Harvest								Sepedi



Dikeletšo mabapi le tlhokomelo ya metšhene ya go buna 



Instructions: 

Folio strap: Tirišometšhene

Byline: Tshedimošo ye e tšwa Thutong ya Grain SA ya Tlhokomelo ya Ditrekere le Didirišwapolaseng 



Nako ya go buna e batametše mme metšhene ya go buna (combine harvesters) e na le dikarolo tše mmalwa tše di šikinyago tše di swanetšego go hlokomelwa – dipering, ditiiši (seals), mapanta a V (V-belts) le diketane. Ge o hlokomela dikarolo tše ka šedi o ka šitiša motšhene wa gago go senyega gantši nakong ya go buna. 



Go kirisa dipering

Ka tlwaelo dipering tše di sa gohlanego (antifriction bearings) ga di fele – di senyega ka baka la tapo. Ka baka la kobego (flexing), merwalo le phišo, metale (tshipi) mafelelong e thoma go fokola. Nnete ke gore dipering tše di sa gohlanego di tla fela ge di sa kirisiwe ka tshwanelo. 



Setlotšwa (lubricant) se swanetše go phetha mešomo ye meraro:

Se swanetše go bopa “filimi ya setlotšwa” (film of lubricant) gare ga dikarolo tšohle tša pering go šitiša kgohlano;

Se swanetše go fokotša kgohlano gare dinkgokolwana (dipolo) goba dirolara le diarogantšhi (separators); le gona

Se swanetše go thiba ruse ka go khupetša dikarolo tšohle ka llaga ye e šireletšago. 



Godimo ga mokgwa wa go tlotša dipering kirisi ka setlotšakirisi (grease gun), go dirišwa gape le mekgwa ye e bitšwago “packing” le “splash”. Elelwa gore mohuta wa dipering le tirišo ya tšona e šupetša mohuta wa setlotšwa (lubricant) wo o nyakegago le ge e ka ba bokgafetšakgafetšo bja tlotšo. Dipering tše dingwe, go swana le mohuta wa leotwana (wheel bearings), ga di hloke setlotšwa gantši. Ka tlwaelo dipering tše di tlotšwa kirisi ka go diriša se se bitšwago “grease packer” goba ka go diriša diatla. Elelwa gore setlotšwa se se fetišago se ka senya go no swana le se se hlaelago. Ge pering e tlotšwa kirisi ye e fetišago go ka hlolega kgohlano le phišo ge e šoma, seo se ka dirago gore e senyege ka pela. Go bohlokwa gore ditšhupetšo tša modiri di elwe hloko. 



Bjalo ka molawanakakaretšo dipering tše di sa gohlanego (antifriction bearings) di swanetše go lokelwa kirisi go fihla ge di tletše tekanyo ya seripagare (half full). Tloša setlotšwa se se fetago tekanyo. Dipering tša dinkgokolwana (dipolo) le dirolara di swanetše go tlatšwa setlotšwa go lekana le foreime (cages) mahlakoreng a mabedi. Morago ga fao pering e swanetše go dikološwa gabedi gararo go tloša kirisi ye e fetago tekanyo. 



Pele ga ge dipering di tsenywa kageletšong (housing) ya tšona, kageletšo e swanetše go lokelwa kirisi, eupša e se ke ya tlatšwa. Go bohlokwa gore kageletšo e se tlatšwe kirisi go fetiša gobane se se ka dira gore kirisi e fehlwe goba e karwe ge dipering di šoma mme gwa hlolega phišo yeo e ka di senyago. 



Tlhokomelo ya digapedi (drives) tša mapanta a V (V-belt drives)

Mapanta a “V” ke ona digapedi tše di tlwaelegilego matšatšing a lehono, ka fao tlhalošo ya rena ka ga tlhokomelo e tlo nepiša digapedi tše. 



