









TUMELELANO YA DIKAONAFATŠO





YE E TSENETŠWEGO KE LE MAGARENG GA:



KGORO YA MERERO YA LEGAE

(DHA)



LE



PUBLIC SERVANTS ASSOCIATION

[PSA]

LE

NATIONAL EDUCATION HEALTH AND ALLIED WORKERS UNION

[NEHAWU]



BJALO KA BAAMEGI BAFORAMO YA DITHERIŠANO TŠA DIKAONAFATŠO







DITENG



MATSENO

DITLHALOŠO

KAKARETŠO LE BOIKEMIŠETŠO BJA TUMELELANO

MORERO WA KGOPELO

TSELA YA BOITSHWARO

DIKGOPOLO TŠA MOTHEO TŠA TŠHUTIŠETŠO MOŠOMONG LE DINEPO

DITEKO TŠA BOKGONI

TŠHUTIŠETŠO MOŠOMONG YA DIPOSO TŠA LEGORO LA A

TŠHUTIŠETŠO MOŠOMONG YA DIPOSO TŠA LEGORO LA B

DIPEAKANYO TŠA BAŠOMI BAO BA SA TLILEGO GO BEWA MOŠOMONG

PHANELE YA PEOMOŠOMONG

DIKGANETŠO TŠA PEOMOŠOMONG

KALATŠO

TLHAHLO LE TLHABOLLO

TAOLO YA TIRO

KGOKAGANYO

LETŠATŠIKGWEDI LA GO THOMA LE SEBAKA SA TUMELELANO YE

THAROLLO YA DIKGANETŠANO






MATSENO

Baamegi ba tsena Tumelelanong ye ya Dikaonafatšo ka nako ya histori ya naga ya rena mola tlhohlo ya go laola tshepetšo ya phetogo ka mo gare ga Merero ya Selegae e le mo matsogong a rena. Ke nako ya ge dihlopha di lebane le ditlhohlo tše pedi tša go aga le go fetoša DHA  ya bjale go ba Kgoro e mpsha ya Merero ya Selegae go kaonafatša bogolo, botebo, lenaneokgoparara, kgonagatšo, bokgoni le boleng bja kabo ya tirelo go ya le ka mešomo yeo e dirilwego ke DHA, mola e le gore e oketša thwalo le go kaonafatša tiro ya mošomo, tlhahlo le tlhabollo ya bokgoni, boleng le go boloka mešomo ya bašomi ba DHA, seo se lego bohlokwa go phetogo yeo e tla go atlega ya DHA . 

Baamegi ba dumela gore ba abelana boikgafo bjo bo swanago go kgahlego yeo e lego ka bophara ya go šomela dinyakwa tša tlhabollo tša naga le Setšhaba sa Afrika Borwa. Ba tšwela pele go dumela gore Molaotheo o šireletša ditokelo tša batho ka moka ka mo go Repabliki le go tiišetša mekgwa ya maitshwaro ya temokrasi ya botho ya tlotlego, tekatekano le tokologo. Molaotheo o bea maikarabelo go Mmušo go hlompha, tšwetšapele le go phethagatša ditokelo ka moka bjalo ka ge di šireleditšwe ka mo go Molao wa Ditokelo.

Ka lebaka leo dihlopha di ngwadiša boikgafo bjo bo itšeng bja bona go kabo yeo e nago le mohola ya ditirelo tša mmušo ka mo go DHA, go bona gore ditirelo tšeo di hlokegago di abelwa ditšhaba le bašomiši go ya ka mešomo yeo e dirwago ke DHA, le taolo ya mmušo yeo e kgontšhago le tšhomišo ya godimo ya didirišwa. Go kitimiša kabo ya ditirelo go ya ka dikgopolo tša motheo tša taolo ya mmušo tšeo di thekgilwego ka gare ga Molaotheo le ka go Pholisi ya Batho Pele. Ka tlaleletšo, dihlopha di ngwadiša boikgafo bja tšona go hlola setšo sa tirelo ya mmušo yeo e botegago ka mo go DHA yeo e ikgafilego go taolo ya mmušo yeo e nago le maitshwaro, kobamelo go tshepedišo ya molao le tsela ya boitshwaro le go tšwetšapele mekgwa yeo e kgontšhago go boloka le go thibela bomenetša le taolompe. 

Dihlopha go tumelelano ya dikaonafatšo ka gona di tiišetša le go ikgafa gore di tla hlomphana ka mantšu le ka ditiro, le go dula ka moya le lengwalo la tumelelano ye yeo e tla go laola dinepo, dikgopolo tša motheo le ditshepedišo tša taolo ya tshepetšo ya phetošo go aga Kgoro ya Merero ya Selegae e Mpsha.



