 Soil (948)



Lekola mmu wa gago



Instructions:

Folio strap: Peakanyo ya mmu

Byline: Tshedimošo ye e tšwa mo go Thuto ye e phagamego ya Tšweletšo ya Grain SA

Photos:



Mo nageng ya rena fao mabele a tšweletšwago mašemong ao a sa nošetšwego, bokgoni bja mmu bja go boloka monola woo dibjalo di o hlokago ke ntlha ye bohlokwahlokwa maitekelong a go kgonthiša maamušo a mmu. 



Dintlha tše dingwe tšeo di swanetšego go elwa hloko tekanyetšong ya mmu ke botebo bjo bo kgontšhago bja mmu, go lemega ga mmu, tekanyo ya letsopa le le akareditšwego gammogo le phetleko ya sekhemikhale ya mmu. Medu ya dibjalo e swanetše go kgona go tsenela fase go fihlela monola le phepo yeo dibjalo di e hlokago ge di gola. 



Pele ga ge o reka naga goba pele ga ge o tšea sephetho sa gore o nyaka go dirang ka naga ya gago, go bohlokwa gore o kgonthiše maamušo a mmu. Maamušo a nagatemego polaseng a kgonthišwa ka go epa melete ya molahlakore [“profile holes”] mafelong a a itšego. Ka tlwaelo melete ye e ba metara e tee ka botelele, metara e tee ka bophara le botebo bjo bo sego fase ga 1,2 metara. Ge melete ye e hlahlobja, mehuta ye megolo ya mmu ye e lego polaseng e lemogwa semeetseng. 



Tekanyetšo e dirwa ka go tsena ka moleteng o swere hamola ya thutaswika [“geologist’s hammer”] goba sedirišwa sa seatla se se lebanego (thipana). Gopa mmu ka hamola goba thipana yeo go tloga godimo go ya fase o ntše o ela diphetogo goba diphapano hloko tše di ka bago gona. 



Sebaka goba legaro [“zone”] la mohuta wo o itšego wa mmu nagengtemo le ka kgonthišwa go ya pele ka go diriša borommu [“soil auger”] go ela botebo bjo bo kgontšhago bja medu le go utolla dillaga tše di ka fokotšago maamušo a tšhemo. Ditšhitišo tše e ka ba thatafalo ya mmu fao mogoma o sepetšego [“plough pan”] goba dillaga tše thata tša mobutšhaledi [“silt”] kgauswi le bokagodimo bja mmu, botebong bja go hlagola, goba leswika leo le sa tsenelelwego, goba dillaga tše dingwe ka fase tšeo di ka šitišago tšwelopele ya medu. 



Re hlohleletša gore o reke goba o bale puku ye e latelago:

Soil Classification – A binomial system for South Africa 

ISBN 0-621-10784-0 

ye e ka hwetšwago go: 

The research and Technology Manager 

Private Bag X79 

Pretoria 0001 



Ka tlwaelo lefelo le lengwe le le lengwe la tšweletšo le akaretša mmu woo o hwetšwago fela tikologong ye e itšego fao go lengwago. Mabu a maamušo a godimo [“high potential soils”] mafelong a a fapanago a ka bonala e ke a fapana kudu go ya ka molahlakore [“profile”], eupša ge dintlha tša klimate le monono di akaretšwa, mabu a ke a maamušo a godimo malebana le lefelo le le itšego. Se se ka ra gore mmu wa maamušo a godimo wa mohuta wa “avalon” wa kua Tweespruit, o ka tšweletša ditone tše tharo le seripa (3,5 t) goba go feta tša lehea godimo ga hektare ngwageng wo mobotse, eupša o ka se bapišwe le mmu wa mohuta wa “Hutton” wa kua Viljoenskroon, woo o tšweletšago ditone tše di fetago tše di selelago (6 t) tša lehea godimo ga hektare ngwageng wo mobotse. 