Mathata a a amanago le metšhene (mechanical interference)

Mohola wo mogolo wa segapedi sa “V-belt” ke gore se ka hlahlobja gabonolo. Ka go bogela le go theeletša o ka lemoga ditšhupetšo tša tshenyego ya ka mehla. Lepanta leo le tianyago le seširetšo sa lona le kwagatša modumo wa “go kokota” woo o šupago kgohlano. Kgohlano ye e ka hlola tshenyego ya ka pela ya materiale ye e khupetšago mapanta ao a “phuthetšwego” (wrapped belts) mme e ka dira gore a fele ka bjako. Fao lešata la ditlhamo tša kgauswi le timago modumo wa “go kokota”, tlhahlobo ya mahlo ya diširetšo e ka go lemoša tše di obilwego goba di senyegilego tše di ka hlolago kgohlano. Godimo ga fao lepanta gantši le tla be le hlaramologile – tšhupetšo ye nngwe gape ya kgohlano. 



Dikatrolo tše di sa lebanego (pulley misalignment) ke bothata bjo bongwe bjoo bo swanetšego go elwa hloko ka nako ya tlhahlobo ya ka mehla. Le ge Seswantšho sa 1 se feteletša go se lebane ga dikatrolo, se bontšha lebaka le lengwe la ka mehla la go senyega ka pela ga mapanta. Ka tlwaelo go se lebane ga dikatrolo go hlolwa ke go se bapane ga segapedi le ase (šafo) ye e gapelwago (drive and driven shafts are not parallel). Seswantšho se bontšha mehuta ye e tlwaelegilego ya go se lebane ga segapedi le ase ye e gapelago (misalignment) – yohle e hlolwa ke go se bapane ga diase (dišafo) (shafts being inclined out of parallel).



Mokgwa wo mokaone wa go kgonthiša gore dikatrolo di lebane ke go gatelela tshipithwii (straight edge) mathokong a tšona (Seswantšho sa 2). Tshipithwii e swanetše go kgwatha dikatrolo fao go thadilwego marungwana a mane. Bjale dikološa katrolo ye nngwe le ye nngwe o ele hloko ge eba di kgwatha tshipithwii ka go lekana. Ge go se bjalo go ra gore ase goba katrolo ye nngwe e obegile. 



Mokgwa wo mongwe ke go lebelela morumo wa moseto wa katrolo (edge of pulley groove) go lebana le lepanta. Phošo ye kgolo mabapi le go se lebane ga katrolo (harmful misalignment) e tla ipontšha bjalo ka kobego ya lepanta fao le tsenago goba le tšwago mosetong wa katrolo. Ka baka la go menega (flexibility) ga ona, mapanta a “V” a kgona go kgotlelela phošo mabapi le go se lebane ga dikatrolo go phala mehuta ye mengwe ya digapedi tša maatla (power drives). Le ge go le bjalo, ge mapanta a swanetše go šoma ka moo go nyakegago, phošo mabapi le go se lebane ga dikatrolo e se ke ya ba ye e fetišago. 



Mapanta a a sa sepelelanago (mismatched belts)

Moo go šomago digapedi tše mmalwa mapanta a swanetše go lekantšhwa ka šedi gore morwalo o phatlalatšwe ka go lekana gare ga ona. Ge morwalo o sa phatlalatšwe ka go lekana, mapanta a makopana ke ona fela a tlogo phetha mošomo. 



Seswantšho sa 3 se bontšha mapanta ao a sa gogego ka go lekana. Segapedi se se na le mapanta a a šupago a mafsa, eupša le lengwe (lebelela lerungwana) le ituletše fela. Le ge mapanta ohle e le a mafsa, go molaleng gore la ka ntle le feta a mangwe ka botelele mme ga le goge go swana le ona. Ge o hlahloba mapanta go bona ge eba a goga ka go swana, lebelela ao a hlephilego ka thokong ya go tia ya segapedi (tight side of the drive) – thokong yeo go yona mapanta a batamelago motšhene (motor). Ge mapanta a lekana ka thokong ye (eupša a sa lekane gabotse ka thokong ya go hlepha) go ra gore a goga ka moo go nyakegago. Go kgonthiša gore mapanta a goga ka go lekana, mapanta a “V” a ngwadilwe dinomoro tša go bontšha bogolo/botelele. 