DITLHALOŠO

“Diposo tša legoro la A ” ke diposo tša maemo a 9 go fihla go a 12 ka mo go sebopego se se mpsha.

“Diposo tša legoro la B ” ke diposo tša maemo a 8 le ka fase ka mo go sebopego se se mpsha, eupša ga di akaretše diposo tšeo di welago ka go legoro la A.

“Bokgoni” go ra gore motswako wa tsebo, bokgoni, boitshwaro le bokgoni bja tlhago tšeo motho a ka di šomišago mo mošomong, tšeo di bontšhago go kgona ga motho go ka fihlelela dinyakwa tša poso yeo e itšego.

“Molaotheo ” o ra gore Molaotheo wa Repabliki ya Afrika Borwa Molao No. 108 wa 1996, ka ge o fetotšwe.

“DG” e emetše Molaodi-pharephare wa DHA goba moromelwa wa gagwe.[1]

“DHA” e emetše Kgoro ya Merero ya Legae.

“Mongmošomo” go ra gore DHA.

“Mošomi” go ra gore motho ofe goba ofe ka ntle le rakontraka yoo a ikemego yo :

a šomelago mmušo le gona a amogela goba a na le maswanedi a go amogela moputso ofe goba ofe le;

e lego gore ka mokgwa ofe goba ofe o thuša ka go sepetša goba go laola kgwebo ya DHA;

“GPSSBC” e ra gore Khansele ya Ditherišano tša Kakaretšo tša Tirelo ya Mmušo.

“HR” e emetše bolaodi bogolo bja tša bašomi bja DHA. 

“LRA” e emetše Molao wa Dikamano tša Bašomi No. 66 wa 1995, ka ge o fetotšwe. 

“Tšhutišetšo mošomong” go ra gore tshepetšo ya go bea bašomi go tloga go poso e tee ka mo go sebopego sa kgale sa kgoro go ya go sebopego se sengwe ka mo go sebopego se se mpsha sa kgoro.

“NEHAWU” e emetše National Education Health and Allied Workers Union, mokgatlo wa go emela bašomi wo o ingwadišitšego.

“Peomošomong” go ra gore go bea mo go sebopego se se mpsha mošomi yo a lego gona ga bjale go poso.

“PSA” e emetše Public Service Association, mokgatlo wa bašomi wo o ingwadišitšego .

“Tumelelano ya Dikaonafatšo” goba “tumelelano” e ra tumelelano ye ya mohlakanelwa.

“TCF” e emetše Foramo ya Ditherišano tša Dikaonafatšo.

“Mošomi yo a sa bewa mošomong” goba “mošomi yo a swanetšego go bewa mošomong” ke mošomi yo a se sego a bewa mo go sebopego se se mpsha sa mokgatlo.



3.	KAKARETŠO LE BOIKEMIŠETŠO BJA TUMELELANO 

3.1	Mmušo wa Afrika Borwa o ikgafile go maatlafatša batho ba wona go tloga ka letšatši la bona la mathomo go fihla go matšatši a bona a mafelelo ka ditokumente tša nnete, le ka go thekga kgolo/go gola le tlhabollo ka go dumelela batho bao ba nago le bokgoni, baeti le babeeletši go thuša go ekonomi ya rena.

3.2	DHA e fana ka mehutahuta e mentši ya ditirelo go ralala le naga. Mohlala, ka go fana ka ngwadišo ya matswalo le mangwalo a boitsebišo, kgoro e dumelela batho go ba le phihlelelo go ditirelo tša motheo tša mmušo.  E fana gape ka ditokumente tšeo di hlokegago go baeti bao ba nyakago go dira kgwebo ka mo nageng ye gape e nolofatša phalalelo ya batho bao ba nago le bokgoni bjo bo hlokegago ka mo nageng.  Go hlokega ga bokgoni go bonwe bjalo ka lepheko le legolo go ka oketša tšweletšo le kgolo ya ekonomi. Ka moka ga yona , DHA e raloka karolo e bohlokwa ka go fana ka phihlelelo go ditirelo tša mmušo le go thekga kgolo ya ekonomi ka mo gare ga naga ye. Se se ra gore e swanetše go ba le bokgoni bja go ka aba ditirelo tše gabotse le ka bokgoni, ka go thekga Leano la Ekonomi leo le Potlakišitšwego e bile le Hlakanetšwela Afrika Borwa (ASGI-SA) le Leano leo le Kopanetšwego ka ga Khwetšo ya Bokgoni bjo bo Tlago Pele (JIPSA).

