapana le kelo ya fomatifi, e hlagiša dipego tša ka mehla ka ga kgatelopele ya moithuti, gantši mo mafelelong a sehla goba ngwaga.
Go theeletša ka mafolofolo - ge motho a leka go itira seboledi gomme a theeletša ka tlhoafalo go tšohle tšeo aratago go di bolela.Polelotlaleletšo - polelo ya go rutwa ka go tlaleletša polelo ya ka gae.Go ithuta dipolelontši - ge motho a ithuta polelo goba dipolelo go tlaleletša polelo ya ka gae. Seo ga se go fediša polelo ya ka gae eupša go ithuta yona mmogo le yeo.Bokgabo - tirišo ya polelo go hlohleletša go tšweletša bobotse bja selo gore se kganyogege.Sengwalwatshwantšhišo, tshwantšhišo/seka - tshwantšhišo ke kanegelo yeo baanegwa le ditiro di emelago nnete ya kakaretšo gammogo le diponagalo tša botse le bobe. Polelo ya seswantšho/seka ke polelo yeo baanegwa le ditiro ba dirišwago go tšweletša morero wa boitshwaro.Poeletšamodumo - go boeletšwa ga modumo wa go swana mo mathomong a mantšu ka tatelano ye e rilego(mohlala, O na le potane ya popota).
Lelatodi - lentšu la go ganetša tlhalošo ya le lengwe mo polelong e tee (mohlala, sega - lla).
Memo a kelo - tsebo ya polelo, mabokgoni le dikokwane tša bohlokwa tša bophelo tšeo moithuti a swanetšegogo bontšha gore o a di tseba goba o a di kgona mo mafelelong a kreiti ye e rilego.Batheeletši - motho goba batho bao ba theeletšago, ba balago goba ba bogelago sengwalwa se se rilego mohlala, batheeletši ba polelo ya radio, ba taodišwana ya kuranta goba papatšo ya thelebišene.
Dingwalwa tša nnete - ke dingwalwa tšeo di dirišwago lefaseng la nnete (mohlala, ditaodišwana tšadikgatišobaka, dikgatišo tša radio le thelebišene, dipapatšo, ditlankana tša difomo, mangwalo, dipukwana).Mokgwa wa tekatekano wa go bala le go ngwala - ke mokgwa wa go thekga bobadi le bongwadi bja baithuti bona difiwa ka tlase, wa go hlohleletša baithuti go ipshina ka go bala dipuku le go nepiša tlhalošo, gammogo le go ba thuša ka dithekniki le mekgwa ya go utolla le go diriša khoutu ya lentšu la go ngwalwa.Go sekamela ka lehlakoreng le le rilgo - ke mokgwa wa go kgetha lehlakore gore kelo ya maleba e sephethagatšwe ka tshwanelo.
Go hlakanya ditlhaka - ke tsela ya go ithuta medumo ya go hlakanya ditlhaka/ngwala ditlhaka mmogo go ngwalwa ga ditlhaka tše pedi goba tše tharo mmogo go bopa modumo wo o rilego.Mmolelwana wa go lahlegelwa ke tlhalošo - ke kgopolo yeo e dirišitšwego kudu gomme mafelelong yalahlegelwa ke tlhalošo ya yona ya maleba.
Sehloa/sehlwa - ke magomo a kgohlano mo sengwalweng, morago ga thulano yeo ga go sa tlo ba ye nngwe thulano ya mafelelo ya sengwalwa.Go tswaka dipolelo - ke go hlakahlakanya dipolelo ka maikemišetšo a a rilego gore o kwewe le ke bao ba satsebego polelo yeo.
Momagano/togagano - seo se logagantšhago dikgopolo go ba kgopana e tee ya go ba le moko. Temana ya go logaganywa ke yeo go yona go lego tlhabollo le go gola ga dikgopolo fao mafoko a gona a nyalanego.Kwano/kopano - dithekniki tša go bopa kwano di kopanya mafoko temaneng goba sengwalweng go bopakgopana e tee. E ka ba ka tsela ya mašala goba mantšu ao a boeletšwago ka mokgwa wa go fapafapana go bopaditeng.