Mapanta a a onetšego (worn belts) 

Mapanta ohle gammogo le dikatrolo di thoma go onala ge di šomišwa. Ge meseto ya katrolo e onala, mapanta a thoma go sobelela ka go yona. Ka ge sebakagare (centre distance) se swanetše go okeletšwa go bušetša tshenyo, lepanta leo le onetšego “le feta le lefsa ka botelele”. (Go feta fao lepanta le le senyegilego le a ngangega ge le dirišwa). Ka fao go bohlokwa gore go tsenywe mapanta a mafsa fao go nago le digapedi tše mmalwa le ge go senyegile le tee fela. Ge go ka tsenywa lepanta le tee fela le lefsa, lepanta leo le tla ba “le lekopana” ge le bapišwa le a mangwe. 



Mo go Seswantšho sa 4 go tsentšwe lepanta le lefsa legatong la leo le senyegilego fela. Ka ge mapanta a matala a onetše le gona a ngangegile, lepanta le lefsa le goga boima go feta a matala. Se se ra gore lepanta le lefsa le tlo onala ka bjako ka ge go le molaleng gore go ya ka maatlapere a motšhene go nyakega mapanta a a šupago ao a gogago ka go lekana. 



Seswantšhong sa 5 go tsentšwe mapanta a mafsa legatong la a matala mme ohle a goga ka go lekana. Ge mapanta a goga mmogo ka mokgwa wo a šoma ka moo go nyakegago. Go tsenya mapanta a mafsa motšheneng wa digapedi tše mmalwa mola go senyegile le tee fela ga se go senya tšhelete – ke inšorense ya go thiba gore mošomo o eme le gore go hlolege tahlego ya poelo.



Tiišo ya mapanta (belt tension)

Ge mapanta a sa tiišwe gabotse a ka thelela goba a swara a lesa, seo se ka dirago gore a thaoge. Ge lepanta le sa thaoge ge le thelela, le tla onega go fetiša ka go swa mo le mola ka baka la phišo. Mapanta ao a tiišitšwego go fetiša a tla ruthufala le go ngangega kudu; go feta fao a senya dikarolo tša digapedi tša go swana le dikatrolo (sheaves) le diase (dišafo). Go tia kudu ga lepanta go okeletša kgatelelo godimo ga dipering. 



Elelwa gore mapanta a “V” a swanetše go sepela ka go gata mathokong a dikatrolo tša ka mehla, e sego botlaseng bja meseto. Tiišo ya lepanta le lefsa e swanetše go elwa hloko lebakeng la diiri tše 24 la mathomong a go šoma ga lona. Ke mo lebakeng le lepanta le lefsa le ngangegago le “go itlwaetša” madulo a lona. 



Go thelela ga lepanta (belt slip)

Ka tlwaelo ke mapanta a a hlephilego ao a thelelago, eupša go thelela go ka hlolwa ke go goga boima (overload). Ge lepanta le le tiišitšwego gabotse le thelela lebaka gantši ke gore le goga boima. Le gatee o se ke wa leka go šitiša lepanta go thelela ka go diriša setlolo (belt dressing). Le ge setlolo se ka fokotša go thelela se ka letefatša le go senya lepanta (V-belt). 



Go tswinya ga lepanta (belt squeak)

Motswinyo gantši o kwagala lebelong la fase (idling speeds). Modumo wo o swana kudu le go lla ga nonyana goba go tswirinya ga pering ye e hlokago kirisi mme o kwagatšwa kudu ke dikatrolo tša mohuta wa “pressed steel pulleys”. Motswinyo ga o sepelelane le mehuta ye e itšego ya mapanta, eupša o kwagala gantši mesong ya go tonya, ya bošidi, goba mabakeng a lerole. Motswinyo ka bowona ga o na taba, eupša gantši o gakantšhwa le go thelela ga lepanta. Ka fao mapanta gantši a tiišwa ka moo ona goba dipering di senyegago. Le gatee o se ke wa diriša setlolo (belt dressing) goba oli go fediša modumo wo.



