Organise (Maize)								Sesotho sa Leboa
Rulaganya ka tshwanelo – ke modiro wo bohlokwa wa taolo
Folio strap: Taolo
Byline: Tsebišo ye e tšwa mo go Mošupatsela wa Taolo ya Polasa go hlagiša Poelo ye e ngwadilwego ke Marius Greyling
Gore o kgone go phethagatša maano a gago mabapi le mešomo ya ka moso le go phetha dinepo tša gago mabapi le kgwebo ya gago o swanetše go rulaganya ka tshwanelo le gona ka nako. 
Mo go Pula/Imvula ya June 2011 go na le taodišwana ya go bitšwa “Peakanyo efe le efe e phala go hlokega ga peakanyo”, yeo e ahlaahlago peakanyo bjalo ka modiro wa taolo. Modiro wa bobedi wa taolo wo re tlogo o ahlaahla ke thulaganyo. Thulaganyo e ra gore o swanetše go ipeakanya kgato ka kgato go phethagatša maano a gago mabapi le mediro ya ka moso. Le ge go le bjalo, nneteng peakanyo le thulaganyo gantši di diragala ka nako e tee. Ka mokgwa wa tirišo thulaganyo e ama diphetho mabapi le gore ke mang a tlogo dira eng, neng, kae, bjang, le gore go tla nyakega methopo efe gape ya go swana le metšhene, ditlhamo, dithulusi, didirišwa, dibopego, le ge e ka ba matlotlo, go phethagatša maano ao. 
Ka fao, go kgona go rulaganya ka tshwanelo, go bohlokwa kudu gore motšweletši a tsebe methopo ya gagwe – ya popego le ya batho. Mabapi le badiredi ba gagwe motšweletši o swanetše go tseba botsebi, thuto, thutantšho, bokgoni (bja popego, thekniki le khuduego), boitemogelo, maatla le mafokodi a bona. Badiredi ba swanetše go šoma mošomo woo ba o kgonago bokaone le gona ge go kgonega, ba swanetše go dira seo ba kwanago le go se dira. Motšweletši o swanetše go ipeakanya pele ga nako le gona o swanetše go kgonthiša gore thwalo, ditlhamo, didirišwa, dinyakwapšalo (production inputs) le tšhelete ye e nyakegago e tla ba gona fao e hlokegago, le gona ka nako ya maleba. 
Go rulaganya motho o swanetše go akanya ditiro tšohle tšeo di beakantšwego le kabo ya methopo go kgona go phetha maano ka nako yeo go kwanwego ka yona. 
Go ya ka thulaganyo ya tirišo motšweletši a ka kopanya peakanyo le thulaganyo bjalo ka ge go bontšhwa Lenaneong la 1. Mohlala wo ke tšweletšo ya mohlala wo o dirišitšwego taodišwaneng ye e fetilego mabapi le peakanyo. 
Lenaneo la 1: Peakanyo le Thulaganyo: Beke ya 9 - 13 Mei 2011
Mošupologo 9
Ditiro tše di beakantšwego
Badiredi ba ba amegilego
Methopo ye mengwe
Lehea 
Lekola tšhemo ya 5.
Jan.
Sethuthuthu (go sepela).
Puku ya go ngwalela direkoto (dipego).
Sonoplomo
Buna tšhemo ya 3 – dihektare tše 10.
.
Piet (mootledi).
Padiso, Vosloo, 
Badiredi ba 2 ba motšwaoswere.
Motšhene wa go fola.
Ditrekere tše pedi le dikoloigogwa.
Dikgomo
Hlokomela dikgomo.
Lekola selatswa le furu ya “creep feed”.
Lomolla, swaya, kala, le gona noša mamane a 100 sehlare.
Klasie.
Klasie.
Moloto, Abram, Kagiso le Hendrik.
Pere, pukurekoto.
Pere, pukurekoto.
Dinolofatši tša go rua dikgomo, ditlhamo tša go swaya, dihlare le dithulusi tša go di noša, sekala, pukurekoto.
Dikgogokgadika
Beakanya ntlo ya 3 (tloša malao a kgale).
Ditiro tša ka mehla 
Ntlong ya mathomo le ya bobedi.
Johanna, Minah le Johannes.
Sarah, Monica le Dawid.
Difadi, dikgetsi le koloigogwa.
Dithulusi tša diatla. 
Mešomo ya kakaretšo
Penta bošomelo.
Mokontraka wa praebete.
Dithulusi tša gagwe, bjalobjalo.
Mohlala wo o tšea gore badiredi bohle ba rutilwe ka tshwanelo le gona ba na le bokgoni. Go feta fao go tšewa gore methopo ye mengwe yohle e gona mme e loketše go dirišwa. Ge go se bjalo, peakanyo le thulaganyo ya gago e tla swanela go katološwa gore e akaretše thutantšho ya badiredi le peakanyo ya methopo ye mengwe gore e be gona e lokile ge mošomo wa nnete, go swana le pšalo ya dibjalo goba tlhabelo ya diruiwa, o swanetše go elwa hloko. 
Wo e no ba mohlala wa mokgwa wo o ka dirišwago go rulaganya mme o ka fetolwa gabonolo gore o swanele mabaka a motšweletši le tšeo a di kgethago. Boitemogelo bja tirišo bo bontšhitše gore ke thušo ye kgolo go motšweletši ge a beakanya le go rulaganya ka tshwanelo ka go ngwala. Bjalo ka peakanyo, thulaganyo e ka ngwalwa pukungtšatši ka mongwalo ofe le ofe, lepatlelong la mohuta wo o itšego, ka khomphutha goba ka mokgwa wo mongwe wo o swanelago. 
Go swana le ge a beakanya, molaodi ge a rulaganya o swanetše go dula a phetha mešomo ye mengwe ya gagwe ya bolaodi ka boineelo, e lego boetapele, kgokagano, tlhohleletšo, taelo (delegating), tomaganyo, go tšea diphetho le tiišo ya thupišo. Kamego ya molaodi/mongpolasa ditirong tše e tla sepelelana kudu le bogolo bja kgwebo. 
Motšweletši o swanetše go eta pele thulaganyong a tsebiše badiredi ba gagwe tšeo a di rulaganyago le gona a tšee diphetho mabapi le thulaganyo ya gagwe (go tla šomišwa trekere goba sedirišwa sefe?; mošomo o tla dirwa ke badiredi bafe?). Gape o swanetše go tiiša thupišo le go lomaganya thulaganyo le dikarolo tša go fapana tša kgwebo. Go feta fao o swanetše go kgona go laela badiredi go phetha mešomo ya thulaganyo ge go hlokega; motšweletši ga a kgone go dira se sengwe le se sengwe ka boyena. 
Gopola gore ge wo mongwe wa mediro ya taolo o sa phethwe ka tshwanelo, kgwebo ya gago e ka se šitišwe go hlagiša poelo, eupša morago ga lebaka – e ka ba mengwaga ye mehlano go ya go ye lesome goba go feta – kgwebo ya gago e tla palelwa ke go tšwela pele. Mme se ke sona tlhohlo ya ka moso – ge bolaodi bja gago bo sa kaonafale ngwaga le ngwaga – kgwebo ya gago e tla fela ka ge poelo e tla ba e se sa le gona. Motšweletši ga a kgone go dira dilo ka go swana ngwaga le ngwaga. O swanetše go kaonafatša maitekelo a gago ka go godiša ditseno le/goba go laola ditshenyegelo tša gago. Thulaganyo ye e nepagetšego ke mokgwa wo bohlokwa wa go phetha tše di boletšwego ka godimo. 
