ï»¿BatÅ¡ofe,

le lena le na le

Ikopanye le rena

BatÅ¡ofe, se dumeleleng yo mongwe

go gataka ditokelo tÅ¡a lena!

Ge o phediÅ¡wa boima goba o tseba motÅ¡ofe

yo mongwe yo a phediÅ¡wago boima, kgopela

thuÅ¡o. Emela ditokelo tÅ¡a gago tÅ¡a botÅ¡ofe!

Molaotheo wa rena o a go Å¡ireletÅ¡a. KhomiÅ¡ene

ya SetÅ¡haba ya Ditokelo tÅ¡a Botho e tla go

thuÅ¡a.

Gape go na le batho le mekgatlo yeo e ka go

thuÅ¡ago:

ï¬ Help Elder Abuse Line ( HEAL) mogaleng wa

go se lefelwe wa 0800 00 30 81

ï¬ Dikgoro tÅ¡a bommagestrata

ï¬ DitiÅ¡i tÅ¡a maphodisa

ï¬ BaagiÅ¡ani, baetapele ba tÅ¡a sedumedi

goba magoÅ¡i

ï¬ Badirela leago

Ge ditokelo tÅ¡a gago tÅ¡a botÅ¡ofe di gatakwa

goba o nyaka go thuÅ¡a yo mongwe yo ditokelo

tÅ¡a gagwe di gatakwago, a hlokomologwa

goba a jeletÅ¡wago ka bomenetÅ¡a, o ka

ikopanya le rena diatereseng tÅ¡e latelago:

Gauteng (Ofisingkgolo ya rena)

29 Princess of Wales Terrace

Corner of York and St. Andrews Streets,

Parktown, JOHANNESBURG

ï€¨ (011) 484 8300

Fax (011) 484 7149

Kapa-bohlabela (Eastern Cape)

Suite 22, 7th Floor, Allied Building

Govan Mbeki Avenue, PORT ELIZABETH

ï€¨ (041) 582 2611/4094

Fax (041) 582 2204

Free State

1st Floor, TAB Building, 50 East Burger Street,

BLOEMFONTEIN

ï€¨ (051) 447 1130

Fax (051) 447 1128

KwaZulu-Natal

First Floor, 136 Victoria Embankment DURBAN

ï€¨/Fax (031) 304 7323/4/5

Limpopo

1st Floor, Office 102, Library Garden Square, Corner

of Schoeman and Grobler Streets, POLOKWANE

ï€¨ (015) 291 3500

Fax (015) 291 3505

Mpumalanga

4th Floor, Carltex Building, 32 Bell Street,

PO Box 6574, NELSPRUIT

ï€¨ (013) 752 5870 / 8292 / 5890

Fax (013) 752 6890

Kapa-Leboa (Northern Cape)

45 Mark and Scott Road,

Ancorley Building, UPINGTON

ï€¨ (054) 332 3993/4

Fax (054) 332 7750

Kapa-Bodikela (Western Cape)

7th floor, ABSA Building, 132 Adderley Street,

CAPE TOWN

ï€¨ (021) 426 2277

Fax (021) 426 2875

NORHTERN SOTHO

Website: www.sahrc.org.za

E-mail: info@sahrc.org.za

Ditokelo!

Tokomane ya DitÅ¡habakopano yeo e bitÅ¡wago

Dintlhakgolo ka ga BatÅ¡ofe (Principles on Older

Persons) e hlatha gore ba hloka tlhokomelo,

seriti, tokologo, boiketlo le monyetla wa go

kgatha tema mererong ya malapa le ditÅ¡habeng

tÅ¡a tikologo ya bona.

Kgaolo 2 ya Molaotheo wa rena e akaretsa Bili ya

Ditokelo tÅ¡eo di amago motho mang le mang.

TÅ¡e dingwe tÅ¡a ditokelo tÅ¡a motheo tÅ¡a batÅ¡ofe

di ama:

ï¬ Tekano

ï¬ Seriti sa go ba motho

ï¬ Kabelo ya tshedimoÅ¡o

ï¬ Go phela ngwakong wa go hlamatsega

ï¬ Dijo le meetse

ï¬ Ditirelo tÅ¡a maphelo le tikologo ye e

hlwekilego

ï¬ TÅ¡hireletÅ¡ego ya leago â€“ go amogela

mphiwafela

A re lekole tÅ¡e dingwe tsa ditokelo tÅ¡eo, re

bone gore di go ama bjang.