3.3	Ka dinepo tše ka moka ka mogopolong , mmušo o beeleditše didirišwa tše dintši ka mo go phetogo ye e feletšego ya DHA go Aga Kgoro e Mpsha ya Merero ya Legae gore o kgone go dira bonnete bja gore Kgoro e abelana ka ditirelo tšeo di kgonago go šomiša ke setšhaba , yeo e hlokago bomenetša e bile di beakantšwego gabotse go bašomiši ka moka ba yona go ya le ka maitshwaro le dikgopolo tša motheo tšeo di beilwego ka mo go karolo 195 (1) ya Molaotheo wa Repabliki ya Afrika Borwa.

3.4	Tshepetšo ya dikaonafatšo e tla leka go fihlelela se ka, magareng ga tše dingwe:

	3.4.1	go kaonafatša ditshepetšo tša go sepediša kgoro;

	3.4.2	go beakanya bokaone dibopego tša yona go mešomo ya yona; 

	3.4.3	go kaonafatša lenaneokgoparara la kgoro;

3.4.4	go oketša bašomi gabotsana/gannyane gannyane go fana ka tirelo ya mmušo yeo e nago le bokgoni le mohola; le 

3.4.3	go kaonafatša le go hlabolla boleng bja bašomi ka moka ba yona, go akaretša kudu kudu bašomi bao ba lego maemong a bolaodi.

3.5	Go šoma gabotse le bokgoni bja bašomi ba DHA go tla kaonafatšwa ka, magareng ga tše dingwe:

	3.5.1	tlhahlo, tlhabollo le matlafatšo ya bašomi; le

3.5.2	go dira bonnete bja gore batho bao ba nago le bokgoni bja maleba goba bao ba tshephišago gore ba ka hwetša bokgoni bja maleba le gore bokgoni bo išwe maemong a maleba .

3.5.3 	go dira bonnete bja gore batho bao ba nago le bokgoni bja maleba goba bao ba tshephišago gore ba ka hwetša bokgoni bja maleba le bokgoni bjo bo tla go hlabollwa mo bo sego gona/hlokegago mo sebakeng seo se tla go bewa ke DHA ka therišano le mošomi le/ goba mokgatlo wa gagwe wa go emela bašomi.

3.6	Boikemišetšo bja Tumelelano ye ya Dikaonafatšo ke go fihlelela/phetha magareng ga tše dingwe, 

3.6.1	tshepetšo ya tšhuthišo ya bašomi bao ba thwetšwego mo maemong a 12 le ka fase ga moo go tloga go diposo tšeo di lego ka go sebopego sa kgale go ya go diposo tšeo di lego ka go sebopego se se mpsha gore e kgone go fihlelela dinepo tša tshepetšo ya Dikaonafatšo bjalo ka ge e hwetšwa ka gare ga tumelelano ye. 

3.6.2	mekgwa, tshepetšo le tshepedišo tšeo di laolago ditlamorago tša tshepetšo ya Dikaonafatšo go bašomi , go akaretša tlhahlo le mananeo a tlhabollo le polokego ya mošomo le ditiišetšo tša tšhireletšo ya letseno . 

3.6.3	go dira bonnete bja gore ga go na motho yo a thwetšego ke DHA yo a tlogo fokotšwa mošomong ka lebaka la tshepetšo ya dikaonafatšo.



4.	MOllWANE WA TIRIŠO.

4.1	Tumelelano ye e šoma go bašomi bao ba thwetšwego ke DHA ka mo go maemo a 12 le a ka fase.

	4.2	Tumelelano ye e tlema :

		4.2.1	mongmošomo;

4.2.2	mekgatlo ya go emela bašomi yeo e lego karolo ya Tumelelano ye le bašomi ka moka bao ba welago ka fase ga mollwane wo o ingwadišitšego wa GPSSBC bao ba thwetšwego ka mo go DHA mo maemong a 12 le a  ka fase.

4.2.3	go ya ka karolo 23 (1)(d) ya LRA, bašomi ka moka ba bangwe ba mongmošomo bao e sego maloko a mokgatlo wa go emela bašomi wo e lego karolo ya Tumelelano ye gape e le bao ba thwetšwego ka mo go DHA go maemo a 12 le a ka fase.[1]



5.	TSELA YA BOITSHWARO

5.1	Dihlopha di swanetše go obamela maemo a boitshwaro ao a latelago ka dinako ka moka tša tshepetšo ya dikaonafatšo le peomošomong.

