KGORO YA THUTO YA GAUTENG DITLHAHLOBO TŠA MAREMATLOU
SEPEDI LELEME LA GAE MAEMO A A PHAGAMEGO (Lephephe la Pele)
NAKO: diiri tše 2½
MEPUTSO:100
DITAELO:
Lephephe le le na le dikarolo tše THARO e lego A, B le C
Hlokomela seo o swanetšego go se dira karolong ye nngwe le ye nngwe
Itswalanye le diteng tša potšišo pele o ka araba
Araba dipotšišo ka moka
Šomiša polelo ya maleba ye e hlwekilego
Tatelano ya dikarabo e swane le ya dipotšišo
KAROLO YA A
TEKATLHAOLOGANYO POTŠIŠO 1
Bala ditemana tše di latelago ka šedi gore o tle o tsebego araba dipotšišo:
Pharagahla e be e le kokoto, ke re tšitširipa ya monna wa go ema ka maoto. Yena e be e le tšhikanoši ge a be a ile go yo rekiša dinku. O be a otlela lori, a fološetša moreki nku yeo a e kgethilego ebileaamogela tšhelete. Tšhelete ya gagwe o be aelokelaka mokotlaneng wo e bego e lepanka, a e tlemelele mo lethekeng gomme a khupetše ka jeresi. O beo tlafela o mmonaa phaya jeresi atsentšha seo a se amogetšego go moreki goba a ntšhatšhentšhi.
Mokibelong wo mongwe, ye kgolo e ileya oketša tšhelete, ke gore ya rotoša theko gannyanee re ke leka mahlatse gomme ya ba mo nkego o bitša bareki. Ge letšatši le fetela ka thoko ya bodikela kege Pharagahla a ešubile tšhelete ebile pelo ya gagwe e re šweuu, a bona tšwelopele.
Nako e be e sepelela go tšwa go iri ya boraro ge go fihla lesogana le lengwe le etla go reka. Le hweditše nku go šetše ya mafelelo, la e reka la e rwala magetleng la subelela motseng. Ge le seno tloga, gwa tla masogana a mangwe a mararo a fihla a re a nyaka nku. A hweditše Pharagahla a sa swere mašaša a itokišetša go swielela dithokolo tša dinku mo fase gore a kgone gowela tsela a boele gae Lebaleng go sabona. Pharagahla o rile abolela le bonaa re: "Di fedile, banna ba gešo". A kwa ba babedi ba mo tabogela ba mo thunkanya. Monna! kganthe ge e le ka thokongya ntwagona go Pharagahla ba be ba sepetše gabotse. A ba ubula atopao tee a lahlelakua. Ya reyo mongwe yola a sa katana le go tsogaatlamarase sengwe sela ka megolo.
Kganthe yola wa boraro o šetše a bone lenti le le tlemilego mokotlana wa tšhelete, a le hlothola la theoga, a ubula mokotlanaa hlanoladirethe. Ge Pharagahlaa retologa a re: "E! Tšhelete ya ka! A hwetša motho a šetše a etla mola. Kganthe le gona ba babedi bale bona ba hwetša sebakasa go ipha naga, ba napa ba latela mogwera wa bonaka lebelo ba sobelela motseng. Pharagahla o ile a leka go ba rakediša fela ka lebelong gona ba seke ba mo laetša selo, ba mo šia o ka re o eme. Mothowabatho aboa loring ka makopo. O ile a kgotla lori a wela tsela a tšame a balabala ka pelo. O swanetše. Wena ore go loba tšhelete ye kaa kepapadišane? A gopola sethunya sa gagwe se a se utilegokua gae. O be a se utile ka gobane sese molaong. Sona se gona. Se šoma gabotse. Dikolo se natšo.
Ka le le latelago a tsoga a ya a gonyolla sethunya mo se lego a ya a lata monnayo mongwe ba re ke Mahlareng, ba sobeleladithokgweng tša kgole bayaba tsošološatsebo ya bonayago thunya le go lebanya. Mo go Mahlareng gona Pharagahla o be a tloga a hweditše motho yo a swanetšego yo a ka sepelago le yena ge a eya go rekiša dinku Soweto ka Mokibelo wo o tlago. A ke re gomme Mahlareng e be e le motho yo a šomilego Johannesburg lebaka le letelele a dulaSoweto? Soweto o be a e tseba kabophara lebopepetla bja yona. Gona fao ba ile ba napa ba beakanya leano la bona. Ba kwane gore Pharagahla yena o tla swara molamo wa tshipi le tšhelete gomme Mahlareng a sware sethunya.