O na le tokelo ya go swarwa ka go

lekana le batho ka moka

Molaotheo o Å¡ireletÅ¡a tokelo ya gago ya go

swarwa ka go lekana le batho bangwe. Ga

go yo a swanetÅ¡ego go go hlaola ka baka la

mengwaga ya gago. Molao wa Tekatekano wa

2000 o hlotÅ¡e dikgorotsheko tÅ¡a tekatekano

ya batho. Ge yo mongwe a go kgetholla ka

lebaka lefe goba lefe, go akaretÅ¡wa mengwaga

ya gago, kgorotsheko ya tekatekano ya batho

e tla go thuÅ¡a.

Tokelo ya tÅ¡hireletÅ¡ego ya leago

Bakgekolo ba nywaga ye 60 le bakgalabje ba nywaga

ye 65, bao ba nago le bodudi bja mo Afrika Borwa,

ba na le tokelo ya go amogela mphiwafela, ge fela

e le gore ga ba amogele moputso le dikabelo tÅ¡e

itÅ¡ego tÅ¡a maÅ¡eleng.

Ge o kgopela mphiwafela o swanetÅ¡e go ya

dikantorong tÅ¡a kgauswi tÅ¡a badirela-leago (Social

Welfare). Ge o palelwa ke go ya ka noÅ¡i, o ka laeletÅ¡a

mogwera wa gago goba yo mongwe wa leloko.

Bao ba nyetÅ¡ego le bao ba hladilego, go akaretÅ¡wa

batlhologadi le batlholo, ba swanetÅ¡e go ya le

disetifikeiti tÅ¡a manyalo, tÅ¡a tlhalo goba tÅ¡a lehu go

hlatsela bagatÅ¡a. Dipasa di se ke tÅ¡a lebalwa.

Ge kgopelo ya gago e ka ganwa, o lokelwa ke go

hlaloÅ¡etÅ¡wa mabaka ka lengwalo. O na le tokelo

ya go fetela pele go Tona ya tÅ¡a Leago profensing

ya geno selekano sa matÅ¡atÅ¡i a 90 moraro ga ge

kgopelo ya gago e gannwe.

Ditokelo tÅ¡a

ka ke dife?

O na le tokelo go seriti le mmele wo

itekanetÅ¡ego

Molaotheo o re batho ka moka ba na le tokelo

ya seriti sa botho. Se se ra gore ga go yo a

swanetÅ¡ego go go tlaiÅ¡a, go go jeletÅ¡a ka

bomenetÅ¡a goba go go kgopiÅ¡a ka go go kweÅ¡a

bohloko bja mmele, monagano goba moya.

Go palo ya go feta dimilione tÅ¡e 3,2 ya batÅ¡ofe

gomme re phela nageng yeo e itswalanyago le

Molaotheo wo o amogelago ditokelo tÅ¡a botho

â€“ go akaretÅ¡wa ditokelo tÅ¡a rena.

BatÅ¡ofe, a le a tseba gore

nna le lena, gammogo

le dimilionemilione tÅ¡a

batÅ¡ofe ba mengwaga ye

60 le go feta, re karolo

ye bohlokwa ya thari ya

Afrika Borwa?

Ditokelo tÅ¡a batÅ¡ofe e sa

le ditokelo tÅ¡a botho. Bao

ba di gatakago ba roba

molao

Emang ka maoto, le lweleng ditokelo tÅ¡a lena!

Tsebang ditokelo tÅ¡a lena le gore le ka ipega

kae ge ba gataka ditokelo tÅ¡a lena.

A go na le yo a gatakago ditokelo tÅ¡a

gago?

Molaotheo o tiiÅ¡etÅ¡a ditokelo tÅ¡a rena â€“ eupÅ¡a

meloko ya rena, bagwera ba rena, borakgwebo

ba rena le bahlagiÅ¡i ba ditirelo setÅ¡habeng ga

ba ke ba o phethagatÅ¡a! BontÅ¡i bja batÅ¡ofe bo a

hlokomologwa, ba a tlaiÅ¡wa, ba a kgopiÅ¡wa, ba a

omanywa, gape ba fetotÅ¡we ditÅ¡hikanoÅ¡i gomme

ba a jeletÅ¡wa. Ba bangwe ba phela gabotse, efela

tÅ¡e dingwe tÅ¡a ditokelo tÅ¡a bona di a gatakwa, go

swana le tokelo ya go hwetÅ¡a kalafi ya maleba,

kabo ya tshedimoÅ¡o le thuto.

BatÅ¡ofe ba ka tÅ¡ea karolo mananegong a

go tÅ¡wetÅ¡a pele letseno la bona

BatÅ¡ofe ba raloka karolo

go tsoÅ¡oloÅ¡eng mekgwa

ye mebotse setÅ¡habeng