5.2	Go fihla ga bjale, DHA, mekgatlo ya go emela bašomi yeo e lego karolo go tumelelano ye, maloko a bona le bašomi ba DHA ba swanetše, ka tlaleletšo go ditlemo tša semolao tša bona  tša tlwaelo:

5.2.1	ba obamela melawana, ditlhahli le ditshepedišo tšeo di hwetšwago ka gare ga Tumelelano ye. 

5.2.2	ba phatlalatše tshedimošo ka moka yeo e ithekgilego ka dinnete e sego dikakanyo. 

5.2.3	ba katane le go fihlelela tumelelano moo diphetho di nyakegago. 

5.2.4	ba dire ba lebeletše dikgahlego tše di kaone tša DHA, bašomi ba yona le ditlemo tša yona tša kabo ya tirelo. 

5.2.5	ba sepetše dilo ka mokgwa wo o hlomphegago le ka botho magareng ga bašomišani. 

5.2.6	go ya ka Karolo 16 ya LRA, ba se ke ba utolla tshedimošo yeo e lego sephiri. 

5.2.7	 ba bontšhe maikemišetšo a bona , boikgafo go le tlhohleletšo ya go aga DHA e mpsha. 

5.2.8	ba fane ka tsebišo yeo e lekaneng gore dihlopha di ka se kgone go ba gona kopanong goba go fihlelela letšatšikgwedi la go tswalela , le gona ba tla tlogela go dira bjalo moo e lego gore go a širogega ka mabaka. 

5.2.9	ba utolle pele thulano ya dikgahlego ka moka tšeo di ka bago gona le go intšha/go ipeela ka thoko moo e lego gore go ka ba le goba go ka bonala go ena le thulano ya dikgahlego.



6.	DIKGOPOLO TŠA MOTHEO TŠA TŠHUTHIŠETŠO MOŠOMONG LE DINEPO

Tshepetšo ya dikaonafatšo le tšhutišetšo mošomong e tla hlahla ke , magareng ga tše dingwe, dinepo le dikgopolo tša motheo tše di latelago . 

6.1	go dira bonnete bja gore kabo ya ditirelo ga e šitišwe e bile e ke ye e beakantšwego mo nakong ya dikaonafatšo le tšhuthišetšo mošomong le go dira gore ba tlwaele dibopego tše di mpsha tša kgoro. 

6.2	go nolofatša tšhomišo ye botse ya bašomi le go godiša tlhabollo ya bokgoni bja bona.

6.3	go dira gabotse, ka tsela ye e swanago ka mehla le ka mo go        kwagalago.

6.4	go fana ka tshepetšo e botse e bile e bonala e le yeo e fokotšago dikleime le dikgakgano le go fana ka tiišetšo go bašomi ka pele ka mo go kgonegago. 

6.5	Go boledišana le bašomi ka mehla go fokotša letšhogo le pelaelo le go hlohleletša ka kakaretšo botšeakarolo bjo bo nago le mohola ka mo go tshepetšo. 

6.6	Go fa khuetšo go tlhabollo ya bokgoni ka mo go DHA le dinepo tša tekatekano ya thwalo mošomong le maano, le go di bea ka tatelano moo di hlokegago gona.

6.7	Go bea pele le go laola tšhuthišetšo ya bašomi bao ba lego gona ga bjale ka mokgwa o mobotse le ka mo go kgonegago.

6.8	Go fana ka tshepetšo yeo e lego gore DHA e tla ba le kgetho ya go bea mošomi mo gongwe le mo gongwe ka mo go Kgoro ka therišano le mošomi o bjalo goba mokgatlo wa go emela bašomi wa gagwe go ya le ka dinyakwa tša tshepedišo ya DHA .

6.9	Mošomi a ka se bewe go maemo a ka fase go feta ao mošomi o bjalo a lego go wona ga bjale.

6.10	Go išwa lefelong le lengwe ka mošomogo tla dirwa go ya le ka dipholisi le ditshepetšo tšeo di lego gona ga bjale tša go išwa lefelong le lengwe ka mošomo ka mo go Tirelo ya Mmušo.

6.11	Tšhuthišetšo mošomong e tla dirwa go ya tshedimošo ya bokgoni bja mošomi le ka kakanyo ya maleba ya kgopolo ya go swana mo go batamelanego. 

