Study (OPOT) 									Sesotho sa Leboa

		

Dihlophathuto di phethagatša maikemišetšo a tšona



Instructions: 

Folio strap: Dihlophathuto

Byline: Jane McPherson, molaodi wa Lenaneotlhabollo la Balemi la Grain SA



Go direla batšweletši ka o tee ka o tee (individual basis) go tšea nako kudu le gona go a tura. Go kaone go kopanya batho bao ba kgahlwago ke dilo tša go swana le gona ba nago le bokgoni bja go swana sehlopheng le go ba direla ka dikopano tša ka mehla. Morero wo o tšwela pele go phethagatša maikemišetšo a wona – go phatlalatša thuto, bokgoni le tsebišo magareng a batšweletši ba ba hlabologago ba dilete tša go fapafapana. 



Mengwageng ye e fetilego re bone palo ya maloko a dihlophathuto e fokotšega. Batšweletši ba ba šalago dihlopheng tše ke bao ba nago le kgahlego ya nnete le gona bao ba sekametšego kgwebong. Taba ye re e lemogile kudu profenseng ya Leboa-Bodikela fao lenaneo la rena le šetšego le sepela mengwaga ye mmalwa. Fao dihlophathuto di hlongwago la mathomo, kudu mafelong a kopanelo, bothata bjo bogolo ke go segela dihlopha tšeo mellwane (go gatelela bogolo bja tšona). Mafelong a mangwe go na le batšweletšinyane (small scale producers) ba e ka bago ba 200 bao ba nyakago go ba maloko a sehlophathuto! 



Lenyaga re diretše dihlophathuto tše 128 nageng ka bophara ka diofisi tša diprofense. Palo ye e akaretša dihlophathuto tše seswai tšeo di bopago karolo ya Morero wa Korong (Wheat Project) kua Freistata-Bohlabela. Dikopanong tša tšona go ahlaahlwa direrwa tše di latelago:



Bodila bja mmu le tlopelo/thetelo ya esiti;

Bohlokwa bja tlhopho ya mmu mabapi le tšweletšo ya mabele; 

Taolo ya mmu; 

Temo le mohola wa yona;

Kgohlagano ya mmu (soil compaction) le ka moo e huetšago tšweletšo; 

Tlhaelo ya phepo dibjalong tša mabele; 

Pabalelo ya monola; 

Kgetho ya khalthiba; 

Leboo la tšweletšo – mmu, temo, kgetho ya khalthiba, taolongwang le nontšho; 

Taolongwang – ya semotšhene le ya sekhemikhale; 

Tirišo ye e bolokegilego ya dikhemikhale tša temo; 

Mobugodimo; 

Taolo ya sebokophehli le disenyi tše dingwe;

Lehea leo le loketšego Roundup le lehea la BT; 

Bohlokwahlokwa bja nako ye e lebanego leboong la tšweletšo; 

Poloko ye e lotegilego ya lehea;

Tekanyetšo le peakanyo – ditshenyegelo tša nnete tša tšweletšo; 

Mohola le ditshenyegelo mabapi le inšorense ya dinyakwapšalo; 

Papatšo; 

Tirišometšhene – ye nngwe ya dikokwane tša tlhabollo ya kgwebo (commercialisation); 

Ka moo ditlhamo tše di dirišitšwego di rekwago; 

Ditshwanelo tša FICA le Molao wa Khodi (Credit Act); 

Motšhelo wa VAT le phokoletšo/kgaolelo ya tisele; 

Tema ye e kgathwago ke sehlophathuto bjalo ka sehlopha sa go reka (buying group); 

Kotsi ya mollo mašemong a lehea le le budulego; le

Ka moo motšweletši a swanetšego go beakanya ditaba tša gagwe a lebeletše sehla se se tlago seo go ya ka kakanyo ya boso se sa swanelego tšweletšo ya dibjalo. 



Mo dikgweding di se kae tše di fetilego re ile re kopana le le lengwe le le lengwe la maloko a sehlophathuto go kgobokanya tsebišo ka ga motho yo mongwe le yo mongwe mabapi le palo ya dihektare tše di bjetšwego, palo le maemo a ditrekere, diplantere, digašetši le ditlhamo tša go lema. Re tshepa gore re ka hwetša thušo ya tšhelete go hloma lenaneo la go tsošološa ditlhamo tše – ditlhamo tša semotšhene tše di tiilego di bohlokwa kudu mabapi le tšweletšokgwebo (commercial production). Ka baka la poelo ya fase ya tšweletšomabele bontši bja ditlhamo tše bo a hlokomologa ka ge go se na le tšhelete ya go di lokiša le go di hlokomela ka moo go nyakegago. Taba ye e tla swanela go elwa hloko ge batšweletši ba baso ba letetšwe go tšea maemo a bona a batšweletšikgwebo ba nnete. 



