PALAMENTE YA AFRIKA BORWA

A O BE O TSEBA? 

DIPHETHIINE

GO TEA KAROLO PALAMENTENG

Boteakarolo bja sethaba ke karolo ye bohlokwa ya demokrasi ya rena; ke ye nngwe ya ditsela ta go netefata gore mmuo o ikarabela go batho mabapi le moomo woo ba o dirago.  Palamente e tweledite ditsela te mmalwa ta go hlohleleta sethaba go tea karolo mo mananeong a go dira melao le go re batho ba kgone go fihlelela Palamente.  Go tea karolo mo meomong ya Palamente ga se go go thata ka moo o ka gopolago. Tsela ye nngwe yeo sethaba se ka omiago tokelo ya sona go ya ka Molaotheo ke ka phethiene.

PHETHIENE KE ENG?

Phethiene ke kgopelo ya semmuo yeo e lebitwego go mmuo gore o dire sengwe. E ka tla ka tsela ya go kgopela thuo goba tharollo ya bothata. Gore phethiene e ome, e swanete go laeta gore e lebiitwe go mang le gore sekgopelwa ke eng, mmogo le gore seo se hlohleletwa ke eng, e be e akarete leina le dinomoro ta boikgokantho ta motho goba ta batho bao ba ngongoregago.

MEHUTA YA DIPHETHIENE

Diphethiene di ka hlothwa ka magoro a mabedi; diphethiene teo di kgethilwego le ta sethaba goba ta kakareto. Phethiene yeo e kgethilwego ke ge motho yo a itego a dira kgopelo ya thuo yeo e lego ya gagwe ka noi go twa go mmuo, yeo e ganeditwego ke molao, go swana le ge e le mabapi le phenthene. Phethiene ya sethaba ke ge sehlopha sa badudi ba naga bao ba nago le dinyakwa ta go swana ba kgopela thuo, seo se ka akareta phethiene ye nngwe le ye nngwe.

TLHAGIO YA PHETHIENE

Ke tokelo ya maloko a sethaba sa demokrasi go itokieta le go hlagia diphethiene ge go go hlokagala. Go ya ka Karolo 17 ya Molaotheo wa Rephabliki ya Afrika Borwa (Molao wa 108 wa 1996), sehlopha se sengwe le se sengwe sa badudi ba ka mo nageng le motho o mongwe le o mongwe fela o na le tokelo ya go ipelaeta ka khuto ebile a se a swara dibeta, go kgobokana, go swara dithupeto, go phiketa le go thlagia phethiene. Le ge go le bjalo, go na le ditsela teo di latelwago ke batho goba sehlopha ge go hlagiwa diphethiene.

Leloko la sethaba goba sehlopha sa batho ba tla romela phethiene go Maloko a Palamente ao a ba emetego gomme ba ba kgopela gore ba e hlagie legatong la bona ka Palamenteng.




SEBOPEGO SA PHETHIENE

Phethiene e swanete gore e sepelelane le dinyakwa te di latelago pele e ka hlagiwa:
E be ka tsela yeo e laetwego ke Seboledi sa Ngwako wa Bosethaba(NA) goba Modulasetulo wa Khansele ya Bosethaba ya Diprofense(NCOP);
E be ka ye nngwe ya maleme a semmuo;
E saenwe ke bangongoregi ka bobona( ka ntle le ge Seboledi  goba Modulasetulo a ka tea sephetho sa gore go be ka tsela ye nngwe);
E se ke ya ba le polelo ya lenyato yeo e sa tlego ka tsela;
E hlalose ditaba le mabaka ka botlalo gore Palamente e kgone go e sekegela; gape
E twelete ditsela teo go holofelwago gore Palamente e ka kgona go thua ka tona teo e lego gore Palamente e na le taolo go tona.

TSELA YA GO HLAGIA PHETHIENE PALAMENTENG

Phethiene e swanete gore e hwete thekgo ya Leloko la Palamente gore e tle e hlagiwe Palamenteng semmuo.  

Batho ba eletwa gore ba bolediane le Maloko a Palamente go hlola gore ba na le thekgo ya bona pele ga ge ba hlagia phethiene, le go kgonthiia gore sebopego le dikagare ta phetiene yeo di amogelegile.

Batho ba ka tsentha bohlatse ka tsela ya dingwalwa go thekga dingongorego teo di lego ka go phethiene bo gona bohlatse bjoo.
 
Leloko la Palamente le tla hlagia phethiene go Mongwaledi wa Palamente gore a hlole le gore a tiie gore phethiene yeo e ka sebopego seo se amogelegilego pele ga ge a e fetieta go Seboledi goba Modulasetulo.

Phethiene e tla  alwa ka Palamenteng gomme ya romelwa (di)Komiting yeo e swaraganego le teo phethiene e lego mabapi le tona.

Dipotio ka ga diphethiene di ka lebanthwa go:
The Clerk of Papers 
Tel: (021) 403  2224/6
