Study Group (Maize)								Sesotho sa Leboa
Re nepiša Dihlophathuto tša Kapa-Bohlabela
Instructions:
Folio strap: Tsebišo
Byline: Lawrence Luthango, molomaganyi wa profense wa Lenaneotlhabollo la Balemi la Grain SA
Use the South African map and show where the Eastern Cape is
Nagatemego ye e kgonago go dirišwa ke maloko a dihlophathuto tikologong ye ke yeo e ka bago dihektare tše 2 152. Naga ye ke nagakopanelo, naga yeo e lego ya mmušo eupša e laolwago ke pušosetšhaba. Molemi yo mongwe le yo mongwe o na le “tumelelo ya go dula” (permission to occupy (PTO)), seo se swanago le kwano ya khirišo. Molemi a ka se ke a ba mong wa naga ye a e lemago, eupša leloko leo le ka se ke la amogwa naga yeo. 
Sehleng sa gonabjale balemi ba paletšwe ke go bjala mašemo a dihektare tše 857. Mabaka a akaretša theko ya godimo ya dinyakwapšalo (inputs) le ditshenyegelo tša godimo mabapi le go diriša bakontraka. Balemi ga ba kgone go ithekela didirišwa le ditrekere ka ge dithekišo tše ba di amogelago ge ba rekiša mabele a bona ke tša fase mme dipoelo tša bona ke tše nnyane. Balemi ba bantši bao ba sa lemago naga ye ba tšofetše mme ba tshepa kudu diphenšene tša batšofadi tše ba di amogelago. Balemi ba ba tšofetšego ga ba dumelelwe thušo ya tšhelete go swana le dikadimo tše di fiwago ke dipanka mme ka fao ga ba kgone go oketša naga ye ba e bjalago ka tšhelete yeo ba nago le yona. 
Karolo ye kgolo ya nagatemego ga se ya agelelwa, ka fao balemi ba lebanwe ke tahlego ka baka la diruiwa tše di fulago mašemong ao a bjetšwego. Lenaneo la CASP la Kgoro ya Temo le tšea sebaka mabapi le infrastraktšha ya go swana le kagelelo. Lenaneo le legologolo la tšweletšo ya dijo le fokotšega ngwaga le ngwaga mme go thušwa balemi ba se kaenyana fela ka lenaneo le go bjala dibjalo tša bona. Balemi ba magaeng ba kgopela thušo lenaneong la ASGISA, leo le šomago nagakopanelo (communities land) ntle le go amantšha bengnaga. Ye ga se tharollo ye e ka swarelelago ka ge re tseba gore ge ASGISA e tlogela go lema mašemo ao, a tlo latšwa gape gobane ga go na bokgoni bjoo bo šutišwago le ge e ka ba maatlafatšo ya nnete ye e phethagatšwago. Seemo se ke seo se hlobaetšago. 
Maloko a sehlophathuto a kopana gatee ka kgwedi. Boleloko bja sehlophathuto bo na le mohola wo mogolo ka ge balemi ba kgona go neelana dikgopolo le go hlaola dinyakwathuto (training needs) tša bona, le ge e ka ba go eletšana le go thušana. Balemi ba magaeng ba kgole le balemikgwebo mme go na le balemi ba se kae fela bao ba lemago ka mokgwa wa bolemikgwebo. Tlhabologo mafelong a e a nanya, eupša ke thabile go bega gore tšwelopele e a bonala. Balemi ba diriša peu ya mapastere (hybrid seeds) le monontšha mme ba leka ka maatla go laola mengwang mašemong a bona a lehea. 