LaMokibelo woo o tlago la fihla. Pharagahla le Mahlarengbašetše ba leSoweto. Babe ba emegona mola lebalaneng lela Pharagahlaabego a eme go lona ka Mokibelo wa go feta gea tlabe awelwakebahlakodi godimo. Pharagahla o be a swere tšhelete le molamo wa tshipi a o fihlile ditlhakwaneng tša dinku, di o gataka, di hlakahlakane le dithokolo. Mahlareng yena o be a swere sethunya sa 9mm a se šunyeditše lepanteng a se khupeditše ka paki gore se se ke sa bonala.
Mašilo a ba rego ke ditsotsi! A hlasela motho yo a ba faletšego. Go be go šetše dinku tše pedi ge ba fihla bomphetakapejana. E be e sa le ba bararo fela, go bonala o ka re e sa le bale ba maloba. Ba fo retšweledi! boPharagahlaba se tsebe gore ba tšweletše kae kapela. Ka nako yeo Mahlareng o be a šetše a fologile lori a eme mo fase. Pharagahla a ba bona ka pela a kgwatha Mahlareng a re: "Mogešo, ema gabotse! Taba tšela di tsogile."
Yo a bego a etetše pele a emiša thipa sonasona setsotsi a phurolla letsogo la ntšogošo a thiba ka lona kganthe motho wa batho o romela letsogo la gagwe bookelong. Pharagahla o mo iteile letsogo lela gatee fela ka molamo wa tshipi gwa re pho!, tsotsi ya lahla mphaka ya inama e itshwere letsogo e tlentše e re: "Maye! Maye mina!" Yela ye nngwe ya re go bona tše ya re nna ga ke saya fao. Ya retologa gonafao ya hlanoladirethe ya leba motseng. Mogagaboyona a šala kganthe o šalela go ba namana ya Pharagahla. Motho a tla a mo rothotha ka molamo magetlaa be a bona gore go šala ke go šalela lehu, a retologa a tšhaba a latela mogagabo.
Pharagahla a thoma go goeletša, a mmitša a re: "Hei! Hei! Tlaa! Tla re sepele, monna!" Lefšega le ba rego ke Mahlareng! O rile go bona tsotsi e mo lebantšha e swere mphaka wa go phadima a tšhoga gore a be a lebale gore o swere serotswana sa kgogo. O a mmona ge a retologa a tšhaba a lebile kua nokeng! Tsotsi ya bona gore o a tšhaba ya tšeatšeana le yena. O thušitšwe ke gore tsotsi e rile ge e gadima ya bona ba gaboyona ba tšhaba le yona ya goma ya tšhaba. Mola e fele e mo rakediša, nkabe e ile ya mo swara ge ba fihla kua tlase mohlakeng, gomme e mo amoge sethunya.
Naa Pharagahla o be a dula kae? 
Naa mogwera wa Pharagahla ke mang? 
Naa kgoeletšo ya mmušo yagore setšhaba se ithaopego tlišadithunya tšeo di sego ka molaong e ka thuša goefoga dikotsi dife lapeng la Pharagahla. Efa dintlha tše THARO. 
Baanegwa mo ditemaneng tšeo o sa tšwago go di bala, ba tloga ba kgona go fihla e le ruri. Hlaloša ka moo ...
Mahlareng a fihlilego serope sa kgogo. 
Ge nkareMahlareng o hlalošwae le monnanna o ka dumelelana goba wa ganana le polelo ye? Efa mabaka a MABEDIa karabo ya gago. 
Segagešo se re: boradia bo ye bo radie mong wa bjona. Re nyetlele gore go diregile eng kaditsotsi mohlang woo ba hlasetšego boPharagahla. 
Ge nkabe o le mokhanselarawa tikologoyee hlalošwago, o be o tla dira eng ka botsotsi/bokebekwa bjo bo renago mo? Efa dilo tše THARO tše o bego o ka di dira
Ge nkabe o be ole gona ntweng ya Pharagahla le ditsotsi o be o tla dira eng go thuša? Efa dikarabo tše THARO. 
Seboledi se re: Gona moo ba ile ba beakanya leano la bona. Re hlalošetše ka ga leano leo. 
Diteng tša ditemana tše di na le kgonthe ya diema tše di latelago. Tsopola tiragalo mme o e lebantšhe le seema o be o hlaloše gore di amana bjang.
Gabolefšega gago lliwe go lliwa gabomogale. 
Pitša ya maano ga e apewe gabedi. 
PALOMOKA YA KAROLO YA A: [30]
KAROLO YA B
KAKARETŠO POTŠIŠO 2 Bala temana ye e latelago gomme o re laodišetše tša Mlahlekisi le botagwa bja gagwe ka temana ya methaladi ye ŠUPA fela.
