Fire (Maize)							Sesotho sa Leboa
Šireletša puno ya gago go mollo
Instructions:
Folio strap: Thibelo ya mollo
Byline: Jane McPherson, molaodi wa Lenaneotlhabollo la Batšweletši la Grain SA
Use a photo of a raging fire on lands
Marega a a batamelago a tlo latela selemo se setelele le lehlabula leo le bego le kolobile go feta tekanyo. Ka baka la sehla sa pula ye ntši go na le phulo ye botse ya diruiwa, eupša se se ra gape gore mello ya hlaga e ka ba kotsi ye kgolo lenyaga. 
Mollo o ka senya kudu polaseng. Lehlokwana le tee la mollo le ka fediša naga ya diketekete tša dihektare. Bontši bja mello ye e senyago dibjalo bo hlaga pele ga puno goba ge go seno bunwa ka ge ka nako yeo mabele a tla be a budule le gona dibjalo di omeletše. 
Ka moo mello e ka thibelwago
Bana ba se ke ba raloka ka mahlokwana a mollo. 
Se lahlele mahlokwana a mollo goba disekerete tše di tukago bjanyeng, matlakaleng, hlageng ye e omilego goba ka bobolokelong.
Se gotše mollo nageng, kudu ge phefo e foka.
Kgonthiša gore mollo ofe le ofe o tingwa gabotse. 
Ge o bona mollo
Ge o bona mollo wa hlaga, begela baagišani ba gago goba rasetimamollo wa gae semeetseng. Ba hlalošetše ka nepagalo fao mollo o lego gona. 
Yo mongwe a a šale gae gore a tsebiše ba bangwe ka ga mollo woo. Ge o na le mogala goba radio ya mohuta wa go boledišana e šomiše go romela tsebišo ye mpsha ye e amogelwago semeetseng. 
Ge o se mongnaga ka noši, tsebiša mongnaga lefelo le le nepagetšego la mollo. 
Gapela diruiwa tšohle lefelong le le bolokegilego o šuthele le ditlhamo lefelong le bjalo. 
Dithulusi (ditlhamo) tše o ka di dirišago go tima mollo
Ditimamollo – mohuta wa meetse goba wa puere ye e omilego.
Dira setimamollo ka mapanta a raba a kgale a motšhene goba ka mokotla wo o kolobilego. Ka go betha mollo ka lepanta leo goba ka mokotla wa go koloba o tšhabiša moya (oksitšene) wo o hlokegago go tukiša mollo. Ge oksitšene e fokotšega mollo o tla boela fase wa ba wa tima. 
Diriša digašetši tše di rwalwago magetleng (rucksack pumps) go kolobiša dimela le bjang bjo bo lego kgauswi goba pele ga mollo. Digašetši tša mohuta wo di na le mohola gape ge go lekolwa ge eba go ka ba fao mollo o nyakago go tsoga gape mola o timilwe. 
Diriša ditšhelo tše di swarago meetse ka bontši le pompo ye e ka gašago meetse a go lekana. 
Diriša dišofolo, diharaka le digarafo go kgola sekgaotšamollo (firebreak) (sekgoba seo se thibelago mollo go tšwela pele). Sekgoba se ke lefelo leo le swanago le tsela ye e kgotšwego, fao go tlošitšwego tšohle tše di ka swago. Ge morumo wa sekgoba se, wo o lego ka thokong ya fao mollo (phefo) o tšwago gona, o gotetšwa, mollo wo mofsa wo o kgona fela go tukela moo phefo (mollo wa hlaga) e tšwago gona, e sego thokong yeo phefo e gapelago mollo wa hlaga (burns against the direction of the wind). 
Diriša dišofolo le diharaka go tima mollo wo o goditšwego, ka mohlaba le mmu. Di diriše gape go tloša bjang le makalana ao a ka swago gabonolo. 
Diriša dithipa tša mohuta wa hand slashers go ripa bjang le dimela tšeo di sego tša fišwa ke mollo wo o o goditšego gore di se tiiše mollo wa hlaga wo o lebilego fao. 
Go lwantšha mollo
Lwantšha mollo go tšwa thokong e tee goba tše pedi, o leke go sesefatša bokapele bja wona. 
Ge go kgotšwe sekgoba sa go kgaotša mollo (fire-belt) goba ge go na le mollwane wa tlhago go swana le noka, leka go gatelela mollo mollwaneng woo (narrow the fire against the barrier). 
Emiša batimamollo mafelong a a itšego gore ba time mellwana yeo e gotetšwago ke dihlase tše di tšewago ke phefo. Phefo ye e fokago ka maatla e ka rwala dihlase bokgole bja kilometara. 
Go bohlokwa gore mollo o bethelwe thokong ya fao o tukago gore dihlase di se gapelwe bjanyeng le ge e ka ba matlakaleng ao a sešogo a swa. 
Ela hloko ka mehla gore phefo e fokela thokong efe. 
Ge mollo o timilwe
Mola mollo o timilwe, tše di latelago di swanetše go dirwa: 
Kgonthiša gore batimamollo ga se ba gobala. 
Sepela lefelong leo le swelego lebaka la diiri tše di sego ka fase ga tše tharo go kgonthiša gore mollo o se tsoge gape. 
Bušetša ditlhamo madulong a tšona a a nepagetšego. 
Tlatša ditšhelo tša go swana le dikoloitanka meetse ka bofsa. 
Lokiša ditlhamo tše di ka bego di senyegile. 
Dikeletšo mabapi le go kgola sekgoba sa go thibela mollo 
Mongnaga yo mongwe le yo mongwe yo nageng ya gagwe go ka thomago mollo goba wa phatlalala go tloga fao, o swanetše go kgola le go hlokomela sekgoba sa go thibela mollo ka thokong ya gagwe ya mollwane wa gare ga naga ya gagwe le naga efe le efe ye e bapanego. Ke tshwanelo le boikarabelo bja gago go kgonthiša gore mollo o se ke wa thoma nageng ya gago. Go beakanya dikgoba tša go thibela mollo ke mošomo wo bohlokwa woo o ka šireletšago wena le polasa ya gago (naga, meago, dibjalo le diruiwa) go kotsi. Beng ba dinaga tše di neanago mellwane ba ka dumela go kgola sekgoba sa go thibela mollo se se hlakanetšwego (common firebreak) bokgole bjo bo itšego go tloga mollwaneng.
Sekgoba sa go thibela mollo:
Bophara le botelele bja sona e swanetše go ba bjoo bo ka kgonago go šitiša mollo gore o se tshelele nageng ye e bapanego; 
Se se ke sa hlola kgogolegommu; le
Se swanetše go kgolwa gabotse gore se hloke dilo tšeo di ka swago tšeo di ka tshedišetšago mollo nageng ye e bapanego. 
Nepo ya sekgoba sa go thibela mollo
Nepo ya sona e ka ba:
Go šitiša go phatlalala ga mello ye e laolwago le yeo e sa laolwego;
Go thea lefelo leo mollo o ka tingwago gona;
Go thea lefelo leo mollo wo o tukelago thokong ya mollo wa hlaga (back burns) o ka thongwago gona; 
Go thea lefelo leo go ka thongwago go tima mollo go tloga go lona; le
Go thea lefelo leo mollo o ka lwantšhwago go tloga go lona.
