Commercial 2 (Maize)									Sepedi

Balemikgwebo ntle le pelaelo!



Instructions:

Folio strap: Lenaneotlhabollo la Balemi

Byline: Jane McPherson, molaodi wa Lenaneotlhabollo la Balemi la Grain SA

Photos: Commercial 055 

Caption: 	Tseba bao ba alogilego bjalo ka batšweletšikgwebo:

Nico Vermaak (Grain SA), Basie Ntsimane, Boy Mokoena, Karabo Peele, Paul Morule, Job Metswamere, Thando Lolwane, Jane McPherson (Grain SA), Dr Kobus Laubscher (Grain SA), Moss Malo, Lepati Macaphasa, Jenny Mathews (Modulasetulo wa Lenaneotlhabollo la Balemi: Sehlophatiro (Working group)). 

Exploding quote: “Ga go na motho mo go rena yo a tsebago tšeo di re letetšego ka moso... Se 

bohlokwa ke gore re diriše lehono ka bohlale le tlhokomelo, re gahlanetše ka moso ka phišego le lethabo re na le nnete ya gore re tla kgona tšeo di re lebago.” Pollock 



Ka 25 Setemere 2008, moletlong woo o bego o swerwe kua NAMPO Park kgauswi le Bothaville, rena ba Lenaneotlhabollo la Balemi re ile ra bina tiragalo ye bohlokwa – batšweletši ba 9 ba ‘alogile lenaneong la rena’. 



Mono Afrika-Borwa re tlwaetše go ba le batšweletšikgwebo “ba bašweu”, mola batšweletši ba baso ba bitšwa batšweletši “ba ba tšwelelago”, “ba ba tšweletšago fela go iphediša” (subsistence), “baleminyane” goba “ba ba hlabologago” (developing). Go ya ka maikemišetšo a rena nako e fihlile gore re tumiše batšweletši bao ba iphetošitšego batšweletšikgwebo ba nnete le ge ba ile ba swanela go rarolla mathata a mantši tseleng. 



Go thwe, ‘Mathata a utolla bannanna’, mme batšweletši bao re ba tumišitšego ka 25 Setemere 2008 ba re bontšhitše gore ke bona banna ba nnete. Tseleng ya bona ya go iphetoša batšweletšikgwebo ba ile ba kopana le mathata a a latelago, gare ga a mangwe: 



Poelo ya fase ya tšweletšomabele.

Dintlha tše di amago naga.

Mananeo a a fapanago a bongnaga ntle le toto (Different systems of tenure without security).

Kabonaga ka bofsa le mebako ya naga (Redistribution and land claims).

Lenaneo la bongnaga mabapi le nagakopanelo leo le belaetšago le go hlolela batšweletšikgwebo mathata.

Maemo a a fokolago a mmu mabapi le dinyakwa tša difosfate le kalaka. 

Ditshenyegelo tša godimo mabapi le theko le tlhokomelo ya metšhene.

Lenaneo le boima le le raranego la papatšo (open market system). 

Bothata bja go adima tšhelete le go hwetša thušo mabapi le tšweletšo. 

Tlhokego ya tshedimošo, tsebo le thušo ye e lekanego.



Batšweletši ba ba dumela gore ga se ba sepela tsela ye ba nnoši – ba ile ba thekgwa le go thušwa ke bakgathatema ba ba fapanego temong ba go swana le:



Bahlankedi ba Lenaneotlhabollo la Balemi la GSA;

Dipanka; le

Dikgwebo tša Agri – kudu MGK, NWK, VKB le OVK. 



Ge re re batšweletši ba ba amogetše maemo a ‘Motšweletšikgwebo’ re ra bjang? Ba kgonne eng? Ba kgonthišitše tsenelo ya tše di latelago: 



Bongnaga bjo bo swarelelago (Sustainable land tenure).

Tirišonaga ye e swarelelago (Sustainable land use).

Ditrekere, didirišwa, ditlhamo le metšhene.

Mebaraka.

Dikadimo le tšhelete.

Taolokakaretšo ya polasa le kgwebo.



Re rolela balemikgwebo ba ba latelago dikefa: 



Karabo Peele, Thando Lolwane, Paul Morule, Job Metswamere, Labious Manoto, Boy Mokoena, Lepati Macaphasa, Basie Ntsimane le Moss Malo. Ba fihletše maemo a ka baka la dineo (ditalente), mafolofolo, tsebo, neelo le phišego – ga go na tselakgauswi ge o nyaka go kgona se ba se kgonnego, se bohlokwa ke gore ‘o se ke wa fela pelo le gatee’! 