Kgonthišong ya maamušo a mmu dintlha tše di latelago di swanetše go elwa hloko:

Botebo bjo bo kgontšhago bja medu; 

Dillaga tše di sa tsenelelwego; 

Pula ya ngwaga; 

Bokgoni bja go boloka monola; le 

Monono.



Ye ke kgatišo ya June 2008 ya Pula-Imvula. Ka nako ye bontši bja dibjalo tša selemo bo fihlile putšong [“physiological maturity”], seo se rago gore dibjalo ga di sa mona phepo mmung. Le ge o se wa ba wa buna mabele a gago ao a lego tšhemong, ke nako ye botse ya go thoma go nagana ka ga dibjalo tšeo o gopolago go di bjala morago ga fa. 



Bjalo ka ge o tseba dibjalo di hloka phepo gore di gole di tšweletše mabele. Phepo ye dibjalo di e tšea mmung. Mohlamongwe re ka swantšha mmu le lekase la dikrosari ka ntlong. Pele ga ge o eya go reka dijo, o swanetše go lekola lekase la gago go bona dijo tšeo di šetšego – go sego bjalo o ka reka tšeo di lego gona wa tlogela tšeo di fedilego. Go tšea dišupommu go swana le go hlahloba lekase la dikrosari. Go bohlokwa kudu gore o tšee dišupommu gonabjale gore diphetho tša phetleko di bušetšwe morago ka nako go go kgontšha go beakanya tšohle mabapi le pšalo ya sehla se sefsa. Ge o amogetše diphetho tša phetleko ya dišupommu o tla kgona go bona ge eba mašemo a gago a hloka kalaka le gore o swanetše go diriša monontšha ofe le ge e ka ba bokaakang bjo bo nyakegago godimo ga hektare. 



Go tšea sešupommu le go se phara setlankana ka nepagalo



Go tšea dišupommu

Pele ga ge dibjalo di bjalwa tšhemong ye e itšego, go bohlokwa go tšea sešupommu gore o tsebe mohuta wa monontšha woo o nyakegago go kgonthiša puno ye botse. Dišupommu di swanetše go tšewa ka tsela ye:

Tšea dišupo di se kae (5 -10 go ya ka bogolo bja tšhemo) mmung wa ka godimo – llageng ya 15 cm ya ka godimo. 

Hlakanya dišupo tšohle tše di tšerwego llageng ya godimo ya tšhemo ye e itšego mme o tšee sešupo sa kilogramo e tee motswakong woo. 

Tšea dišupo di se kae (5 -10 go ya ka bogolo bja tšhemo) mmung wa fase – llageng ya gare ga 15 cm le 30 cm go ya fase. 

Hlakanya dišupo tšohle tše di tšerwego llageng ya fase ya tšhemo ye e itšego mme o tšee sešupo sa kilogramo e tee motswakong woo.

Bea setlankana sešupong se o ngwale letšatšikgwedi le nomoro ya sona gabotse. Setlankana se swanetše go akaretša tše di latelago:

Leina la molemi;

Leina la polasa;

Atrese ya poso ya molemi – go akaretša le toropo; le

Nomoro ya tšhemo (o swanetše go nomora tšhemo ye nngwe le ye nngwe mme o boloke dinomoro tšeo ka kelohloko). 

Romela sešupommu laporotoring gore se fetlekwe. Ge o se na nnete ya gore o ka romela sešupommu kae, ikgokaganye le molomaganyi wa profense wa Lenaneotlhabollo la Balemi la Grain SA wa kgauswi le wena (maina le megala e gatišitšwe letlakaleng la ka morago la Pula-Imvula ye). 

Gopola gore ge mabu a tšhemo ye e itšego a fapana kudu o tla swanela go hlaola mehuta ya ona – aroganya tšhemo dikarolo tše pedi goba go feta mme o fe karolo ye nngwe le ye nngwe nomoro ya yona. 