6.12	Go fa boleng kgopolo ya motheo ya go tšwetšapele tšhomišano ka mo go DHA le go abelana tsebo ka go, magareng ga tše dingwe , ka go ka akaretša mabaka a mangwe ge go kopanywa/išwa bašomi ka go mafelo a mangwe mo ba ka swarago bokgoni goba ba ka hwetšago bokgoni mo sebakeng seo se kwagalago. 

6.13	Go phethagatša kgopolo ya motheo yeo e rego bašomi bao ba lego go maemo a motšwa o swere le a tšhuthišetšo ya nakwana ya mošomo ga ba na le tokelo yeo e nago le maatla a go thwalwa sa ruri go diposo tšeo ka mo go sebopego se se mpsha . 

6.14	Go dira bonnete bja gore didirišwa tše di lekanego di a fiwa gore phethagatšo ya Tumelelano ye e tle e nolofatšwe gabotse. 

6.15	Go dira bonnete bja gore kabo ya tirelo e ya kaonafatšwa.



7.	DITEKO TŠA BOKGONI

7.1	 Bašomi ka moka ba diposo tša maemo a 12 go fihla go 9 ka mo go sebopego sa kgale ba swanetše go tsenela teko tša bokgoni ka setho  seo se tsebegago e bile se dumeletšwe/dumelegilego gape ba ka nyakega gore ba tle ditekong tša poledišano.

7.2	Dipoelo tša teko ya bokgoni di tla šomišwa bjalo ka thulusi ya go hlabolla tlhahlo le dinyakwa tša tlhabollo tša mošomi.

7.3	Ge re lebeletše badiradikgopelo tša diposo dife goba dife tšeo di sego tša tlatšwa goba diposo tše di mpsha go ya ka Diposo tša Legoro la A , ke tlhokego gore modirakgopelo a tsenele teko ya bokgoni ka setho seo se tsebegago e bile se dumelelgilego gape modira kgopelo o tla nyakega gore a tle ditekong tša poledišano.







8.	TŠHUTHIŠETŠO MOŠOMONG YA DIPOSO TŠA LEGORO LA A 

8.1	Ge diteng tša mošomo wa poso di fetošitšwe kudu, mohl. 50% goba go feta moo, poso e tla tšewa bjalo ka ge ele ya poso e mpsha le dikgopolo tša motheo tšeo di hlokegago go diposo tše dimpsha di tla šomišwa. 

8.2	Mo e lego gore tiro ya teko ya mošomo e beile maemo a poso ka tsela ye e fapanego, dipholisi le ditshepetšo tšeo di lego gona ga bjale ka mo go Tirelo ya Mmušo di tla šomišwa. 

8.3	Mošomi yo a swerego poso ga bjale yeo e fetotšwego e bile a se a fihlelela dinyakwa tša poso e mpsha o tla bewa go poso yeo e lego go maemo ao a swanago ka mo go Kgoro. 

8.4	Tšhuthišetšo mošomong ya bašomi ka moka go tloga go sebopego sa kgale go ya go sebopego se se mpsha e tla tiišetšwa ka go ngwala ke DHA. 

8.5	Mo e lego gore diposo ga se tše dintši tšeo e lego gore di gona ka mo go sebopego se se mpsha bjalo ka ge go fapana le sebopego sa kgale, teko ya bokgoni ga mmogo le tsela ya tshepedišo yeo e tla go bewa ke DHA ka therišano le mekgatlo ya go emela bašomi e tla šomišwa bjalo ka tsela ya tlhlaolo go phethagatša peomošomong. DHA e tla tsenela ditherišano le mekgatlo ya go emela bašomi ka mo go TCF moo e lego gore tsela ye go boletšwego ka yona e fetola dipeelano tša tiro ya mošomo ya bašomi .

8.6	DHA e tla ba le kgetho ya go ka bea mošomi mo gongwe le mo gongwe ka mo go Kgoro go ya le ka dinyakwa tša tshepedišo ka morago ga ditherišano le mošomi ka bo yena le/goba mokgatlo wa go emela bašomi wa gagwe . Ge ele gore go gana ga motho o bjalo ga se mo go kwagalago, ka morago ga moo DHA e ka hlagiša ditharollo tša maleba tšeo e nago le tšona ka nako yeo. 



9.	TŠHUTHIŠETŠO MOŠOMONG YA DIPOSO TŠA LEGORO LA B

Go ya ka diposo tša legoro la B, ditlhagišo  tša temana 6 ka mo godimo le tla šomišwa ka tlhokomelo ge go dirwa diteko tša bokgoni, tšeo e lego gore ga se tša maleba. 