Mantšutshwano/-kwano - mediro ya go swana/kwana goba mantšu a kgoro e tee, a go bolela ka ga taba/sererwae tee (mohlala, letswai, pherefere).Lekopanyi - ke lentšu la go dirišwa go kopanya mantšu le dithabe mafokong (mohlala, le, fela, ka fao).Ditlkhalošontši - ke ditlhalošo tšeo di ka bolelwago/hlalošwago ke lentšu le le rilego.
Kopanyo ya ditlhaka - ke go kopanywa ga ditlhaka go bopa modumo wa polelo (pšh, psh, tlh).Kamano - sengwalwa se ka tšweletšwa go fihlelela kamano ye rilego. Kamano e swanetše go nyalelana lesengwalwa.
Tlhalošotshwanelo - ke tlhalošo ya go lebana le sengwalwa goba tlhalošo ye e bolelwago thwi ke lentšu. Daekrafo (Tlhakapedi) - go diriša ditlhaka tše pedi go bopa modumo o tee (mohlala, oo, aa, tl, ts, tš). Taetšobobadi - go bala go tloga ka letsogong la nngele go ya letsogong la go ja, go thoma gape go tloga letsogong le letshadi go ya letsogong le letona. Baithuti ba swanetše go rutwa taba yeo. Tsebo ya go bala le go ngwala - e hlaloša tsebo ye e golago ya moithuti ya go ngwala lentšu. Baithuti ba bona kgatišo sengwalweng gomme ba thoma go kwešiša nepo ya yona. Ba ka anegelwa dikanegelo goba gona go di balelwa ka tsela yeo ba tlago tseba ka fao dikanegelo/dipuku di lego bohlokwa ka gona. Le pele ga ge ba etla sekolong ba tla ba šetše ba na le tsebo yeo. Ba ka leka go ngwala maina a bona ka go diriša dikelelo tša bona ka ga ditlhaka le mopeleto (mohlala, go ithuta mopeleto) gomme gape ba ka itira o ka re ba bala puku (go bala kamokgwa wa go tlwaetšwa). A ke ona mathomo a bongwadi le bobadi bja baithuti (bana).Polelo ya maikutlo - ke polelo ya go dirišwa go kgotla maikutlo a motho.Mabokgoni a boikgopolelo - ke bokgoni bja go inagana o le maemong a motho yo mongwe.
Pitšo ya mantšu - ke go bitša mantšu ka tshwanelo.Sengwalwatlhaloši - ke sengwalwa sa go nyaka tlhalošo.Polelošele - ke polelo e šele ya go bolelwa ka ntle ga mellwane ya Afrika-Borwa (mohlala, Sefora, Setoitšhi).Polelomadume - ke polelo ya go dirišwa ge go dumedišanwa. Gantši e dirišwa dikamanong tša go ikgetha mohlala, go otara dijo ka hoteleng. Ge re thoma go ithuta polelo, bontši bja tše re ithutago tšona di ka yona tsela yeo. Gannyane gannyane, re thoma go bolela gabotse go ya ka melao le dipatrone tša polelo, gomme re kgona go hlaloša dikgopolo tša rena ka tsele ye bonolo.
Motheo/freimi - ke thekgo/thušo ya motšwaoswere ya go ngwala goba go bolela, mohlala, morutiši a ka tšweletša freimi ya sereto ka tsela ye: Bohubedu mmaleng wa ntwa ------ke mmala wa-----Bohubedu mmaleng wa madi ------ke mmala wa-----Bohubedu mmaleng wa kotsi ------ke mmala wa-----Bohubedu mmaleng wa lerato ------ke mmala wa-----
Go ngwala ka bolokologi- ke ge baithuti ba filwe bolokologi bja go ngwala ka seo se ba tshwenyago. Baithuti ba swanetše go hlohleletšwa go ngwala ka fao ba ka kgonago ka gona.Dipuku tša polelo - ke dipuku tša go ngwalelwa popapolelo le tlotlontšu mo dikgatong tša go fapafapana(mohlala, tša mantšu a 500, a 1000).