Go “goa” ga lepanta (belt squeal)

“Legoo” ke modumo goba mollo wa segalogodimo wo o kwagalago ge lebelo la motšhene le nameletšwa goba ge lepanta le goga boima goba ge le batametše go goga boima. Ntle le pelaelo se se ra gore lepanta le a thelela mme le swanetše go hlahlobja. Ka tlwaelo bothata bjo bo hlolwa ke go hlepha goba go se tiišwe ga lepanta. Ge modumo wo o phegelela morago ga ge mapanta a hlahlobilwe le gona a tiišitšwe, segapedi ka bosona se swanetše go lekolwa go bona ge eba mapanta ga a goge boima go fetiša (overloading). Le mo o se ke wa diriša setlolo (belt dressing) le gatee bakeng sa go tiiša lepanta. 



Ela hloko: Kgonthiša gore diširetšamapanta le diphemo tšohle di hlwa madulong a tšona. 



Diketane

Go hlepha ga ketane (chain slack)

Gore ketane e šome ka tshwanelo go bohlokwa gore e dule e hlephišitšwe ka moo go nyakegago. Diketane di fapana le mapanta ka go se nyake go tiišwa mathomong le gona di se ke tša tiišwa dikereng (sprockets). Digapaketane (chain drives) tše di beakantšwego ka tshwanelo (Seswantšho sa 6) di swanetše go dumelela ketane go šuthišwa ka seatla sebaka se e ka bago 2% ya sebakagare (should permit slight flexing by hand in the slack strand of about 2% of the centre distance). 



Diketane tše di tiilego go fetiša

Ge ketane e tiile go fetiša (Seswantšho sa 7) dikarolo tše di šomago di goga boima kudu go feta ka moo go nyakegago ntle le go tšweletša maatla a a fetago ao a tšweletšwago ke ketane ye e hlomilwego ka nepagalo. Se se dira gore ketane e onale ka bjako ka baka la kgatelelo ye e fetišago ditlhomaganyong (joints). Go feta fao se se gogiša dipering tša dišafo boima mme se akgofiša konalo ya tšona. 



Diketane tše di hlephilego go fetiša

Tlhepho (slack) ye e fetišago le yona e a senya (Seswantšho sa 8). Ketane ye telele ye e hlephilego go fetiša e hlola thothometšo (vibration) le kotlo (chain whipping), seo se dirago gore ketane e onale ka bjako. Moo sebaka sa gare ga dikere e lego se setelele (long centers), ketane e swanetše go thekgwa ka dikerethekgi (idler sprockets) goba dithekgaketane (chain guides). Sethekgaketane se thekga ketane ka go se kgaotše gore e se lepelele go fetiša. 



Ka moo diketane di “ngangegago”

“Go ngangega” ga ketane morago ga lebaka la go šoma go hlolwa ke go onala ga materiale ya dikarolo tša yona (pin and bushing bearing surfaces). Morago ga lebaka la go šoma tlhepho ye e bago gona e swanetše go fokotšwa ka go thekga ketane ka moo go hlalošitšwego ka godimo go e šitiša go tlola dikere (jumping the sprockets).



Ka moo diketane di swanetšego go beakanywa ka gona (Seswantšho sa 9)

Bea tshipithwii (straight edge) godimo ga tlhepho (slack span) mme o gogele bogare bja ketane fase. Ela tepelelo (amount of sag) ya ketane go tloga bogodimong bja yona go fihla botlaseng bja tshipithwii. Ge go nyakega, beakanya bogarešafo bja setiiši (shaft centers of the tightener) go hwetša tepelelo ye e šišinywago malebana le tlhepho ye e nyakegago. 