10.	DIPEAKANYO TŠA BAŠOMI BAO BA SA TLILEGO GO BEWA

	10.1	Thušo ya bašomi bao ba sa tlilego go bewa

10.1.1	Thušo le diteko ka poledišano di swanetše go thongwa/dirwa go lebeletšwe bašomi bao ba sa tlilego go bewa ka maikemišetšo a go:

(a)	dira bonnete bja gore diphetho tšeo di tletšego ka tsebo di ka tšewa go ya le ka dikgetho tšeo di ka kgonegago tša peomošomong ya bašomi ka go ba fa bokgoni gape/ka boswa; le

(b)	fana ka tlhathollo le thušo go bašomi bao ba sa tlilego go bewa.	 

10.1.2	DHA e tla dira bonnete bja gore go ba le poledišano yeo e tšwelago pele go bašomi bao ba sa tlilego go bewa mabapii le ditiragalo ka go tshepetšo ya tšhuthišetšo mošomong . 

10.1.3	Dikholofelo, dipelaelo goba ditaba dife goba dife tšeo di amago bašomi bao ba sa tlilego go bewa di swanetše go laolwa ka poledišano yeo e botegago, ya ka mehla gape e le yeo e lego molaleng. 







11.	PHANELE YA PEOMOŠOMONG

11.1	Phanele ya Peomošomong e tla hlongwa go hlokomela phethagatšo ya tshepetšo ya tšhuthišetšo mošomong. 

11.2	Tlhamo ya phanele

11.2.1	DG e tla bea bašomi ba ba hlano ba DHA , o tee wa bona e tla ba Modulasetulo wa Phanele ya Peomošomong. Ka tlaleletšo TCF e tla šišinya motlatša modulasetulo . 

11.3	Balebeledi

11.3.1	Mokgatlo wa go emela bašomi o mongwe le o mongwe wo o lego setho/karolo go Tumelelano ye o tla bea balebeledi ba ba bedi go phanele.

	11.4	Maatla le mešomo ya Phanele

		Maatla le mešomo ya Phanele e ka tsela ye e latelago:

11.4.1	Go lebelela/gopola le go tšea sephetho ka ga ditaba tšeo di amago tšhuthišo ya bašomi go tloga go sebopego sa kgale go ya go se se mpsha . 

11.4.2	Go mema motho ofe goba ofe go tla dikopanong tša Phanele goba ge go se bjalo e thuše Phanele ka go dira/lokolla ditlemo tša yona, ditshenyegelo ka gona, ge go le maleba/kgonega , di tla tšewa ke DHA. 

11.4.3	Go fetiša diphetho ka moka tša tšhuthišo ya mošomo tšeo di tšerwego ke Phanele goba DG goba moromelwa wa maleba yo a dumeletšwego go bašomi bao ba amegilego. 

11.4.4	Go dira dinyakišišo, le go iša pego go DG goba moromelwa yo a dumeletšwego ka ga ditaba dife goba dife tše dingwe  tšeo e lego tša maleba go tshepetšo ya tšhuthišo mošomong.

11.4.5	Go hlokomela le go dira bonnete bja gore go na le tirišo ye botse gape ele yeo e sa fetogego ya tshepetšo ya tšhuthišo mošomong bjalo ka ge e akantšwe ke Tumelelano ye. 

11.4.6	Go dira bonnete bja gore tshepetšo ya tšhuthišo mošomong e ya phethwa/fetšwa le go saenelwa). 




	11.5	Dikopano le Ditshepetšo tša Phanele

11.5.1	Phanele e tla kopana ge go kwanwe gore go be bjalo , le gona ka dinako tše dingwe tšeo Modulasetulo a bonago/naganago go hlokega gore go be le kopano. 

11.5.2	Dinyakwa tša khoramo go Phanele ke 50% go hlakantšha le o tee wa maloko a Phanele. 

	11.6	Tsebišo ya dikopano tša Phanele

11.6.1	Modulasetulo wa Phanele o tla fiwa maikarabelo a go rulaganya dikopano tša Phanele.

11.6.2	Ka ntle le ge e le gore go kwanwe ka mokgwa o mongwe , ditsebišo tša kopano ye nngwe le ye nngwe , tšeo di swanetšego go akaretša dintlha tša lefelo, nako, letšastšikgwedi, lenaneothero, le tshedimošo goba ditokumente dife goba dife tšeo di thekgago tša maleba di swanetše go fetišetšwa go leloko le lengwe le le lengwe la Phanele le go batho ba bangwe le ba bangwe bao ba nyakegago goba ba nago le maswanedi a go tla kopanong , e sego ka morago ga matšatši a mabedi a mošomo pele ga letšatšikgwedi leo le šišintšwego la kopano. 