Legohle/mokgwamoka - ke mekgwa ya polelo ya go logaganya mabokgoni ka moka gammogo le mehutahuta ya tsebo mo mešomong ka go se nepiše o tee wa yona.Polelo ya ka gae - ke polelo yeo baithuti ba ithutago yona ka gae goba motseng. Polelo ya go feta e tee e karutwa ka tsela yeo, ka fao baithuti ba ka tseba polelo ya ka gae ya go feta e tee.
Homonimi/mantšuswanangwalwa - ke masntšu a go swana ka modumo le ka mopeleto fela a fapana ka tlhalošo (noka/noka/noka; pela/pela).Homofone - lentšu la go ba le modumo wa go swana fela la go peletwa ka tsela ya go fapana le tlhalošo ya gofapana.
Tlopelo - ke go bolela ditaba ka go di godiša (mohlala, O rile go gana a be a itshwarelela ka maru).Seswantšho - ke seswantšho goba setšweletšwa sa go bogelwa.Tshwantšhokgopolo - ke go swantšha kgopolo (mohlala, mothofatšo, tshwantšhanyo, tshwantšišo).
Tlhalošišo -go bala ka maikemišetšo a go hwetša tlhalošo ya go teba.
Tenego - ke tshwenyego ya moya wa motho ka tsela ya go širela.
Segalo - ke patrone ya lentšu la segalo sa go ya godimo le fase go tšweletša mošito wa lefoko.
Kgegeo - kganetšo ya seo go bolelwago ka sona ka go diriša mantšu a go hlaloša kganetšo yeo.
Bobadi le bongwadi - ke bokgoni bja go bala le go ngwala tshedimošo mererong ya go fapafapana. Ke karolo ya bokgonikakaretšo bja go hlaloša selo.
Mekgwa ya go ngwala le go bala - ke mehuta ya go fapafapana ya go ngwala le go bala: go bala le go ngwala; go bala le go ngwala merero ya setšo (go kwešiša dingwalwa tša setšo, leago le dikokwane tše bohlokwa tša bophelo); go bala le go ngwala ka tsenelelo (go kgona go fetola melaetša ya dingwalwa ka tsenelelo); go bala le go ngwala dibogelwa (go bala/ngwala ga ditshwantšhokgopolo, dika, diswantšho, bj.bj.); go bala le go ngwala dipolelotirišwantši (go bala dikuranta, dikgatišobaka, thelebišene le difilimi e le melaetša ya setšo).
Polelotswakwa - ke polelo ya go dirišwa go bolela ka dipolelo tše dingwe. E akaretša mareo a go swana le modumo, lentšu, lefoko, sengwalwa, kamano, botheeletši, bjalobjalo.
Tshwantšhišo - go diriša selo se tee go hlaloša se sengwe sa go swana le seo ka diponagalo/dinyakawa.
Medirišo -(go akaretšwa le madiri a modirišo) e kgontšha mmoledi/seboledi/bangwadi go hlagiša ditlhalošo tša go fapafapana bjalo ka dikgonagalo. Gape e dirišwa go hlaloša bonolo/mabobo.
Mokgwakgokagano - Go na le mekgwa ya go fapafapana ya go kgokagana: mokgwa wa go ngwala, wa go bolela goba wa bomolomo, wa go bogela (woo o akaretšago dibopego tša krafo bjalo ka ditšhate). Go fetola tshedimošo go tloga mokgweng wo go ya go wo mongwe (ka go diriša krafo go ngwala temana, go diriša tshedimošo ya sengwalwa sa bomolomo go fa seswantšho maina) go bohlokwahlokwa mo mererong ya go ithuta polelo.