Molato ke wa mang?
Molamotsengwa Thembisa ka ngwaga wo mongwebatho ba ile ba lwala kudu, bangwe ba be ba ikela badimong. Seo se ilegosa hlolabothatabjo go thwe ke monnatsoko yo mongweyo le leina la gagwe le itlhalošago go thwe ke Mlahlekisi. Moisa yo go thwe o be a phela a ikhoretše le ge a eya mošomong go la Johannesburg International Airport. Mang le mang yo a hupago o a tseba gore bjala bo tlišetša motho papalase ka letšatši le le latelago, gomme sehlare sa yona ke go nwa gape.
Le go Mlahlekisi go bile bjalo, efela ka bomadimabe a ikhwetša a re too!! Mošupologo woo mokotla wagagwe o be o se na leye ntsho ka gore mošomo wa gagwe e be ele go lokiša difofane, o be a šoma ka dioli tše di fapanego. Gona fao go thwe go be go na le sepiriti seo le sonasebego se šomišwakudu go thušago fofiša difofane. Mlahlekisi a tšea lebotlelwana lela lasepiriti a re kaganongkatšaa! A be a se kwa se sepela lemadi ebile le hlogoyela ebego e mo opa ya re tseni ka monga wa seloko.
Monna a napa a phetha lela la mogologolo la gore monna ga a hlabje ka lerumo le tee. A batamela lebotlelwana lela gape, a re kgathia gabedi gararo sepiriti sela. Ya ba e le gona ge a bone maano a go ipatolla. O ile a anegela bakgotse ba gagwe kua lokheišeneng ka fao a ikhweleditšego seno se bogale sa mphiwafela,nnetele bonabathoma go mo duma. Mokgotse ke mokgotse. Mlahlekisi a thoma go utswa sepiriti sela a se rekišetša batho lokheišeneng la Thembisa. Kgwebo ya gagwe e ile ya gola mo nkego o swere mmitša. Batho ba ile ba mo kgeregela, ka ge go thwe lerothi la sona lebe le feta le thothotho ka bogale. Go ile gwa ba bjang mafelelong?
Gape batho ba ile ba lwala o šoro, ba kitimišetšwa dipetlele fao dingaka di hweditšego gore ba bangwe mateng a be a šetše a budule.
Dingaka tša nganga ditsebe ge ba ekwa gore batho ba ba nwa sepiriti sa go fofiša difofane. O ra gore ge selo se kgona go fofiša sefofane se le kaaka, motho yena se ka mo dira eng ka teng?
Ešitago le geo kaja morogo wa go robatšwa ka ntlega setšidifatši,o le ka moraleng wo ofišago tšhiritšhiri, o tla go kitimiša lebelo la mmutla letšatši ka moka, o felele batho pelo ge ba le ka ntlwaneng ya boithomelo.
PALOMOKA YA KAROLO YA B: [10]
KAROLO YA C
THUTAPOLELO POTŠIŠO 3
Bala temana ye e latelago ka šedi o tsebe go fetola dipotšišo:
Matšeatšea o rile go fologa koloi a tsenela ka kopanong. O tšhaba go dumediša batho ka matsogo ka ge a belaela gore ba a seleka. Gape moisa yo o kgethilwe gotsenela mosadi wa morwarragwe yola a sa tšwago go hlokofala. Matšeatšea o ile a ganetšwa go ya ka phapošing ya gagwe ya borobalelo ka ge ba tšhaba gore a ka ts enela leseana la gagwe la matšatši a mararo.
Banna ba, le bao ba tlilego kopanong ba be ba sebelana, ka ge ba tšhaba go dira lešata go seleka magagabobona. Baeng ba ile ba lemoga gore bana ba Matšeatšea ga se bao o ka etago le bona ka gore ba tloga ba seleka.
Tlhalošo ya mantšu a seleka letsenela e šutišitwe gararo mo temaneng ya ka godimo. Efa tlhalošo go ya ka moo a šomišišwego ka gona. 6x1= 
Hlaola mašalašupi ao a tšwelelago ka mo temaneng ya ka godimo, o be o laetše dikgato tša ona. 3x1= 
Ngwalolla go tšwa mo temaneng ya ka godimo lentšu leo e lego lešalarui. 
POTŠIŠO 4
Bala temana ye e latelago ka šedi o tsebe go fetola dipotšišo:
Ngwetši ya gaNchabeleng e itšibutšeka mošemanyana wa sephothonkgo ngwaga wo. Ngaka ya lapa e rile go mo hlahloba, a hwetša a se na molato. Ngwato yena, bjalo kamakgolo wa ngwana, o be a holofetše go hlagola ngwang mašemong gore a kgone go buna mabele a go fepa motswetši.