	11.7	Metsotso ya dikopano tša Phanele

11.7.1	Modulasetulo wa Phanele o swanetše go dira bonnete bja gore metsotso , dikhophi tša dipego ka moka le datha ya maleba yeo Phanele e tshephilego yona go ka fihlelela diphetho tša yona le phatlalatšo ya diphetho tša yona gore di lotiwa ka tshwanelo . 

11.7.2	Modulasetulo wa Phanele o swanetše go dira bonnete bja gore :



11.7.2.1	ditshepetšo le diphetho tša phanele , go akaretša maina ka moka ao bao ba bego ba le gona kopanong, a ngwalwa fase; le

11.7.2.2	metsotso ya dikopano tša Phanele e phatlalatšwa go maloko ka  moka mo matšatšing a mahlano a mošomo ka morago ga kopano ye nngwe le ye nngwe ya Phanele, ka ntle le ge ele gore Phanele e dumelelana ka tsela/mokgwa o mongwe. 

11.7.3	Modulasetulo a ka bea mongwaledi/mongwadi wa metsotso. 

	11.8	Maitshwaro a maloko a Phanele le balebeledi 

		11.8.1	Maloko a Phanele a swanetše go :

11.8.1.1	Dira mešomo ya ge o le leloko la Phanele ka maikemišetšo a botshephegi, potego le ka tlhokomelo ye e kgotsofatšago.

11.8.1.2	Go dira ka mokgwa wo go bontšhago dikgahlego tše dikaone tša DHA le bašomi ba yona.

11.8.1.3	Ba itshware ka mokgwa wo e lego gore go sepelelana le dinyakwa tša melao ya go fapana, molao wa tlwaelo le dinyakwa tše dingwe tšeo di laolago tsela ya bašomi ba mmušo. 

11.8.1.4	Go šireletša tshedimošo ya sephiri yeo a swanetšego go e uta mo go yena bjalo ka leloko la Phanele.

11.9.1.5	A be gona go kopano ye nngwe le ye nngwe ya Phanele, ka ntle le ge leloko le nyakwa/kgopelwa gore le itokolle goba le ntšhwe ka kopanong, goba o a khutšišwa ka lebaka la bolwetši, kgobalo goba ka lebaka la maemo a nnete a mangwe ao a bego a se a emelwa. 

		11.8.2	Balebeledi ba Phanele :

11.8.2.1	Ba swanetše go šireletša tshedimošo ya sephiri yeo a swanetšego go e uta mo go yena bjalo ka molebeledi goba Phanele le dikopano tša yona. 

11.8.2.2	A ka se tšeyekarolo ka go goba go ferekanya/šitiša dikopano le ditshepetšo tša phanele. 

		11.8.3	Maloko a Phanele le balebeledi ba swanetše go:

11.8.3.1	Go utulla kgahlego ya gagwe goba ya praebete efe goba efe yeo e lego thwii goba e sego thwii yeo e lego gore leloko goba molebeledi goba mogatša wa gagwe, molekani, leloko la kgauswi la lapa, mogwera goba mošomimmogo ka kgwebo yeo ba ka bago le yona ka go taba efe goba efe yeo e tswalago le mošomi yoo a sekasekwago ke Phanele goba mošomi yo a dirilego tigelo ya tšhuthišetšo mošomong. 

11.8.3.2	Go ikgogela morago go ditshepedišo tša Phanele mo morerong wo o seksekwago woo go wona leloko goba molebeledi a nago goba a ka bonwago gore o na le kgahlego, ka ntle le ge e le gore Phanele e tšea sephetho sa gore kgahlego ya leloko goba molebeledi ga e bohlokwa goba ga se ya maleba . 

11.8.4	Ga go na leloko la Phanele leo le ka šomišago maemo a mošomong, ditokelo tšeo ba bangwe ba se nago le tšona goba tshedimošo ya sephiri yeo o e hweditšego bjalo ka leloko, go ikhola goba go hola motho ofe goba ofe yo mongwe ka tsela yeo e sego ya maleba. 