Polelotirišwantši - ke mekgwa ya go logagana ya go akaretša le sengwalwa, ditlabela tša go bogelwa, modumo, video, bjalobjalo.
Dingwalwa tša mokgwatirišontši - ke dingwalwa tša go rulaganywa go dirišetšwa mekgwakgokagano ya go feta o tee.
Onomatopea - ke mantšu ao a nago le modumo wa go swana le tlhalošo ya ona (kgomo e re mmu, lesea le re nnge).
Karolonoko ya mathomo -ke karolo ya senoko ya pele ga tumanoši (b-ona).
Mothofatšo - ke go dira gore selo se phedišwe bjalo ka motho.
Temogo ya fonimi - ke bokgoni bja go kgethologanya magareng ga medumo ya go fapana ya polelo (bona,roba).Medumokwano - kamano magareng ga medumo le mepeleto ya yona. Taba yeo e thuša go lemogwa ga lentšu ge go balwa, gape e thuša go peleta ka tshwanelo.Legoro la medumokwano - ke sehlopha sa mantšu a go ba le modumo wa go swana.Phane (papalantšu) - ke go bapala ka mantšu.Mantšwanyanakanego/-motlae -ke mantšu a se makae a motlae goba kanegelo a go bopa tlhalošo goba motlae.Tlotlontšu ya bobadi - mantšu ao a kwešišwago ke mmadi go ya ka kamano. A mangwe a mantšu ao e tla ba karolo ya tlotlontšu ya go lemogwa ya moithuti mantšu ao a a dirišago. A mangwe e tla ba karolo ya tlotlontšu ya go se lemogwe mantšu ao a a kwešišago go ya ka kamano gomme a sa tsebe tirišo ya ona gabotse. Go anega histori - ke go anega ka ga ditiragalo tša nako ya go feta ka tatelano go bolela goba go ngwala ka ga seo se dirilwego lebakeng la go feta.Sengwalwa sa histori - ke mohuta wa sengwalwa. Seboledi goba mongwadi o hlaloša tatelano ya ditiragalo, mohlala, moithuti a bolela ka tšeo di diregilego mafelelo a beke ka mo phapošingborutelo nakong ya thuto ya ditaba. Retšistara -ke mantšu, setaele le popapolelo ya go dirišwa ke seboledi goba mongwadi mo dikamanong tša go fapafapana (mohlala, mangwalo/didokumente a semmušo a ngwalwa ka retšistara ya semmušo, mangwalo a semolao a ngwalwa ka retšistara ya semolao).
Potšišoretoriki/makgethepolelo - ke potšišo ya go ba le karabo.Morumokwano - ke mantšu goba methaladi ya sereto ya go felela ka medumo ya go swana/kwana go akaretšwale ditumanoši.
Mošito/morethetho - ke patrone ya mehleng ya go boeletšwa ga medumo (segalo sa godimo le sa fase).
Karolonokothomi - ke karolo ya senoko sa tumanoši ya mathomo (mohlala, b-opa). E nyalelane lemorumokwano.Tshotlo - ke go bolela goba go ngwala ka go diriša ditlhalošo tša go bontšha kganetšothwi ya seo se ukangwago.
Thutothekgo/-thušo - Ge go thušwa merero ya go ithuta, baithuti ba kgona go ithuta ka thušo yeo ba e hlokago. Ge bjale ba kgona go itirela mošomo ka go ikemela, gona go ka šetšwa mekgwa ye e latelago yeo ya thekgo.
Go bala ka potlako - ke ge go sepedišwa mahlo ka lebelo sengwalweng go hwetša tshedimošo ya go ikgetha (mohlala, bala pukumogala go hwetša leina le nomoro goba lenaneo la nako ya pese goba setimela).
Tshwantšhanyo - ke go bapiša selo se tee le se sengwe (O bjalo ka tau).