Mantšu ao a ntshofaditšwego ke maarogi ka ge a sa latele melao ye mengwe ya maina mabapi le go bopa maina a ka bontšing. Efa bontši bja maarogi a. 5x1= 
Šomiša mantšu a mafokong a gago a go kwagala go laetša ge o kwešiša tlhalošo ya ona. 5x1= 
Phetla
POTŠIŠO 5
Bala temana ye e latelago ka šedi o tsebe go fetola dipotšišo:
Bašomi ba hlwa ba šoma letšatšing. Bona ba ile ba nwa meetse a gotonya kudu. Ba tlogile ka pela lehono. Babolelagore ba šetšeba feditše mošomo wa bona.
Hlaola dikafoko tšeo di laetšago madiri bjalo ka mathuši. 3x1= 
Šomiša mathuši a ka godimo bjalo ka madiri mafokong a go kwagala. 3x1= 
Šomiša madiri a ka go 5.1 bjalo ka mafetedi. 3x1= 
Hlaola sekafoko seo se šomišitšwego bjalo ka lefeledi. 
POTŠIŠO 6
Bala temana ye e latelago ka šedi gore o tle o kgone go araba dipotšišo tše di tlogo latela:
Mošemanyana wa gaLepelle ga a tšhabe dilo. O feafea ka mošate a re yena o ratana le mosetsana yo monnyane wa kabogošing. O rile go lemogwa a kwešwa bohlokokudu ka go kobja motseng. Yena o be a nyaditše dikeletšo tša batho ba bagolo ge ba be ba mo lemoša ka ditiro tšeo tša gagwe. Yena o ile a tšwela pele ka manganga a gagwe, a lebala gore motho wa manganga a ka wela kotsing. O rile go lemoga bothata bja gagwe, a kgopela tshwarelogo batswadi ba gagwe. Batswadi bona ba fetišetša maitshwarelo ale mošate ka go romela motseta agapa dikgomo tše tlhano.
Lebantšha diema tše tlhano go tšwa go tšeo o di filwego ka fa fase le mafoko ao a tšhofaditšwego go tšwa temaneng ya ka godimo.
Mogolo o pelopedi.
Moya mahlong a tau o ya a swere serumula.
Ngwana yo a sa llego ohwela tharing.
Nyatša molala e hwetše molaleng.
Lapa la mošate ke mathedithedi, a sepelago gona, a itshesefe.
Tšhipu e rile ke lebelo mohlaba wa re ke nabile. 5x1= 
Kgetha diema tše tlhanofela,tše filwego ka go 6.1 gomme ongwale mafoko ka tšona ao a tla tšweletšago tlhalošo ya tšona. 5x1= 
POTŠIŠO 7
Ngwalolla temana ye e latelago gomme o kgethe lentšu la maleba ka mašakaneng leole tlagodiragore temana ye e kwešišege.
Baithuti ba motse wa (Ga Moloto / GaMoloto)ba sepela leeto le le telele gebaeya sekolong. (Ke a / Kea) holofela gore barutiši ba tla ba hlohloletša go ithuta (ka mehla / Kamehla) le mehla. Ke morutiši (ofe / o fe) yo a sa ratego baithuti ba tšwelela dithutong? (Ba boMankone / Babo Mankone) ba be ba thabile ge a tšweletše ka dinaletšana tše nne ngwagola.
Ngwalolla temana ye e latelago gomme ngwale phetogomodumo ya maleba ya mantšu ao a ntshofaditšwego go dira gore temana ye e kwešišege.
Mogwera, ankeo fahlolole nna ke fahlile ke lerole. Ke rata go ema pele ga seipone kebone nna e sego motho yo mongwe. Lehono kgweleng ya dinao ba gatile nna. Ntlo yeke eagile ke tate.
Ngwala lentšu le le nepagetšego la Sepedi go maadingwa ao a thaletšwego, go tšweletša molaetša wa maleba wa polelo ye e hlwekilego.
Lesogana le o ka re le tla re foronyaka. Gape ka nako ya four ke be ke šetše ke eme terese. Semaka ke gore o tla gonabjale, efela o šetše a le ka pele gaka. Mogwera se tshwenyege ke tla go visita gosasa vroeg.
Ngwalolla lefoko le le latelago gomme o šomiše maswaodikga a maleba mo go swanetšego.
PALOMOKA YA KAROLO YA C: [60] PALOMOKA YA LEPHEPHE: [100]
BOFELO