Ela hloko: Meno a dikere tše ntši – kudu tša mohuta wa tshipipoto (cast ones) – ga a sepelelane gabotse le šafo, ke go re meno ga se a segaresetee le šafo (not perfectly concentric with the shaft). Ka lebaka le go bohlokwa gore o dikološe segapedi gammalwa go hlahloba tlhepho maemong ohle a dikere. Ka tlwaelo tlhepho ya diketane tše telele tša go swana le tša dirwadi (conveyors) le dikuki (elevators), e kgonthišwa ka go goga lehlakore le lengwe la ketane, bogareng bja lona, ka kelosepring (spring scale) le go ela tlhepho go ya ka dikilogramo tše di šišinywago ke modiri wa ketane, tše di bontšhwago kelong ge ketane e gogwa. 



Ela hloko: Le gatee o se ke wa leka go beakanya diketane mola di šoma. 



Go hlwekiša diketane

O ka ipolokela tšhelete ka go fela o hlwekiša diketane le ge di šoma mabakeng a makaone. Latela dikgato tše:

Kgato ya 1: Tloša ketane dikereng;

Kgato ya 2: Hlatswa ketane ka makhura a tisele;

Kgato ya 3: Gamola tisele mme o inele ketane ka oling;

Kgato ya 4: Fega ketane go gamola oli ye e fetišago; 

Kgato ya 5: Bušetša ketane madulong a yona.



Go tlotša diketane oli

Go na le mabaka a mane a bohlokwa mabapi le go tlotša diketane oli:

Go fokotša konalo;

Go phema ruse le phišo;

Go phema go fišwa ga dikarolo tše “pins and bushings”; le

Go nolofatša merwalo ye boima (shock loads).

Go tlotša diketane oli e ka ba ntlha ye bohlokwa go feta tše dingwe yeo e dirago gore diketane di swarelele lebaka le letele. Diketane tše di sa šireletšwego, tše di šomago di hloka oli, di onala lebakeng la fase ga diiri tše 200. Diketane tše di tlotšwago oli ka diatla di ka swarelela lebaka le le fetago la diketane tše di sa tlotšwego oli, gararo go ya go galesome. 



Go ka se lekane go rothela oli bokantleng bja ketane. Oli e swanetše go tsenela bokagodimong bjo bohlokwa bja dipering ka moo go bontšhitšwego Seswantšhong sa 10. Go phethagatša se, oli e swanetše go tsena sekgobeng sa gare ga dipleite (plates) tša ka gare le tša ka ntle tša diketanerolara (roller chains). Tiro ye e ka nolofatšwa ka go tlotša ketane oli mola e fiša mme ya šomišwa lebakanyana. 



Diketane tše di kgobelago ditšhila le lerole di swanetše go tlotšwa oli ka mehla. “Segomaretši” se se bopegago ge oli e hlakana le ditšhila ga se senye go swana le ditšhila tše di omilego tše di kateletšwego ditlhomaganyong tša ketane. 



Mekgwa ya go tlotša diketane oli

Mekgwa ye ke ye e latelago:

Mokgwa wa diatla (tshitswana ya oli, porosolo goba kgatelelo)

Mokgwa wa bokaothomethiki (serothiši) (Semi-Automatic - drip cup)

Mokgwa wa othomethiki (pafo ya oli, papetlasediko ya oli, goba moela wa oli)

Ela hloko gore mokgwa wa diatla wa go tlotša oli o loketše bontši bja dirwadi, dikuki le digapedi tše bonolo, mola digapedi tše di raranego, tša lebelo la godimo le merwalo ye megolo, di nyaka oli ye ntši – tše dingwe ka go se kgaotše le gona yeo e tlotšwago ke ditlhamo tša othomethiki. 



Gopola dintlha tše di selelago tše mabapi le go tlotša oli:

Tlotša oli ka tekanelo (regular intervals) – ešitago le ge ketane e kgobela ditšhila goba lerole;

Diketane tše di šomago ka lebelo le legolo di swanetše go tlotšwa oli gantši go feta tše dingwe;

Tloša lerole le ditšhila tše di fetišago ketaneng pele ga ge e tlotšwa oli;

Oli e swanetše go tsenela ditlhomaganyong tša ketane;

Šireletša ketane go ditšhilafatši moo go kgonegago; le

Latela ditšhupetšo tša modiri wa ketane mabapi le go tlotša oli.