Mantšu a go utswiwa ka mahlo - ke mantšu ao babadi ba a lemogago ntle le bothata. Ga ba nyake go a tsinkela ka tsenelelo goba go gopodišiša ka ga ona. Mo mathomong a go ithuta go bala, mantšu a mohuta woo gantši a tšwelela gantši, mohlala, nna, wena yena, lena.
Go bala ka lebelo/potlako - ke go bala sengwalwa ka potlako go hwetša kakaretšo ya sona (go bala dintlha/dihlogo tša kuranta ka lebelo go hwetša tabakgolo).
Seleng - ke polelo yeo e dirišwago ka tsela ye e sego ya mehleng gantši e dirišwa ke sehlopha sa bafsa mererong ya bona.
Maemo - Maemo a go fapafapana a polelo ke ao a gatišitšwego ka dipukung, dikuranteng, mangwalong a semmušo, popapolelo le go dipukuntšu. Ga se gore ke tsela ye kaone ya polelo, eupša ke yeo e amogelwago mererong ya histori le/goba sepolitiki bjalo ka maemo a go fapafapana.
Pono ya go se fetoge - ke tebelelo ya go se fetoge gantši ya go kgetha lehlakore ya mohuta wo o rilego wa motho.
Kgatelelo (lentšu, lefoko) - ke go gatelelwa ga senoko se se rilego mo lentšung (mohlala, mohlare = kgatelelo ya lentšu mo senokong sa gare).
Thabethuši - ke thabe yeo mo lefokong e ithekgilego ka thabeina.
Senoko, go lekola senoko, nokontši - lentšu goba karolo ya lentšu la go ba le modumo wa tumanoši goba tumammogo ya go etša tumanoši (lentšu le motho le na le dinoko tše pedi : mo- le -tho). Go lekola senoko ke tsela yeo dinoko di bopago mantšu ka gona. Nokontši e amana le lentšu leo le nago le dinoko tše ntši.
Seka/seswantšho - se sengwe seo se emelago selo se sengwe (Leeba ke seka sa khutšo).
Lehlalošetšagotee - ke lentšu leo le nago le tlhalošo ya go swana goba ya go nyako swana le ya le lengwe mo polelong e tee (bogobe = boušwa).
Togagano (go loganganya) ya dikgopolo - ke go kopanya dikgopolo goba tshedimošo go tšwa methopong ya go fapafapana. Ka go realo togagano ya dikgopolo ke kakaretšo ya dikgopolo tša mohuta woo.
Lebelo/tempo bjalo ka lebelo la polelo - ke lebelo leo mantšu a bolelwago ka lona mohlala, polelo yeo e dirišwago ke moreti/seretong.Sengwalwa - ke sengwalwa sa go ngwalwa, sa go bolelwa goba sa go bogelwa mo mererong ya kgokagano yapolelo.
Sebopego sa sengwalwa - go na le mehuta ya go fapana ya dingwalwa yeo e lemogwago ka dibopego mohlala, ditaodišo, direto, mangwalo, metlae, dikanegelo, ditaelo, dipadi, ditiragatšo.Maikutlo - ke molaetša wa khuduego mo sengwalweng. Mo sengwalweng sa go ngwalwa, so fihlelelwa kamantšu mohlala, mantšu a magareng go bopa maikutlo. Mo filiming khuduego yeo e ka tšweletšwa kammino/koša goba tikologo.
Pego ye bofefo - ke pego ye e se nago maatla go hlaloša nnete goba dintlha goba maikutlo.Sebogelwakgethollo - ke go hlatha magareng ga sebopego sa ditlhaka le mantšu a go fapafapana.Ditumanošitshadi (tša go se tie) - dinoko tša go hloka kgatelelo di na le sebopego sa go se tie.Sešego sa mantšu - ke faele goba sona sešego sa mantšu a mafsa.Letšhogo/lehloyo la matšwantle - ke lehloyo goba go šia (go se na mabaka) batho ba šele. Go dirišwa polelo ya mohuta woo.
