Money										Sepedi



Go laola ditshenyegelo tša gago



Instructions: 

Folio strap: Tša tšhelete

Byline: Tshedimošo e tšwa go Mošupatsela wa Grain SA: Tšweletšo le papatšo ya lehea





Go bohlokwa go gopola gore ka kakaretšo bolemi bo nepiša tšweletšo ya dipoelo. Go nyakega tšhelete ye ntši go bjala lehea mme dikakanyatshenyegelo tše di sepelelanago le tšweletšo ya lona ke ye nngwe ya dintlha tše bohlokwahlokwa mabapi le taolo ya tšweletšomabele. 



Ditshenyegelo di ka arolwa ka magoro a mabedi – ditshenyegelothwii (direct/variable costs) goba tšeo di ka fetogago, le ditshenyegelotii (over-head/fixed costs) goba tšeo di sa fetogego. 



Ditshenyegelotii

Tše ke ditshenyegelo tšeo di amanago le tshepedišo ya mešomo yohle ya temo – ke ditshenyegelo tšeo di sa sepelelanego thwii le pšalo ya dibjalo tše di itšego. Ditshenyegelo tše ka tlwaelo di tšwela pele ka ge di sa sepelelane le nako ya ngwaga goba sehla. Tšona di akaretša tefotšhupatlotlo, tefo ya tirelopanka, meputso le ditefo tša badiredi, go goga tšhelete, mohlagase, dilaesense le dilevi (levies), go lokiša le pabalelo ya didirišwa, tswalo ya dikadimo, ditshenyegelo mabapi le dinamelwa, dingwalelo, bjalobjalo. Ditshenyegelo tše di ka fapana kudu go tloga go molemi go ya go yo mongwe go ya ka bogolo bja polasa, bokaakang bja sekoloto, le mokgwa wa taolo le ditshenyegelo tše di sepelelanago le yona. 



Ditshenyegelothwii

Tše ke ditshenyegelo tšeo di sepelelanago thwii le pšalo ya dibjalo tše di itšego. Di amana le tša go swana le tisele, monontšha, peu, dikhemikhale, puno, papatšo le mošomo wa sewelo (casual labour). Gantši ditshenyegelo tše di ka bapišwa hektare ka hektare ntle le go ela mohuta wa temo le kgonagalopoelo ya dibjalo tše di tlogo bjalwa hloko.



Go bohlokwa kudu gore ditaba tšeo di amago tšhelete di beakanywe gabotse pele ga ge go bjalwa dibjalo dife goba dife. Go kaone kudu go lema le go bjala tšhemo ye nnyane ka tshwanelo go ipha sebaka se sebotse sa go ba le poelo. Gantši go na le ditshenyegelo tšeo di sa naganwego ka nako ya go beakanya pšalo – mo tlase re fa mohlala wa mekgwa ya go lema yeo e ka nyakegago tshepetšong ya go tšweletša dibjalo. 



Mešomo ye e ka nyakegago: 

-	Phatlalatšo ya kalaka. 

-	Go lema mašemo ka mogoma wa dipapetlasediko.

-	Go phatša mašemo ka sephatšammu.

-	Go lema ka mogomapetlwa /mogomatšhisele.

-	Go lema ka mogoma wa ka mehla.

-	Peakanyo ya seloto.

-	Go bjala.

-	Kgašetšo ya dibolayangwang le dibolayasenyi.

-	Go tšhela monontšha wa ka godimo (top dressing).

-	Go hlagola.

-	Poeletšo ya kgašetšo ya dibolayangwang le dibolayasenyi.

-	Go buna.

-	Thwalo ya mabele.







 