12.	DIKGANETŠO TŠA PEOMOŠOMONG

	12.1	Go dira Kganetšo ya Peomošomong

12.1.1	Mošomi goba mokgatlo wa go emela bašomi, wo o šomago sebakeng sa maloko a bona, wo o lego karolo go Tumelelano ye wo o  sa kgotsofalego ka ga sephetho sefe goba sefe seo se lego mabapi le peomošomong ya mošomi, goba karolo efe goba efe ya tshepetšo ka kakaretšol, a ka iša kganetšo go Phanele go ya ka ditshepedišo tšeo di beilwego ka mo fase. 

12.1.2	Kganetšo e swanetše go ngwalwa le go ba le dintlha tšeo di lekanego go kgontšha Phanele go ka tšea sephetho seo se kwagalago. 

12.1.3	Kganetšo e swanetše go dirwa mo matšatšing a mahlano a mošomo ka morago ga ge mošomi yoo a sa kgotsofalego a se no hwetša tsebišo yeo e ngwadilwego go tšwa go DHA ya sephetho sa peomošomong sa mabapi le mošomi yoo. 



13.	KALATŠO

13.1	Ga go na diposo tšeo di tlago kwalakwatšwa go fihlela tshepetšo ya go nyalelanya le peomošomong e phethwa. 

13.2	Ge go dirwa dipeomošomong tše bohlokwa kudu, dikwalakwatšo tša ka gare le tša ka ntle di ka bewa ka kgetho ya DHA moo e lego gore dinyakwa tša bokgoni bja poso ga bo sepelelane le bokgoni bja bašomi bao ba šuthišitšwego.



14.	TLHAHLO LE TLHABOLLO

14.1	Dihlopha di tla rerišana ka kgopolo ya go hlabolla lenaneo leo le feletšego la tlhahlo le tlhabollo go hlabolla go kgona mošomo, bokgoni le tsebo ya bašomi ba DHA.

14.2	Lenaneo la tlhahlo le tlhabollo le tla akaretša, magareng ga tše dingwe :

14.2.1	Tlhahlo ya tlhabollo ya bolaodi bja balaodi bao ba lego maemong a 9 go fihla go a 12, yeo e tla go beakanywa ke DHA.

14.2.2	Tlhahlo ka ga tlhokomelo ya badiriši go bašomi ka moka bao ba lego maemong a 8 le a ka fase le tlhahlo ya tlhabollo ya bohlokomedi bja bahlokomedi ka mo go maemo a.



15.	TAOLO YA TIRO 

Baamegi batla rerišana ka kgopolo ya go hlagiša pholisi le tshepetšo tša go kwešišega go laola tiro ya mošomo ya bašomi ba DHA bao ba thwetšwego mo go sebopego se se mpsha. Pholisi e swanetše go sepelelana le tlhako ya taolo ya go dira mošomo ya Tirelo ya Mmušo. 




16.	KGOKAGANYO

TCF e tla fiwa maikarabelo a go šoma ka ditaba ka moka tša kgokaganyo tšeo di lego mabapi le tumelelano ye. 



17. 	LETŠATŠIKGWEDI LA GO THOMA LE SEBAKA SA TUMELELANO YE 

Tumelelano ye e tla thoma ka letšatšikgwedi la tshaeno e bile e tla fela ka letšatšikgwedi leo le tla go bewa ke dihlopha tše di rerišanago. 



18.	THAROLLO YA DIKGANETŠANO

18.1	Ge kganetšano e ama ditaba tša tšhuthišo mošomong, mošomi goba mokgatlo wa go emela bašomi wo e lego karolo go Tumelelano ye o swanetše gore o iše pele kganetšo go ya ka ditshepedišo tšeo di beilwego ka mo go temana ya 10.

18.2	Ge kganetšo e se ya rarollwa ka mo go kgotsofatšago, mošomi goba mokgatlo wa go emela bašomi wo o amegago go Tumelelano ye, o ka iša kganetšano ka ga tlhathollo goba tirišo ya Tumelelano ye go  GPSSBC.

Ge ngangišano e amana le peomošomong ya mošomi, le gona ngangišano ye bjalo ga e wele ka fase ga tokelo ya boahlodi bja tiro yeo e sego ya loka ya mošomong, baamegi ba dumelelana go lebiša ngangišano ye bjalo go bolamodi bja praebete.

Baamegi ba tla  tla kgetha Phanele ya baahlodi mabapi le se. 



E saennwe le go fiwa letšatšikgwedi mo ___________________________ ka la  ____ letšatšikgwedi la ________________.



_________________________

Go DHA

E dumeletšwe ka tshwanelo



_________________________

Go PSA

E dumeletšwe ka tshwanelo



_________________________

Go NEHAWU

E dumeletšwe ka tshwanelo



